O ιστοχώρος συνεχίζει τη λειτουργία του σε ΝΕΑ διεύθυνση: Κρίση και Κριτική

Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Μιχ. Παπαγιαννάκης. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Μιχ. Παπαγιαννάκης. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Παρασκευή 15 Ιουλίου 2022

«Έναν Παπαδόπουλο χρειαζόμαστε» - Δημοκρατία, δικτατορία και άλλοι απολυταρχισμοί

Προφανώς και δεν ήταν πάνδημη η αντίθεση των Ελλήνων πολιτών στη δικτατορία. Υπήρχε μια μειοψηφία - αρκετά ισχυρή μειοψηφία - που ήταν με τη χούντα. Προπαντός τα πρώτα χρόνια της Επταετίας. Ήταν με τη χούντα για πολλούς και διάφορους λόγους, υλικούς ή μή. Όμως η πλειοψηφία ήταν διαρκώς εναντίον της, παρόλο που έδειχνε την αντίθεση της πολύ «σιγανά», πολύ «ταπεινά». Αυτού του αθόρυβου αλλά βαθιού κύματος της αντιδικτατορικής πλειοψηφίας, κορύφωση ήταν το φοιτητικό κίνημα μετά το 1971. Ως κορωνίδα και «μνημείο» του έμεινε στον ελληνικό πολιτικό πολιτισμό το Πολυτεχνείο, παρόλο που δεν έπεσε από αυτό η δικτατορία, αλλά από το πραξικόπημα στην Κύπρο και τα επακόλουθα.
Τα αντιδικτατορικά κινήματα των φοιτητών δεν ήταν κορύφωση μιας υποθετικής αντιδικτατορικής διάθεσης όλων των πολιτών,
«πάνδημης» όπως λέγεται, αφελώς ή πονηρά-κολακευτικά. Ήταν κορύφωση της αθόρυβης, βαθιάς αντιδικτατορικής κατεύθυνσης της πλειοψηφίας των πολιτών. Όχι του συνόλου.
Μερικοί πολιτικοί, όπως πρόσφατα ο κ. Συρίγος, αλλά και διάφοροι ακαδημαϊκοί ή πολιτικοί σχολιαστές, ατυχώς, υποβαθμίζουν κατά καιρούς την αντιδικτατορική στάση της πλειοψηφίας και υπερτονίζουν ή  έμμεσα κολακεύουν (με μια άλλη αντίστροφη κολακεία) τη φιλοδικτατορική στάση της μειοψηφίας. Οι ίδιοι οφείλουν να εξηγήσουν τα κίνητρα τους, να μας πουν γιατί, στην Α ή στη Β περίπτωση, διαλέγουν αυτή τη στάση. 
Γιατί άραγε κολακεύουν τέτοιες δυσανεκτικές προς τη δημοκρατία μειοψηφίες, της τάξης μεγέθους του 10 - 25 %; Είναι μια τάξη μεγέθους που υπάρχει σε κάθε ευρωπαϊκή χώρα, φυσικά και στην Ελλάδα. Άραγε, ψάχνουν σε τέτοιες μειοψηφίες δυνητικούς ψηφοφόρους για το κόμμα τους ή για το κόμμα της προτίμησής τους; Ψάχνουν πολιτικούς συμμάχους για κομματικές συνεργασίες; Θέλουν απλώς να εξασφαλίσουν τα κομματικά νώτα (στην περίπτωση του κ. Συρίγου τα νώτα της ΝΔ), από επιθέσεις, όπως π.χ. από τις όλο και πιο έντονες επιθέσεις κατά της ΝΔ, τελευταία, δια του ακροδεξιού Τύπου και των ακροδεξιών τρολ;
Όμως, ούτως ή άλλως, ανεξάρτητα από τα κίνητρα, η στάση αυτή, η κολακεία των λίγων αντιδημοκρατικών και η υποβάθμιση των πολλών δημοκρατικών
, αυτών που διαχρονικά στηρίζουν την αντιπροσωπευτική δημοκρατία, προφανώς δεν μοιάζει με στάση μαχόμενου δημοκράτη. Πολύ δύσκολα θα την έλεγες ακόμη και στάση «σιγανού και ταπεινού» δημοκράτη. Είναι ασύμβατη με στάση πολιτικών, σχολιαστών ή ακαδημαϊκών που θέλουν να στηρίξουν το δημοκρατικό τμήμα του φάσματος των ελληνικών κομμάτων.
Στην Ελλάδα, από αυτό το ποσοστό πολιτών τάξης μεγέθους του 10 -25 %, που είναι από πολύ επιφυλακτικό προς την αντιπροσωπευτική δημοκρατία έως και ανοιχτά αντιδημοκρατικό, ακούμε συχνά τη «συμβουλή»: «Έναν Παπαδόπουλο χρειαζόμαστε». 

