Παρασκευή, 8 Ιανουαρίου 2016

2015, αποτυχία και πικρή αυτογνωσία

του Νικόλα Σεβαστάκη
 
© Το Βήμα - Σεβαστάκης Ν. : Αποτυχία και πικρή αυτογνωσία, 25/12/2015

Σχεδόν ένας χρόνος πέρασε από τον Ιανουάριο της μεγάλης ανατροπής, από τότε δηλαδή που η ελληνική ριζοσπαστική Αριστερά νίκησε τις δυνάμεις του «παλαιού καθεστώτος». Ο ΣΥΡΙΖΑ είχε ήδη γίνει ο κεντρικός ανάδοχος των δυσαρεσκειών της εποχής και ο πολιτικός εκφραστής μιας αποσυναρμολογημένης κοινωνίας σε αναζήτηση διεξόδου. Συνδυάζοντας την ταξική γλώσσα με μια μαχητική πατριωτική ρητορική, καλύπτοντας ή υιοθετώντας τις επί μέρους κοινωνικοεπαγγελματικές προσδοκίες και εξαγγέλλοντας το τέλος της λιτότητας, βρέθηκε στην εξουσία. 
Τα υπόλοιπα ως απολογισμός πεπραγμένων σε μια περιπετειώδη πορεία είναι γνωστά. Οι κεντρικές υποσχέσεις που αποτέλεσαν το όχημα του μεγάλου ΣΥΡΙΖΑ αποσύρθηκαν. Εμειναν ένα κοινωνιστικό λεξιλόγιο και οι λόγοι κατά της διαπλοκής. Συνεχίζεται η προσφυγή σε μια ηθική της αντίστασης και του σκληρού αγώνα: όποια μέτρα και αν νομοθετεί η κυβέρνηση, όποιες αποφάσεις και αν παίρνει, παραπέμπει στο διαφορετικό φρόνημα των λειτουργών της. Αυτό που κάνει τη διαφορά, ισχυρίζεται ο Πρωθυπουργός, είναι το να μην προσχωρεί κανείς συνειδησιακά σε όσα είναι αναγκασμένος να πράττει ως κυβερνητική εξουσία. 
 
