Βρετανία, το δύστροπο παιδί της Ευρώπης Μέρος Β': Η αποχώρηση της Βρετανίας δεν θα κάνει την ΕΕ πιο σταθερή

του Γιαν-Βέρνερ Μύλλερ

© London Review of Books - Jan-Werner Müller: Europe’s Sullen Child, τόμ. 38, No. 11 · 2 Ιουνίου 2016, σελ. 3-6 

 

→ το Α΄ μέρος: Η μακροχρόνια δύσκολη συμβίωση 

 

[Εθνική κυριαρχία των κρατών-μελών και Ενωσιακές εξουσίες. Η εκλογή του Ζ.Κ. Γιούνκερ]

Ακόμη και για την περίπτωση που η ΕΕ καταφέρει με κάποιο τρόπο να γίνει πολιτική ένωση (όταν οι χώρες που επιθυμούν να ενταχθούν στον πυρήνα της Ευρώπης συμφωνήσουν σε μια κοινή δημοσιονομική πολιτική), προς το παρόν δεν είναι σαφές το πώς θα πρέπει να κυβερνάται. Το 2014, οι εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο παρουσιάστηκαν στους πολίτες ως ένα βήμα προς την κατεύθυνση μιας διακρατικής/υπερεθνικής δημοκρατίας. Οι διαφορετικές κομματικές ομάδες όρισαν κορυφαίους υποψήφιους (Spitzenkandidaten), παρουσίασαν ανταγωνιζόμενα προγράμματα επειδή είχαν κατανοήσει ότι ο υποψήφιος του οποίου το κόμμα θα ερχόταν πρώτο σε ψήφους στην ψηφοφορία για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα γίνει πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Όμως μόλις ο Jean-Claude Juncker αναδείχθηκε νικητής, προέκυψαν ανάρμοστες αντιπαραθέσεις μεταξύ ηγετών των εθνικών κρατών-μελών. Ο Κάμερον αντιτάχθηκε σθεναρά στον πρώην πρωθυπουργό του Λουξεμβούργου, όμως τελικά καταψηφίστηκε στο Συμβούλιο των ηγετών. Συμμάχησε μαζί του μόνον ο πρωθυπουργός της Ουγγαρίας Βίκτορ Ορμπάν (Viktor Orbán). Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο διακήρυξε ότι η όλη υπόθεση ήταν θρίαμβος της ευρωπαϊκής δημοκρατίας. Προφανώς, στο ένα επίπεδο, οι επιμέρους κυβερνήσεις συμφώνησαν, γιατί είχαν δεσμευθεί να μην επαναλάβουν τη διαδικασία. Για να μη γίνει αυτό, υποχωρούν από την επιλογή προέδρου με παρασκηνιακές συμφωνίες. Όμως είναι σαφές ότι, σ' αυτό το σημείο, ο «εκδημοκρατισμός της Ευρώπης» είναι καθαρά θέμα «καλής εμφάνισης». Σημαίνει, επίσης, ότι δεν πρέπει να υπάρχει πια καμμιά αυταπάτη, ότι οι αποφάσεις που λαμβάνουν οι Ευρωπαίοι στην κάλπη θα έχουν κάποια επίδραση στα πολιτικά προγράμματα που γίνονται πράξη από τις Βρυξέλλες. 

Βρετανία, το δύστροπο παιδί της Ευρώπης Μέρος Α': Η μακροχρόνια δύσκολη συμβίωση

του Γιαν-Βέρνερ Μύλλερ

  

© London Review of Books - Jan-Werner Müller: Europe’s Sullen Child, τόμ. 38, No. 11 · 2 Ιουνίου 2016, σελ. 3-6

    

Θα μπορούσε άραγε, σε μια Ευρώπη πιο ήρεμη, λιγότερο χτυπημένη από την κρίση, η συζήτηση περί Brexit να γίνει με διαφορετικό τρόπο; Σε μια τέτοια υποθετική ήρεμη Ευρώπη, ίσως η απειλή του Ηνωμένου Βασιλείου να αποχωρήσει από την ΕΕ θα είχε προκαλέσει τους πολίτες και τους πολιτικούς σε όλη την Ευρώπη να στοχαστούν για την «ολοένα στενότερη Ένωση» και τι πραγματικά σημαίνει ή θα έπρεπε να σημαίνει γι' αυτούς. Είναι μια ωραία σκέψη, αλλά στην πραγματική ΕΕ που βιώνουμε, σχεδόν κανείς τα τελευταία δέκα χρόνια δεν δείχνει προθυμία να μιλήσει γι' αυτό που άλλοτε είχαμε συνηθίσει να αποκαλούμε finalité, δηλαδή για την υποθετική τελική κατάσταση της ευρωπαϊκής ενοποίησης. 
Η ευρωπαϊκή ελίτ δεν έχει ξεχάσει ούτε τί φόβους για ένα ευρωπαϊκό υπερ-κράτος είχε προκαλέσει το ατυχές «Ευρωπαϊκό Σύνταγμα» το 2004-5, ούτε την δική της αποτυχία να εμπνεύσει κάποιου είδους πάθος για την Ευρώπη, όπως ήλπιζαν οι ενθουσιώδεις ευρωπαϊστές. Αντί να ωθεί σε σκέψεις για το μέλλον της Ένωσης, το ζήτημα της Brexit αντιμετωπίζεται τώρα ως μια ακόμη «απόσπαση της προσοχής απο τα ουσιώδη», σε μια ΕΕ που βρίσκεται μπροστά σε πολλαπλές απειλές αποσύνθεσης. Κατά τις συνόδους κορυφής του περασμένου φθινοπώρου, που είχαν ως αντικείμενο την αντιμετώπιση της προσφυγικής κρίσης, τα άλλα κράτη-μέλη κατέστησαν σαφή την άποψή τους, ότι το να ασχολούνται με το Ηνωμένο Βασίλειο ήταν σαν να προσπαθούν να διαχειριστούν ένα ναρκισσιστικό παιδί. Πριν από δέκα χρόνια, ίσως το Λονδίνο να είχε ένα διαφορετικό όραμα για την Ευρώπη και να το λάμβαναν σοβαρά υπόψη οι άλλοι εταίροι, ίσως ακόμη και να συσπείρωνε γύρω από τις απόψεις του και άλλα κράτη-μέλη. Τώρα η Βρετανία δεν θεωρείται μόνο ως εσωστρεφής χώρα, αλλά και ως εγωιστική και δύστροπη. Αυτό το ίδιο το γεγονός, ότι η συζήτηση περί εξόδου μιας χώρας από την ΕΕ αφορά σχεδόν αποκλειστικά και μόνον τη Βρετανία, δείχνει το βαθμό στον οποίο η κυβέρνηση Κάμερον έχει αποσπάσει και απομακρύνει το Ηνωμένο Βασίλειο από το εγχείρημα του καθορισμού του μέλλοντος της Ένωσης ως συνόλου. 

Τζέρεμι Κόρμπιν, επιστροφή στον αριστερό ευρωπαϊσμό; - Ντέιβιντ Κάμερον, άβολη αυτοπαγίδευση ανάμεσα σε «δυό καρέκλες»; - Μπόρις Τζόνσον, απομονωτιστής «βίαιος Τόρυ»;