Παραπλανητικoί χειρισμοί (false flag operations)* σε διεκδικήσεις εγκυρότητας των αξιών - Αγώνες για αναγνώριση σε εποχή αποτυχίας - (Μέρος 3ο)

→ Το 1ο Μέρος: Αγώνες για αναγνώριση σε εποχή κρίσης και αποτυχίας: Σε ποιους αναγνωρίζονται αξίες και δικαιώματα; Τί λογής αξίες, ποια δικαιώματα;  ← 

→ Το  2ο Μέρος  Αποδέσμευση και παρεμποδισμένες επικοινωνίες  ←

 

Α. Επιστήμη ίσον κυριαρχία;

Ακόμη και οι αγώνες για τη γνώση ή για την κατανόηση της πραγματικότητας, φυσικής και κοινωνικής, υπό τις νεωτερικές συνθήκες συνδέονται, όπως είδαμε, με τον «πόλεμο των αξιών». Ειδικά σ’ αυτό το μέτωπο, η διεκδίκηση λογικής εγκυρότητας είναι, ούτως ή άλλως, το κρίσιμο όπλο της μάχης. Είναι όμως και το κριτήριο που χωρίζει αυτούς που θεωρούν αυτή τη διεκδίκηση ως παράμετρο αναγκαία ώστε αυτοί οι αγώνες να μπορούν (υπό προϋποθέσεις) να αποφέρουν κέρδος νοήματος και κέρδος ελευθερίας, από εκείνους που την απορρίπτουν ως χρήσιμη παράμετρο, δεδομένου ότι κατά τη δική τους γνώμη ο αγώνας για έγκυρη έλλογη γνώση, για επιστημονική κατανόηση, είναι αγώνας άγονος και αποφέρει στο τέλος απώλεια ελευθερίας. Θα λέγαμε ίσως και απώλεια νοήματος, ωστόσο αυτή η αξία δεν περιλαμβάνεται στο εννοιολογικό οπλοστάσιο της δεύτερης κατηγορίας στοχαστών.

Επιστήμη και γνωσιακή-νοητική κατανόηση της πραγματικότητας ίσον κυριαρχία και εξουσία, δεν είναι απλά και μόνον η συνοπτική περιγραφή μιας ορισμένης παράδοσης σκέψης που αρχίζει από τον Νίτσε και τον Χάιντεγκερ και καταλήγει σε αρκετούς μεταδομιστές του τέλους του 20ού Αιώνα (π.χ. Ζιλ Ντελέζ και Μισέλ Φουκώ). Η εξίσωση είναι επίσης παρούσα στο εμβληματικό αλλά σκοτεινό και αδιέξοδο έργο των Τέοντορ Αντόρνο και Μαξ Χορκχάιμερ Η Διαλεκτική του Διαφωτισμού. Ωστόσο η επιχειρηματολογία των τελευταίων έχει αρκετά διαφορετική μορφή από την παράδοση που εγαινίασε ο Νίτσε και πιο βαθειές, πιο σύνθετες παραμέτρους (για τις διαφορές βλ. Jürgen Habermas, «The Entwinement of Myth and Enlightenment: Re-Reading “Dialectic of Enlightenment”», στο περιοδικό New German Critique τ. 26, 1982). Όμως το πιο κρίσιμο είναι τα εντελώς διαφορετικά ιστορικά πλαίσια και οι αποκλίνουσες βιωμένες εμπειρίες και αποκλίνουσες αξιακές στάσεις των στοχαστών απέναντι σ΄ αυτά. Οι Αντόρνο και Χορκχάιμερ, Γερμανοεβραίοι που ξέφυγαν από το Ναζιστικό καθεστώς, έγραψαν το έργο εκείνο, που αποτέλεσε στροφή στον τρόπο σκέψης τους και εγκατάλειψη του μέχρι τότε διεπιστημονικού προγράμματος της Σχολής της Φρανκφούρτης**, στα σκοτεινά χρόνια του Β’ ΠΠ πολέμου, πρόσφυγες στις ΗΠΑ και ενώ κάπνιζαν ακόμη οι φούρνοι του Άουσβιτς. Αντίθετα, το έργο του Νίτσε γράφηκε στο τέλος του 19ου Αιώνα, στην γεμάτη πλασματική αισιοδοξία εποχή της μεγάλης ανόδου του βιομηχανικού πολιτισμού και του ιμπεριαλισμού· ενώ το βασικό έργο του Χάιντεγκερ γράφηκε μια δεκαετία περίπου πριν ο συγγραφέας διακηρύξει την ενθουσιώδη πίστη του στον Χίτλερ. Όσο για το έργο των μεταδομιστών στο τέλος του 20ού Αιώνα, ήταν το έργο σημαντικών στοχαστών που έζησαν σε εποχή διαρκούς ανόδου της σχετικής ευμάρειας και σχετικής ελευθερίας, έργο ανθρώπων που δεν συναντούσαν τα παλιά εμπόδια στην «αυτοπραγμάτωση», στην επιλογή και βίωση τρόπων ζωής σύμφωνων με τις υποκειμενικές επιθυμίες τους, είτε κοινότοπων είτε εκκεντρικών.

Όμως υπάρχει πράγματι αυτή η σύνδεση γνώσης και κυριαρχίας; Είναι αλήθεια ότι η πρόοδος της επιστήμης και η εμβάθυνση της γνώσης του φυσικού κόσμου είναι αυτό που δημιουργεί τις απώλειες ελευθερίας και νοήματος, τις οποίες αναμφίβολα παρατηρούμε σήμερα; Καταλήγει αναγκαστικά εκεί, δεν μπορεί να πάρει άλλο δρόμο; Είναι όντως φτιαγμένο σύμφωνα με σχέδια που εκπόνησε η επιστήμη και η γνώση, τούτο το «σιδερένιο κλουβί» της οικονομίας, της τεχνολογίας και της κοινωνικο-πολιτικής συνθήκης, στο οποίο έχουμε εγκλωβιστεί οι «τελευταίες γενιές» των χρόνων του όψιμου καπιταλισμού, επαληθεύοντας την προφητική παραβολή του Μαξ Βέμπερ; Είναι αλήθεια ότι οικονομία, τεχνολογία, πολιτική, κοινωνική συνθήκη και τρόπος ζωής, «αντιγράφουν» πράγματι από τα γνωστικά πρότυπα που παράγει η ορθολογική κατανόηση του φυσικού κόσμου; Αληθεύει ότι χρησιμοποιούν πάντα τα καλούπια και τα πατρόν που κατασκευάζει η επιστημονική γνώση;

Ας κάνουμε έναν στοιχειώδη έλεγχο, χρησιμοποιώντας ως ενδεικτικό παράδειγμα ένα βασικό πεδίο της σημερινής οικονομίας, της τεχνολογίας και του ισχύοντος τρόπου ζωής: Την τροφοδοσία με ενέργεια.