Η διπολική διαταραχή «μνημόνιο-αντιμνημόνιο» και η σκληρή κοινωνική πραγματικότητα
Η εμπειρία του χρόνου που πέρασε είναι λοιπόν αναμφίβολα διδακτική. Μέσα από τραύματα, διαψεύσεις και θεαματικές αλλαγές φάνηκαν καθαρά τα όρια του αντιμνημονιακού λόγου και των ερμηνειών του. Εγινε δηλαδή ορατό το θεμελιώδες πολιτικό αδιέξοδο ενός ριζοσπαστισμού ο οποίος εγκλωβίστηκε στα πολιτικά του οφέλη αποσιωπώντας σημαντικές πτυχές της ελληνικής κρίσης.
Πολλοί ισχυρίζονται σήμερα ότι απογυμνώθηκε «η Αριστερά» (έτσι γενικώς). Είναι όμως μια άδικη γενίκευση διότι αυτό που δοκιμάστηκε το 2015 στην Ελλάδα είναι ένα ιδιαίτερο μείγμα συντηρητισμού και καιροσκοπισμού. Πολύ απλά, είναι ο κοινός τόπος της Αγανάκτησης η οποία δεν μπόρεσε να κυοφορήσει ένα εναλλακτικό ήθος διακυβέρνησης. Η ηθικολογική βουλησιαρχία έκανε απλώς τη συγκρουσιακή καχυποψία βασικό συνοδευτικό της πολιτικής μας ζωής.
Επί της ουσίας όμως τα μεγάλα ζητήματα της «μνημονιακής περιόδου» παραμένουν ενεργά και αναπάντητα. Το σύγχρονο κοινωνικό ζήτημα - ιδίως η τεράστια ανεργία - διατηρεί την τοξική του επίδραση αποκλείοντας ένα μεγάλο μέρος της νεολαίας από την κοινωνική κινητικότητα. Την ίδια στιγμή όμως η κληρονομημένη «ελληνική ιδεολογία» είναι πλέον ένας βάλτος, μια λάσπη που παραλύει την όποια κίνηση της κοινωνίας προς την έξοδο. Οι φανταστικές εικονογραφήσεις της Ελλάδας είτε ως πρωτοπορίας της ριζοσπαστικής δημοκρατίας στην Ευρώπη είτε ως θύματος της Παγκόσμιας Τάξης Πραγμάτων, δηλαδή μια αριστερή και μια δεξιά νεοεθνικοφροσύνη, διόγκωσαν την κρίση νοήματος: μεγέθυναν το πεδίο μιας αυταπάτης το οποίο συχνά «δέθηκε» με τους φανατισμούς της περιόδου. Τώρα όμως οι φανατισμοί υποχώρησαν για να γλιστρήσουμε στην κοινωνική κόπωση και στην αναδίπλωση. Αυτή η μετάβαση εκδηλώθηκε μάλιστα αμέσως μετά τον ακραίο διχασμό του δημοψηφίσματος που έδωσε τη θέση του στο πάγωμα της ματαίωσης.
Τα ελληνικά αινίγματα: Αναξιόπιστη «υπαρκτή ριζοσπαστική Αριστερά», αναχρονιστική Δεξιά, επαγγελία της αδύνατης Σοσιαλδημοκρατίας 
Ο μεγάλος κίνδυνος της παρούσας περιόδου για τα πολιτικά ήθη της χώρας είναι η αναξιοπιστία της «αριστερής υπόσχεσης» και οι αδυναμίες συγκρότησης που ταλανίζουν την Αντιπολίτευση. Αυτός ο συνδυασμός ευνοεί τη στασιμότητα και το πνεύμα αναχωρητισμού των πολιτών. Ζούμε ουσιαστικά μία ακόμα απατηλή φάση σταθερότητας η οποία απλώς συγκαλύπτει τα διαλυτικά φαινόμενα.
Το 2015 ήταν εν τέλει μια χρονιά επώδυνη, ιδίως για τον κόσμο που προσδοκούσε δείγμα γραφής μιας διαφορετικής κοινωνικής και πολιτικής πορείας. Η φθορά του αριστερολαϊκισμού, η υποτονική δυναμική στον χώρο της Σοσιαλδημοκρατίας, οι αναχρονισμοί στη Δεξιά ενίσχυσαν τις τάσεις αποστασιοποίησης των πολιτών.
Η απειλή του προηγούμενου διαστήματος ήταν βεβαίως η αντιπολιτική της οργής και οι ισοπεδωτικές και χυδαία αντιφιλελεύθερες όψεις της. Στην τωρινή συγκυρία το πρόβλημα είναι ότι βρισκόμαστε σε ένα κενό: οι μεγαλόστομες ριζοσπαστικές αρνήσεις έχουν σιγήσει χωρίς να έχει φανεί ακόμη νέο θετικό πολιτικό έδαφος. Η όξυνση της ατομικής ανασφάλειας και του συλλογικού οικονομικού κινδύνου - με μεγάλη ευθύνη της κυβέρνησης από τη στιγμή των capital controls και μετά - παγώνει την κοινωνική δυναμική. Δεν είναι τόσο το συνεχιζόμενο καθεστώς της λιτότητας και της ύφεσης όσο η θραύση της εμπιστοσύνης και η μαζική απογοήτευση που λειτουργούν σε βάρος της δημοκρατίας.
Πέρα από τη μελαγχολία - Χωρίς αυταπάτες, τεχνοκρατικές ή «αντισυστημικές»
Το περιβάλλον στο οποίο βρισκόμαστε στα τέλη του 2015 είναι πολλαπλά επιβαρυμένο. Ο επιθετικός ισλαμοφασισμός, τα προσφυγικά κύματα, οι ριζοσπαστικές δεξιές τάσεις στην Ευρώπη, όλα αυτά τα φαινόμενα θέτουν πολύ δύσκολα διλήμματα σε κυβερνήσεις και κοινωνίες.
Δεν πιστεύω ότι αυτά τα διλήμματα μπορούν να αντιμετωπιστούν από επιτροπές σοφών της τεχνοκρατίας στη βάση της σκέτης απογοήτευσης από τις παραδοσιακές πολιτικές οικογένειες. Αν όμως δεν υπάρξει βαθύς μετασχηματισμός στους αρμούς του πολιτικού συστήματος και αν ριζώσουν για τα καλά η συντηρητική αδράνεια και η ιδεολογική οπισθοδρόμηση, όλα είναι ενδεχόμενα: και τα ιδεολογήματα της τεχνοκρατίας και η εμφάνιση νέων δημαγωγικών «αντισυστημισμών».
Στη θέση του αβαθούς ρεαλισμού της «αυτοσυντήρησης» μιας νέας εξουσίας χρειαζόμαστε τώρα έναν πραγματικό ριζοσπαστισμό: όχι τα αφηρημένα και εξωπραγματικά του ξόανα - αυτά αποκάλυψαν τη γύμνια τους. Το 2015 θα μπορούσε να ήταν απλώς ο χρόνος της πικρής, αλλά πολύτιμης, αυτογνωσίας. Και για τους σημερινούς κυβερνώντες και για όλους τους υποψήφιους ανορθωτές και μεταρρυθμιστές της χώρας. Αυτό θα ήταν και το ιδανικό σενάριο αν είναι να ξαναμιλήσουμε στα σοβαρά για την κοινωνική πρόοδο, για αυτή δηλαδή τη χαμένη λέξη του πολιτικού λεξιλογίου της κρίσης. 
 
