Τετάρτη, 16 Ιουλίου 2014

Γαλλική Επανάσταση, 14 Ιουλίου - πτώση της Βαστίλλης: Τα δάκρυα του Λαφαγιέτ

 του Νίκου Ράπτη
 
Αντί να διεκδικήσουν την πολιτική εξουσία, οι πολίτες νοιάστηκαν να διευρύνουν λιγάκι την επικράτεια των ατομικών τους διαδρομών. Αναλώθηκαν στο ξέφρενο κυνήγι της συγκίνησης: καταναλωτισμός, θεάματα, ηδονοθηρία. Οι δημοκρατίες δεν παράγουν τόσο νόημα ζωής, όσο καταναλωτικά πρότυπα, τεχνολογικές καινοτομίες και ελκυστές νέων συγκινήσεων.
  
Εδώ και κάτι παραπάνω από δύο αιώνες, μια σειρά από πολιτικά κινήματα στις αγγλικές αποικίες του Νέου Κόσμου και τη Γαλλία έφεραν στο προσκήνιο ένα καινοφανές πολιτικό αίτημα: τη δημοκρατία -μια κοινωνία χωρίς αριστοκράτες και με δίκαιη και φιλάνθρωπη διανομή του πλούτου.

1789 
Πτώση της Βαστίλλης



Υποτίθεται πως η ανακάλυψη νέων και άφθονων πλουτοπαραγωγικών πηγών εκτός Ευρώπης, σε συνδυασμό με τη ραγδαία ανάπτυξη των επιστημών, είχε δημιουργήσει τους όρους για μια ριζική πολιτική και ανθρωπολογική αλλαγή: ο άνθρωπος θα κατανοούσε και θα ήλεγχε τη φύση. Επίσης, εξυπακούεται, θα κατανοούσε και θα ήλεγχε τις υποθέσεις της πόλεως. Τους άρχοντες θα τους αντικαθιστούσαν οι πολίτες· τον Θεό η επιστήμη. Το Αγαθό δεν κατοικούσε στην καρδιά ή την – πιθανότατα ανύπαρκτη - ψυχή, αλλά στο νου. Για να γίνει Καλός ο κόσμος, χρειαζόταν μόνο παιδεία και από κοινού πολιτική διαχείριση. 
Αλλίμονο, η ιστορία τελεσιδίκησε όσον αφορά τη μοίρα των οραμάτων αυτών: η πολιτική εξουσία σταδιακά περιήλθε στην ελίτ του ακραίου πλούτου. Οι δημοκρατικές διαδικασίες μετατράπηκαν σε απλές μορφές διαβούλευσης, ανάλογες με εκείνες που ανέκαθεν υπήρχαν στις ολιγαρχίες. Οι εισοδηματικές ανισότητες σήμερα συναγωνίζονται εκείνες των πιο άνισων περιόδων της ανθρώπινης ιστορίας. Ο τρόπος ζωής των μεγιστάνων των πετυχημένων κερδοσκοπικών δομών -νόμιμων ή παράνομων- ελάχιστα εφάπτεται με εκείνο των άλλων ανθρώπων, ακόμα και κι όσων απαρτίζουν τις μεσαίες τάξεις των ευπορότερων κοινωνιών. Τέλος, αντί να δώσει απαντήσεις στα μυστήρια του σύμπαντος, η επιστήμη πολλαπλασίασε τα αναπάντητα ερωτήματα: τρεισήμισι αιώνες μετά το Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica, όλες οι γνώσεις μας αφορούν το 4.9% του σύμπαντος – τα υπόλοιπα είναι «σκοτεινή (sic) ύλη» και «σκοτεινή ενέργεια»!
Αντί να διεκδικήσουν την πολιτική εξουσία, οι πολίτες νοιάστηκαν να διευρύνουν λιγάκι την επικράτεια των ατομικών τους διαδρομών. Αναλώθηκαν στο ξέφρενο κυνήγι της συγκίνησης: καταναλωτισμός, θεάματα, ηδονοθηρία. Η παιδεία έγινε εκπαίδευση εν ριπή οφθαλμού. Θεωρήθηκε δίοδος προς την ατομική ευζωία, όχι την πολιτική ευθύνη.