Το φυσικό αέριο, οι τιμές, η κερδοσκοπία, η εισβολή στην Ουκρανία, η πανδημία - Τα δεδομένα και οι μύθοι

Ο χρηματιστηριακός δείκτης συμβολαίων αγοράς φυσικού αερίου TTF EU Natural Gas αφορά συμβόλαια αγοράς για τον επόμενο μήνα. Είναι αντικείμενο διαπραγμάτευσης στο Ολλανδικό χρηματιστήριο εμπορευμάτων, μονάδα μέτρησής του είναι το κόστος σε Ευρώ της μονάδας ενέργειας (συγκεριμένα Ευρώ ανά Μεγαβατώρα - €/ MWh) και θεωρείται «ενδεικτικός» για την πορεία των τιμών χονδρικής πώλησης φυσικού αερίου στο χώρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Οι τιμές του χρηματιστηριακού δείκτη συμβολαίων αγοράς TTF στη διάρκεια Νοεμβρίου 2021- Νοεμβρίου 2022 διακυμάνθηκαν ως εξής (σε €/ MWh):

Η χρηματιστηριακή τιμή συμβολαίων αγοράς TTF EU Natural Gas την 23η Νοεμβρίου 2022 κυμαίνεται γύρω στα 125 -130 €/ MWh, δηλαδή είναι στο επίπεδο που βρισκόταν στις αρχές Δεκεμβρίου 2021 (πολύ πρίν την εισβολή στην Ουκρανία, αλλά με δεδομένη την άνοδο λόγω Covid), αλλά και από το τέλος Μαρτίου 2022 έως τον Ιούνιο του 2022, με τον πόλεμο σε πλήρη εξέλιξη. Από τα μέσα Οκτωβρίου 2022 μέχρι σήμερα η χρηματιστηριακή τιμή συμβολαίων αγοράς TTF κινείται στο φάσμα μεταξύ 90 και 125 €/ MWh.
Αμέσως με την έναρξη της εισβολής (δηλαδή στο τέλος Φεβρουαρίου έως τις αρχές Μαρτίου 2022), και πριν την επιβολή κυρώσεων κατά του καθεστώτος στη Ρωσία, η τιμή αυτή κινήθηκε απότομα προς τα άνω και έφθασε μέχρι και ~340 €/ MWh. Μετά έπεσε το ίδιο απότομα  στο επίπεδο των ~ 100 €/ MWh. Στην ίδια τιμή ~340 €/ MWh έφτασε για δεύτερη φορά τον Αύγουστο του 2022. Σε όλη την περίοδο από τον Ιούλιο του 2022 έως τον Οκτώβριο του 2022, με τις αβεβαιότητες γύρω από τους αγωγούς, τους προμηθευτές και τις προμήθειες φυσικού αερίου, η τιμή αυτή παρέμενε ψηλά για μεγάλο χρονικό διάστημα, και μάλιστα πάνω από τα ~ 200 €/ MWh
Σημειωτέον ότι τιμή συμβολαίων αγοράς ~185 €/ MWh καταγράφηκε και πολύ πριν την εισβολή στην Ουκρανία, στην όψιμη περίοδο της πανδημίας Covid (συγκεκριμένα στις 20 Δεκεμβρίου 2021).

Ναόμι Κλάιν : Τοξική νοσταλγία - Ο Πούτιν, ο Τραμπ και ο Φλεγόμενος Πλανήτης

Ο πόλεμος αναδομεί τον κόσμο μας. Θα μπορέσουμε να δαμάσουμε αυτή την κατάσταση εκτάκτου ανάγκης και να τη στρέψουμε σε δράσεις για την σωτηρία του κλίματος; Ή θα υπνοβατήσουμε και θα παραδοθούμε, μεγιστοποιώντας την εξόρυξη και χρήση πετρελαίου και φυσικού αερίου, σε ένα τελικό, θανάσιμα καταστροφικό «Gas and Oil Rush»?

Naomi Klein: Toxic Nostalgia, From Putin to Trump to the Trucker Convoys, The Intercept, 1.3.2022

Αναδημοσιεύτηκε στη γερμανική γλώσσα στο: Blätter, τ. 4/2022, σ. 104-112, σε μετάφραση: Karl D. Bredthauer: Naomi Klein: Toxische Nostalgie - Putin, Trump und der brennende Planet

Φαίνεται πως αυτό που παρακινεί τον Βλαντίμιρ Πούτιν είναι η νοσταλγία της αυτοκρατορίας· νοσταλγία, μαζί με την επιθυμία να απαλείψει τη ντροπή της θεραπείας με οικονομικό σοκ, στην οποία υποβλήθηκε η Ρωσία στο τέλος του Ψυχρού Πολέμου. Η νοσταλγία του «μεγαλείου» της Αμερικής είναι η μια από τις κινητήριες δυνάμεις που τροφοδοτούν και τώρα με ενέργεια το κίνημα υπό την ηγεσία του Ντόναλντ Τραμπ· νοσταλγία, μαζί με την επιθυμία να μη ντρέπονται και να μην είναι πια υποχρεωμένοι να λογοδοτούν για την κακία που δοξάζουν ως αρετή: Για την White Supremacy (την υπεροχή των λευκών), η οποία στιγμάτισε τις Ηνωμένες Πολιτείες από την ίδρυσή τους και τις στοιχειώνει μέχρι σήμερα. Νοσταλγία είναι και αυτό που εμψυχώνει εκείνους τους Καναδούς φορτηγατζήδες που είχαν καταλάβει την Οτάβα για σχεδόν ένα μήνα· σείοντας τις ερυθρόλευκες σημαίες τους λες και ήταν κατακτητικός στρατός, επικαλούνταν άλλους καιρούς, τότε που όλα ήταν πιο «απλά»: Καιρούς στους οποίους δεν τάραζαν την ήσυχη συνείδησή τους μνήμες για τα νεκρά σώματα παιδιών γηγενών Αμερικανικών φυλών, τα οστά των οποίων ανακαλύπτονται ακόμη και σήμερα στις αυλές εκείνων των ιδρυμάτων προώθησης της γενοκτονίας, που κάποτε τολμούσαν να αυτοαποκαλούνται «σχολεία».[1] 

Δεν πρόκειται για τις ζεστές, παρηγορητικές νοσταλγίες που γεννιούνται από ομιχλώδεις αναμνήσεις ευτυχισμένων στιγμών της παιδικής ηλικίας. Αντιθέτως, εδώ έχουμε να κάνουμε με εκδοχές νοσταλγίας γεμάτες οργή· εκδοχές καταστροφικές, φονικές, που προσκολλώνται σε φανταστικές, ψευδείς μνήμες για περασμένες δόξες, αν και όλα τα δεδομένα αποδεικνύουν ότι τότε, η πραγματικότητα ήταν η ακριβώς αντίθετη.