Οι μεσότιτλοι προστέθηκαν στον ιστότοπο Μετά την Κρίση.
Ο Νικόλας Σεβαστάκης είναι καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.
     
Από τον κανονιστικό ευρωπαϊσμό στην άγνοια κινδύνου («Χρόνος»): «...Ο σκεπτικισμός για την υπαρκτή Ευρώπη πρέπει να είναι κάτι διαφορετικό από τον λεγόμενο ευρωσκεπτικισμό της νέας Δεξιάς και ορισμένων, τουλάχιστον, από τις εκφράσεις της ριζοσπαστικής Αριστεράς. Η υπέρβαση του αφηρημένου ευρωπαϊσμού δεν δικαιολογεί σε καμιά περίπτωση την άγνοια κινδύνου για την αναπαραγωγή των στερεοτύπων εθνικής μοναξιάς σε έναν άκαρδο κόσμο...»
            
 
Στον ιστότοπο Μετά την Κρίση, κείμενα του Νικόλα Σεβαστάκη:
   
Δύο κείμενα του Νικόλα Σεβαστάκη (Σεπτέμβριος 2015)
   

Μια κοινωνία μικρομίσους, πολιτικού αδιεξόδου, αριστερής απομάγευσης (συνέντευξη) 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Printfriendly

ΕΠΙΛΟΓΕΣ:
Αντρέϊ Αρσένιεβιτς Ταρκόφσκι

ΕΠΙΛΟΓΕΣ:<br>Αντρέϊ Αρσένιεβιτς Ταρκόφσκι
Πως η αγάπη επουλώνει τη φθορά του κόσμου

Enrico Berlinguer (1981):

Enrico Berlinguer (1981):
Η ηθική διάσταση στην κρίση της πολιτικής

Danilo Kiš:

Danilo Kiš:
Συμβουλές σε νεαρούς συγγραφείς, και όχι μόνον

Wolfgang Münchau

Wolfgang Münchau
Ο συντάκτης οικονομικών θεμάτων Βόλφγκανγκ Μύνχάου (Der Spiegel - Financial Times)

Predrag Matvejević:

Predrag Matvejević:
Ο Ρωσο-Κροάτης ανιχνευτής και λάτρης του Μεσογειακού κόσμου

Christopher Lasch

Christopher Lasch
Ο Φρανκφουρτιανός από τη Νεμπράσκα: Δικαιοσύνη & ελπίδα απέναντι στην ιδιοτέλεια των ελίτ

