Παρασκευή, 11 Απριλίου 2014

Γιατί η μετα-αναπτυξιακή κοινωνία δεν θα υπάρξει στο ορατό μέλλον ;

του Bartosz Bartkowski
 

Το άρθρο 3 Reasons Why a Post-Growth Society Is Not Within Reach δημοσιεύθηκε στον ιστότοπο Τhe Sceptical Economist - A blog about sustainability and pragmatism (9 Απριλίου 2014).

Τhe Sceptical Economist δημιουργήθηκε απο τον νέο Πολωνό οικονομικό επιστήμονα Bartosz Bartkowski, ερευνητή στον τομέα της οικονομικής αξιολόγησης της βιοποικιλότητας, στο  Helmholtz-Centre for Environmental Research της Λειψίας.
 
Για λόγους που εξηγούνται αλλού (Limitations of GDP as Welfare Indicator και The case of A-Growth, Not De-Growth), ανήκω σε εκείνους που ονειρεύονται μια κοινωνία μετα - μεγεθυνσιακή ή μετα-αναπτυξιακή (post-growth society). Φυσικά, δεν είναι πολύ σαφές πως θα μοιάζει μια τέτοια κοινωνία, και ακόμη λιγότερο ξέρουμε πως θα φθάσουμε σ' αυτήν. Επίσης, πολλοί άνθρωποι σε όλο τον κόσμο - π.χ. αυτοί που θα συμμετάσχουν στο 4ο Διεθνές Συνέδριο Αποανάπτυξης, στη Λειψία, το Σεπτέμβριο του 2014 - συμφωνούν ότι ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα του σημερινού κοινωνικού και οικονομικού μοντέλου, είναι το εξής: Είναι υπερβολικά εξαρτημένο από την οικονομική μεγέθυνση. Συμφωνούν επίσης, ότι τα πρώτα τουλάχιστον βήματα προς την κατεύθυνση αυτή, θα πρέπει να γίνουν σύντομα, γιατί όσο περισσότερο περιμένουμε, τόσο περισσότερο εκθέτουμε τον πολιτισμό μας σε κινδύνους κατάρρευσης διαφόρων ειδών. Άν και είναι επείγουσα η ανάγκη υπέρβασης, πέρα από την οικονομική μεγέθυνση, τα εμπόδια είναι πολλά. Θα ήθελα λοιπόν να παρουσιάσω τρεις λόγους, για τους οποίους μια τέτοια κοινωνία στο ορατό μέλλον δεν είναι επιτεύξιμη. Οι λόγοι αυτοί σχετίζονται με τρεις πτυχές της ανθρώπινης ψυχολογίας: την νωθρότητα, τη δύναμη των αφηγήσεων και τη συντηρητική αδράνεια.
Ας ξεκινήσουμε με την νωθρότητα. Εννοώ έναν μάλλον απλό μηχανισμό: αν δεχθούμε ότι η αύξηση του ΑΕΠ δεν είναι ακριβές μέτρο για να μετράμε την κοινωνική και οικονομική πρόοδο μιας κοινωνίας (παραβλέποντας προς στιγμήν το αμφιλεγόμενο ερώτημα εάν είναι σωστό να μιλάμε για «πρόοδο» στο θέμα  αυτό), θα πρέπει να απαντήσουμε σε δύο ερωτήματα: Τι είναι καλή ζωή, και με βάση αυτό, ποιοί δείκτες της κοινωνικής και οικονομικής προόδου θα χρειαζόταν για να κατευθύνουν τις πολιτικές αποφάσεις. Όπως υποδεικνύεται π.χ. από την Επιτροπή Σαρκοζί, πολλά πράγματα, άν και είναι ζωτικής σημασίας για την καλή ζωή, δεν λαμβάνονται υπόψη όταν προσκολλούμαστε στο ΑΕΠ: Από την εργασία με νόημα μέχρι την κοινωνική συνοχή, την εκπαίδευση, την ισότητα, την ελευθερία επιλογών στη ζωή, την αυτο-αποδοχή και αυτοεκτίμηση, και πολλά άλλα. Είναι απίθανο να μπορέσουμε να κατασκευάσουμε έναν ενιαίο δείκτη που θα καλύπτει με ακρίβεια όλες τις ουσιαστικές πτυχές της καλής ζωής. Αντίθετα, θα χρειαζόταν ολόκληρη σειρά δεικτών. Μερικοί από αυτούς μπορεί να είναι ποσοτικοί (π.