Παρασκευή, 1 Μαρτίου 2013

Ο Χρυσός που διχάζει...

του Φίλιππου Δραγούμη
   
Αν δει κανείς την διεθνή εμπειρία με τις εξορύξεις τα πράγματα δεν είναι ούτε ευοίωνα, ούτε ενθαρρυντικά. Ο Τζάρεντ Ντάϊαμοντ (Jarred Diamond) στο γνωστό βιβλίο του "Κατάρρευση" (Collapse) που έχει μεταφραστεί και στα Ελληνικά, όπου εξηγεί τους περιβαλλοντικούς λόγους κατάρρευσης κοινωνιών, οικονομιών και πολιτισμών από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, αφιερώνει τα πρώτα κεφάλαια στην Μοντάνα. Εκεί, περιοχή που έχει μελετήσει καλά, εξηγεί λεπτομερώς πως αυτή η πολιτεία των ΗΠΑ ουσιαστικά χρεοκόπησε εξ αιτίας των μεταλλείων χρυσού. 
Αυτά εξουδετέρωσαν την τοπική αγροτική οικονομία και τις άλλες οικονομικές δραστηριότητες που βασίζονταν στο δάσος και διέλυσαν τον κοινωνικό ιστό. Το κυριότερο και ανυπέρβλητο πρόβλημα υπήρξε πως οι εταιρείες που εκμεταλλεύονταν το χρυσάφι χρεοκοπούσαν και στη συνέχεια αθετούσαν τις υποχρεώσεις τους να αποκαταστήσουν τη ζημιά στο περιβάλλον.
Προτιμούσαν να μπλέξουν σε ατέρμονες δίκες οι οποίες κόστιζαν λιγότερο από την αποκατάσταση, διαδικασία δύσκολη τεχνικά και ασφαλώς πολυέξοδη. Σήμερα βέβαια γίνεται μια σοβαρή προσπάθεια να αποκατασταθεί το περιβάλλον στη Μοντάνα, ποιος πληρώνει όμως; Η απάντηση είναι ο φορολογούμενος.