19 Μαρτίου 2022, το κίνημα για τη σωτηρία του κλίματος «Extinction Rebellion» φόρεσε στο άγαλμα της Marianne, στην Place de la République στο Παρίσι, ένα γιλέκο στα χρώματα της Ουκρανικής σημαίας - κίτρινο και μπλε - με το σύνθημα «Stop oil, Stop war» (Εικόνα: IMAGO / Starface / Blaetter)

Η κ. Ζαχάροβα, το Κρεμλίνο, η Ελλάδα, το φυσικό αέριο

Μακάρι να έχει δίκιο η κ. Ζαχάροβα στη βασική κατηγορία  της εναντίον της ελληνικής πολιτικής. Επέκρινε την ελληνική κυβέρνηση ως εξής: «Η Αθήνα ενεργά υποστηρίζει το καθεστώς κυρώσεων της Ε.Ε.» με στόχο «όσο το δυνατόν συντομότερα να εγκαταλειφθεί το ρωσικό φυσικό αέριο».
Μακάρι να είχε δίκιο, γιατί άν ισχύει αυτό που θεωρεί κατηγορία, θα ήταν στην πραγματικότητα έπαινος για την ελληνική πολιτική. Αλλά συμβαίνουν τέτοια πράγματα; Πού; Στην Ελλάδα; Δεν μας ξέρει καλά η κ. Ζαχάροβα!
Που να βρεθεί - ακόμη και τώρα, στα δύσκολα - τόσο μυαλό, διορατικότητα, προγραμματισμός και σκέψη μακράς πνοής σε Έλληνες πολιτικούς; Και μάλιστα στους πολιτικούς της ΝΔ που κυβερνούν. Ούτε τώρα δεν κατάλαβαν τίποτε σημαντικό. Και δυστυχώς στο ζήτημα της ενεργειακής πολιτικής ενεργούν εν λευκώ. Είναι το λευκό που τους παρέχουν οι αντιπολιτευόμενοι σε πολλά κρίσιμα θέματα ουσίας, όπως αυτό. Όταν απλά επικρίνεις και καταγγέλεις μεγαλόφωνα, αλλά δεν αντιπροτείνεις το άλλο, το ουσιαστικά διαφορετικό, στην πραγματικότητα παραχωρείς εξουσιοδότηση εν λευκώ.

Πανδημία, «κοινωνίες της διακινδύνευσης» (Ούλριχ Μπεκ) και πολιτικές αυταπάτες

Αναζητώντας εργαλεία προκειμένου να εμβαθύνει η δημόσια συζήτηση για την πανδημία - για το παρόν της, για την προϊστορία της και για τα «μετά από αυτήν» - οδηγούμαστε στο πιο ευρύ ερώτημα για την αντιμετώπιση (ή τη διαχείριση) των μεγάλων διακινδυνεύσεων, όπως αυτές συνειδητοποιούνται σήμερα ή πρωτοεμφανίζονται μπροστά μας ή φαίνονται στον ορίζοντα, καθώς προχωρά ο 21ος Αιώνας. Ωστόσο, μια πολύ περιεκτική εξέταση της δέσμης ζητημάτων που αρχίζουν από τις ολοένα πιο πυκνές οικονομικές κρίσεις και την αστάθεια της πολιτικά ακαθοδήγητης παγκοσμιοποίησης και φθάνουν ως την αδιάκοπα εξελισσόμενη κλιματική κρίση, τις (καθόλου απρόβλεπτες, διότι εντελώς προβλέψιμες στατιστικά) πανδημίες και πολλά άλλα, είχε ήδη αρχίσει αρκετά πριν την αλλαγή του αιώνα. Κυρίως υπό το φώς των εννοιολογικών εργαλείων που έφεραν για πρώτη φορά στο προσκήνιο οι εργασίες του κοινωνιολόγου Ούλριχ Μπεκ (Ulrich Beck).

Κακές και καλές λέξεις και φράσεις: «Συνεκμετάλλευση υδρογονανθράκων με την Τουρκία» και «Δώδεκα μίλια χωρικά ύδατα»

Ι. 

Μόλις ο πρωθυπουργός κ. Κ. Μητσοτάκης διόρισε ως σύμβουλο Εθνικής Ασφαλείας τον κ. Θάνο Ντόκο, τα αρνητικά σχόλια στα μέσα ενημέρωσης ήρθαν από ποικίλες πλευρές. Φυσικά από μέσα και σχολιαστές της εθνικολαϊκίστικης ακραίας Δεξιάς, αλλά δεν έλειψαν και αιχμές από στελέχη της λεγόμενης πατριωτικής πτέρυγας του ΣΥΡΙΖΑ. Όλοι αυτοί επικαλέσθηκαν ως μομφή μια δήλωση του προ μηνών (στην κυπριακή εφημερίδα «Φιλελεύθερος»), στην οποία, πολύ προσεκτικά, υπό πολλές προϋποθέσεις και με πολλά «εάν και εφόσον», ο κ. Ντόκος δεν απέκλειε για το μέλλον, μορφές συνεκμετάλλευσης κοιτασμάτων πετρελαίου ή φυσικού αερίου από την Ελλάδα και την Τουρκία. Εάν όντως υπάρχουν στην Ανατολική Μεσόγειο ή στο Αιγαίο, εάν θα είναι εκμεταλλεύσιμα και συμφέρουσα η εξόρυξή τους τη στιγμή της απόφασης, εάν η Ελλάδα κρίνει σκόπιμη την εξόρυξη και εκμετάλλευσή τους κλπ κλπ.