χ. το οικολογικό αποτύπωμα), άλλοι μόνο ποιοτικοί. Ωστόσο, το να χαράζεται πολιτική έχοντας ως γνώμονα πολλούς διαφορετικούς δείκτες, όχι συγκρίσιμους μεταξύ τους και χωρίς κάποια κοινή βάση, είναι τρομερά άβολο και προβληματικό. Δεν πρέπει να απορούμε που οι οικονομολόγοι μισούν αυτή την ιδέα. Επίσης, όπως σωστά επισημαίνουν, η αξιολόγηση των πολιτικών αποφάσεων με πολλαπλά κριτήρια, διατρέχει κίνδυνο χειραγώγησης. Και δεν θα γλυτώσουμε από αυτό το πρόβλημα, επιλέγοντας έναν μοναδικό δείκτη. Τέτοιος δείκτης δεν θα βρεθεί. Αποκαλώ νωθρότητα την απροθυμία μας να το αποδεχτούμε. Εμμένουμε στο ΑΕΠ, γιατί είναι κάτι απλό και σαφές: Αν μεγαλώνει, αυτό είναι καλό (υποτίθεται). Αν όχι, έχουμε πρόβλημα. Τόσο απλό. Το να ξεπεράσουμε αυτή τη «νωθρότητα» είναι απαραίτητη προϋπόθεση για να πορευτούμε προς την μετα - αναπτυξιακή κοινωνία.
Ένας άλλος λόγος για την αντοχή του κοινωνικο - οικονομικού συστήματος που βασίζεται στην μεγέθυνση, είναι η ύπαρξη ισχυρών αφηγήσεων που συνδέονται με αυτό. Υπάρχουν πολλές τέτοιες αφηγήσεις, αλλά η πιο σημαντική είναι η εξής: Αυτό το σύστημα που βασίζεται στην μεγέθυνση, και θα θέλαμε τώρα να το εγκαταλείψουμε, στο παρελθόν ήταν εξαιρετικά επιτυχές. Τουλάχιστον, βλέποντας από τη σκοπιά των πλούσιων χωρών (που είναι σήμερα οι πομποί  των αφηγήσεων που διοχετεύονται σε όλο τον κόσμο), η οικονομική μεγέθυνση έχει βγάλει από τη φτώχεια εκατομμύρια ανθρώπων. Ενεργοποίησε ή τουλάχιστον συνεισέφερε σε κοινωνικά επιτεύγματα, όπως είναι η δραματική βελτίωση στο προσδόκιμο της ζωής και στην μόρφωση των ανθρώπων, η δημιουργία των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης και η γενικευμένη «εξίσωση» της πρόσβασης σε βασικά αγαθά και υπηρεσίες. Τουλάχιστον μέχρι τη δεκαετία του 1950, δεν θα μπορούσε κανείς να καταλογίσει πολλά στην οικονομική μεγέθυνση. Η συσχέτισή της με την αύξηση της ευημερίας ήταν αναμφισβήτητη. Ακόμη και σήμερα, αν και γνωρίζουμε ότι η οικονομική μεγέθυνση δεν έρχεται χωρίς κόστος, η σαρωτική επιτυχία της Κίνας και άλλων αναδυόμενων οικονομιών να βγάλουν τους πληθυσμούς τους από τη φτώχεια, συνδεδέεται άρρηκτα με αυτό. Οι αφηγήσεις αυτές είναι ισχυρές και δεν πρέπει να υποτιμάται ο ρόλος που παίζουν στην εσωτερική σταθεροποίηση της κοινωνίας μας της οικονομικής μεγέθυνσης. Όταν εξαφανισθεί η συλλογική ανάμνηση των επιτυχιών του παρελθόντος (καθώς φεύγουν από τη ζωή οι γενιές που τις βίωσαν), οι αφηγήσεις αυτές ίσως χάσουν τη δύναμή τους. Αλλά αυτή η κοινωνική διαδικασία της λήθης μπορεί να διαρκέσει πολύ καιρό, υπερβολικά πολύ ώστε να βοηθήσει για μια ομαλή μετάβαση προς την μετα - μεγεθυνσιακή κοινωνία.
 