Συχνά αναφερόμαστε στη Φινλανδία ως ένα παράδειγμα χώρας καλοδιοικούμενης και περιβαλλοντικά υπεύθυνης. Το παράδειγμά της έχει χρησιμοποιηθεί και από τους υποστηρικτές του ορυχείου αλλά και το ΥΠΕΚΑ. Πρόσφατα όμως απομυθοποιήθηκε ακαριαία: ένα ορυχείο στο Talivaara τον Νοέμβριο της περασμένης χρονιάς, με προϊστορία όχι και τόσο διάφανη, έγινε το τοπίο της μεγαλύτερης χημικής διαρροής στη χώρα.   
Όλα τα μέτρα ασφαλείας αποδείχθηκαν εύθραυστα και ανεπαρκή. Πολλές από τις εξαιρετικά πολύτιμες λίμνες της χώρας μολύνθηκαν ανεπανόρθωτα. Αποτέλεσμα κίνδυνος για το πόσιμο νερό, θάνατοι ψαριών και προβλήματα στο έδαφος. Η έκταση της μόλυνσης είναι περίπου 100 εκτάρια δάσους, υγροτόπων, ποταμών και λιμνών. Η Greenpeace τη χαρακτήρισε ως η “μεγαλύτερη καταστροφή που έχει γίνει ποτέ στη χώρα”.
Άραγε, δεν το ξέρω, αλλά ερωτώ, τι έγιναν οι θέσεις εργασίας που για χάρη τους πείσθηκε η τοπική κοινωνία να δεχθεί το ορυχείο; Υπάρχουν βέβαια και γνωστά παραδείγματα από τη Ρουμανία, όπου χωριά ολόκληρα χρειάστηκε να μετακινηθούν με έξοδα της Καναδικής εταιρείας, αλλοιώνοντας οριστικά τη ...ζωή των κατοίκων. 
Δεν έχει σημασία που η διεθνής εμπειρία δεν είναι Ελληνική, δεν είναι απαραίτητο να ανακαλύψουμε τον τροχό: τέτοιου είδους μεταλλεία αλλοιώνουν την τοπική οικονομία και έχουν σοβαρές επιπτώσεις στο περιβάλλον. Επιπλέον ο κίνδυνος ατυχήματος είναι υπαρκτός όσα μέτρα ασφαλείας και να ληφθούν. Αυτό υπαγορεύει η απλή λογική. Επιπλέον, η ανάπτυξη που θα προκύψει δεν μπορεί να θεωρηθεί βιώσιμη για τον εξής πολύ απλό λόγο: έχει ημερομηνία λήξης, 27 χρόνια.   
Μετά τι; Μπορεί ο τόπος να συνεχίσει σαν να μην συνέβη τίποτε; Τι θα έχει κερδίσει και τι θα έχει χάσει; Επομένως, δεν είναι μια απόφαση που μπορεί να ληφθεί ελαφρά τη καρδία γιατί επιστροφή στο πριν δεν υπάρχει.
Το ναι, θα μπορούσε να ειπωθεί μόνο μετά από εξαντλητικό διάλογο με βάση όλη την επιστημονική γνώση και διεθνή εμπειρία, τη γνώση των κοινωνικών εξωτερικοτήτων, επίγνωση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων και κινδύνων και προφανώς πλήρη εξασφάλιση πως η όποια ζημιά προκύπτει δεν θα χρεώσει τους φορολογούμενους. Το γεγονός πως η εταιρεία αυτοδεσμεύεται περισσότερο από τους όρους που θέτει το Ελληνικό δημόσιο είναι δείγμα μιας μεγάλης ανεπάρκειας του κράτους μας να χειρισθεί τόσο δύσκολα θέματα και ασφαλώς δημιουργεί ανασφάλεια στον καθένα μας.
Ένας σοβαρός διάλογος θα μπορούσε βέβαια να καταλήξει σε ένα όχι, αλλά αν κατέληγε στο ναι, είναι βέβαιο πως θα προσέφερε μεγαλύτερη εξασφάλιση και καλύτερους όρους όπως και περισσότερα αντισταθμιστικά οφέλη και κέρδη για τη χώρα. 
Σε όλη αυτή τη γνώση όμως, όχι μόνο υπάρχουν σημαντικά κενά, αλλά δεν έχει γίνει κτήμα όλων όπως θα έπρεπε, να για μπορέσουμε να πάρουμε μια συνειδητή απόφαση που αφορά όχι μόνο το δικό μας μέλλον αλλά και εκείνο των παιδιών μας. 
Στην πράξη όλες οι Ελληνικές παθογένειες πήραν μορφή γύρω από αυτό το θέμα: Αν ψάξει κανείς στο Google maps θα δει εύκολα πως τα προηγούμενα ορυχεία στη Χαλκιδική είναι σήμερα σεληνιακά τοπία. Πως να μην υπάρχει έλλειμμα εμπιστοσύνης στους όρους αποκατάστασης, όταν ακόμα και εγκαταλελειμμένα ορυχεία όπως αυτό της Κίρκης του Έβρου είναι ακόμη επικίνδυνα για την υγεία των κατοίκων και κανείς δεν έχει ασχοληθεί να αποκαταστήσει το πρόβλημα; 
Η υποτυπώδης θεσμική διαβούλευση σταμάτησε στη μέση. Αντί διαλόγου με επιχειρήματα και δεσμεύσεις, επικράτησαν από τη μια αδιαφανείς διαδικασίες αλλά και ύποπτος φανατισμός και βία από τη άλλη. 
Δυστυχώς, τα πρόσφατα έκτροπα εγκυμονούν ακόμα μεγαλύτερους κινδύνους: σφραγίζουν αρνητικά οποιαδήποτε έννοια διαλόγου καθιστώντας τον από δίκαιο αίτημα σε επικίνδυνο πεδίο μάχης. Οι ακραίες ενέργειες κάποιων με άλλες δικές τους ατζέντες, ξέχωρες από τις ανάγκες των κατοίκων, εγκυμονούν το ρίσκο να αποτελέσουν δικαιολόγηση για την εκτέλεση του έργου με τις λιγότερες εξασφαλίσεις για την εθνική μας οικονομία, αλλά και χωρίς την απαραίτητη διασφάλιση των κατοίκων από τις επιπτώσεις αλλά και όλων μας ως φορολογούμενους. Λύση: Άς ξαναρχίσει η διαβούλευση από μηδενική βάση και πλήρη διαφάνεια, ώστε να κατανοήσουμε όλοι καλά τι κερδίζουμε, τι χάνουμε και πως μπορούμε να διασφαλίσουμε τα περισσότερα.
Φοβάμαι όμως πως ο τρόπος που έχουμε μάθει να λειτουργούμε το αποκλείει.
Δημοσιεύτηκε στην Ελευθεροτυπία και αναδημοσιεύτηκε στο eco blog.
Για το ίδιο θέμα: 
    