Φυσικά, οι καταγγέλοντες και επικριτές, απομονώνοντας τη λέξη «συνεκμετάλλευση» και αποσιωπώντας τα συμφραζόμενα της δήλωσης του κ. Ντόκου και τις προϋποθέσεις που έθετε, τον διαστρέβλωσαν και τον αδίκησαν. Όμως για εκείνους, σημασία είχε το να καταγγείλουν τη «συνεκμετάλλευση». Είτε για να επιβεβαιώσουν ιδεολογήματά τους, είτε απλά και μόνον για κομματική ...αποκλειστική εκμετάλλευση. Αλλά το πιο κρίσιμο ζήτημα είναι αλλού. Η χρήση των υδρογονανθράκων ως κύριας πηγή ενεργειακής τροφοδοσίας είναι τεχνολογία που εισήλθε ήδη σε κύκλο αποδρομής. Η εμμονική προσκόλληση στο πετρέλαιο και στο φυσικό αέριο κοινωνικο-πολιτικών δεινοσαύρων (σε τελευταία ανάλυση και οικονομικών-τεχνολογικών), του τύπου Αμερικής του Τραμπ, Ρωσίας του Πούτιν ή των μεσανατολίτικων βασιλείων, μεσο-μακροπρόσθεσμα δεν πρόκειται να αλλάξει τίποτε στην αποδρομή από τα ορυκτά καύσιμα. Ο κόσμος είναι αναγκασμένος να προσφύγει σε άλλες κύριες πηγές ενέργειας. Ανανώσιμες, αειφορικές. Εκτός άν θέλει να αυτοχειριαστεί.

Κατέβηκε ο Πολύγυρος και γίνηκε Κουβέιτ - Ελληνικά οράματα για το μέλλον, παραφράζοντας τον Καββαδία

Εγκράτεια - Μια αρετή που υπερβαίνει τα όρια

της Ματίλντα Αμούνδσεν Μπέργκστρεμ

© Glänta -  Matilda Amundsen Bergström:  Måttfullhet  1-2/2020 (Swedish version) / © Eurozine (English version) Temperance - Virtue overcoming boundaries, 19.8.2020 (pdf)

  

Ο Πάπας Γρηγόριος Ι, επίσκοπος Ρώμης από το 590 έως το 604 μ.Χ., είχε πεισθεί κατά τη διάρκεια της θητείας του ότι έφτασε το τέλος του κόσμου. Έζησε στη διάρκεια της ασυνήθιστα κρύας και υγρής περιόδου που είναι γνωστή σήμερα ως η «Μικρή Εποχή των Παγετώνων της Ύστερης Αρχαιότητας», η οποία προκλήθηκε από ηφαιστειακές εκρήξεις και από μεγάλη μεταβλητότητα στον κύκλο της ηλιακής δραστηριότητας. Τότε, ο Γρηγόριος δεν μπορούσε να γνωρίζει για τις εκτεταμένες επιπτώσεις στο κλίμα που μπορούσε να προκαλέσει η διασπορά ηφαιστειακής τέφρας στην ατμόσφαιρα ή οι διακυμάνσεις της ηλιακής δραστηριότητας. Ήξερε μόνον αυτό που έβλεπε μπροστά του, ότι ολόκληρος ο κόσμος, όπως εκείνος τον είχε συνηθίσει, τώρα έμοιαζε να διαλύεται. Η προηγουμένως τόσο κλιματικά ευχάριστη, η φιλόξενη για τον άνθρωπο περιοχή της Μεσογείου, είχε αλλάξει πολύ. Οι μέσες θερμοκρασίες του αέρα είχαν μειωθεί κατά έναν βαθμό Κελσίου. Πλημμύρες και θύελλες κατέστρεφαν τις καλλιέργειες τη μια χρονιά μετά την άλλη. Παρόλες τις τεχνολογικές καινοτομίες τους, οι Ρωμαίοι ήταν ανυπεράσπιστοι μπροστά σε τέτοιες οικολογικές αναστατώσεις. Λιμοί και επιδημίες ακολούθησαν, ο πληθυσμός της Ρώμης από ένα εκατομμύριο έπεσε στις είκοσι χιλιάδες τον 7ο αιώνα. Οι οικονομίες κατέρρευσαν. Τα πολιτικά συστήματα διαλύθηκαν. Μεγάλες ροές μεταναστών άλλαξαν για πάντα την ευρωπαϊκή δημογραφία.

Σήμερα, οι ιστορικοί υποστηρίζουν ότι η «Μικρή Εποχή των Παγετώνων της Ύστερης Αρχαιότητας» είχε και αυτή συμβάλει, μαζί με πολλά άλλα, στην πτώση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, πτώση που είχε συντελεσθεί πριν από τη θητεία του Γρηγορίου. Όμως ο Γρηγόριος φοβόταν ότι δεν θα αποδεικνύονταν μετρημένες μόνον οι μέρες της Ρώμης, αλλά και οι μέρες όλης της ανθρωπότητας. Και πίστευε ότι ήξερε το γιατί. Θεωρούσε αυτή την «εξέγερση» του πλανήτη Γη εναντίον των ανθρώπων ως θεϊκή τιμωρία για τον μη βιώσιμο, χωρίς όρια τρόπο ζωής τους. Μέσα στην απληστία τους, οι άνθρωποι ξεπέρασαν ηθικά, οικολογικά και οικονομικά όρια που δεν θα 'πρεπε ποτέ να παραβιάζονται. Σύμφωνα με τον Γρηγόριο, μόνο ένα πράγμα θα μπορούσε να ηρεμήσει τον Θεό και την οργισμένη Γη: Η εγκράτεια, η κορυφαία των αρετών.

Ο Άγιος Σεβαστιανός μεσιτεύει στο Θεό για τη σωτηρία των ανθρώπων κατά την λεγόμενη Επιδημία της Εποχής του Ιουστινιανού (527-565 μ. Χ.) - από εικονογράφηση του 1490

Το δίλημμα της καταναλωτικής κοινωνίας στην εποχή της πανδημίας: Στροφή προς το ολιγαρκέστερο;

του Άλμπρεχτ φον Λούκε 

© Blätter für deutsche und internationale Politik - Albrecht von Lucke: Die Wende zum Weniger: Corona und das Konsumdilemma, τεύχος 8/2020, Αύγουστος 2010

Mε αφορμή την πανδημία γίνεται πιο ευκρινής «η διπλή κρίση του παγκόσμιου καπιταλιστικού μοντέλου παραγωγής και κατανάλωσης», γράφει ο Άλμπρεχτ φον Λούκε. Πρώτον, «κρίση λειτουργικότητας»: «Όλοι όσοι εμπλέκονται ως καταναλωτές και ως παραγωγοί, εξαρτώνται ο ένας από τον άλλο και η κατάρρευση ή η απόσυρση οποιουδήποτε από αυτούς θέτει σε κίνδυνο ολόκληρο το σύστημα». Και «φθάσαμε σε λογική του παραλόγου: Δεν εργαζόμαστε κατά πρώτο λόγο για να μπορούμε να καταναλώνουμε, αλλά καταναλώνουμε για να μπορούμε να συνεχίσουμε να εργαζόμαστε, δηλαδή εργαζόμαστε για να διατηρούμε τον παγκοσμιοποιημένο καπιταλισμό ενεργό μέσω της κατανάλωσης μας, και συνεπώς να διασφαλίζουμε ότι η δική μας θέση εργασίας θα εξακολουθεί να υπάρχει». Βλέπουμε και μια «κρίση της προσωπικής μας αυτοκατανόησης, δηλαδή της εικόνας που έχουμε εμείς οι ίδιοι για τον εαυτό μας. Ποιοι είμαστε και ποιοι θέλουμε να είμαστε, πέρα από το να ζούμε στον κόσμο τούτο ως απλοί καταναλωτές»;

Ποια απάντηση θα δώσουμε για το τί λογής αυριανό κόσμο επιδιώκουμε, είναι ζήτημα ανοιχτό, καταλήγει. Βέβαιο είναι ότι «πρέπει να αντισταθμίσουμε τους μηχανισμούς της απώθησης και τις δυνάμεις που μας τραβούν πίσω στην παλιά δήθεν κανονικότητα, με μια διαφορετική, νέα καθοδηγητική ιδέα για τη ζωή και την κατανάλωση».

