Τετάρτη, 30 Σεπτεμβρίου 2015

Από τον κρατισμό στον αντικρατισμό, και από τη μια πλάνη στην άλλη

του Κώστα Κουτσουρέλη
  
   
Το να περιμένεις, τώρα προεκλογικά, από τους πολιτικούς μας  ένα «εθνικό σχέδιο» για την παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας μοιάζει χούι για τους απελπισμένους. Και οι μεν παλαιοκομματικοί είναι αυτοί που είναι. Ούτε όμως οι φιλελεύθεροι και οι εκσυγχρονιστές, ανεξαρτήτως παρατάξεως, έχουν εκπονήσει τέτοιο «εθνικό σχέδιο». Εγκλωβισμένοι στη μηχανική απόρριψη του κρατισμού των αντιπάλων τους, υποτιμούν μονίμως την κρίσιμη σημασία του κράτους όχι απλώς για τη διευκόλυνση, αλλά για τον σχεδιασμό και το στήσιμο μιας πράγματι παραγωγικής οικονομίας. Έτσι νομίζουν ότι ο αντικρατισμός συνιστά από μόνος του μείζονα οικονομική μεταρρύθμιση, ότι η μείωση και η βελτίωση του δημοσίου συν η ελευθερία της αγοράς θα μας λύσουν τα χέρια.
Όμως ποιες πάγιες συλλογικές προτιμήσεις, ποια αντίληψη περί του οικονομείν,  καλείται να στηρίξει το μειωμένο και λειτουργικό κράτος που επαγγέλλονται;  Γιατί τον παρασιτισμό στη χώρα δεν τον γεννάει ο κρατισμός και η κομματοκρατία – το αντίστροφο συμβαίνει. Ο παρασιτισμός και το διάχυτο στην κοινωνία πελατειακό πνεύμα κατασκευάζουν ένα Δημόσιο στα μέτρα τους. Ο τοπικισμός, οι φατρίες, η οικογενειοκρατία, οι συντεχνίες, η ευνοιοκρατία ως συμπεριφορές διαποτίζουν το σύνολο της κοινωνίας, όχι μόνο το κράτος και τα κόμματα. Και διαμορφώνουν μια πανίσχυρη συλλογική νοοτροπία που, βασιζόμενη στην ευκολία, στην ανοργανωσιά και προπαντός στην απουσία οποιασδήποτε μακροπρόθεσμης φιλοδοξίας, γεννά διαρκώς προσοδοθήρες, θεσιθήρες, τρεχέδειπνους, δανειοδίαιτους και ραντιέρηδες· και μια ιδιωτική οικονομία όπου ευδοκιμούν μόνο μικροκαταστηματάρχες και μικροπαραγωγοί, μικροεπαγγελματίες και μικροεπιχειρηματίες, άνθρωποι δηλαδή που στην μεγάλη πλειονότητά τους δεν έχουν ορίζοντα, δεν τρέφουν βλέψεις, και δεν μπορούν να σταθούν με αξιώσεις στον διεθνή ανταγωνισμό.
Ώστε βελτιώνοντας το κράτος, μόνον, δεν πετυχαίνεις πολλά. Αν μειώσεις τη φορολόγηση λ.χ. χωρίς να έχεις επιλέξει προηγουμένως τους στρατηγικούς τομείς όπου θα κατευθύνεις τους πόρους που θα απελευθερωθούν, απλώς θα τονώσεις την κατανάλωση. (Στην Ελλάδα είμαστε τώρα επτά χρόνια σε ύφεση και η κατανάλωση ως ποσοστό του ΑΕΠ  παραμένει σταθερά πάνω από το 70%, σε αντίθεση με το 55% κατά μέσο όρο των λοιπών ευρωπαϊκών χωρών.) Κι αν η Μεγάλη Ιδέα σου είναι να μειώσεις απλώς τον… επάρατο ΕΝΦΙΑ, για να φουσκώσεις ακόμη μια φορά την αντιπαραγωγική φούσκα της (μικρο)οικοδομής, που κατάπιε τις οικονομίες τόσων και τόσων γενεών, ε τότε απλώς ετοιμάζεις την επόμενή σου κατάρρευση.
