Τα απομεινάρια μιας ημέρας του Ιουλίου 2015Τρία χρόνια μετά από ένα δημοψήφισμα

Το δημοψήφισμα του 2015 ήταν απόφαση εν θερμώ ζαλισμένων μυαλών. Έθεσε λάθος ερώτημα σε λάθος χρόνο. Ήταν στιγμιαία εκτόνωση πολιτικού ανορθολογισμού που την κυοφόρησε μια εσφαλμένη πολιτική διαρκείας· ωστόσο, άν το δούμε υπό ιστορική οπτική γωνία, δημιούργησε σωστό αποτέλεσμα.

Γράφαμε λίγο πριν το δημοψήφισμα, τον Ιούνιο του 2015 (Οι υπνοβάτες και ο βαρώνος Μινχάουζεν - πολιτικό λάθος και σωστό δημοψήφισμα, 28.6.2015):

Έχουμε μπλέξει, όμως δεν είναι αυτό που νομίζετε. Σκηνές θεάτρου και εικόνες της πραγματικότητας

1. Παρά τις πολλές αφορμές που δίνουν αυτά που ακούμε - ή μάλλον βλέπουμε - στη Βουλή και στα Μέσα Ενημέρωσης (σαφώς συμπεριλαμβάνονται και τα εγχώρια διαδικτυακά) να συνεχίζουν απτόητα στον καιρό της κρίσης την κακοσκηνοθετημένη παράσταση που αποκαλείται ελληνικός δημόσιος διάλογος, οι δημοσιογράφοι που επισήμαναν το βάθος της υποβάθμισης του πολιτικού λόγου είναι δυστυχώς λίγοι. Ως ένας αυτούς τους ελάχιστους, και ίσως πιό ανάγλυφα από όλους, το πρόβλημα το έθεσε  ο Παντελής Μπουκάλας (Θέατρο διαλόγου, Καθημερινή 4.2.2017). Καταλήγει ως εξής:

«Μέρα τη μέρα, βδομάδα τη βδομάδα, ο ακροατής του δημόσιου διαλόγου (ο θεατής του μάλλον) βεβαιώνεται πως η παρερμηνεία και η προκρούστεια αντιμετώπιση της ομιλίας των άλλων, ώστε να απομονωθεί και να αποσπαστεί ένα διευκολυντικό ξεφτίδι, δεν είναι κάτι σποραδικό και τυχαίο. Είναι δόγμα, σύστημα, πρόγραμμα. Είναι ένα έθιμο εξαιρετικά βολικό τόσο για τους κομματικούς ρήτορες, αποφασισμένους να υποβαθμίσουν τον πολιτικό λόγο έως το επίπεδο του επιφωνήματος, όσο και για τους θεράποντες μιας βαμμένης, εξαρτημένης δημοσιογραφίας».

Η απλή λογική λέει ότι πράγματι, είναι «δόγμα, σύστημα, πρόγραμμα», βολικό και για τους πομπούς και για τους αναμεταδότες. Η απόδειξη είναι απλή· ένα (ρητορικό) ερώτημα αρκεί: Το γεγονός ότι αυτό το «πρόγραμμα» ζεί και βασιλεύει επί δεκαετίες και το τηρούν με θρησκευτική ευλάβεια κομματικοί ρήτορες των πιό ποικίλων ιδεολογικών στάσεων και ΜΜΕ που στοχεύουν σε εντελώς διαφορετικές ομάδες κοινού, μπορεί να είναι κάτι τυχαίο ή ένα «ανθρώπινο λάθος»; Όχι φυσικά.

Προκύπτει όμως ένα επόμενο ερώτημα, που είναι το πιο ουσιαστικό: Γιατί συμβαίνει; Γιατί άραγε, το τηρούν εμμονικά και εξίσου σχολαστικά «δεξιοί», «κεντρώοι» και «αριστεροί» του πολιτικού προσωπικού, «αστικά» και «λαϊκά» ΜΜΕ; Τι διάολο; Μήπως τους υποχρεώνει όλους αυτούς, τους τόσο διαφορετικούς, κάποια υπέρτερη ή υπερφυσική δύναμη;

Γιάννης Παρασκευόπουλος: Αποτιμώντας έναν χρόνο διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ και την αποτυχημένη διαπραγμάτευση

© Green European Journal - Γιάννης Παρασκευόπουλος: Αποτιμώντας τον 1 χρόνο διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ - Ο ΣΥΡΙΖΑ, οι Έλληνες Πράσινοι, η αποτυχημένη διαπραγμάτευση του 2015 και το 3ο Μνημόνιο (μέρος 1) 