Azra Nuhefendić

Azra Nuhefendić
Η δημοσιογράφος με τις πολλές διεθνείς διακρίσεις, γράφει για την οριακή, γειτονική Ευρώπη

Βαλκανική Χερσόνησος, η όμορφη

Βαλκανική Χερσόνησος, η όμορφη
Όριο της Ευρώπης, οριακή Ευρώπη

Μάης του '36, Τάσος Τούσης

Μάης του '36, Τάσος Τούσης
Ο σκληρός Μεσοπόλεμος: η εποχή δοσμένη μέσα από τη ζωή ενός ανθρώπου - συμβόλου

Στον καιρό των τσιγγάνων και της μικρής Μαρίας

Ετικέτες

1968 αειφορία Αρχιτεκτονική Αυστρομαρξισμός Βαλκανική Βαρουφάκης βιοποικιλότητα Βρετανία Γαλλία Γερμανία Γκράμσι Εκπαίδευση ΕΚΤ Ελεφάντης Ενέργεια Επισφάλεια Ευρωκομμουνισμός ΗΠΑ Ήπειρος Θεοδωράκης Θεσσαλονίκη Ινστιτούτο Bruegel Ισπανία ιστορία Ιταλία Κέϋνς Κίνα Κινηματογράφος Κλιματική αλλαγή Κοινοτισμός κοινωνική ανισότητα Κορνήλιος Καστοριάδης Κοσμάς Ψυχοπαίδης Κύπρος Λογοτεχνία Μάνεσης Μάξ Βέμπερ Μάρξ Μαρωνίτης Μέσα Ενημέρωσης Μεσόγειος Μιχ. Παπαγιαννάκης Μουσική Μπερλινγκουέρ Νεοναζισμός Νεοφιλελευθερισμός Νίκος Πουλαντζάς Ο τόπος Οικολογία Π. Κονδύλης Παιδεία Πολωνία Πράσινοι Προσφυγιά Ρίτσος Ρωσία Σεφέρης Σολωμός Σοσιαλδημοκρατία συνδικαλισμός Σχολή Φραγκφούρτης Ταρκόφσκι Τουρκία Τράπεζες Τρομοκρατία Τσίπρας Φιλελευθερισμός Φιλοσοφία Φούσκα ακινήτων Χαλκιδική Χρήστος Γιανναράς Χριστιανισμός André Gorz Azra Nuhefendić Christopher Lasch Claus Offe Colin Crouch Ernst Bloch Ernst-W. Böckenförde Fischer Franklin Roosevelt Grexit Habermas J. Augstein Krugman Laclau Le Corbusier Louis Althusser Matvejević Mudde Niels Kadritzke Ralf Dahrendorf Stiglitz Streeck T. S. Eliot Ulrich Beck Ulrike Guérot Umberto Eco Wallerstein Walter Benjamin Wolfgang Münchau Žižek

Song for the Unification (Zbigniew Preisner -
Elzbieta Towarnicka - Kr. Kieślowski) - youtube

Song for the Unification (Zbigniew Preisner - <br>Elzbieta Towarnicka - Kr. Kieślowski) - youtube
Ἐὰν ταῖς γλώσσαις τῶν ἀνθρώπων λαλῶ καὶ τῶν ἀγγέλων,
ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, γέγονα χαλκὸς ἠχῶν ἢ κύμβαλον ἀλαλάζον...
Ἡ ἀγάπη ...πάντα στέγει, πάντα πιστεύει, πάντα ἐλπίζει, πάντα ὑπομένει...
Νυνὶ δὲ μένει πίστις, ἐλπίς, ἀγάπη, τὰ τρία ταῦτα·
μείζων δὲ τούτων ἡ ἀγάπη (προς Κορινθ. Α΄ 13)

Ισραήλ - Παλαιστίνη: Στο τέλος της γης

Ισραήλ - Παλαιστίνη: Στο τέλος της γης
Νταβίντ Γκρόσμαν: Το πένθος του πατέρα και της Ιστορίας