Σε χώρες όπως η Ελλάδα, που δεν έχουν το πολιτισμικό υπόβαθρο και τις κοινωνικές πειθαρχίες των χωρών του παραδοσιακού καπιταλισμού, οι συνταγές του φιλελευθερισμού δεν μπορούν να λειτουργήσουν. Η Νότιος Κορέα,  λ.χ., την οποία επικαλείται ο Θάνος Τζήμερος ως πρότυπο ικανό να μας εμπνεύσει, δεν είναι φιλελεύθερη οικονομία: όλα, ακόμα και οι γιγάντιοι επιχειρηματικοί όμιλοι όπως η Σάμσουνγκ και η Χιουντάι, έγιναν με επίμονο, κεντρικό κρατικό σχεδιασμό, πάνω στο ιαπωνικό πρότυπο. Από τη Γερμανία του Βίσμαρκ τον 19ο αιώνα ώς τις ασιατικές τίγρεις σήμερα, οι χώρες που ξεπέρασαν την οικονομική τους καχεξία, το κατόρθωσαν επειδή οι πολιτικές τους ελίτ το επεδίωξαν συστηματικά. Οι ανατολικοευρωπαϊκές χώρες που πέτυχαν να επανεκβιομηχανισθούν τις τελευταίες δεκαετίες το οφείλουν στα κίνητρα που τους παρείχε ο σχεδιασμός των κυβερνήσεών τους. 
Η ιδέα ότι η ελληνική οικονομία θα ανθίσει αν βελτιώσουμε το κράτος και γίνουμε φιλικοί στις επιχειρήσεις, παραθεωρεί συνεπώς το ουσιώδες ερώτημα. Να βελτιώσουμε το κράτος προς όφελος τίνος, ποιας μορφής του οικονομείν; Να γίνουμε φιλικοί σε τι λογής επιχειρήσεις; Στα καζίνα, την εστίαση, τις μαρίνες; Είναι η φιλοδοξία μας αυτή, να γίνουμε το Λας Βέγκας και το Ντουμπάι των Βαλκανίων; Αλλά αν μ’ αυτό τον τρόπο ευημερήσουμε και συγκεντρώσουμε πλούτο, ποιο είναι το πρόβλημα, θα αντιτείνει κανείς. Το πρόβλημα είναι ότι δεν μετρούν όλες οι μορφές πλούτου το ίδιο. Όπως το επισημαίνει ο Παναγιώτης Κονδύλης: «Οι εθνικοί πόροι πρέπει να αντιμετωπίζονται με γεωπολιτικά και στρατηγικά κριτήρια. Το 1% του εθνικού εισοδήματος που προέρχεται από τον τουρισμό δεν είναι το ίδιο με το 1% που δίνει μια σύγχρονη εξοπλιστική βιομηχανία». Στον παγκόσμιο καταμερισμό της εργασίας ένας καινοτόμος επιστήμονας και ένας ξενοδόχος, ακόμα κι αν βγάζουν τα ίδια λεφτά, δεν είναι το ίδιο σημαντικοί. Οι χώρες που συνδιαμορφώνουν και συγκυβερνούν τον πλανήτη δεν ζουν από τα ενοικιαζόμενα δωμάτια.
Συνοψίζω: Μπορεί η Ελλάδα να αποκτήσει εταιρείες που να μετρούν διεθνώς στην τεχνολογία, στην έρευνα, στην ενέργεια, στους τομείς δηλαδή που πράγματι μετρούν στρατηγικά; Αυτό είναι το ζητούμενο. Γιατί μόνο μια τέτοια οικονομία μπορεί να μας παράσχει όχι απλώς υψηλά εισοδήματα, αλλά πραγματική γεωπολιτική ασφάλεια, λόγο με κύρος στα διεθνή δρώμενα, διαπραγματευτική ισχύ. Και μια τέτοια οικονομία δεν στήνεται έτσι απλά, χωρίς κεντρική πολιτική βούληση και κρατικό παρεμβατισμό.
 