Επίσης, στον ιστότοπο © Οικολογικό Δίκτυο - Γιάννης Παρασκευόπουλος: ΣΥΡΙΖΑ, οι Οικολόγοι Πράσινοι και το Γ’ Μνημόνιο - Αποτιμώντας τον 1 χρόνο διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ, τα 5 λάθη που έκριναν τη διαπραγμάτευση, 30.1.2016

Αγγλικά: © Green European Journal - PERPETUATING AUSTERITY : SYRIZA, the Greek Greens and the failed 2015 (re)negotiation project (part 1), 14.09.2016

  

Μετά από ένα ξεκίνημα πολλά υποσχόμενο, τι συνέβη στο πρώτο εξάμηνο του 2015 και όλα κινήθηκαν προς τόσο ατυχή κατεύθυνση για την Ελλάδα και τον ΣΥΡΙΖΑ, με πιο έντονες πολιτικές της λιτότητας να επιβάλλονται εις βάρος του ελληνικού λαού και του περιβάλλοντος της χώρας; Ο Γιάννης Παρασκευόπουλος αναλύει ορισμένα βασικά λάθη του ΣΥΡΙΖΑ και γράφει για τον ρόλο του κόμματος των Πρασίνων της Ελλάδας στις εξελίξεις. Είναι το πρώτο μέρος ενός άρθρου που θα ολοκληρωθεί προσεχώς με ένα δεύτερο μέρος.

   Green European Journal

   

Α' Μέρος: Πέντε σφάλματα στρατηγικής του ΣΥΡΙΖΑ

  

Η αρχή της βιωσιμότητας πολύ σπάνια αποδεικνύεται συμβατή με τις συνήθεις δέσμες μέτρων λιτότητας, οι οποίες είναι σχεδιασμένες για να αποδομούν μεγάλα τμήματα της οικονομίας και να επιβάλλουν στη συνέχεια ένα «κυνήγι με στόχο την ανάπτυξη», αλλά με οποιοδήποτε κόστος. 

Η Παγκόσμια Χάρτα των Πράσινων απαιτεί ριζική μεταρρύθμιση του ΔΝΤ, το οποίο εκ παραδόσεως υποστηρίζει τέτοιες πολιτικές, ή την πλήρη διάλυσή του. Ακόμη και περιβαλλοντικές μη κυβερνητικές οργανώσεις «υπεράνω πάσης υποψίας», όπως το WWF έχουν καταγράψει αναλυτικά και τεκμηριώσει με στοιχεία τις βαριές περιβαλλοντικές εκπτώσεις που έχουν οι πολιτικές της λιτότητας σε όλο τον Ευρωπαϊκό Νότο.

Αυτό ισχύει ιδιαίτερα στην Ελλάδα, η οποία, μεταξύ 2009 και 2015, έχασε πάνω από το 25% του ΑΕΠ της εφαρμόζοντας πολιτικές λιτότητας, πληρώνοντας επίσης ένα βαρύ τίμημα ως προς την περιβαλλοντική βιωσιμότητα. Συνακόλουθα, το ελληνικό Πράσινο κίνημα εύλογα είχε μεγάλο ενδιαφέρον για την εξέλιξη της περσινής επαναδιαπραγμάτευσης της «δέσμης μέτρων για την κρίση στην Ελλάδα».

Ένα χρόνο μετά το δημοψήφισμα, Ελλάδα και ευρωζώνη. Μέρος Α': Λαϊκή κυριαρχία, δημοκρατία, παραβίαση των κανόνων

του Γιαν-Βέρνερ Μύλλερ

© London Review of Books - Rule-Breaking. Jan-Werner Müller writes about the problems of the Eurozone, τόμ. 37, No. 16 · 27 Αυγούστου 2015, σελ. 3-7

Το άρθρο του Γ.-Β. Μύλλερ δημοσιεύτηκε στο περιοδικό του Λονδίνου αμέσως μετά το τέλος της ελληνικής περιπέτειας του περσινού καλοκαιριού 2015, ως συνολική αποτίμησή της. Ωστόσο, ένα χρόνο μετά, παραμένει πολύ επίκαιρο. Από τις εκτιμήσεις του πολλές επιβεβαιώθηκαν, ενώ άλλες με ευρύτερο περιεχόμενο δείχνουν πιθανούς δρόμους στους οποίους ίσως οδεύσουν τα μελλούμενα.