Με αφορμή κι αυτή την κρίση, στην Ελλάδα ελάχιστα απασχόλησε τον δημόσιο διάλογο, ακόμη λιγότερο το πολιτικό προσωπικό, το τί λογής αυριανό κόσμο θέλουμε, και προπαντός, τί λογής Ελλάδα. Περίσσεψαν μόνον ανεδαφική αλαζονεία των κυβερνώντων («εμείς τα πήγαμε καλά στην έναρξη της πανδημίας» - τη στιγμή που η Ελλάδα ακολουθεί απλώς την πορεία όλης της Νοτιοανατολικής Ευρώπης), αντίλογοι χωρίς ουσιαστικό περιεχόμενο από την αντιπολίτευση. Τώρα παλεύουν με επακόλουθα της επιπολαιότητας τους. Βλέπουμε και πόσο παίρνουν μαθήματα από τα παθήματα που φέρνει το οικιστικό-πολεοδομικό χάος υπό συνθήκες όλο και πιο απρόβλεπτων καιρικών συνθηκών (πλημμύρες, πυρκαϊές), αυτοί που θα 'πρεπε να πάρουν. Από την Ηλεία στο Μάτι, από τη Μάνδρα στην Εύβοια. Και πού είναι οι πολιτικές για το αύριο; Εμμένουν παντού σε παλιές ψευδαισθήσεις, σε μάταιες προσδοκίες για επιστροφή σε (διαφορετικές, αλλά σχεδόν όμοιες) εκδοχές της παλιάς, ανεπανόρθωτα εκτεθειμένης, δήθεν κανονικότητας. Λείπουν οι καινοτομικές ιδέες και τα γρήγορα αντανακλαστικά. Έγινε φανερό, εκτός των άλλων, και με το προσχέδιο της «επιτροπής Πισσαρίδη» για την Οικονομία: Δεν λήφθηκαν υπόψη ούτε καν οι νέες δυνατότητες και απαιτήσεις κρατικού-πολιτικού σχεδιασμού, ώστε να επωφεληθεί η Ελλάδα με τρόπο βιώσιμο και κοινωνικά δίκαιο από το «πάγωμα» του Συμφώνου Σταθερότητας, από την άρση της απαγόρευσης κρατικών χρηματοδοτήσεων και κυρίως από το Ταμείο Ανάκαμψης της ΕΕ με έκδοση, επιτέλους, Ενωσιακού χρέους (ομολόγου).

Γ. Ρ.

   

Στο σημείο που βρισκόμαστε σήμερα, καθίστανται σαφή τα διλήμματα της παγκόσμιας αγοράς, που έχει ενοποιηθεί σε πλανητική κλίμακα. Διότι με αφορμή την πανδημία, διαπιστώνουμε με τρόπο δραματικό πόσο μοιραίες είναι οι αλληλοεξαρτήσεις με τις οποίες λειτουργεί ολόκληρη η παγκόσμια οικονομία. Εάν ο πλούσιος Βορράς δεν καταναλώνει αφθονία φθηνών ρούχων, τότε οι άνθρωποι που παράγουν τούτο το εμπόρευμα στις νότιες χώρες με τους χαμηλούς μισθούς (οι οποίοι είναι κυρίως γυναίκες), χάνουν όλα τα απαραίτητα προς το ζην. Και αν εκείνοι που αρέσκονται πολύ - και έχουν τη δυνατότητα - να ταξιδεύουν για τουρισμό σε όλο τον πλανήτη (οι Γερμανοί ανήκουν στους πρωταθλητές αυτού του σπορ) παύσουν να επισκέπτονται τις πιο όμορφες παραλίες του κόσμου, τότε οι ντόπιοι που απασχολούνται στον τουριστικό τομέα δεν θα λάβουν επαρκείς μισθούς ώστε να μπορούν να αγοράσουν γερμανικά ή άλλα ευρωπαϊκά βιομηχανικά προϊόντα. Αυτός είναι ένας ακόμη λόγος για τον οποίο θα αποκαλυφθεί  - το αργότερο το φθινόπωρο, όταν πολλές γερμανικές και άλλες ευρωπαϊκές εταιρείες θα αναγκασθούν να υποβάλουν αίτηση πτώχευσης - πόσο τεράστια είναι η οικονομική ζημία η επακόλουθη της πανδημίας. 

Ωστόσο, πρέπει ταυτόχρονα να έχουμε υπόψη ότι το περιβάλλον του πλανήτη κινδυνεύει εδώ και πολύ καιρό να «χρεοκοπήσει». Και υπάρχει μια μεγάλη διαφορά: Εάν η μεταβολή της κλιματικής ισορροπίας υπερβεί κάποια κρίσιμα σημεία, οι συνέπειες - σε αντίθεση με ό,τι ισχύει για την οικονομία - θα είναι μη αναστρέψιμες· εάν συμβεί αυτό, θα είναι αδύνατο να αποτραπεί επιτυχώς η επαπειλούμενη έλευση μιας εποχής υπερθέρμανσης του πλανήτη. Ακόμα και στην περίπτωση που έχουμε στα δικά μας μέρη - ή οπουδήποτε αλλού - ένα καλοκαίρι με άφθονες βροχές, αυτό δεν μπορεί να αλλάξει τίποτε στη μεγάλη εικόνα, εάν την ίδια στιγμή, στη Σιβηρία, οι αιώνια παγωμένες εκτάσεις εδάφους (permafrost) ξεπαγώνουν όλο και πιο γρήγορα.
Αυτό δείχνει ότι η λογική που δεν λαμβάνει υπόψη και μεταφορτώνει (externalize) στο «αλλού» ή στο «μετά» τα βλαπτικά επακόλουθα της οικονομικής δραστηριότητας, δηλαδή η λογική με την οποία πορευόμαστε εδώ και αιώνες, έχει φτάσει τελικά στα οικολογικά της όρια. 