Ο Κώστας Κουτσουρέλης ασχολείται με την ποίηση, την μετάφραση λογοτεχνικών και φιλοσοφικών κειμένων, την δοκιμιογραφία, την επιμέλεια εκδόσεων και την διδασκαλία της δημιουργικής γραφής και λογοτεχνικής μετάφρασης. Διευθύνει τη σειρά Florilegium των Εκδόσεων Κίχλη. Για την εργασία του στους Ύμνους στη νύχτα του Νοβάλις τιμήθηκε με το Βραβείο Άρη Αλεξάνδρου και με το Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης από τη Γερμανική Γλώσσα.
Λεπτομερέστερο βιογραφικό από τον ιστότοπό του.
  
Αρθρογραφία του Κώστα Κουτσουρέλη στο Ποντίκι
Κείμενα του Κώστα Κουτσουρέλη στον ιστότοπο Μετά την Κρίση:
     
Τούβλα, ντουβάρια και άλλα δεινά

Από το “επαίσχυντο κοινωνικό συμβόλαιο” στην “αυστηρή δίαιτα εξυγιάνσεως” - Ο Παναγιώτης Κονδύλης είχε προβλέψει την Ελληνική κρίση και την πτώση του παρασιτικού - καταναλωτικού προτύπου
 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Printfriendly

ΕΠΙΛΟΓΕΣ:
Αντρέϊ Αρσένιεβιτς Ταρκόφσκι

ΕΠΙΛΟΓΕΣ:<br>Αντρέϊ Αρσένιεβιτς Ταρκόφσκι
Πως η αγάπη επουλώνει τη φθορά του κόσμου

Enrico Berlinguer (1981):

Enrico Berlinguer (1981):
Η ηθική διάσταση στην κρίση της πολιτικής

Danilo Kiš:

Danilo Kiš:
Συμβουλές σε νεαρούς συγγραφείς, και όχι μόνον

Wolfgang Münchau

Wolfgang Münchau
Ο συντάκτης οικονομικών θεμάτων Βόλφγκανγκ Μύνχάου (Der Spiegel - Financial Times)

Predrag Matvejević:

Predrag Matvejević:
Ο Ρωσο-Κροάτης ανιχνευτής και λάτρης του Μεσογειακού κόσμου

Christopher Lasch

Christopher Lasch
Ο Φρανκφουρτιανός από τη Νεμπράσκα: Δικαιοσύνη & ελπίδα απέναντι στην ιδιοτέλεια των ελίτ

Azra Nuhefendić

Azra Nuhefendić
Η δημοσιογράφος με τις πολλές διεθνείς διακρίσεις, γράφει για την οριακή, γειτονική Ευρώπη

Βαλκανική Χερσόνησος, η όμορφη

Βαλκανική Χερσόνησος, η όμορφη
Όριο της Ευρώπης, οριακή Ευρώπη

Μάης του '36, Τάσος Τούσης

Μάης του '36, Τάσος Τούσης
Ο σκληρός Μεσοπόλεμος: η εποχή δοσμένη μέσα από τη ζωή ενός ανθρώπου - συμβόλου

Στον καιρό των τσιγγάνων και της μικρής Μαρίας

Ετικέτες

1968 αειφορία Αρχιτεκτονική Αυστρομαρξισμός Βαλκανική Βαρουφάκης βιοποικιλότητα Βρετανία Γαλλία Γερμανία Γκράμσι Εκπαίδευση ΕΚΤ Ελεφάντης Ενέργεια Επισφάλεια Ευρωκομμουνισμός ΗΠΑ Ήπειρος Θεοδωράκης Θεσσαλονίκη Ινστιτούτο Bruegel Ισπανία ιστορία Ιταλία Κέϋνς Κίνα Κινηματογράφος Κλιματική αλλαγή Κοινοτισμός κοινωνική ανισότητα Κορνήλιος Καστοριάδης Κοσμάς Ψυχοπαίδης Κύπρος Λογοτεχνία Μάνεσης Μάξ Βέμπερ Μάρξ Μαρωνίτης Μέσα Ενημέρωσης Μεσόγειος Μιχ. Παπαγιαννάκης Μουσική Μπερλινγκουέρ Νεοναζισμός Νεοφιλελευθερισμός Νίκος Πουλαντζάς Ο τόπος Οικολογία Π. Κονδύλης Παιδεία Πολωνία Πράσινοι Προσφυγιά Ρίτσος Ρωσία Σεφέρης Σολωμός Σοσιαλδημοκρατία συνδικαλισμός Σχολή Φραγκφούρτης Ταρκόφσκι Τουρκία Τράπεζες Τρομοκρατία Τσίπρας Φιλελευθερισμός Φιλοσοφία Φούσκα ακινήτων Χαλκιδική Χρήστος Γιανναράς Χριστιανισμός André Gorz Azra Nuhefendić Christopher Lasch Claus Offe Colin Crouch Ernst Bloch Ernst-W. Böckenförde Fischer Franklin Roosevelt Grexit Habermas J. Augstein Krugman Laclau Le Corbusier Louis Althusser Matvejević Mudde Niels Kadritzke Ralf Dahrendorf Stiglitz Streeck T. S. Eliot Ulrich Beck Ulrike Guérot Umberto Eco Wallerstein Walter Benjamin Wolfgang Münchau Žižek