[Λάθος πρόσωπα σε λάθος θέσεις και σε λάθος χρόνο στην Ελλάδα - Δομικά ελαττώματα στην ΕΕ]

Ποτέ προηγουμένως δεν έγιναν τόσο εμφανείς στην κοινή γνώμη οι διαμάχες μεταξύ των εθνικών ελίτ εντός της ΕΕ, όσο κατά τις πρώτες εβδομάδες του καλοκαιριού [του 2015], όταν η Ελλάδα παρολίγο να αποχωρήσει - ή να εξαναγκασθεί να αποχωρήσει - από την ζώνη του ευρώ. Ποτέ πριν, μια εκδήλωση της λαϊκής βούλησης σε ένα επιμέρους εθνικό κράτος, όπως αυτή που εκφράστηκε στο ελληνικό δημοψήφισμα της 5ης Ιουλίου 2015, δεν καταπατήθηκε τόσο απόλυτα και τόσο γρήγορα από τους αρμόδιους για την επιβολή της ευρωπαϊκής οικονομικής ορθοδοξίας. Θυμίζω ότι μεταξύ του γαλλικού και του ολλανδικού «όχι» στη Συνταγματική Συνθήκη της ΕΕ την άνοιξη του 2005 και την έγκριση της Συνθήκης της Λισαβόνας (Δεκέμβριος 2007), η οποία διατήρησε το μεγαλύτερο μέρος του Συντάγματος που είχε απορριφθεί με τα δημοψηφίσματα στη Γαλλία και Ολλανδία,  μεσολάβησε ένα διάστημα δυόμισι ετών. Ποτέ πριν δεν εκτέθηκαν τόσο καθαρά σε κοινή θέα τα ελαττώματα της Ευρωζώνης. Ίσως πρέπει να αναμένουμε να συμβούν περισσότερα δράματα σαν το ελληνικό, πριν περάσει πολύς καιρός: η πραγματική διαμάχη για την ζώνη του ευρώ - και για την ΕΕ γενικότερα - μόλις τώρα αρχίζει.

Οι αυταπάτες του ΣΥΡΙΖΑ, οι αυταπάτες για τον ΣΥΡΙΖΑ και οι αναγκαίες συνέπειές τους

δύο άρθρα του Γιώργου Γιαννουλόπουλου

 

1. Αυταπάτες

 
© Εφημερίδα των Συντακτών - Γιώργος Γιαννουλόπουλος : Αυταπάτες, 28.02.2016

  

Δεν ξαφνιάστηκα όταν διάβασα τη δήλωση του Νίκου Βούτση ότι πριν ο ΣΥΡΙΖΑ κερδίσει τις εκλογές «είχαμε αυταπάτες». Ανάλογες, αλλά όχι τόσο σαφείς ομολογίες έχουν γίνει κι από άλλους.

Επιπλέον, ένας ευφυής και έμπειρος πολιτικός σαν τον πρόεδρο της Βουλής ξέρει ότι από ένα σημείο και μετά η αναγνώριση μιας εξόφθαλμα δυσάρεστης πραγματικότητας συχνά κοστίζει λιγότερο από την άρνησή της.

Δεν αποκλείεται επίσης, όπως έχει επισημανθεί, η δήλωση Βούτση να εντάσσεται σε μια γενικότερη επικοινωνιακή τακτική, με απώτερο στόχο την εκλογίκευση των υποχωρήσεων που ήδη έκανε και θα αναγκαστεί να ξανακάνει η κυβέρνηση.

Ολα αυτά όμως, ακόμα κι αν ισχύουν για τους πολιτικούς, δεν μας βοηθούν να καταλάβουμε κάτι άλλο, κατά τη γνώμη μου πιο σημαντικό: πώς οι ψηφοφόροι διάβασαν τις προεκλογικές υποσχέσεις που αποδείχθηκαν κατά Βούτση αυταπάτες και γιατί τις αποδέχθηκαν δικαιώνοντας τον ΣΥΡΙΖΑ σε δύο εκλογικές αναμετρήσεις και ένα δημοψήφισμα;

«Δεν βλέπω καθόλου, δεν ακούω καλά, μιλάω πολύ». Η πολιτική ως επάγγελμα στην Ελλάδα της κρίσης

1. Ακόμη και άν το δει κανείς από τη στενή σκοπιά του (όχι εντελώς βραχυπρόθεσμου) μικροκομματικού τους συμφέροντος, το πιο καταστροφικό λάθος του Α. Σαμαρά και της ΝΔ δεν έγινε το 2014 αλλά το 2010-2012. Η έξαλλη «αντιμνημονιακή» αντιπολιτευτική γραμμή αποσυντόνισε και διέλυσε πολιτικά τους ψηφοφόρους της ΝΔ. Επίσης φυγοκέντρισε εντελώς τους ψηφοφόρους του ΠΑΣΟΚ, στέλνοντάς τους κυρίως στον ΣΥΡΙΖΑ. Βεβαίως η σκληρή διχαστική πολιτική της ΝΔ το 2010-2012 είχε αντιπολιτευτικά, εξουσιομανή κίνητρα. Συνέπραξαν επίσης τα πελατειακά και εθνικιστικά πολιτικά αντανακλαστικά της τότε ηγετικής ομάδας της. Πάντως, χωρίς την αντι-ΠΑΣΟΚ Νεοδημοκρατική υστερία της εποχής των Ζαππείων, ο ΣΥΡΙΖΑ δεν θα μπορούσε να βγεί τόσο πολύ μέχρι την άκρη των κεραμιδιών, η διάσπαση της ΝΔ και η δημιουργία των ΑΝΕΛ ίσως δεν θα είχε συμβεί, και ασφαλώς η ΧΑ δεν θα είχε ενισχυθεί τόσο πολύ.