Φυσικά οι φιλελεύθερες επαναστάσεις άφησαν το στίγμα τους: η επιστημονική έρευνα απελευθερώθηκε, η τεχνολογία απογειώθηκε. Η πολιτική χειραγώγηση εκλεπτύνθηκε. Η ζωή παρατάθηκε. Η ποικιλομορφία των ηθών θεωρήθηκε αυτονόητη.
Τουλάχιστο προς το παρόν: διότι εδώ και κάμποσες δεκαετίες, φαίνεται να έχει εξαντληθεί η προωθητική δύναμη των φιλελεύθερων επαναστάσεων του 18ου αιώνα: ο ορθολογισμός και η επιστήμη γέννησαν πυρηνικές βόμβες και κρεματόρια, κλιματική αλλαγή και αποσταθεροποίηση του περιβάλλοντος. Η δημοκρατία δεν προσελκύει νέους «πελάτες» κι έχει προ πολλού πάψει να αναπτύσσεται στις φιλελεύθερες κοινωνίες: γίνεται αντιληπτή σαν μια ακόμα μέθοδος διευθέτησης των σχέσεων μεταξύ πατρικίων και πληβείων (πολυκομματισμός, δικαιώματα, ελευθεροτυπία και τα ρέστα) και όχι σαν υπέρβαση της διάκρισης εξουσιαστές-εξουσιαζόμενοι. Οι δημοκρατίες δεν παράγουν τόσο νόημα ζωής, όσο καταναλωτικά πρότυπα, τεχνολογικές καινοτομίες και ελκυστές νέων συγκινήσεων.
Ήδη αχνοφαίνεται η επόμενη περιπέτεια της ανθρωπότητας, που θα κλείσει την περίοδο του διαφωτισμού και της δημοκρατίας: η βιοτεχνολογία και η ρομποτική συγκλίνουν με τον αξιακό σχετικισμό, στο έδαφος του μετανθρώπου. Στη δημιουργία πολλών, διαφορετικών και ολοένα αποκλινόντων τύπων Homo. Ο ακρογωνιαίος λίθος του διαφωτισμού, η «αυταπόδεικτη αλήθεια» πως «όλοι οι άνθρωποι δημιουργούνται ίσοι», θα πάψει να έχει οποιοδήποτε νόημα.
Οι επαναστάτες: Ουάσιγκτων και Λαφαγιέτ στη κοιλάδα Forge
Αν φέτος στις 4 ή τις 14 Ιουλίου ο στρατηγός Λαφαγιέτ γκούγκλαρε το όνομά του, θα διαπίστωνε έκπληκτος πως αυτό παραπέμπει σε μια αλυσίδα γαλλικών πολυκαταστημάτων. Αλλά ο μεγάλος επαναστάτης θα είχε πολύ σοβαρότερους λόγους για να νιώσει απελπισία στην ψυχή και δάκρυα στα μάγουλά του...
O Νίκος Ράπτης σπούδασε Παιδαγωγική και Ψυχολογία στο Ηράκλειο, στο Μονπελιέ και το ΑΠΘ. Εργάζεται διαρκώς ως εκπαιδευτικός πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, σε σεμινάρια επαγγελματικής κατάρτισης και σε ΑΕΙ. Δίδαξε επίσης Περιβαλλοντική Εκπαίδευση. Συμμετείχε σε κινήσεις με κοινωνικό και χριστιανικό χαρακτήρα, σε πολιτικές κινήσεις με φιλοευρωπαϊκή μεταρρυθμιστική κατεύθυνση και στον Πράσινο πολιτικό χώρο. ʼΕπιστημονικά και πολιτικά του κείμενα έχουν δημοσιευτεί σε εφημερίδες, περιοδικά, στο διαδίκτυο, σε συλλογικούς τόμους. Συμμετείχε κατά καιρούς στις Συντακτικές Επιτροπές πολλών περιοδικών (Εκπαιδευτική Κοινότητα, Νέα Πολιτική, Οικοτοπία κ.ά).