Song for the Unification (Zbigniew Preisner -
Elzbieta Towarnicka - Kr. Kieślowski) - youtube

Song for the Unification (Zbigniew Preisner - <br>Elzbieta Towarnicka - Kr. Kieślowski) - youtube
Ἐὰν ταῖς γλώσσαις τῶν ἀνθρώπων λαλῶ καὶ τῶν ἀγγέλων,
ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, γέγονα χαλκὸς ἠχῶν ἢ κύμβαλον ἀλαλάζον...
Ἡ ἀγάπη ...πάντα στέγει, πάντα πιστεύει, πάντα ἐλπίζει, πάντα ὑπομένει...
Νυνὶ δὲ μένει πίστις, ἐλπίς, ἀγάπη, τὰ τρία ταῦτα·
μείζων δὲ τούτων ἡ ἀγάπη (προς Κορινθ. Α΄ 13)

Ισραήλ - Παλαιστίνη: Στο τέλος της γης

Ισραήλ - Παλαιστίνη: Στο τέλος της γης
Νταβίντ Γκρόσμαν: Το πένθος του πατέρα και της Ιστορίας

Κουνκούς ή Δίας, ένας λευκός γάτος απο τη Μοσούλη

Κουνκούς ή Δίας, ένας λευκός γάτος απο τη Μοσούλη
Μια ιστορία προσφυγιάς, στη Λέσβο και στη Νορβηγία

Αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής

Αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής
Erik Stokstad («Science»): New rice variety could feed the planet without warming it

Μανιτάρια, ένα σύγχρονο ελληνικό θαύμα

Μανιτάρια, ένα σύγχρονο ελληνικό θαύμα
Τα μικροκλίματα της Ελλάδας, εξασφαλίζουν μεγάλη βιοποικιλότητα μανιταριών (Βασιλική Χρυσοστομίδου, «Καθημερινή», αναδημοσίευση «Δασαρχείο»)

Zygmunt Bauman: «Ρευστές ζωές, ρευστός κόσμος, ρευστή αγάπη»

Zygmunt Bauman: «Ρευστές ζωές, ρευστός κόσμος, ρευστή αγάπη»
«Είμαι βραχυπρόθεσμα απαισιόδοξος αλλά μακροπρόθεσμα αισιόδοξος»

Zygmunt Bauman, Krzysztof Pomian, Marcel Gauchet, Michael Kazin

Zygmunt Bauman, Krzysztof Pomian, Marcel Gauchet, Michael Kazin
Ο 21ος αιώνας: Ένας κόσμος χωρίς την αριστερά (“Kultura Liberalna” - Πολωνία, αγγλικά)

Οι φλαμουριές ανθίζουν στο Σεράγεβο

Οι φλαμουριές ανθίζουν στο Σεράγεβο
Η λογοτεχνική δημοσιογραφία στα καλύτερά της - Azra Nuhefendić

K.S. Karol (1924 - 10 Απριλίου 2014), ο δημοσιογράφος - του Μικαέλ Λεβύ

K.S. Karol (1924 - 10 Απριλίου 2014), ο δημοσιογράφος   - του Μικαέλ Λεβύ
- «Με ποιανού το μέρος είστε κύριε Κάρολ»; - «Είμαι με τον εαυτό μου»

Jürgen Habermas

Jürgen Habermas
¨Ολα τα κείμενα από το περιοδικό "Blätter für deutsche und internationale Politik"
(pdf, Γερμανικά)

Η Ρεïχανέχ Τζαμπαρί και οι νάρκισσοι

Η Ρεïχανέχ Τζαμπαρί και οι νάρκισσοι
Φιλελεύθεροι και «μαρξιστές» νάρκισσοι της «γενιάς του '68» στη Δύση, ποτέ δεν θα καταλάβουν γιατί προτίμησε το μνήμα για να μη παραιτηθεί από την αξιοπρέπειά της. Η αδιαφορία τους είναι φυσικό επακόλουθο της ιδεολογίας και της νοοτροπίας τους