Ο τρίτος λόγος που μας κρατά ακόμη μακριά από μια κοινωνία μετα - μεγεθυνσιακή, είναι αυτό που ονόμασα ήδη «συντηρητική αδράνεια». Είναι η γενική δυσκολία της ανθρωπότητας να αποδέχεται αλλαγές, και ειδικότερα αλλαγές που επέρχονται με δική τη βούληση και πρωτοβουλία. Παρ' όλες τις διαμάχες μέσα στο κίνημα για μια κοινωνία που υπερβαίνει την οικονομική μεγέθυνση, για το πως ακριβώς θα μοιάζει μια τέτοια κοινωνία, ένα είναι σαφές: δεν μπορούμε να φτάσουμε εκεί, αν δεν αλλάξει δραματικά ο τρόπος λειτουργίας της κοινωνίας μας, και το πιο σημαντικό, άν δεν αλλάξει ο προσωπικός μας τρόπος ζωής. Στις αρχές της δεκαετίας του 1970 , ο Άλβιν Τόφλερ (Alvin Tofler) έγραψε ένα βιβλίο με τίτλο Future Shock, στο οποίο υποστήριξε ότι ο ρυθμός με τον οποίο οι σύγχρονες κοινωνίες αλλάζουν, φορτίζει τα μέλη τους με ένα τεράστιο στρες. Είμαστε από τη φύση μας όντα συντηρητικά, πράγμα που είναι συνέπεια της εγγενούς τάσης μας για αποφυγή της αβεβαιότητας και για αποστροφή του κινδύνου (risk aversion): ως γνωστόν, κάθε αλλαγή συνδέεται με αβεβαιότητα. Από τη στιγμή που μισούμε την αβεβαιότητα, προσπαθούμε, αν είναι εφικτό, να αποφεύγουμε τις αλλαγές, και σε κάθε περίπτωση τις φοβόμαστε. Αυτό κάνει σκληρή τη ζωή μέσα στον ταχέως μεταβαλλόμενο κόσμο μας. Αλλά τουλάχιστον, αυτές είναι αλλαγές που μοιάζουν να είναι ανεξάρτητες από τη δική μας δράση: Μοιάζουν να συμβαίνουν έτσι ή αλλοιώς, χωρίς να μας ρωτάνε. Από την άλλη πλευρά, η μετάβαση προς την μετα - μεγεθυνσιακή κοινωνία, είναι εσκεμμένη, είναι μια αλλαγή μετά από απόφαση. Πρέπει να αποδεχθούμε την ανάγκη τεράστιων αλλαγών στον τρόπο ζωής, χωρίς να είναι καθόλου βέβαιο ποιο θα είναι το τελικό αποτέλεσμα. Αυτή η ασυμφωνία είναι μια πιθανή εξήγηση για το γνωστό φαινόμενο της τόσο συνηθισμένης διάστασης μεταξύ της ευαισθητοποίησης και της δράσης. Εξηγεί επίσης, την εξίσου διαδεδομένη ελπίδα, ότι η πολιτική θα αναλάβει το βάρος της αλλαγής, χωρίς να χρειασθεί δική μας συμμετοχή και προσπάθεια. Πολλοί άνθρωποι ξέρουν τι σημαίνει αειφορία και τι πρέπει να κάνουν οι ίδιοι για να τη διευκολύνουν. Αλλά δεν το κάνουν, περιορίζονται στα λιγότερο επαχθή καθήκοντα (διαχωρίζουμε τα ανακυκλώσιμα σκουπίδια μας, αλλά πάμε για διακοπές με αεροπλάνο) και περιμένουν ότι η πολιτική θα κάνει τα υπόλοιπα. Αν και αυτό είναι κατανοητό για λόγους αποστροφής του κινδύνου, ευκολίας και κοινωνικών διλημμάτων (τι θ' αλλάξει άν εγώ αποφεύγω το αεροπλάνο, όταν όλοι οι άλλοι το χρησιμοποιούν;), η αλλαγή σε ατομικό επίπεδο με προσωπική μας βούληση είναι μια άλλη απαραίτητη προϋπόθεση για επιτυχή μετάβαση έξω από το σύστημα που βασίζεται στη μεγέθυνση.
Γνωρίζω ότι υπάρχουν και άλλα εμπόδια που μας εμποδίζουν να πάμε πέρα από την οικονομική μεγέθυνση. Ωστόσο, νομίζω ότι αυτά τα τρία «ψυχολογικά» εμπόδια είναι από τα πιο σημαντικά. Την ίδια στιγμή έχω την εντύπωση ότι συχνά η συζήτηση δεν τα λαμβάνει υπόψη.  
Δεν πρέπει να κατηγορούμε βιαστικά τους ανθρώπους για τη συμπεριφορά τους ή να τους αποκαλούμε παράλογους, μόνο και μόνο επειδή δεν αλλάζουν εύκολα τη συμπεριφορά τους, άν και γνωρίζουν ότι είναι ανάγκη να το πράξουν. Επίσης, φαίνεται ότι οι ενημερωτικές εκστρατείες από μόνες τους δεν θα λύσουν το πρόβλημα. Ειλικρινά, δεν ξέρω τι θα το λύσει. Το να αντιμετωπίσεις τα ψυχολογικά όρια των άλλων είναι μάλλον το πιο απαιτητικό πράγμα που μπορώ να φανταστώ - εκτός ίσως από το να αντιμετωπίσεις τα ψυχολογικά όρια μέσα στον εαυτό σου.
O Bartosz Bartkowski είναι ερευνητής στον τομέα της οικονομικής αξιολόγησης της βιοποικιλότητας, στο  Helmholtz-Centre for Environmental Research της Λειψίας.  Στον ιστότοπο The Sceptical Economist [προηγουμένως ιστότοπος ZielonyGrzyb] πραγματεύεται θέματα σχετικά με την αειφορία - με την ευρεία έννοια - από τη σκοπιά της οικονομικής επιστήμης, της οικολογίας, της πολιτικής, της κοινωνικής επιστήμης και της ηθικής.
     