2015, αποτυχία και πικρή αυτογνωσία

του Νικόλα Σεβαστάκη
 

© Το Βήμα - Σεβαστάκης Ν. : Αποτυχία και πικρή αυτογνωσία, 25/12/2015

Σχεδόν ένας χρόνος πέρασε από τον Ιανουάριο της μεγάλης ανατροπής, από τότε δηλαδή που η ελληνική ριζοσπαστική Αριστερά νίκησε τις δυνάμεις του «παλαιού καθεστώτος». Ο ΣΥΡΙΖΑ είχε ήδη γίνει ο κεντρικός ανάδοχος των δυσαρεσκειών της εποχής και ο πολιτικός εκφραστής μιας αποσυναρμολογημένης κοινωνίας σε αναζήτηση διεξόδου. Συνδυάζοντας την ταξική γλώσσα με μια μαχητική πατριωτική ρητορική, καλύπτοντας ή υιοθετώντας τις επί μέρους κοινωνικοεπαγγελματικές προσδοκίες και εξαγγέλλοντας το τέλος της λιτότητας, βρέθηκε στην εξουσία. 

Η Ευρώπη του Χάμπερμας. Μια Ευρώπη που χάνεται;

του Τζέρεμι Ουώλντρον
   
© The New York Review of Books - Jeremy Waldron : The Vanishing Europe of Jürgen Habermas, 22.10.2015 (βιβλιοπαρουσίαση: Jürgen Habermas: The Lure of Technocracy, αγγλ. μτφ. Ciaran Cronin, Polity)
  

Για να νικηθεί η πολύπλευρη κρίση και για να γίνουν κάποτε οι πολίτες των χωρών της Ευρώπης κύριοι του κοινού τους πεπρωμένου, ο Γιούργκεν Χάμπερμας προτείνει να στηριζόμαστε σε ένα διπλό «Αρχιμήδειο σημείο»: Ασυμβίβαστη εναντίωση στις πολιτικές που ασκούν σήμερα οι ελίτ της ΕΕ και ταυτόχρονα ανυποχώρητη υποστήριξη του εγχειρήματος της ευρωπαϊκής ενοποίησης, με λαϊκή κυριαρχία και δημοκρατία που υπερβαίνει τα εθνικά σύνορα.

Στην Ελλάδα, από την αρχή της κρίσης μέχρι σήμερα, η πολιτική στηρίζεται σε αντιδιαμετρικούς κοινούς τόπους: Έχουμε «μνημονιακούς» που υποτίθεται ότι θέλουν την ενωμένη Ευρώπη, αλλά ποτέ δεν εναντιώθηκαν στην αδιέξοδη πολιτική των ευρωπαϊκών και ελληνικών ελίτ. Έχουμε τέως ή νύν «αντιμνημονιακούς», οι οποίοι μαζί με τα μνημόνια, πολέμησαν, δυσφήμησαν (ή άφηναν στα αζήτητα) την υπερεθνική «χειροπιαστή ουτοπία» για το μέλλον της ηπείρου, αποσιωπώντας το πόσο δύσμορφο ήταν το ελληνικό κράτος της «ανάπτυξης» και πόσο σκληρά άνιση η ελληνική κοινωνία πολύ πριν αρχίσει η κρίση το 2008.
Ο παλιός μέντορας του Χάμπερμας, ο Τέοντορ Αντόρνο, έγραψε: «Δεν υπάρχει σωστή ζωή μέσα στη λαθεμένη» (Es gibt kein richtiges Leben im falschen - Minima Moralia). Από το 2009 μέχρι το 2015, το όλο ελληνικό πολιτικό σύστημα - που σε τόσες αμαρτίες είχε περιπέσει επί δεκαετίες - υποχρέωσε τους πολίτες να ζήσουν μέσα στο απόλυτο λάθος. Το 2016 πρέπει να είναι έτος διπλής αυτοκριτικής. Και επανεκκίνησης χωρίς αυταπάτες και ψευδαισθήσεις.

Γ. Ρ.

1.