Από τη μια κρίση στην επόμενη

Δύο άρθρα των Άλμπρεχτ φον Λούκε και Παντελή Μπουκάλα ρίχνουν ματιές στην πραγματική πραγματικότητα, πέρα από τα βραχυπρόθεσμα, τα φαινομενικά και ιδεοληπτικά.

Μαζί με τους «συνωστισμούς», παντού συνωστίζονται και οι αυταπάτες. Πώς θα μπορούσε να αποτελεί εξαίρεση η σημερινή Ελλάδα; Βλέπουμε τη μεγάλη, οπισθοδρομική, καταστροφική αυταπάτη των «αιώνια χθεσινών» («Ewiggestrige» κατά τον Friedrich Schiller), αυτών που ελπίζουν, μάταια, σε μια σύντομη ολική επαναφορά τής πρό πανδημίας κατάστασης, σ' εκείνη που θεωρούν ακόμη ως «την κανονικότητα». Δηλαδή επιστροφή σε κατάσταση που αποδεικνύεται όλο και πιο καθαρά - με ποικίλων ειδών αποδείξεις - μη βιώσιμη, αδιέξοδη, ακανόνιστη. Βλέπουμε όμως κι άλλες μικρές αυταπάτες, παράγωγες της πρώτης, άν και χωρίς πραγματική επίδραση σε όσα διαδραματίζονται: Μερικοί προβλέπουν με δέος ότι τα δυστοπικά συστήματα της οικονομίας και της πολιτικής όπως τα ξέρουμε μέχρι τώρα, θα βγούν μέσα από τις πολλαπλές κρίσεις άθικτα, αμετάβλητα ή και ενδυναμωμένα.

Και οι δύο παραλλαγές της ίδιας αυταπάτης ξεχνούν ότι το σύστημα της οικονομίας (ο καπιταλισμός) είναι τρόπος παραγωγής, όχι αναλλοίωτη Πλατωνική «ιδέα» ή μεταφυσικό «κινούν αίτιο», «θεός» που κινεί ο,τιδήποτε συμβαίνει στον κόσμο. Το σύστημα της οικονομίας διεισδύει μεν σε όλα τα πεδία της κοινωνίας, τα «αποικίζει», σκορπίζει παθογόνες επιδράσεις, ωστόσο, υπό την πίεση των πραγμάτων, μεταλλάσσεται και το ίδιο, γίνεται διαρκώς αυτό που δεν ήταν χθες. Όπως συνέβη στην ιστορία και με άλλους τρόπους παραγωγής. Ξεχνούν, επίσης, αυτό που μας έμαθε η Χάννα Άρεντ: Ότι η πολιτική και η εξουσία είναι «της πόλεως», δηλαδή κοινωνική σχέση που δημιουργείται από τους «πολλούς», αντικατοπτρίζει μεταβαλλόμενους συσχετισμούς ισχύος· και δεν μπορεί να μένει για πολύ χρόνο ανεξέλεγκτο εργαλείο στα χέρια μιας πολιτικής ελίτ ή μιας κοινωνικής τάξης.

Έτσι, μόνον φαινομενικά είναι παράδοξες κάποιες συγκλίσεις απόψεων: Αφενός βλέπουμε τους (νεο)φιλελεύθερους ή άλλους που συνδέουν τις τύχες τους με το status quo και επικρίνουν ή υπονομεύουν με ποικίλους τρόπους τα μέτρα προστασίας - αυτοί δυσαρεστούνται επειδή τα μέτρα καταστέλλουν μορφές επιχειρηματικότητας που θριάμβευσαν στην περίοδο 1980-2010. Αφετέρου βλέπουμε και επικριτές «εξ αριστερών», με χαρακτηριστικά είτε αναρχοφιλελεύθερα-αντικρατικά, είτε λαϊκίστικα-μεσαιοταξίτικα, είτε μεταμοντέρνα - μεταστρουκτουραλιστικά (αυτοί αντλούν κυρίως από τον Μ. Φουκώ). Οι τελευταίοι εμπνέονται και από μια γραμμή «μοιρολατρικών» ιδεών, δημοφιλή σε μερικούς κύκλους Ελλήνων αριστερών ιδεαλιστών της νεότερης γενιάς, η οποία οδηγεί από τον Χάιντεγκερ και τον Καρλ Σμιτ μέχρι τον Τζόρτζιο Αγκάμπεν. Δεν είναι σύγκλιση παρά φύσιν. Και οι δύο πλευρές φαντασιώνονται έναν ακίνητο κόσμο, ένα ημερολόγιο παγωμένο στο έτος 2007· η μία πλευρά με ελπίδα, η άλλη με τρόμο.

Και των δύο ειδών οι αυταπάτες είναι «νεκρό βάρος της Ιστορίας», «μοιρολατρία», «κτηνώδης αδρανής μάζα που πνίγει την ευφυΐα», βολικές φαντασιώσεις χωρίς απαισιοδοξία της σκέψης ή κλαψουρίσματα χωρίς καινοτομική αισιοδοξία της βούλησης· γι' αυτά προειδοποίησε ο Γκράμσι.

  

Γ. Ρ. 

Ι

© Blätter für deutsche und internationale Politik, τ. 7/2020 - Albrecht von Lucke: Die Corona-Wende, Ιούλιος 2020

 

[...] Δύο πολιτικές προσεγγίσεις ανταγωνίζονται σήμερα εν μέσω κρίσης του κορωνοϊού: Η συντηρητική-οπισθοδρομική προσέγγιση θεωρεί ως δεδομένο, αλλά χωρίς να το εξετάζει σε βάθος, ότι πρέπει πρώτα να εξαλειφθούν όλες οι οικονομικές επιπτώσεις της πανδημίας, προτού καταστεί δυνατό να αντιμετωπιστούν ξανά άλλα ζητήματα, προπαντός τα σχετικά με το κλίμα. Η βιώσιμη προοδευτική προσέγγιση, ωστόσο, επιμένει ότι πρέπει να πολεμήσουμε όλες τις κρίσεις ταυτόχρονα.