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Printfriendly

ΕΠΙΛΟΓΕΣ:
Αντρέϊ Αρσένιεβιτς Ταρκόφσκι

ΕΠΙΛΟΓΕΣ:<br>Αντρέϊ Αρσένιεβιτς Ταρκόφσκι
Πως η αγάπη επουλώνει τη φθορά του κόσμου

Enrico Berlinguer (1981):

Enrico Berlinguer (1981):
Η ηθική διάσταση στην κρίση της πολιτικής

Danilo Kiš:

Danilo Kiš:
Συμβουλές σε νεαρούς συγγραφείς, και όχι μόνον

Wolfgang Münchau

Wolfgang Münchau
Ο συντάκτης οικονομικών θεμάτων Βόλφγκανγκ Μύνχάου (Der Spiegel - Financial Times)

Predrag Matvejević:

Predrag Matvejević:
Ο Ρωσο-Κροάτης ανιχνευτής και λάτρης του Μεσογειακού κόσμου

Christopher Lasch

Christopher Lasch
Ο Φρανκφουρτιανός από τη Νεμπράσκα: Δικαιοσύνη & ελπίδα απέναντι στην ιδιοτέλεια των ελίτ

Azra Nuhefendić

Azra Nuhefendić
Η δημοσιογράφος με τις πολλές διεθνείς διακρίσεις, γράφει για την οριακή, γειτονική Ευρώπη

Βαλκανική Χερσόνησος, η όμορφη

Βαλκανική Χερσόνησος, η όμορφη
Όριο της Ευρώπης, οριακή Ευρώπη

Μάης του '36, Τάσος Τούσης

Μάης του '36, Τάσος Τούσης
Ο σκληρός Μεσοπόλεμος: η εποχή δοσμένη μέσα από τη ζωή ενός ανθρώπου - συμβόλου

Στον καιρό των τσιγγάνων και της μικρής Μαρίας

Ετικέτες

1968 αειφορία Αρχιτεκτονική Αυστρομαρξισμός Βαλκανική βιοποικιλότητα Βρετανία Γαλλία Γερμανία Γκράμσι Εκπαίδευση ΕΚΤ Ελεφάντης Ενέργεια Επισφάλεια Ευρωκομμουνισμός ΗΠΑ Ήπειρος Θεοδωράκης Θεσσαλονίκη Ιβάν Κράστεφ Ινστιτούτο Bruegel Ισπανία ιστορία Ιταλία Κέϋνς Κίνα Κινηματογράφος Κλιματική αλλαγή Κοινοτισμός κοινωνική ανισότητα Κορνήλιος Καστοριάδης Κοσμάς Ψυχοπαίδης Κύπρος Λιάκος Α. Λογοτεχνία Μάνεσης Μάξ Βέμπερ Μάρξ Μαρωνίτης Μέσα Ενημέρωσης Μεσόγειος Μεταπολίτευση Μιχ. Παπαγιαννάκης Μουσική Μπερλινγκουέρ Νεοναζισμός Νεοφιλελευθερισμός Νίκος Πουλαντζάς Νίτσε Ο τόπος Οικολογία Π. Κονδύλης Παιδεία Πολωνία Πράσινοι Προσφυγιά Ρήγας Ρίτσος Ρωσία Σεφέρης Σολωμός Σοσιαλδημοκρατία Σχολή Φραγκφούρτης Ταρκόφσκι Τουρκία Τρομοκρατία Τσίπρας Φιλελευθερισμός Φιλοσοφία Χαλκιδική Χρήστος Γιανναράς Χριστιανισμός André Gorz Azra Nuhefendić Balibar Carl Schmitt Christopher Lasch Claus Offe Colin Crouch Ernst Bloch Fischer Franklin Roosevelt Grexit Habermas J. Augstein Jan-Werner Müller Krugman Laclau Le Corbusier Louis Althusser Marc Mazower Matvejević Miroslav Krleža Mudde Niels Kadritzke Stiglitz Streeck T. S. Eliot Ulrich Beck Ulrike Guérot Umberto Eco Wallerstein Walter Benjamin Wolfgang Münchau Žižek Zygmunt Bauman

Song for the Unification (Zbigniew Preisner -
Elzbieta Towarnicka - Kr. Kieślowski) - youtube