Βιβλία, μεταφράσεις, επιμέλειες του Ν. Ράπτη       Αρθρογραφία του Ν. Ράπτη στη"Μεταρρύθμιση"

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Printfriendly

ΕΠΙΛΟΓΕΣ:
Αντρέϊ Αρσένιεβιτς Ταρκόφσκι

ΕΠΙΛΟΓΕΣ:<br>Αντρέϊ Αρσένιεβιτς Ταρκόφσκι
Πως η αγάπη επουλώνει τη φθορά του κόσμου

Enrico Berlinguer (1981):

Enrico Berlinguer (1981):
Η ηθική διάσταση στην κρίση της πολιτικής

Danilo Kiš:

Danilo Kiš:
Συμβουλές σε νεαρούς συγγραφείς, και όχι μόνον

Wolfgang Münchau

Wolfgang Münchau
Ο συντάκτης οικονομικών θεμάτων Βόλφγκανγκ Μύνχάου (Der Spiegel - Financial Times)

Predrag Matvejević:

Predrag Matvejević:
Ο Ρωσο-Κροάτης ανιχνευτής και λάτρης του Μεσογειακού κόσμου

Christopher Lasch

Christopher Lasch
Ο Φρανκφουρτιανός από τη Νεμπράσκα: Δικαιοσύνη & ελπίδα απέναντι στην ιδιοτέλεια των ελίτ

Azra Nuhefendić

Azra Nuhefendić
Η δημοσιογράφος με τις πολλές διεθνείς διακρίσεις, γράφει για την οριακή, γειτονική Ευρώπη

Βαλκανική Χερσόνησος, η όμορφη

Βαλκανική Χερσόνησος, η όμορφη
Όριο της Ευρώπης, οριακή Ευρώπη

Μάης του '36, Τάσος Τούσης

Μάης του '36, Τάσος Τούσης
Ο σκληρός Μεσοπόλεμος: η εποχή δοσμένη μέσα από τη ζωή ενός ανθρώπου - συμβόλου

Στον καιρό των τσιγγάνων και της μικρής Μαρίας

Ετικέτες

1968 αειφορία Αρχιτεκτονική Αυστρομαρξισμός Βαλκανική Βαρουφάκης βιοποικιλότητα Βρετανία Γαλλία Γερμανία Γκράμσι Εκπαίδευση ΕΚΤ Ελεφάντης Ενέργεια Επισφάλεια Ευρωκομμουνισμός ΗΠΑ Ήπειρος Θεοδωράκης Θεσσαλονίκη Ιβάν Κράστεφ Ινστιτούτο Bruegel Ισπανία ιστορία Ιταλία Κέϋνς Κίνα Κινηματογράφος Κλιματική αλλαγή Κοινοτισμός κοινωνική ανισότητα Κορνήλιος Καστοριάδης Κοσμάς Ψυχοπαίδης Κύπρος Λιάκος Α. Λογοτεχνία Μάνεσης Μάξ Βέμπερ Μάρξ Μαρωνίτης Μέσα Ενημέρωσης Μεσόγειος Μιχ. Παπαγιαννάκης Μουσική Μπερλινγκουέρ Νεοναζισμός Νεοφιλελευθερισμός Νίκος Πουλαντζάς Ο τόπος Οικολογία Π. Κονδύλης Παιδεία Πολωνία Πράσινοι Προσφυγιά Ρήγας Ρίτσος Ρωσία Σεφέρης Σολωμός Σοσιαλδημοκρατία συνδικαλισμός Σχολή Φραγκφούρτης Ταρκόφσκι Τουρκία Τράπεζες Τρομοκρατία Τσίπρας Φιλελευθερισμός Φιλοσοφία Φούσκα ακινήτων Χαλκιδική Χρήστος Γιανναράς Χριστιανισμός André Gorz Azra Nuhefendić Christopher Lasch Claus Offe Colin Crouch Ernst Bloch Ernst-W. Böckenförde Fischer Franklin Roosevelt Grexit Habermas J. Augstein Krugman Laclau Le Corbusier Louis Althusser Marc Mazower Matvejević Mudde Niels Kadritzke Ralf Dahrendorf Stiglitz Streeck T. S. Eliot Ulrich Beck Ulrike Guérot Umberto Eco Wallerstein Walter Benjamin Wolfgang Münchau Žižek Zygmunt Bauman

Song for the Unification (Zbigniew Preisner -
Elzbieta Towarnicka - Kr. Kieślowski) - youtube

Song for the Unification (Zbigniew Preisner - <br>Elzbieta Towarnicka - Kr. Kieślowski) - youtube
Ἐὰν ταῖς γλώσσαις τῶν ἀνθρώπων λαλῶ καὶ τῶν ἀγγέλων,
ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, γέγονα χαλκὸς ἠχῶν ἢ κύμβαλον ἀλαλάζον...
Ἡ ἀγάπη ...πάντα στέγει, πάντα πιστεύει, πάντα ἐλπίζει, πάντα ὑπομένει...
Νυνὶ δὲ μένει πίστις, ἐλπίς, ἀγάπη, τὰ τρία ταῦτα·
μείζων δὲ τούτων ἡ ἀγάπη (προς Κορινθ. Α΄ 13)

