Μπουτάρης

«Της Σαλονίκης μοναχά της πρέπει το καράβι
Να μή τολμήσεις να τη δείς ποτέ απ' τη στεριά»

Νίκος Καββαδίας, Θεσσαλονίκη ΙΙ, από το Tραβέρσο, 1979) 

 

Όλα αυτά άρχισαν στον Μεσοπόλεμο, όταν πολιτικές δυνάμεις που όλοι γνωρίζουμε έβαλαν τα δυνατά τους για να αλλάξουν την φυσιογνωμία της «περιπόθητης πόλης» (Π. Ριζάλ ή Ι. Νεχαμάς) και να την κάνουν τόπο του πογκρόμ του Κάμπελ, επίκεντρο της υπόθεσης Πολκ, πόλη της Συμμορίας της Καρφίτσας και της δολοφονίας Λαμπράκη. Τώρα, όπως και στη δεκαετία του 1990, πολλοί πάσχισαν να της κληροδοτήσουν ως έμβλημα για τον 21ο Αιώνα τα συλλαλητήρια για τα «Σκόπια». Εν ολίγοις, η Θεσσαλονίκη του Καλού Στρατιώτη Αγίου Δημητρίου, της Αμύνης και της Φεντερασιόν, έγινε και πόλη του παρακράτους, κομβικός τόπος εκείνης της Σκοτεινής Ευρωπαϊκής Ηπείρου για την οποία μας μίλησε ένας υμνητής αυτής της πόλης, ο Μαρκ Μαζάουερ - όπως η άλλη Πόλη των Φαντασμάτων, η «Χρυσή Πράγα» του Καλού Βασιλιά Βέντσεσλας, του Κέπλερ και του Κάφκα είναι και η πόλη των εκπαραθυρώσεων για πολιτικούς λόγους. Από το 1419 μέχρι το 1948 μετράει τρεις.
Ο Γιάννης Μπουτάρης ως δήμαρχος είχε και αρνητικές πλευρές. Όπως π.χ. τις επιδείξεις νομιμοφροσύνης σε απατηλά σύμβολα ενός αμφισβητήσιμου πολιτισμικού φιλελευθερισμού της εποχής μας. Αλλά πίσω από αυτά σέρνονται και πολλοί άλλοι. Βλέπουμε π.χ., εδώ μερικές δεκαετίες, μια «πολιτισμική Αριστερά» που εγκατέλειψε το έργο εφ'ω ετάχθη και κάνει διαχείριση συμβόλων, αντί να κάνει, ως ώφειλε, διαχείριση της πραγματικότητας με τρόπο ώστε να διαπλάθονται και ενδυναμώνονται μέσα στον πραγματικό κόσμο δυνάμεις που τον αλλάζουν προς το καλύτερο.
Όμως παρόλα αυτά - και ευτυχώς - σφραγίδα στη θητεία του Δημάρχου μπήκε όλη η δυσεύρετη πια καταγωγική επιμονή και πολύτιμη ξεροκεφαλιά του Βλάχου από το Νυμφαίο - οι Βλάχοι φημίζονται ως αγύριστα κεφάλια. Έτσι και μόνον έτσι, αυτός δεν εγκατέλειψε το δύσκολο έργο εφ'ω ετάχθη και κατάφερε με τρόπο θαυμαστό να αποκαταστήσει πολλή διαταραγμένη ισορροπία.

«Μαλθακότητα», «δικαιωματισμός»; Παρακμή της Δύσης;Ή «κοινωνία των πολιτών» χωρίς πολίτες;

Πολλά και διαφορετικά πράγματα στη Δύση, ευρωπαϊκή και αμερικανική, που συνοψίζονται με τους συνεκδοχικούς όρους «μαλθακότητα», «δικαιωματισμός» ή απλά και μονολεκτικά παρακμή, είναι έργο συνόλων ανθρώπων, ή έργο «μαζών» σύμφωνα με την ορολογία της Χάννα Άρεντ, που ανήκουν σε μια γενεά. Ή μάλλον σε δύο, ίσως και τρεις. Λέξη-κλειδί: Baby-boomers.
Πέρα από τα αφηρημένα σχήματα υπερπολιτικοποιημένων στοχαστών και σχολιαστών (λόγου χάρη G. Agamben - αλλά και η ημεδαπή Σ. Τριανταφύλλου στην ίδια κατηγορία ανήκει), γι' αυτά τα πράγματα έχει γίνει λόγος λιγότερο ιδεολογικός, άρα πιο περιεκτικός, από στοχαστές με αισθητήρες ιστορικο-κοινωνιολογικούς. Λόγου χάρη Μarc Mazower: Οι νέοι και η περιβόητη «γενιά του 1968» - Οι baby boomers κατέστρεψαν το μέλλον των παιδιών τους 
Και προπαντός οι κοφτερές αναλύσεις του Christopher Lasch για το πολιτισμικό πλαίσιο του ναρκισσισμού.