Στην πραγματικότητα, ο ισχυρισμός ότι πρέπει να αποκαταστήσουμε την προ κρίσης κατάσταση, είναι καθαρή περίπτωση ψευδαίσθησης, αυταπάτη· και  μάλιστα, είναι αυταπάτη καταστροφική. Διότι οι επιπτώσεις της πανδημίας θα κρατήσουν για χρόνια, ενώ ταυτόχρονα θα γίνεται ολοένα και πιο οξεία η κλιματική κρίση. Η ιδέα ότι θα μπορέσουμε να αντιμετωπίσουμε την κλιματική κρίση μόνον όταν εξαλειφθούν οι επιπτώσεις της πανδημίας, παραγνωρίζει εντελώς τη σκληρή πραγματικότητα· στη μεσοπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη χρονική κλίμακα δεν θα δημιουργήσει καμιά ασφαλή κατάσταση ή αίσθηση ασφάλειας. 
Συνακόλουθα, το κρίσιμο ζήτημα είναι το εξής: Θα προχωρήσουμε προς το μέλλον με πραγματικά βιώσιμο τρόπο ή θα πορευόμαστε κοιτώντας μόνον προς τα πίσω, ελπίζοντας σε μια αποκατάσταση ή παλινόρθωση της πρότερης κατάστασης;

Σουζάνα Αντωνακάκη (1935 - 5 Ιουλίου 2020)

© Τα Νέα - Τρίτη Άποψη, Σουζάνα Αντωνακάκη: Η κρίση γεννάει ιδέες, 20.4.2010

   

Οι περιεκτικές, ολιστικές ιδέες της για την αρχιτεκτονική, τον δημόσιο και ιδιωτικό χώρο των πόλεων, την περιβαλλοντική πολιτική, σε μια Ελλάδα που ήδη είχε εισέλθει και τυπικά στη βαθειά της κρίση, δημοσιευμένες στην εφημερίδα Τα Νέα τον Απρίλιο του 2010, εξακολουθούν να είναι εύστοχες και επίκαιρες, δέκα χρόνια μετά.
  

Έργα της (από το περιοδικό ΔΟΜΕΣ)

     

Με όλες τις ψυχοφθόρες συνθήκες με τις οποίες ασκείται η αρχιτεκτονική στον τόπο μας, πολλοί αρχιτέκτονες επιμένουν να στηρίζουν στη θεωρία και στην πράξη την άμεση σχέση του κτισμένου περιβάλλοντος με την ποιητική διάσταση του «κατοικείν».

Φιλοσοφική Σχολή Πανεπιστημίου Κρήτης (Εργαστήριο 66 – Σ. Αντωνακάκη, Δ. Αντωνακάκης, Μ. Μπαμπάλου, Α. Νουκάκης, Θ. Φωτίου 1981)

Μετά την πανδημία: Στρατηγικές εξόδου με βιωσιμότητα

της Mάγια Γκέπελ και του Άχιμ Τρούγκερ

© Die Welt - Maja Göpel, Achim Truger: Ein Wirtschaftswunder 2.0 ist möglich. Die Politik muss es nur wollen, 16.4.2020

 

Η πανδημία μπορεί να συμβάλει στον επαναπροσδιορισμό της σχέσης του κράτους με την οικονομία, να ανακατανείμει τους ρόλους και τελικά να λειτουργήσει ως η αρχή του τέλους της μονοδιάστατης οικονομίας. Αρκεί να το θελήσει - και να το επιβάλλει - η δημοκρατική πολιτική. Όλα αυτά ισχύουν, επίσης, για χώρες όπως η Ελλάδα. Προπαντός γι' αυτές (βλ. «Πανδημία και βιωσιμότητα - Η εμμονή του ελληνικού κομματικού συστήματος στο αποτυχημένο οικονομικό μοντέλο»)

  

Μετά από την εκτεταμένη συμφωνία ως προς την οικονομική πολιτική που είδαμε στην αρχική φάση της πανδημίας, άρχισε η συζήτηση για τα μέτρα που ελήφθησαν μετά την οξεία κρίση του κορωνοϊού. Προφανώς, μερικοί θέλουν να χρησιμοποιήσουν τούτη τη νέα συζήτηση ως εργαλείο για να αμφισβητήσουν κάποιες ευρείες συναινέσεις που είχαν διαμορφωθεί ήδη πριν από την κρίση, λόγου χάρη για την προστασία του κλίματος· αυτό μεγεθύνει ακόμη περισσότερο την αβεβαιότητα για την οικονομία.

Πολλές επιχειρήσεις και ολόκληροι οικονομικοί κλάδοι βρίσκονται στο χείλος της καταστροφής. Πρέπει τα κράτη να τους σώσουν όλους ανεξαιρέτως; Ποιούς να σώσουν, ποιούς όχι; Και πώς η βοήθεια με δημόσιο χρήμα θα είναι συμβατή με τις  ανάγκες του αύριο και με την αειφορία; (Photo © WELT / Matthias Heinrich)

Όταν χάνεται ο έλεγχος: Μεταναστευτικές πλημμύρες, ιοί, (χρηματιστηριακοί) καταποντισμοί

«Τότε συμβαίνει αυτό που στην τεχνική συμβαίνει μόνον κατ' εξαίρεσιν: Οι τεχνικές δεν λειτουργούν και χάνεται ο έλεγχος της αυτοκρατορίας, ο έλεγχος των αραβικών πληθυσμών, ο έλεγχος του αεροπλάνου ή ο έλεγχος της γρίππης των χοίρων. Φυσικά αυτό συνοδεύεται και από το φαινόμενο που ο Niklas Luhmann αποκαλεί “κατακλυσμό παράπλευρων επιπτώσεων”» (Hauke Brunkhorst, «Η δημοκρατία στην ευρωπαϊκή κρίση»)

1. Με ιούς ή με δασικές πυρκαγιές δεν μπορείς να διαπραγματευτείς

του Μπέρναρντ Πέτερ

  

© Die Tageszeitung / taz - Bernhard Pötter : Jenseits von Corona, 28. 2. 2020
 

[...] Ο ιός μας δείχνει αυτό που έχουμε αποτελεσματικά απωθήσει όλοι εμείς που ζούμε στα Nησιά των Mακάρων: Ότι η φύση «εκεί έξω» δεν είναι τόσο φιλική και ευγενική όσο θέλουν να μας κάνουν να πιστεύουμε οι διαφημίσεις στα καταστήματα βιολογικών προιόντων. Δεν μπορούμε να διαπραγματευτούμε με τον κόσμο της πραγματικότητας που υπάρχει έξω ​​από τον γυάλινο πύργο της ευημερίας μας· αυτός είναι παγερά αδιάφορος για χρηματικές αποζημιώσεις και για χρυσές πιστωτικές κάρτες. Επίσης, αντίθετα από το κοινώς λεγόμενο, η  φύση δεν εκδικείται. Το μόνο που κάνει, είναι να κάνει τη δουλειά της. Κακότυχος όποιος στέκεται εμπόδιο στο δρόμο της.