Ανάμεσα στις πολλές φωνές που υψώθηκαν στην Ευρώπη εναντίον των χειρισμών της Άνγκελα Μέρκελ και του Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, των σχετικών με την κρίση χρέους στην Ελλάδα, μια από τις πιο έντονες και αδιάλλακτες ήταν η φωνή του ογδονταεξάχρονου γερμανού φιλοσόφου Γιούργκεν Χάμπερμας. Ο Χάμπερμας, ο οποίος εδώ και πολύ καιρό θεωρείται ως ο κορυφαίος ανάμεσα στους διανοούμενους της Ευρώπης που ασχολούνται με τα «κοινά», κατήγγειλε τη συμφωνία που συνήψαν μετά από μακρά διαπραγμάτευση στις 12 Ιουλίου 2015 η Ελλάδα και οι ηγέτες της ευρωζώνης «τιμωρητική πράξη εναντίον μιας αριστερής κυβέρνησης». Ήταν, όπως έγραψε,

«ένα τοξικό μείγμα αναγκαίων διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων... με περαιτέρω νεοφιλελεύθερες επιβολές που θα αποθαρρύνουν εντελώς τον εξαντλημένο ελληνικό λαό και θα σκοτώσουν κάθε ώθηση προς την την ανάπτυξη».1

Άνω, ο Χάμπερμας με φοιτητές του
Κάτω, Ambrogio Lorenzetti (1290 -1348)
«Αλληγορία κακής διακυβέρνησης», 1339

Ambrogio Lorenzetti (1290 -1348)
«Αλληγορία κακής διακυβέρνησης», 
Λεπτομέρεια

Από τον Ανδρέα Παπανδρέου στον Αλέξη Τσίπρα

του Λέανδρου Φίσερ 
  
© Jacobin - Leandros Fischer: From Papandreou to Tsipras, 24.9.2015 

   

Τι μπορούμε να μάθουμε από την ιστορία του ελληνικού λαϊκισμού για τον ΣΥΡΙΖΑ, για την πολιτική διαδρομή του και για τις εκλογικές επιτυχίες του; Ποιά μορφή θα λάβει η ανασύνθεσή της Αριστεράς εν μέσω της εφαρμογής του τρίτου μνημονίου; Το διακύβευμα είναι πολύ υψηλό, περαιτέρω λάθη μπορεί να έχουν πολύ επικίνδυνες συνέπειες. Μια «εξ αριστερών» κριτική με νηφάλια συμπεράσματα.
     
Πώς πρέπει να αναγνωσθεί η πρόσφατη εκλογική νίκη του ΣΥΡΙΖΑ; Σίγουρα αυτό το ερώτημα αποτελεί αφορμή για αμέτρητες συζητήσεις περί την Αριστερά. Γιατί ο ελληνικός λαός επέλεξε να υποστηρίξει έναν πολιτικό που μετέτρεψε το περήφανο «Όχι» του σε υποταγή στο τρίτο και πιο βάναυσο από όλα τα μνημόνια; Και γιατί άραγε οι αποχωρήσαντες της αριστερής πτέρυγας του ΣΥΡΙΖΑ δεν πέτυχαν να εκλέξουν ούτε καν έναν βουλευτή;
Η απάντηση σ' αυτά τα ερωτήματα αποτελείται από πολλά πράγματα που δεν μπορούν να αναλυθούν εδώ: το ποσοστό ρεκόρ της αποχής (45 %), ο φόβος μιας συντηρητικής επιστροφής, η συγκρότηση της Λαϊκής Ενότητας μόνον είκοσι οκτώ ημέρες πριν τις εκλογές, για να αναφέρουμε μερικά απο αυτά. Παρ' όλα αυτά, υπάρχει και μια άλλη πτυχή που αξίζει να εξεταστεί και η οποία, ενώ δεν είναι ικανή να εξηγήσει ολόκληρη την εικόνα ή έστω το μεγαλύτερο μέρος της, ασφαλώς συμβάλλει στην καλύτερη κατανόηση του ελληνικού πολιτικού τοπίου.

Pieter Bruegel ο Πρεσβύτερος: Γαμήλιος Χορός

Μάικλ Γουώλτσερ: Το πρόβλημα του ΣΥΡΙΖΑ

© Dissent Magazine - Michael Walzer: The Syriza Problem  6.10.2015

  

Μια επιτροχάδην ανάλυση με επικριτικό πνεύμα από τον γνωστό αμερικανό διανοητή της κοινοτιστικής Αριστεράς, για τη φυσιογνωμία του ΣΥΡΙΖΑ και για τις προοπτικές του μετά τις εκλογές του Σεπτεμβρίου

   