Ισραήλ - Παλαιστίνη: Στο τέλος της γης

Ισραήλ - Παλαιστίνη: Στο τέλος της γης
Νταβίντ Γκρόσμαν: Το πένθος του πατέρα και της Ιστορίας

Κουνκούς ή Δίας, ένας λευκός γάτος απο τη Μοσούλη

Κουνκούς ή Δίας, ένας λευκός γάτος απο τη Μοσούλη
Μια ιστορία προσφυγιάς, στη Λέσβο και στη Νορβηγία

Luka Lisjak Gabrijelčič: Χάννα Άρεντ, τα πρώτα χρόνια

Luka Lisjak Gabrijelčič: Χάννα Άρεντ, τα πρώτα χρόνια
Hannah Arendt, zgodnja leta (στο Razpotja - Σλοβενικά)

Αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής

Αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής
Erik Stokstad («Science»): New rice variety could feed the planet without warming it

Μανιτάρια, ένα σύγχρονο ελληνικό θαύμα

Μανιτάρια, ένα σύγχρονο ελληνικό θαύμα
Τα μικροκλίματα της Ελλάδας, εξασφαλίζουν μεγάλη βιοποικιλότητα μανιταριών (Βασιλική Χρυσοστομίδου, «Καθημερινή», αναδημοσίευση «Δασαρχείο»)

Zygmunt Bauman: «Ρευστές ζωές, ρευστός κόσμος, ρευστή αγάπη»

Zygmunt Bauman: «Ρευστές ζωές, ρευστός κόσμος, ρευστή αγάπη»
«Είμαι βραχυπρόθεσμα απαισιόδοξος αλλά μακροπρόθεσμα αισιόδοξος»

Zygmunt Bauman, Krzysztof Pomian, Marcel Gauchet, Michael Kazin

Zygmunt Bauman, Krzysztof Pomian, Marcel Gauchet, Michael Kazin
Ο 21ος αιώνας: Ένας κόσμος χωρίς την αριστερά (“Kultura Liberalna” - Πολωνία, αγγλικά)

Οι φλαμουριές ανθίζουν στο Σεράγεβο

Οι φλαμουριές ανθίζουν στο Σεράγεβο
Η λογοτεχνική δημοσιογραφία στα καλύτερά της - Azra Nuhefendić

K.S. Karol (1924 - 10 Απριλίου 2014), ο δημοσιογράφος - του Μικαέλ Λεβύ

K.S. Karol (1924 - 10 Απριλίου 2014), ο δημοσιογράφος   - του Μικαέλ Λεβύ
- «Με ποιανού το μέρος είστε κύριε Κάρολ»; - «Είμαι με τον εαυτό μου»

Jürgen Habermas

Jürgen Habermas
¨Ολα τα κείμενα από το περιοδικό "Blätter für deutsche und internationale Politik"
(pdf, Γερμανικά)

Η Ρεïχανέχ Τζαμπαρί και οι νάρκισσοι

Η Ρεïχανέχ Τζαμπαρί και οι νάρκισσοι
Φιλελεύθεροι και «μαρξιστές» νάρκισσοι της «γενιάς του '68» στη Δύση, ποτέ δεν θα καταλάβουν γιατί προτίμησε το μνήμα για να μη παραιτηθεί από την αξιοπρέπειά της. Η αδιαφορία τους είναι φυσικό επακόλουθο της ιδεολογίας και της νοοτροπίας τους

«Σταθμοί του Σταυρού», μια ταινία του Ντίτριχ Μπρίγκμαν

«Σταθμοί του Σταυρού», μια ταινία του Ντίτριχ Μπρίγκμαν
Η Μαρία ανήκει και στους δύο κόσμους, αλλά και σε κανέναν από αυτούς. Οὐ γὰρ ἔχομεν ὧδε μένουσαν πόλιν. Αντεπεξέρχεται όσο καλύτερα μπορεί στις απαιτήσεις των μεν και των δε, χωρίς να διστάζει να στηλώσει το κορμάκι της όταν διακυβεύονται οι αρχές της. Δε θέλει να τη φωτογραφίζουν, να την αναγκάζουν να ακούει ποπ μουσική, να λέει ψέματα, να αφίσταται των αξιών της. Δεν είναι ψόφιο ψάρι· πάει ενάντια στο ρεύμα. Θα θυσιάσει τη ζωή της για να μιλήσει επιτέλους ο τετράχρονος αδερφός της, που αρχίζει να θεωρείται αυτιστικός από ιατρούς και οικογένεια : μόλις ξεψυχήσει, ο αδερφός της αρχίζει να μιλάει - του Ν. Ράπτη