«Σταθμοί του Σταυρού», μια ταινία του Ντίτριχ Μπρίγκμαν

«Σταθμοί του Σταυρού», μια ταινία του Ντίτριχ Μπρίγκμαν
Η Μαρία ανήκει και στους δύο κόσμους, αλλά και σε κανέναν από αυτούς. Οὐ γὰρ ἔχομεν ὧδε μένουσαν πόλιν. Αντεπεξέρχεται όσο καλύτερα μπορεί στις απαιτήσεις των μεν και των δε, χωρίς να διστάζει να στηλώσει το κορμάκι της όταν διακυβεύονται οι αρχές της. Δε θέλει να τη φωτογραφίζουν, να την αναγκάζουν να ακούει ποπ μουσική, να λέει ψέματα, να αφίσταται των αξιών της. Δεν είναι ψόφιο ψάρι· πάει ενάντια στο ρεύμα. Θα θυσιάσει τη ζωή της για να μιλήσει επιτέλους ο τετράχρονος αδερφός της, που αρχίζει να θεωρείται αυτιστικός από ιατρούς και οικογένεια : μόλις ξεψυχήσει, ο αδερφός της αρχίζει να μιλάει - του Ν. Ράπτη

Ρούντι Ντούτσκε, Ραλφ Ντάρεντορφ (Φράϊμπουργκ, 1968 - H «επί της στέγης του αυτοκινήτου συνομιλία»)

Ρούντι Ντούτσκε, Ραλφ Ντάρεντορφ (Φράϊμπουργκ, 1968 - H «επί της στέγης του αυτοκινήτου συνομιλία»)
Ο ήπιος επαναστάτης χωρίς δόγμα με τον φιλελεύθερο υποστηρικτή της κοινωνικής δικαιοσύνης και του Κέϋνς - Υπερβάσεις «φραγμάτων» σε μια εποχή που η Πολιτική γραφόταν με κεφαλαίο «Π»

The Roosevelt Institute

The Roosevelt Institute
Ελεωνόρα και Φραγκλίνος Ρούσβελτ - Πολιτική για καιρούς οικονομικής κρίσης

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας
«Χριστούγεννα με τον Κοκκινολαίμη – Το Αηδόνι του Χειμώνα»

Jean Monnet's Brandy and Europe's Fate

Jean Monnet's Brandy and Europe's Fate
Οι οραματισμοί του Ζαν Μονέ για την ενωμένη Ευρώπη και η αντιμετώπιση της κρίσης
- του Strobe Talbott (The Brookings Essay)

Georg Trakl (1887-1914) - Ένας οδοιπόρος στον μαύρο άνεμο

Georg Trakl (1887-1914) - Ένας οδοιπόρος στον μαύρο άνεμο
Η ποίηση στα σκοτεινότερά της και στα καλύτερά της
Εισαγωγή, σημειώσεις, σχόλια, μετάφραση: Ιωάννα Αβραμίδου

Παναγιώτης Ιωακειμίδης: Πολιτική εξουσία και ζώα

Παναγιώτης Ιωακειμίδης: Πολιτική εξουσία και ζώα
Ένας ρόλος για τα κατοικίδια στους χώρους της εξουσίας

Ο εκ των υστέρων αποχαιρετισμός στον Λουκάνικο, κατά κόσμον Θόδωρο
(πέθανε τον Μάïο του 2014)

Ο εκ των υστέρων αποχαιρετισμός στον Λουκάνικο, κατά κόσμον Θόδωρο <br>(πέθανε τον Μάïο του 2014)
Ο σκύλος - σύμβολο μιας σκληρής εποχής, η προσωπικότητα του 2011 (Time)

Φιλιά εις τα παιδιά

Φιλιά εις τα παιδιά
Ένα κομμάτι Θεσσαλονίκης του χθές και του σήμερα

Street Art Utopia

Street Art Utopia
We declare the world as our canvas

Christopher Lasch

Christopher Lasch
Ο καταναλωτισμός υπονομεύει τις αξίες της σταθερότητας και της αφοσίωσης, προπαγανδίζει
την καταστροφή της οικογενειακής ζωής (φωτ. από τον ιστότοπο Eagainst.com)

Jürgen Habermas - αφιέρωμα στο περιοδικό Esprit, 8/9-2015 (γαλλικά)

Jürgen Habermas - αφιέρωμα στο περιοδικό Esprit, 8/9-2015 (γαλλικά)
Ο τελευταίος φιλόσοφος - τι ζητά η φιλοσοφία σ' αυτούς τους δύσκολους καιρούς;

Ενρίκο Μπερλινγκουέρ

Ενρίκο Μπερλινγκουέρ
Hθικολόγος, συντηρητικός, εργατιστής, προπαγανδιστής της λιτότητας;¨Η επικριτής του καταναλωτισμού και της σπατάλης, για μια άλλη πολιτική ηθική, για τον "μικρό" πολίτη;

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας
«Χριστούγεννα με τον Κοκκινολαίμη – Το Αηδόνι του Χειμώνα»