Το ζήτημα της κλιματικής αλλαγής, ειδικά οι οικονομικές πτυχές, η οικονομική αποτίμηση των δράσεων για προστασία των οικοσυστημάτων και της βιοποικιλότητας, είναι βασικοί τομείς ενδιαφέροντος. Επίσης, η κριτική αντιμετώπιση της οικονομικής ορθοδοξίας, ιδίως για ό,τι αφορά την υπόθεση ότι η ορθοδοξία αυτή είναι ορθολογική, την [ποσοτική] μέτρηση της προόδου και την εκτίμηση της μη αγοραίας αξίας των αγαθών.
    
Βιοποικιλότητα, η αγαπημένη μου δημοφιλής λέξη, του  Bartosz Bartkowski (Μετά την Κρίση)  

 
Ο ιστότοπος  The Sceptical Economist  - Green worldview with a pinch of realism and pragmatism
   
Πέρα από τη μεγέθυνση, του Άγγελου Ελεφάντη (για την περίφημη "Ομιλία του Ρόμπερτ Κέννεντυ στο Πανεπιστήμιο του Κάνσας", 1968) - στον ιστότοπο Μετά την Κρίση

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Printfriendly

ΕΠΙΛΟΓΕΣ:
Αντρέϊ Αρσένιεβιτς Ταρκόφσκι

ΕΠΙΛΟΓΕΣ:<br>Αντρέϊ Αρσένιεβιτς Ταρκόφσκι
Πως η αγάπη επουλώνει τη φθορά του κόσμου

Enrico Berlinguer (1981):

Enrico Berlinguer (1981):
Η ηθική διάσταση στην κρίση της πολιτικής

Danilo Kiš:

Danilo Kiš:
Συμβουλές σε νεαρούς συγγραφείς, και όχι μόνον

Wolfgang Münchau

Wolfgang Münchau
Ο συντάκτης οικονομικών θεμάτων Βόλφγκανγκ Μύνχάου (Der Spiegel - Financial Times)

Predrag Matvejević:

Predrag Matvejević:
Ο Ρωσο-Κροάτης ανιχνευτής και λάτρης του Μεσογειακού κόσμου

Christopher Lasch

Christopher Lasch
Ο Φρανκφουρτιανός από τη Νεμπράσκα: Δικαιοσύνη & ελπίδα απέναντι στην ιδιοτέλεια των ελίτ

Azra Nuhefendić

Azra Nuhefendić
Η δημοσιογράφος με τις πολλές διεθνείς διακρίσεις, γράφει για την οριακή, γειτονική Ευρώπη

Βαλκανική Χερσόνησος, η όμορφη

Βαλκανική Χερσόνησος, η όμορφη
Όριο της Ευρώπης, οριακή Ευρώπη

Μάης του '36, Τάσος Τούσης

Μάης του '36, Τάσος Τούσης
Ο σκληρός Μεσοπόλεμος: η εποχή δοσμένη μέσα από τη ζωή ενός ανθρώπου - συμβόλου

Στον καιρό των τσιγγάνων και της μικρής Μαρίας

Ετικέτες

1968 αειφορία Αρχιτεκτονική Αυστρομαρξισμός Βαλκανική Βαρουφάκης βιοποικιλότητα Βρετανία Γαλλία Γερμανία Γκράμσι Εκπαίδευση ΕΚΤ Ελεφάντης Ενέργεια Επισφάλεια Ευρωκομμουνισμός ΗΠΑ Ήπειρος Θεοδωράκης Θεσσαλονίκη Ινστιτούτο Bruegel Ισπανία ιστορία Ιταλία Κέϋνς Κίνα Κινηματογράφος Κλιματική αλλαγή Κοινοτισμός κοινωνική ανισότητα Κορνήλιος Καστοριάδης Κοσμάς Ψυχοπαίδης Κύπρος Λιάκος Α. Λογοτεχνία Μάνεσης Μάξ Βέμπερ Μάρξ Μαρωνίτης Μέσα Ενημέρωσης Μεσόγειος Μιχ. Παπαγιαννάκης Μουσική Μπερλινγκουέρ Νεοναζισμός Νεοφιλελευθερισμός Νίκος Πουλαντζάς Ο τόπος Οικολογία Π. Κονδύλης Παιδεία Πολωνία Πράσινοι Προσφυγιά Ρήγας Ρίτσος Ρωσία Σεφέρης Σολωμός Σοσιαλδημοκρατία συνδικαλισμός Σχολή Φραγκφούρτης Ταρκόφσκι Τουρκία Τράπεζες Τρομοκρατία Τσίπρας Φιλελευθερισμός Φιλοσοφία Φούσκα ακινήτων Χαλκιδική Χρήστος Γιανναράς Χριστιανισμός André Gorz Azra Nuhefendić Christopher Lasch Claus Offe Colin Crouch Ernst Bloch Ernst-W. Böckenförde Fischer Franklin Roosevelt Grexit Habermas J. Augstein Krugman Laclau Le Corbusier Louis Althusser Marc Mazower Matvejević Mudde Niels Kadritzke Ralf Dahrendorf Stiglitz Streeck T. S. Eliot Ulrich Beck Ulrike Guérot Umberto Eco Wallerstein Walter Benjamin Wolfgang Münchau Žižek Zygmunt Bauman

Song for the Unification (Zbigniew Preisner -
Elzbieta Towarnicka - Kr. Kieślowski) - youtube

Song for the Unification (Zbigniew Preisner - <br>Elzbieta Towarnicka - Kr. Kieślowski) - youtube
Ἐὰν ταῖς γλώσσαις τῶν ἀνθρώπων λαλῶ καὶ τῶν ἀγγέλων,
ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, γέγονα χαλκὸς ἠχῶν ἢ κύμβαλον ἀλαλάζον...
Ἡ ἀγάπη ...πάντα στέγει, πάντα πιστεύει, πάντα ἐλπίζει, πάντα ὑπομένει...
Νυνὶ δὲ μένει πίστις, ἐλπίς, ἀγάπη, τὰ τρία ταῦτα·
μείζων δὲ τούτων ἡ ἀγάπη (προς Κορινθ. Α΄ 13)