Κουνκούς ή Δίας, ένας λευκός γάτος απο τη Μοσούλη

Κουνκούς ή Δίας, ένας λευκός γάτος απο τη Μοσούλη
Μια ιστορία προσφυγιάς, στη Λέσβο και στη Νορβηγία

Αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής

Αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής
Erik Stokstad («Science»): New rice variety could feed the planet without warming it

Μανιτάρια, ένα σύγχρονο ελληνικό θαύμα

Μανιτάρια, ένα σύγχρονο ελληνικό θαύμα
Τα μικροκλίματα της Ελλάδας, εξασφαλίζουν μεγάλη βιοποικιλότητα μανιταριών (Βασιλική Χρυσοστομίδου, «Καθημερινή», αναδημοσίευση «Δασαρχείο»)

Zygmunt Bauman: «Ρευστές ζωές, ρευστός κόσμος, ρευστή αγάπη»

Zygmunt Bauman: «Ρευστές ζωές, ρευστός κόσμος, ρευστή αγάπη»
«Είμαι βραχυπρόθεσμα απαισιόδοξος αλλά μακροπρόθεσμα αισιόδοξος»

Zygmunt Bauman, Krzysztof Pomian, Marcel Gauchet, Michael Kazin

Zygmunt Bauman, Krzysztof Pomian, Marcel Gauchet, Michael Kazin
Ο 21ος αιώνας: Ένας κόσμος χωρίς την αριστερά (“Kultura Liberalna” - Πολωνία, αγγλικά)

Οι φλαμουριές ανθίζουν στο Σεράγεβο

Οι φλαμουριές ανθίζουν στο Σεράγεβο
Η λογοτεχνική δημοσιογραφία στα καλύτερά της - Azra Nuhefendić

K.S. Karol (1924 - 10 Απριλίου 2014), ο δημοσιογράφος - του Μικαέλ Λεβύ

K.S. Karol (1924 - 10 Απριλίου 2014), ο δημοσιογράφος   - του Μικαέλ Λεβύ
- «Με ποιανού το μέρος είστε κύριε Κάρολ»; - «Είμαι με τον εαυτό μου»

Jürgen Habermas

Jürgen Habermas
¨Ολα τα κείμενα από το περιοδικό "Blätter für deutsche und internationale Politik"
(pdf, Γερμανικά)

Η Ρεïχανέχ Τζαμπαρί και οι νάρκισσοι

Η Ρεïχανέχ Τζαμπαρί και οι νάρκισσοι
Φιλελεύθεροι και «μαρξιστές» νάρκισσοι της «γενιάς του '68» στη Δύση, ποτέ δεν θα καταλάβουν γιατί προτίμησε το μνήμα για να μη παραιτηθεί από την αξιοπρέπειά της. Η αδιαφορία τους είναι φυσικό επακόλουθο της ιδεολογίας και της νοοτροπίας τους

«Σταθμοί του Σταυρού», μια ταινία του Ντίτριχ Μπρίγκμαν

«Σταθμοί του Σταυρού», μια ταινία του Ντίτριχ Μπρίγκμαν
Η Μαρία ανήκει και στους δύο κόσμους, αλλά και σε κανέναν από αυτούς. Οὐ γὰρ ἔχομεν ὧδε μένουσαν πόλιν. Αντεπεξέρχεται όσο καλύτερα μπορεί στις απαιτήσεις των μεν και των δε, χωρίς να διστάζει να στηλώσει το κορμάκι της όταν διακυβεύονται οι αρχές της. Δε θέλει να τη φωτογραφίζουν, να την αναγκάζουν να ακούει ποπ μουσική, να λέει ψέματα, να αφίσταται των αξιών της. Δεν είναι ψόφιο ψάρι· πάει ενάντια στο ρεύμα. Θα θυσιάσει τη ζωή της για να μιλήσει επιτέλους ο τετράχρονος αδερφός της, που αρχίζει να θεωρείται αυτιστικός από ιατρούς και οικογένεια : μόλις ξεψυχήσει, ο αδερφός της αρχίζει να μιλάει - του Ν. Ράπτη