Αξίζει ίσως μια ματιά και στην ανάλυση του γερμανικής καταγωγής Αμερικανού δημοσιογράφου Hannes Stein, ο οποίος εισάγει στη συζήτηση για τις ημέρες και έργα αυτού του ναρκισσιστικού πλήθους έναν άλλο συνεκδοχικό όρο: «Woodstock» (εδώ, σε γερμανική γλώσσα). Kι αυτός - σαν τον Mazower - εισάγει με έμφαση την πτυχή της διαγενεακής ανισότητας, δηλαδή έλλειμμα αλληλεγγύης ακραίας μορφής, τυραννία εις βάρος των νεότερων γενεών, ιδιοτέλεια.
Έτσι ξαναμπαίνει επίμονα από το παράθυρο ο οικονομικός παράγων, όσο και άν πολλοί, με τους ψυχολογισμούς τους ή με την υπερπολιτικοποίηση των πάντων, πασχίζουν να διώξουν από την πόρτα τη σχέση που έχει με την οικονομία και με τις επακόλουθες νοοτροπίες όλο αυτό το έργο των «εξειδικευμένων χωρίς πνεύμα και ηδονιστών χωρίς καρδιά» (Μαξ Βέμπερ). Αυτοί αποφεύγουν να το δούν ως ιστορικό φαινόμενο, αναποδογυρίζουν τη σχέση αιτίας και αποτελέσματος και ρίχνουν όλη την ευθύνη στη «μαλθακότητα», στις «γενεές της λούφας». Έτσι καίνε και τα χλωρά μαζί με τα ξερά, αλλά αποενοχοποιούν τον εμπρησμό και σιωπούν για το εύφλεκτο υλικό: την εξέλιξη του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής και των κοινωνιών* μετά το 1970.

Μαρκ Μαζάουερ: Μεσοπόλεμος, φασισμός και κρίση των δημοκρατικών θεσμών σήμερα. Διαφορές & εντυπωσιακοί παραλληλισμοί

1. Σε άνοδο τώρα ιδέες που ταΐζουν το θηρίο

    

© The Financial Times - Mark Mazower: Ideas that fed the beast of fascism flourish today - The crisis of political institutions provides striking parallels with the 1930s, 6.11.2016

  

Ο ιστορικός Φριτς Στερν (Fritz Stern) βρέθηκε πρόσφυγας στις ΗΠΑ όταν πήραν την εξουσία οι Ναζί και με πρωτοποριακό τρόπο συνεισέφερε στη μελέτη της γερμανικής ιστορίας στη χώρα που τον φιλοξένησε. Πριν από το θάνατό του, την φετεινή χρονιά, για κάποιο χρονικό διάστημα προειδοποιούσε διαρκώς για τα σημάδια μιας αναζωπύρωσης του φασισμού. Και δεν μιλούσε για τη χώρα της καταγωγής του. 

Φασισμός στις ΗΠΑ; Ασφαλώς ο φόβος είναι υπερδιογκωμένος. Όμως πριν τον βάλουμε στην άκρη, ίσως πρέπει να αναλογιστούμε τι έχουμε μάθει γενικά για τον φασισμό, χάρις στο έργο του Στερν και άλλων.