Ισραήλ - Παλαιστίνη: Στο τέλος της γης

Ισραήλ - Παλαιστίνη: Στο τέλος της γης
Νταβίντ Γκρόσμαν: Το πένθος του πατέρα και της Ιστορίας

Κουνκούς ή Δίας, ένας λευκός γάτος απο τη Μοσούλη

Κουνκούς ή Δίας, ένας λευκός γάτος απο τη Μοσούλη
Μια ιστορία προσφυγιάς, στη Λέσβο και στη Νορβηγία

Luka Lisjak Gabrijelčič: Χάννα Άρεντ, τα πρώτα χρόνια

Luka Lisjak Gabrijelčič: Χάννα Άρεντ, τα πρώτα χρόνια
Hannah Arendt, zgodnja leta (στο Razpotja - Σλοβενικά)

Αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής

Αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής
Erik Stokstad («Science»): New rice variety could feed the planet without warming it

Μανιτάρια, ένα σύγχρονο ελληνικό θαύμα

Μανιτάρια, ένα σύγχρονο ελληνικό θαύμα
Τα μικροκλίματα της Ελλάδας, εξασφαλίζουν μεγάλη βιοποικιλότητα μανιταριών (Βασιλική Χρυσοστομίδου, «Καθημερινή», αναδημοσίευση «Δασαρχείο»)

Zygmunt Bauman: «Ρευστές ζωές, ρευστός κόσμος, ρευστή αγάπη»

Zygmunt Bauman: «Ρευστές ζωές, ρευστός κόσμος, ρευστή αγάπη»
«Είμαι βραχυπρόθεσμα απαισιόδοξος αλλά μακροπρόθεσμα αισιόδοξος»

Zygmunt Bauman, Krzysztof Pomian, Marcel Gauchet, Michael Kazin

Zygmunt Bauman, Krzysztof Pomian, Marcel Gauchet, Michael Kazin
Ο 21ος αιώνας: Ένας κόσμος χωρίς την αριστερά (“Kultura Liberalna” - Πολωνία, αγγλικά)

Οι φλαμουριές ανθίζουν στο Σεράγεβο

Οι φλαμουριές ανθίζουν στο Σεράγεβο
Η λογοτεχνική δημοσιογραφία στα καλύτερά της - Azra Nuhefendić

K.S. Karol (1924 - 10 Απριλίου 2014), ο δημοσιογράφος - του Μικαέλ Λεβύ

K.S. Karol (1924 - 10 Απριλίου 2014), ο δημοσιογράφος   - του Μικαέλ Λεβύ
- «Με ποιανού το μέρος είστε κύριε Κάρολ»; - «Είμαι με τον εαυτό μου»

Jürgen Habermas

Jürgen Habermas
¨Ολα τα κείμενα από το περιοδικό "Blätter für deutsche und internationale Politik"
(pdf, Γερμανικά)

Η Ρεïχανέχ Τζαμπαρί και οι νάρκισσοι

Η Ρεïχανέχ Τζαμπαρί και οι νάρκισσοι
Φιλελεύθεροι και «μαρξιστές» νάρκισσοι της «γενιάς του '68» στη Δύση, ποτέ δεν θα καταλάβουν γιατί προτίμησε το μνήμα για να μη παραιτηθεί από την αξιοπρέπειά της. Η αδιαφορία τους είναι φυσικό επακόλουθο της ιδεολογίας και της νοοτροπίας τους

«Σταθμοί του Σταυρού», μια ταινία του Ντίτριχ Μπρίγκμαν

«Σταθμοί του Σταυρού», μια ταινία του Ντίτριχ Μπρίγκμαν
Η Μαρία ανήκει και στους δύο κόσμους, αλλά και σε κανέναν από αυτούς. Οὐ γὰρ ἔχομεν ὧδε μένουσαν πόλιν. Αντεπεξέρχεται όσο καλύτερα μπορεί στις απαιτήσεις των μεν και των δε, χωρίς να διστάζει να στηλώσει το κορμάκι της όταν διακυβεύονται οι αρχές της. Δε θέλει να τη φωτογραφίζουν, να την αναγκάζουν να ακούει ποπ μουσική, να λέει ψέματα, να αφίσταται των αξιών της. Δεν είναι ψόφιο ψάρι· πάει ενάντια στο ρεύμα. Θα θυσιάσει τη ζωή της για να μιλήσει επιτέλους ο τετράχρονος αδερφός της, που αρχίζει να θεωρείται αυτιστικός από ιατρούς και οικογένεια : μόλις ξεψυχήσει, ο αδερφός της αρχίζει να μιλάει - του Ν. Ράπτη