Ο ΣΥΡΙΖΑ, το λαϊκίστικο κόμμα που κυβερνά την Ελλάδα εδώ και δέκα μήνες, είχε τύχει εξαιρετικά ευνοϊκής αντιμετώπισης από την Αριστερά σ' όλο τον κόσμο. Σήμερα υπάρχουν σοβαροί αριστεροί επικριτές του όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και στην Ευρώπη και στις Ηνωμένες Πολιτείες. Εξακολουθεί όμως να είναι σπάνιο το να βλέπουν καθαρά το πρόβλημα του ΣΥΡΙΖΑ (βλ. το πρόσφατο άρθρο “From Papandreou to Tsipras” (ελληνικά) του Leandros Fischer στο περιοδικό Jacobin, η οποία περιέχει μια εξαιρετική ανάλυση).
Ο ΣΥΡΙΖΑ ήρθε στην εξουσία με την υπόσχεση να αντιμετωπίσει τους τραπεζίτες και τους αξιωματούχους της ΕΕ, να τερματίσει την πολιτική της λιτότητας και να μεταμορφώσει την Ελλάδα. Ήταν μια συναρπαστική στιγμή, αλλά το κόμμα δεν είχε ετοιμάσει σχέδια για να κάνει πράξη ο,τιδήποτε από αυτά τα πράγματα. Επίσης, δεν είχε ούτε σχέδιο για «Grexit» - για αποχώρηση από την ευρωζώνη, για ανασύσταση της δραχμής και για ανάκτηση της οικονομικής κυριαρχίας. Όπως ανέφερε η Sarah Leonard σε μια ενημερωτική συνέντευξη σ' αυτή την ιστοσελίδα, για έξοδο από την ευρωζώνη θα χρειάζονταν πολύ προσεκτικό σχεδιασμό.

Τα όρια της νίκης Τσίπρα. Ήταν οι «εκλογές της τελευταίας ευκαιρίας»;

Δύο άρθρα του Νικόλα Σεβαστάκη,

  

γραμμένα λίγο πριν και λίγο μετά τις εκλογές του Σεπτεμβρίου. Το πρώτο ζητούμενο ήταν και είναι να πάρει επιτέλους κάποιος στα σοβαρά το κράτος και την «ύλη της διακυβέρνησης». Όμως έχει σχηματισθεί και μια αντιδραστική κοινωνική-πολιτισμική βάση «εθνικής απόσυρσης» σε ψευδαισθητικές αντιλήψεις περί κρατικής κυριαρχίας, λείπουν οι πρωτοβουλίες για πολιτική ανασύνθεση, δεν αναδεικνύεται εκ των κάτω μια διαφορετική αντίληψη για τις κοινωνικές αλλαγές και τις πολιτικές μεταρρυθμίσεις. Όσο οι πολίτες αποσύρονται από τις λειτουργίες της δημοκρατίας, τόσο πιο πολύ θα καθυστερεί η έξοδος από την κρίση και η «πενταετία της λάσπης» θα έχει συνέχεια.

Γ. Ρ. 

  

Μετά τις εκλογές: Τα όρια της νίκης Τσίπρα

  

© Το Βήμα - Νικόλας Σεβαστάκης: Τα όρια μιας εκλογικής νίκης 27/09/2015

  

H έκκληση του Αλέξη Τσίπρα κατά τη σύντομη προεκλογική περίοδο εισακούστηκε: ένα πολύ συρρικνωμένο εκλογικό σώμα έδωσε εν τέλει τη δεύτερη ευκαιρία για μια κυβέρνηση με τη σφραγίδα του αρχηγού του «μετά τη διάσπαση» ΣΥΡΙΖΑ. 

Κάθε πρωθυπουργός, ωστόσο, στο δικό μας πολιτικό σύστημα τουλάχιστον, είναι φορέας πολιτικών πρωτοβουλιών. Μετά την επιβεβαίωση της νίκης την περασμένη Κυριακή είχε έτσι τη δυνατότητα για κάποιες δημιουργικές τομές σε σχέση με τις αποτυχίες και τα απαράδεκτα λάθη του επταμήνου. Η εντολή που πήρε δεν ήταν εντολή ακινησίας και στασιμότητας. Στο μέτρο μάλιστα που οι κήρυκες του αντιευρωπαϊκού ριζοσπαστισμού αποχώρησαν – στην πλειονότητά τους –, η καινούργια περίοδος θα μπορούσε να δώσει ένα δείγμα χειραφέτησης από τις «ατμόσφαιρες» του παρελθόντος.

Μια ανάγνωση - ερμηνεία του δημοψηφίσματος και του «Όχι»: Κουλτούρα υπερηφάνειας και απόρριψης

του Γεράσιμου Μοσχονά

  