Ρούντι Ντούτσκε, Ραλφ Ντάρεντορφ (Φράϊμπουργκ, 1968 - H «επί της στέγης του αυτοκινήτου συνομιλία»)

Ρούντι Ντούτσκε, Ραλφ Ντάρεντορφ (Φράϊμπουργκ, 1968 - H «επί της στέγης του αυτοκινήτου συνομιλία»)
Ο ήπιος επαναστάτης χωρίς δόγμα με τον φιλελεύθερο υποστηρικτή της κοινωνικής δικαιοσύνης και του Κέϋνς - Υπερβάσεις «φραγμάτων» σε μια εποχή που η Πολιτική γραφόταν με κεφαλαίο «Π»

The Roosevelt Institute

The Roosevelt Institute
Ελεωνόρα και Φραγκλίνος Ρούσβελτ - Πολιτική για καιρούς οικονομικής κρίσης

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας
«Χριστούγεννα με τον Κοκκινολαίμη – Το Αηδόνι του Χειμώνα»

Jean Monnet's Brandy and Europe's Fate

Jean Monnet's Brandy and Europe's Fate
Οι οραματισμοί του Ζαν Μονέ για την ενωμένη Ευρώπη και η αντιμετώπιση της κρίσης
- του Strobe Talbott (The Brookings Essay)

Georg Trakl (1887-1914) - Ένας οδοιπόρος στον μαύρο άνεμο

Georg Trakl (1887-1914) - Ένας οδοιπόρος στον μαύρο άνεμο
Η ποίηση στα σκοτεινότερά της και στα καλύτερά της
Εισαγωγή, σημειώσεις, σχόλια, μετάφραση: Ιωάννα Αβραμίδου

Παναγιώτης Ιωακειμίδης: Πολιτική εξουσία και ζώα

Παναγιώτης Ιωακειμίδης: Πολιτική εξουσία και ζώα
Ένας ρόλος για τα κατοικίδια στους χώρους της εξουσίας

Ο εκ των υστέρων αποχαιρετισμός στον Λουκάνικο, κατά κόσμον Θόδωρο
(πέθανε τον Μάïο του 2014)

Ο εκ των υστέρων αποχαιρετισμός στον Λουκάνικο, κατά κόσμον Θόδωρο <br>(πέθανε τον Μάïο του 2014)
Ο σκύλος - σύμβολο μιας σκληρής εποχής, η προσωπικότητα του 2011 (Time)

Φιλιά εις τα παιδιά

Φιλιά εις τα παιδιά
Ένα κομμάτι Θεσσαλονίκης του χθές και του σήμερα

Street Art Utopia

Street Art Utopia
We declare the world as our canvas

Christopher Lasch

Christopher Lasch
Ο καταναλωτισμός υπονομεύει τις αξίες της σταθερότητας και της αφοσίωσης, προπαγανδίζει
την καταστροφή της οικογενειακής ζωής (φωτ. από τον ιστότοπο Eagainst.com)

Jürgen Habermas - αφιέρωμα στο περιοδικό Esprit, 8/9-2015 (γαλλικά)

Jürgen Habermas - αφιέρωμα στο περιοδικό Esprit, 8/9-2015 (γαλλικά)
Ο τελευταίος φιλόσοφος - τι ζητά η φιλοσοφία σ' αυτούς τους δύσκολους καιρούς;

Ενρίκο Μπερλινγκουέρ

Ενρίκο Μπερλινγκουέρ
Hθικολόγος, συντηρητικός, εργατιστής, προπαγανδιστής της λιτότητας;¨Η επικριτής του καταναλωτισμού και της σπατάλης, για μια άλλη πολιτική ηθική, για τον "μικρό" πολίτη;

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας
«Χριστούγεννα με τον Κοκκινολαίμη – Το Αηδόνι του Χειμώνα»