Song for the Unification (Zbigniew Preisner - <br>Elzbieta Towarnicka - Kr. Kieślowski) - youtube
Ἐὰν ταῖς γλώσσαις τῶν ἀνθρώπων λαλῶ καὶ τῶν ἀγγέλων,
ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, γέγονα χαλκὸς ἠχῶν ἢ κύμβαλον ἀλαλάζον...
Ἡ ἀγάπη ...πάντα στέγει, πάντα πιστεύει, πάντα ἐλπίζει, πάντα ὑπομένει...
Νυνὶ δὲ μένει πίστις, ἐλπίς, ἀγάπη, τὰ τρία ταῦτα·
μείζων δὲ τούτων ἡ ἀγάπη (προς Κορινθ. Α΄ 13)

Ισραήλ - Παλαιστίνη: Στο τέλος της γης

Ισραήλ - Παλαιστίνη: Στο τέλος της γης
Νταβίντ Γκρόσμαν: Το πένθος του πατέρα και της Ιστορίας

Κουνκούς ή Δίας, ένας λευκός γάτος απο τη Μοσούλη

Κουνκούς ή Δίας, ένας λευκός γάτος απο τη Μοσούλη
Μια ιστορία προσφυγιάς, στη Λέσβο και στη Νορβηγία

Luka Lisjak Gabrijelčič: Χάννα Άρεντ, τα πρώτα χρόνια

Luka Lisjak Gabrijelčič: Χάννα Άρεντ, τα πρώτα χρόνια
Hannah Arendt, zgodnja leta (στο Razpotja - Σλοβενικά)

Αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής

Αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής
Erik Stokstad («Science»): New rice variety could feed the planet without warming it

Μανιτάρια, ένα σύγχρονο ελληνικό θαύμα

Μανιτάρια, ένα σύγχρονο ελληνικό θαύμα
Τα μικροκλίματα της Ελλάδας, εξασφαλίζουν μεγάλη βιοποικιλότητα μανιταριών (Βασιλική Χρυσοστομίδου, «Καθημερινή», αναδημοσίευση «Δασαρχείο»)

Zygmunt Bauman: «Ρευστές ζωές, ρευστός κόσμος, ρευστή αγάπη»

Zygmunt Bauman: «Ρευστές ζωές, ρευστός κόσμος, ρευστή αγάπη»
«Είμαι βραχυπρόθεσμα απαισιόδοξος αλλά μακροπρόθεσμα αισιόδοξος»

Zygmunt Bauman, Krzysztof Pomian, Marcel Gauchet, Michael Kazin

Zygmunt Bauman, Krzysztof Pomian, Marcel Gauchet, Michael Kazin
Ο 21ος αιώνας: Ένας κόσμος χωρίς την αριστερά (“Kultura Liberalna” - Πολωνία, αγγλικά)

Οι φλαμουριές ανθίζουν στο Σεράγεβο

Οι φλαμουριές ανθίζουν στο Σεράγεβο
Η λογοτεχνική δημοσιογραφία στα καλύτερά της - Azra Nuhefendić

K.S. Karol (1924 - 10 Απριλίου 2014), ο δημοσιογράφος - του Μικαέλ Λεβύ

K.S. Karol (1924 - 10 Απριλίου 2014), ο δημοσιογράφος   - του Μικαέλ Λεβύ
- «Με ποιανού το μέρος είστε κύριε Κάρολ»; - «Είμαι με τον εαυτό μου»

Jürgen Habermas

Jürgen Habermas
¨Ολα τα κείμενα από το περιοδικό "Blätter für deutsche und internationale Politik"
(pdf, Γερμανικά)

Η Ρεïχανέχ Τζαμπαρί και οι νάρκισσοι

Η Ρεïχανέχ Τζαμπαρί και οι νάρκισσοι
Φιλελεύθεροι και «μαρξιστές» νάρκισσοι της «γενιάς του '68» στη Δύση, ποτέ δεν θα καταλάβουν γιατί προτίμησε το μνήμα για να μη παραιτηθεί από την αξιοπρέπειά της. Η αδιαφορία τους είναι φυσικό επακόλουθο της ιδεολογίας και της νοοτροπίας τους

«Σταθμοί του Σταυρού», μια ταινία του Ντίτριχ Μπρίγκμαν

«Σταθμοί του Σταυρού», μια ταινία του Ντίτριχ Μπρίγκμαν
Η Μαρία ανήκει και στους δύο κόσμους, αλλά και σε κανέναν από αυτούς. Οὐ γὰρ ἔχομεν ὧδε μένουσαν πόλιν. Αντεπεξέρχεται όσο καλύτερα μπορεί στις απαιτήσεις των μεν και των δε, χωρίς να διστάζει να στηλώσει το κορμάκι της όταν διακυβεύονται οι αρχές της. Δε θέλει να τη φωτογραφίζουν, να την αναγκάζουν να ακούει ποπ μουσική, να λέει ψέματα, να αφίσταται των αξιών της. Δεν είναι ψόφιο ψάρι· πάει ενάντια στο ρεύμα. Θα θυσιάσει τη ζωή της για να μιλήσει επιτέλους ο τετράχρονος αδερφός της, που αρχίζει να θεωρείται αυτιστικός από ιατρούς και οικογένεια : μόλις ξεψυχήσει, ο αδερφός της αρχίζει να μιλάει - του Ν. Ράπτη