© Το Βήμα - Γεράσιμος Μοσχονάς: Κουλτούρα υπερηφάνειας και απόρριψης, 12/07/2015
  

Το αιφνίδιο δημοψήφισμα της 5.7.2015 αυτό καθεαυτό και ως αφετηρία για όσα ακολούθησαν αμέσως μετά (συμφωνία και 3ο μνημόνιο), είναι πια ιστορία. Συζητήθηκε μεν πολύ, αλλά τα κίνητρα που οδήγησαν σ' αυτό και το αποτέλεσμά του με την ευρεία νίκη του «όχι», παραμένουν σε μεγάλο βαθμό ακατανόητα. Η ερμηνεία του Γερ. Μοσχονά ρίχνει λίγο φώς στα γεγονότα του Ιουλίου και έμμεσα, στις συνέπειες που είχαν για τα πιο πρόσφατα: εκλογές του Σεπτεμβρίου, αναμφισβήτητη επικράτηση Τσίπρα - ΣΥΡΙΖΑ στο πολιτικό σκηνικό, εξοβελισμός από τη Βουλή της «δραχμικής» τάσης του κόμματος, ολική πολιτική περιθωριοποίηση του αντιευρωπαϊσμού με αντιμνημονιακό πρόσωπο.

   

Οι κεντρικές δυνάμεις που υποστήριζαν το «Ναι» (ΝΔ, Ποτάμι, ΠαΣοΚ, ΚΙΔΗΣΟ) είχαν αθροιστικά λάβει 41,01% της ψήφου στις εκλογές του Ιανουαρίου. Οι δε δυνάμεις του «Οχι» (ΣΥΡΙΖΑ, ΧΑ, ΑΝΕΛ, ΑΝΤΑΡΣΥΑ) 48,01%. Στην αφετηρία, λοιπόν, το «Οχι» είχε ένα πλεονέκτημα 7 ποσοστιαίων μονάδων - το πλεονέκτημα στην πραγματικότητα ήταν μεγαλύτερο, διότι ήταν βέβαιο ότι το ποσοστό όσων εκλογέων του ΚΚΕ (5,47% τον Ιανουάριο) θα ψήφιζε «Οχι», θα ήταν εμφανώς υψηλότερο από εκείνο που θα ψήφιζε «Ναι» [το KKE είχε ταχθεί ως γνωστόν υπέρ της άκυρης ψήφου και την προώθησε με δικό του άκυρο ψηφοδέλτιο]. Το αφετηριακό προβάδισμα των 7 (κατ' ελάχιστον) μονάδων μετατράπηκε λοιπόν σε πλεονέκτημα 22,6 μονάδων το βράδυ της 5ης Ιουλίου. Η νίκη του «Οχι» ήταν συντριπτική. Ενα βαθύ εκλογικό κύμα, σε όλες τις περιφέρειες της χώρας, παρέσυρε ακόμη και τα ισχυρότερα προπύργια της αντιπολίτευσης.

Η ταξική ψήφος: Τι μένει αμετάβλητο, τι αλλάζει. Δυο άρθρα, των Πάνου Λουκάκου και Cas Mudde

Προς το παρόν ο Τσίπρας είναι η μόνη εναλλακτική λύση· η προσοχή θα στραφεί στην εσωτερική πολιτική. Η «πανουργία του Λόγου» (Χέγκελ) εκδηλώθηκε με μεγάλα κέφια: με τον τέως αντιμνημονιακό ΣΥΡΙΖΑ η χώρα υπερβαίνει την απολιτική αντίθεση «μνημόνιο - αντιμνημόνιο». Tώρα η νέα μεγάλη διαχωριστική γραμμή είναι «πλούσιοι – φτωχοί». Απομένει να το συνειδητοποιήσει και ο ίδιος ο ΣΥΡΙΖΑ, ώστε να επιχειρήσει επανορθωτικές πολιτικές για κοινωνική συνοχή και οικονομική αποτελεσματικότητα μετά από τα ατέλειωτα χρόνια (μνημονιακά και κυρίως προμνημονιακά) ακραίας κοινωνικής ανισότητας και παραγωγικής διάλυσης. Με δεδομένη τη διάσπαση της κοινωνίας, πρέπει και τα κόμματα της αντιπολίτευσης να εμπεδώσουν στη «διαδικασία πένθους» τους, αφενός ότι χωρίς σύνδεση με τον κόσμο της μισθωτής εργασίας (και των ανέργων!) η σοσιαλδημοκρατία ήταν, είναι και θα είναι ανύπαρκτη, αφετέρου ότι η κεντροδεξιά δεν θα ανακάμψει όσο αδιαφορεί επιδεικτικά για την κοινωνική συνοχή. 

Γ. Ρ.

 

Η ταξική ψήφος

του Πάνου Λουκάκου

 

© The TOC - Times of Change: Η ταξική ψήφος 22.9.2015
  

Το εκλογικό αποτέλεσμα της Κυριακής αποτέλεσε έκπληξη. Έκπληξη γιά όλους: Πολιτικούς, δημοσιογράφους, δημοσκόπους, πολίτες. Οι περισσότεροι ανέμεναν εκλογική νίκη του ΣΥΡΙΖΑ. Αλλά νίκη οριακή και με ποσοστά χαμηλά περί το 30%. Κανείς - ούτε ο ίδιος ο κ. Τσίπρας - είχε προβλέψει νίκη με 35,5% και με 7,5 μονάδες διαφορά από τη Νέα Δημοκρατία.