Χιλιάδες χρόνια, αυτή την αίσθηση είχαν οι άνθρωποι όταν τους χτυπούσε ξαφνικά, σαν κεραυνός, μια καταστροφή. Μόνον εδώ και 100 χρόνια, και μόνον στις πλούσιες χώρες, υποκύψαμε στην Ύβρι ότι θα μπορέσουμε να κατευθύνουμε εμείς τη μοίρα μας εκεί που θέλουμε. Το εφαρμόζουμε στην πράξη, και ο δικός μας κόσμος δίνει την εντύπωση, αλλά μόνον την εντύπωση, ότι αυτό γίνεται όντως. 

«Ανάμεσα στον εύγλωττο ουμανισμό και στην αναλφάβητη βαρβαρότητα» (Τόμας Μαν, Το Μαγικό Βουνό)*

O Τόμας Μαν άρχισε να γράφει το Μαγικό Βουνό το 1912-13. Τα Βαλκάνια κάπνιζαν, όλη η Ευρώπη μύριζε ήδη μπαρούτι, σε λίγο άρχισε ο Α' Παγκόσμιος Πόλεμος που ξεκλήρισε τη νεολαία της ηπείρου στα χαρακώματα του Βελγίου, της Ουκρανίας, του Καϊμάκτσαλαν, της Καλλίπολης. Το μυθιστόρημα ολοκληρώθηκε μετά από 12 χρόνια, το 1924, ενώ ακόμη αναδυόταν από τα χώματα η μυρωδιά του αίματος, ωστόσο μπορούσε να γίνει κι ένας πρώτος ψύχραιμος απολογισμός. Ο Τόμας Μαν έκανε τον δικό του. Ο γιός του μεγαλεμπόρου από το Λύμπεκ και της Γερμανο-Βραζιλιάνας συγγραφέως, ο «απολιτικός στοχαστής», ο κήρυκας της αντιδιαφωτιστικής πολιτισμικής απαισιοδοξίας, ο προπαγανδιστής ενός ιδιαίτερου εθνικού δρόμου (Sonderweg) της Γερμανίας, υποκλίθηκε στα επιχειρήματα του αδελφού του και ιδεολογικού αντιπάλου του, του Χάινριχ Μαν. Ο Τόμας Μαν άλλαξε κι έγινε άλλος άνθρωπος: Μαχητικός δημοκράτης, διεθνιστής, σκυταλοδρόμος του Διαφωτισμού. Όμως η μεγάλη πλειοψηφία του πολιτικού προσωπικού των ευρωπαϊκών χωρών - συντηρητικοί, εθνικιστές, φιλελεύθεροι ή κομμουνιστές μετά τον Λένιν - και οι εθνικές ή υπερεθνικές οικονομικές ελίτ της ηπείρου, έκαναν άλλους, δικούς τους απολογισμούς. Συνέχισαν απτόητοι, καθένας στο δρόμο του δικού του στενού συμφέροντος. Δεκαπέντε χρόνια μετά, η Ευρώπη μπήκε υπνοβατώντας στο δεύτερο σφαγείο και ολοκαύτωμα, χειρότερο του πρώτου.

Μονομάχοι στο Μαγικό Βουνό Το κλίμα αλλάζει, «το μήνυμα ακούγεται, αλλά στην πράξη καμιά πρόοδος»*

του Παύλου Τσίμα

© HuffingtonPost - Παύλος Τσίμας: Νταβός, ένα κλικ «αριστερά» - Το μήνυμα ακούγεται καιρό τώρα: Η διεθνής οικονομική τάξη έχει μπει σε λάθος δρόμο, 22.01.2020

Το Νταβός έχει τον μύθο του. Κάθε Ιανουάριο, μερικοί από τους πλουσιότερους και ισχυρότερους ανθρώπους στον κόσμο συγκεντρώνονται στο Μαγικό Βουνό, σε ένα χιονισμένο χωριό των Αλπεων και συζητούν τα πραγματα του κόσμου ή κλείνουν συμφωνίες μέσα σε καπνούς πούρων και με ένα ποτήρι καλό μολτ στο χέρι. Κάπως έτσι το προσλαμβάνει η οικουμενική λαϊκή φαντασία. 

Πριν 20 χρόνια, στον καιρό των διαδηλώσεων κατά της παγκοσμιοποίησης στο Σιατλ ή την Γένοβα, το Νταβός ήταν ένα σύμβολο του κακού. Ο ιερός ναός της παγκοσμιοποίησης. Μα τώρα που τον αγώνα κατά της παγκοσμιοποίησης και των κανόνων της δεν τον δίνουν πια συμπαθείς νεαροί διαδηλωτές στους δρόμους, αλλά ο Πρόεδρος Τραμπ παρέα με τους φίλους του - τον Όρμπαν, τον Ερντογάν, τον Πούτιν - πού βρίσκεται το καλό και πού το κακό;

Στο βήμα η Γκρέτα Τούνμπεργκ μαζί με την Ώτομ Πελτιέ, 15χρονη γηγενή Αμερικανίδα («Ινδιάνα») από το Οντάριο του Καναδά, αγωνίστρια για το νερό και για το κλίμα

Οι πρωταγωνιστές

Το Νταβός έχει τους σταρ του. Φέτος τους πρώτους ρόλους έχουν εξασφαλίσει η Γκρέτα Τούνμπεργκ και ο Ντόναλντ Τραμπ και δεν φαίνεται στον λευκό ορίζοντα κανείς ικανός να διεκδικήσει την προσοχή μας πέρα από αυτό το ζευγάρι που συμβολίζει τόσο γραφικά τα αληθινά διλήμματα του κόσμου μας. Έκλεψαν την παράσταση ήδη από την πρώτη μέρα.

«Το σπίτι μας καίγεται και η αδράνειά σας ρίχνει λάδι στην φωτιά», φώναξε εκείνη στους ηγέτες των μεγάλων επιχειρήσεων και των κρατών.

«Μην ακούτε τους ψευδοπροφήτες της καταστροφής», απάντησε ο Τραμπ. Εκμεταλλευθείτε τις ευκαιρίες - δηλαδή πλουτίστε, γυρίστε την πλάτη σ′ εκείνους που προβλέπουν την Αποκάλυψη. Ο Τραμπ έχει την δύναμη φυσικά να κάνει τα σενάρια της Αποκάλυψης να βγουν αληθινά μια ώρα αρχύτερα. Αλλά και η Γκρέτα έχει μια απάντηση: «Η γενιά μου δεν είναι σαν τις δικές σας, εμείς δεν θα καταθέσουμε τα όπλα τόσο εύκολα». Λες;

...και ο αντίπαλος βαδίζει προς τον τόπο της μονομαχίας (©JIM WATSON via Getty Images)