Ρούντι Ντούτσκε, Ραλφ Ντάρεντορφ (Φράϊμπουργκ, 1968 - H «επί της στέγης του αυτοκινήτου συνομιλία»)

Ρούντι Ντούτσκε, Ραλφ Ντάρεντορφ (Φράϊμπουργκ, 1968 - H «επί της στέγης του αυτοκινήτου συνομιλία»)
Ο ήπιος επαναστάτης χωρίς δόγμα με τον φιλελεύθερο υποστηρικτή της κοινωνικής δικαιοσύνης και του Κέϋνς - Υπερβάσεις «φραγμάτων» σε μια εποχή που η Πολιτική γραφόταν με κεφαλαίο «Π»

The Roosevelt Institute

The Roosevelt Institute
Ελεωνόρα και Φραγκλίνος Ρούσβελτ - Πολιτική για καιρούς οικονομικής κρίσης

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας
«Χριστούγεννα με τον Κοκκινολαίμη – Το Αηδόνι του Χειμώνα»

Jean Monnet's Brandy and Europe's Fate

Jean Monnet's Brandy and Europe's Fate
Οι οραματισμοί του Ζαν Μονέ για την ενωμένη Ευρώπη και η αντιμετώπιση της κρίσης
- του Strobe Talbott (The Brookings Essay)

Georg Trakl (1887-1914) - Ένας οδοιπόρος στον μαύρο άνεμο

Georg Trakl (1887-1914) - Ένας οδοιπόρος στον μαύρο άνεμο
Η ποίηση στα σκοτεινότερά της και στα καλύτερά της
Εισαγωγή, σημειώσεις, σχόλια, μετάφραση: Ιωάννα Αβραμίδου

Παναγιώτης Ιωακειμίδης: Πολιτική εξουσία και ζώα

Παναγιώτης Ιωακειμίδης: Πολιτική εξουσία και ζώα
Ένας ρόλος για τα κατοικίδια στους χώρους της εξουσίας

Ο εκ των υστέρων αποχαιρετισμός στον Λουκάνικο, κατά κόσμον Θόδωρο
(πέθανε τον Μάïο του 2014)

Ο εκ των υστέρων αποχαιρετισμός στον Λουκάνικο, κατά κόσμον Θόδωρο <br>(πέθανε τον Μάïο του 2014)
Ο σκύλος - σύμβολο μιας σκληρής εποχής, η προσωπικότητα του 2011 (Time)

Φιλιά εις τα παιδιά

Φιλιά εις τα παιδιά
Ένα κομμάτι Θεσσαλονίκης του χθές και του σήμερα

Street Art Utopia

Street Art Utopia
We declare the world as our canvas

Christopher Lasch

Christopher Lasch
Ο καταναλωτισμός υπονομεύει τις αξίες της σταθερότητας και της αφοσίωσης, προπαγανδίζει
την καταστροφή της οικογενειακής ζωής (φωτ. από τον ιστότοπο Eagainst.com)

Jürgen Habermas - αφιέρωμα στο περιοδικό Esprit, 8/9-2015 (γαλλικά)

Jürgen Habermas - αφιέρωμα στο περιοδικό Esprit, 8/9-2015 (γαλλικά)
Ο τελευταίος φιλόσοφος - τι ζητά η φιλοσοφία σ' αυτούς τους δύσκολους καιρούς;

Ενρίκο Μπερλινγκουέρ

Ενρίκο Μπερλινγκουέρ
Hθικολόγος, συντηρητικός, εργατιστής, προπαγανδιστής της λιτότητας;¨Η επικριτής του καταναλωτισμού και της σπατάλης, για μια άλλη πολιτική ηθική, για τον "μικρό" πολίτη;

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας
«Χριστούγεννα με τον Κοκκινολαίμη – Το Αηδόνι του Χειμώνα»