Με μιά έννοια, είναι δύσκολο να βρεθεί παραλληλισμός μεταξύ της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης ή της Ιταλίας του Μουσολίνι και του κόσμου στον οποίο ζούμε τώρα. Κανείς δεν προπαγανδίζει ένα μονοκομματικό κράτος. Δεν βλέπουμε στοιχημένες ομάδες μελανοχιτώνων ή φαιοχιτώνων να διαδηλώνουν στους δρόμους. Δεν υπάρχουν βασιλόφρονες που προτιμούν να συμμαχήσουν με οποιονδήποτε για να μη κατρακυλήσει ο κόσμος στην άβυσσο του μπολσεβικισμού. Αν κάτι βρισκόταν πίσω από την άνοδο της ακροδεξιάς ήδη από τη δεκαετία του 1920, αυτό ήταν η σκιά της Ρωσικής Επανάστασης και ο φόβος κάποιων ότι θα εξαπλωνόταν. Μπορεί η σκιά που ρίχνει ο Βλαντίμιρ Πούτιν να είναι μεγάλη, όμως δεν είναι τόσο μεγάλη όσο ήταν εκείνη η σκιά. Η σημερινή Ρωσία είναι μέλος της διεθνούς κοινωνίας με έναν τρόπο που η Σοβιετική Ένωση του Λένιν δεν ήταν ποτέ. 

Είναι  λοιπόν τα πράγματα εντελώς διαφορετικά; Όχι, μη βγάζουμε συμπέρασμα τόσο γρήγορα. Ο Στερν, πριν πεθάνει, ήταν ανήσυχος για τη διαφθορά του δημόσιου διαλόγου και για το γεγονός ότι ζούμε σ' έναν κόσμο όπου τα πάντα έχουν γίνει απλώς γνώμη [και όχι αντικειμενική διαπίστωση]. Μάλλον ήταν διπλά θορυβημένος για τις επιπτώσεις του Twitter και για την εξάπλωση ακόμη και στα συμβατικά Μέσα Ενημέρωσης των θεωριών συνωμοσίας, οι οποίες προηγουμένως κυκλοφορούσαν μόνον σε στο περιθώριο.

Ambrogio Lorenzetti: Αλληγορία της κακής διακυβέρνησης (Σιένα, 1338-1340)

Οι νέοι και η περιβόητη «γενιά του 1968»: Οι baby boomers κατέστρεψαν το μέλλον των παιδιών τους

του Μάρκ Μαζάουερ

το άρθρο του © Mark Mazower, «Baby boomers have blighted their children’s prospects»

δημοσιεύθηκε στους © Financial Times

Ελληνική μετάφραση: Πώς οι baby boomers… τρώνε τα παιδιά τους, 

στο EURO2day, από το οποίο αναδημοσιεύουμε με ορισμένες αλλαγές

Η Ελληνική μετάφραση αναδημοσιεύθηκε μεταξύ άλλων και στους ιστοτόπους:

Antinews (Πως οι baby boomers καταστρέφουν μια γενιά και οι πολιτικοί δεν δίνουν δεκάρα),

Πολιτική Επιθεώρηση, Εξαγόρευσις,  Livester

 

Οι κληρονόμοι της Χρυσής Εποχής συνεχίζουν να πρωταγωνιστούν και 70χρονοι ροκ σταρ κλέβουν τα φώτα της δημοσιότητας. Την ίδια στιγμή μια ολόκληρη γενιά άνεργων νέων παρακολουθεί απελπισμένη, γράφει ο Mark Mazower. Οι πολιτικοί δεν δίνουν δεκάρα.

 

Σε όλο τον ανεπτυγμένο κόσμο, τα επίπεδα-ρεκόρ στην ανεργία των νέων διασπείρουν την αίσθηση της απελπισίας σε μια ολόκληρη γενιά. Και προκαλεί εξαιρετική εντύπωση ότι οι φορείς που διαμορφώνουν την πολιτική δείχνουν να μην δίνουν δεκάρα.

Το να παρατηρήσουμε ότι δεν υποφέρουν εξίσου όλοι, είναι μόνον ένα τμήμα της απάντησης. Για παράδειγμα, σε μεγάλο κομμάτι της πλούσιας βόρειας Ευρώπης, δεν υποφέρουν σχεδόν καθόλου. Όμως, άν και ισχύει το γεγονός, πως σε ορισμένες από τις χώρες που βρίσκονται τώρα σε μεγάλη κρίση, τα οικονομικά μεγέθη ήταν πολύ υψηλά επί πολλές δεκαετίες, η κρίση έχει χειροτερέψει υπερβολικά τα πράγματα. Το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι οικονομικό, είναι πολιτικό. Μια εποχή δύο περίπου αιώνων λήγει και οι μεγάλοι χαμένοι είναι οι νέοι.