Υπήρχε ένα απλό σκεπτικό πίσω από όλα αυτά: Στις εκλογές του Ιανουαρίου ο ΣΥΡΙΖΑ είχε λάβει 36%. Έκτοτε είχαν μεσολαβήσει πολλά. Αποτυχημένες διαπραγματεύσεις με τους δανειστές. Κλείσιμο τραπεζών. Capital control. Λάθη εκτιμήσεων γιά το ισχύον διεθνές πλαίσιο. Λάθη στις επιλογές προσώπων. Υπογραφή του τρίτου μνημονίου. Διάσπαση του ΣΥΡΙΖΑ και δημιουργία της Λαϊκής Ενότητας.

Θα ανέμενε κανείς ότι όλοι αυτοί οι παράγοντες θα μείωναν ουσιωδώς το ποσοστό του ΣΥΡΙΖΑ σε σχέση με τον Ιανουάριο. Και όμως αυτό δεν συνέβη. Παρά τις τρεις μονάδες που «έκοψε» η Λαϊκή Ενότητα μάλιστα, το κόμμα του κ. Τσίπρα έπεσε μόνο κατά μία. Και ο Α. Τσίπρας έγινε ο πρώτος πρωθυπουργός που υπογράφει μνημόνιο και επανεκλέγεται. Οι δύο προηγούμενοι – Παπανδρέου και Σαμαράς – συνταξιοδοτήθηκαν.

Κόσμος χωρίς σύνορα, ψευδαισθήσεις στα εθνικά κράτη

του Χένρικ Μύλλερ
   
© Der Spiegel - Henrik Müller: Welt ohne Grenzen: Der Unsinn der Nationen  20.9.2015 
  

Στην Ελλάδα έγιναν εκλογές - όμως τι πραγματικές εναλλακτικές επιλογές έχει στη διάθεση της αυτή η χώρα; Παντού στον κόσμο, μέσα στα εθνικά κράτη συμπεριφέρονται λές και μπορούν πραγματικά να καθορίζουν την τύχη τους αυτά τα ίδια, μόνα τους. Πρόκειται για ψευδαίσθηση. 

  

Ο Αλέξης Τσίπρας ήθελε να παραμείνει επικεφαλής της κυβέρνησης. Φυσικό. Ήθελε να κερδίσει τις εκλογές. Αλλά τι πραγματικά σκοπεύει να κάνει παραμένοντας σ' αυτό το αξίωμα; Είχε υποσχεθεί άλλοτε στους συμπολίτες του εθνική αυτοδυναμία. Αξιοπρέπεια σε έναν υπερήφανο λαό, να αποφασίζει αυτός για την τύχη του. Δεν το επέτυχε. Στο τέλος, ο Τσίπρας δεν είχε άλλη επιλογή, παρά μόνον να υποκύψει στις απαιτήσεις των δανειστών της χώρας του.
Προβλήματα εθνικής κυριαρχίας; Μα δεν εντοπίζονται πια μόνον σε μικρές χώρες όπως η Ελλάδα. To κύριο καθήκον της Τζάνετ Γέλεν (Janet Yellen) είναι να κρατά χαμηλά τον πληθωρισμό και την ανεργία στην Αμερική. Είναι δουλειά  της Κεντρικής Τράπεζας Fed της Ουάσιγκτον, στην οποία προεδρεύει, να φροντίζει για την οικονομία των ΗΠΑ. Αυτό λέει ο νόμος. Και πράγματι, είχε πλέον έλθει η ώρα να τελειώσει η εποχή των μηδενικών επιτοκίων, δεδομένου ότι η οικονομία των ΗΠΑ μεγεθύνεται τώρα με αξιοσημείωτους ρυθμούς. Αλλά όταν ήρθε η ώρα της πράξης, την περασμένη Πέμπτη, η Yellen και οι συνεργάτες της στην ηγεσία της Fed αποθαρρύνθηκαν, φοβήθηκαν να αυξήσουν το βασικό της επιτόκιο. Σε μια εποχή που η Κίνα και άλλες μεγάλες αναδυόμενες οικονομίες απειλούνται από οικονομική επιβράδυνση, η ηγεσία της Fed φοβάται μιαν αλυσιδωτή αντίδραση παγκόσμιας κλίμακας.

Εθνική κυριαρχία; Μα, ακόμη και η ηγεσία της κεντρικής τράπεζας της μεγαλύτερης οικονομίας στον κόσμο, βλέπει πια πως δεν έχει τη δυνατότητα να αποφασίζει κυρίαρχα, αυτεξούσια, για το νόμισμά της.