Ρούντι Ντούτσκε, Ραλφ Ντάρεντορφ (Φράϊμπουργκ, 1968 - H «επί της στέγης του αυτοκινήτου συνομιλία»)

Ρούντι Ντούτσκε, Ραλφ Ντάρεντορφ (Φράϊμπουργκ, 1968 - H «επί της στέγης του αυτοκινήτου συνομιλία»)
Ο ήπιος επαναστάτης χωρίς δόγμα με τον φιλελεύθερο υποστηρικτή της κοινωνικής δικαιοσύνης και του Κέϋνς - Υπερβάσεις «φραγμάτων» σε μια εποχή που η Πολιτική γραφόταν με κεφαλαίο «Π»

The Roosevelt Institute

The Roosevelt Institute
Ελεωνόρα και Φραγκλίνος Ρούσβελτ - Πολιτική για καιρούς οικονομικής κρίσης

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας
«Χριστούγεννα με τον Κοκκινολαίμη – Το Αηδόνι του Χειμώνα»

Jean Monnet's Brandy and Europe's Fate

Jean Monnet's Brandy and Europe's Fate
Οι οραματισμοί του Ζαν Μονέ για την ενωμένη Ευρώπη και η αντιμετώπιση της κρίσης
- του Strobe Talbott (The Brookings Essay)

Georg Trakl (1887-1914) - Ένας οδοιπόρος στον μαύρο άνεμο

Georg Trakl (1887-1914) - Ένας οδοιπόρος στον μαύρο άνεμο
Η ποίηση στα σκοτεινότερά της και στα καλύτερά της
Εισαγωγή, σημειώσεις, σχόλια, μετάφραση: Ιωάννα Αβραμίδου

Παναγιώτης Ιωακειμίδης: Πολιτική εξουσία και ζώα

Παναγιώτης Ιωακειμίδης: Πολιτική εξουσία και ζώα
Ένας ρόλος για τα κατοικίδια στους χώρους της εξουσίας

Ο εκ των υστέρων αποχαιρετισμός στον Λουκάνικο, κατά κόσμον Θόδωρο
(πέθανε τον Μάïο του 2014)

Ο εκ των υστέρων αποχαιρετισμός στον Λουκάνικο, κατά κόσμον Θόδωρο <br>(πέθανε τον Μάïο του 2014)
Ο σκύλος - σύμβολο μιας σκληρής εποχής, η προσωπικότητα του 2011 (Time)

Φιλιά εις τα παιδιά

Φιλιά εις τα παιδιά
Ένα κομμάτι Θεσσαλονίκης του χθές και του σήμερα

Street Art Utopia

Street Art Utopia
We declare the world as our canvas

Christopher Lasch

Christopher Lasch
Ο καταναλωτισμός υπονομεύει τις αξίες της σταθερότητας και της αφοσίωσης, προπαγανδίζει
την καταστροφή της οικογενειακής ζωής (φωτ. από τον ιστότοπο Eagainst.com)

Jürgen Habermas - αφιέρωμα στο περιοδικό Esprit, 8/9-2015 (γαλλικά)

Jürgen Habermas - αφιέρωμα στο περιοδικό Esprit, 8/9-2015 (γαλλικά)
Ο τελευταίος φιλόσοφος - τι ζητά η φιλοσοφία σ' αυτούς τους δύσκολους καιρούς;

Ενρίκο Μπερλινγκουέρ

Ενρίκο Μπερλινγκουέρ
Hθικολόγος, συντηρητικός, εργατιστής, προπαγανδιστής της λιτότητας;¨Η επικριτής του καταναλωτισμού και της σπατάλης, για μια άλλη πολιτική ηθική, για τον "μικρό" πολίτη;

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας
«Χριστούγεννα με τον Κοκκινολαίμη – Το Αηδόνι του Χειμώνα»