Ρούντι Ντούτσκε, Ραλφ Ντάρεντορφ (Φράϊμπουργκ, 1968 - H «επί της στέγης του αυτοκινήτου συνομιλία»)

Ρούντι Ντούτσκε, Ραλφ Ντάρεντορφ (Φράϊμπουργκ, 1968 - H «επί της στέγης του αυτοκινήτου συνομιλία»)
Ο ήπιος επαναστάτης χωρίς δόγμα με τον φιλελεύθερο υποστηρικτή της κοινωνικής δικαιοσύνης και του Κέϋνς - Υπερβάσεις «φραγμάτων» σε μια εποχή που η Πολιτική γραφόταν με κεφαλαίο «Π»

The Roosevelt Institute

The Roosevelt Institute
Ελεωνόρα και Φραγκλίνος Ρούσβελτ - Πολιτική για καιρούς οικονομικής κρίσης

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας
«Χριστούγεννα με τον Κοκκινολαίμη – Το Αηδόνι του Χειμώνα»

Jean Monnet's Brandy and Europe's Fate

Jean Monnet's Brandy and Europe's Fate
Οι οραματισμοί του Ζαν Μονέ για την ενωμένη Ευρώπη και η αντιμετώπιση της κρίσης
- του Strobe Talbott (The Brookings Essay)

Georg Trakl (1887-1914) - Ένας οδοιπόρος στον μαύρο άνεμο

Georg Trakl (1887-1914) - Ένας οδοιπόρος στον μαύρο άνεμο
Η ποίηση στα σκοτεινότερά της και στα καλύτερά της
Εισαγωγή, σημειώσεις, σχόλια, μετάφραση: Ιωάννα Αβραμίδου

Παναγιώτης Ιωακειμίδης: Πολιτική εξουσία και ζώα

Παναγιώτης Ιωακειμίδης: Πολιτική εξουσία και ζώα
Ένας ρόλος για τα κατοικίδια στους χώρους της εξουσίας

Ο εκ των υστέρων αποχαιρετισμός στον Λουκάνικο, κατά κόσμον Θόδωρο
(πέθανε τον Μάïο του 2014)

Ο εκ των υστέρων αποχαιρετισμός στον Λουκάνικο, κατά κόσμον Θόδωρο <br>(πέθανε τον Μάïο του 2014)
Ο σκύλος - σύμβολο μιας σκληρής εποχής, η προσωπικότητα του 2011 (Time)

Φιλιά εις τα παιδιά

Φιλιά εις τα παιδιά
Ένα κομμάτι Θεσσαλονίκης του χθές και του σήμερα

Street Art Utopia

Street Art Utopia
We declare the world as our canvas

Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας & Ανάπτυξης:
Γιατί μεγαλώνει διαρκώς η κοινωνική ανισότητα

Christopher Lasch

Christopher Lasch
Ο καταναλωτισμός υπονομεύει τις αξίες της σταθερότητας και της αφοσίωσης, προπαγανδίζει
την καταστροφή της οικογενειακής ζωής (φωτ. από τον ιστότοπο Eagainst.com)

Jürgen Habermas - αφιέρωμα στο περιοδικό Esprit, 8/9-2015 (γαλλικά)

Jürgen Habermas - αφιέρωμα στο περιοδικό Esprit, 8/9-2015 (γαλλικά)
Ο τελευταίος φιλόσοφος - τι ζητά η φιλοσοφία σ' αυτούς τους δύσκολους καιρούς;

Ενρίκο Μπερλινγκουέρ

Ενρίκο Μπερλινγκουέρ
Hθικολόγος, συντηρητικός, εργατιστής, προπαγανδιστής της λιτότητας;¨Η επικριτής του καταναλωτισμού και της σπατάλης, για μια άλλη πολιτική ηθική, για τον "μικρό" πολίτη;

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας
«Χριστούγεννα με τον Κοκκινολαίμη – Το Αηδόνι του Χειμώνα»