Τρίτη 30 Ιουνίου 2020

Αριστείδης Μπαλτάς: Μιχάλης Παπαγιαννάκης - εκ του πλαγίου

© Η Αυγή - Αριστείδης Μπαλτάς: Μιχάλης Παπαγιαννάκης - εκ του πλαγίου, 1.6.2020
  
Ο Αριστείδης Μπαλτάς, με την ευθυκρισία που προσφέρει η απόσταση του χρόνου, επαναξιολογεί εν συντομία την πολιτική κληρονομιά που άφησε ο Μιχάλης Παπαγιαννάκης. Από τα πρώτα, τα συνθετικά και δημιουργικά χρόνια του περιοδικού Ο Πολίτης στις δεκαετίες του 1970 και 1980, χρόνια προαγωγής της πολιτικής παιδείας, μέχρι τις αδιαφανείς, συσκοτιστικές δεκαετίες 1990-2000, με τα ιδεολογήματα που έκαναν άγονο κάθε σπόρο πολιτικής, ένθεν κακείθεν. Ποιός θυμάται τώρα, και θεωρεί σοβαρά πράγματα, τις τότε διαμάχες για σύμβολα και για δόγματα, εκείνα τα πέτρινα χρόνια των ιδεολογημάτων χωρίς ίχνος προγραμματικής πολιτικής; Και - εκτός εκείνου του πολιτικού προσωπικού που το θυμάται καλά και το επαναλαμβάνει κάθε τόσο ως νέα κωμωδία - ποιός θυμάται, επίσης, το «βρώμικο 89»; Και πώς το θυμούνται, όσοι το θυμούνται; Και πόσοι τολμούν να κάνουν τους λογαριασμούς τους με εκείνο το άγονο παρελθόν, όπως κάνει ο Α. Μπαλτάς; Πόσοι αναγνωρίζουν, ή έστω εξετάζουν και το ξανασκέφτονται, πότε-πού-ποιοί νίκησαν, ποιοί ηττήθηκαν εκείνη την εποχή; Πόσοι αναγνωρίζουν σήμερα, ποιοί παραγνωρισμένοι και ηττημένοι είναι ακριβώς εκείνοι που πρόβλεψαν έγκαιρα το ελληνικό ναυάγιο του 2008-2010, έχοντας συνειδητοποιήσει μέσα τους βαθιά, ότι η δήθεν ισχυρή Ελλάδα του 2004 θα αποδειχτεί σε λίγα χρόνια παραλλαγή αποτυχημένου κράτους; Ελάχιστοι, δυστυχώς. Ελάχιστοι από τους «από δω», ελάχιστοι από τους «από εκεί», ελάχιστοι κι από όσους είναι «ανάμεσα» ή στέκονται «απέξω».
Πώς μάς φαίνονται τώρα όλα εκείνα, εν μέσω των πολλαπλών κρίσεων; Πώς θα φαίνονται αύριο, όταν και άλλοι πολλοί, ποικίλων ιδεολογικών και πολιτικών αποχρώσεων, ίσως συνειδητοποιήσουν (πολύ αργά, αλλά ακόμη κι έτσι είναι προτιμότερο από το ποτέ), ότι δεν υπάρχει μηχανή του χρόνου, ούτε άλλος τρόπος επιστροφής στο χθες;
Γ. Ρ.
 
Πρώτοι καιροί του περιοδικού «Ο Πολίτης». Άγγελος Ελεφάντης από τότε και μέχρι τέλους. Δίπλα του από την αρχή ο Μιχάλης Παπαγιαννάκης. Φίλος του στενός από το Παρίσι. Παρά τις αμοιβαία αποδεκτές διαφωνίες. Ιδεολογικές θα τις έλεγα. Ο Άγγελος, «κομμουνιστής της ανανέωσης», ο Μιχάλης, «αριστερός σοσιαλιστής». Επίσης της ανανέωσης. Και επ’ ουδενί «σοσιαλδημοκράτης». Με τις συνδηλώσεις που εξακολουθεί να φέρει ο όρος από τότε. Κοινός τόπος η «ανανέωση» της Αριστεράς. Παρά την ασάφεια του όρου και μολονότι αυτός δεν άρεσε τότε σε αρκετούς. Γιατί φαινόταν να παραπέμπει σε αναπαλαίωση μνημείου και σε δοξαστικό μιας απροσδιόριστης «νεότητας». Γιατί ο όρος κάλυπτε και δεν αναδείκνυε τα ζητήματα της κομμουνιστικής και της αριστερής παράδοσης που όφειλαν να τεθούν αυτοκριτικά σε ριζική επανέξεταση. Σε σχέση, π.χ., με την πορεία τού «διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος», όπως λεγόταν τότε, και με τις εξελίξεις στη Σοβιετική Ένωση και στα «καθεστώτα σοβιετικού τύπου», όπως επίσης λέγονταν τότε. 

Παρασκευή 8 Μαΐου 2020

Πανδημία και βιωσιμότητα - Η εμμονή του ελληνικού κομματικού συστήματος στο αποτυχημένο οικονομικό μοντέλο

Το προηγούμενο άρθρο «Μετά την πανδημία - Στρατηγικές εξόδου με βιωσιμότητα» γράφτηκε από δύο Γερμανούς οικονομολόγους (Mάγια Γκέπελ και Άχιμ Τρούγκερ) και ασκούσε κριτική εναντίον πολιτικών αποφάσεων που λαμβάνονται στη χώρα τους, αλλά θα ήταν καλό να είχε και παραλήπτες Έλληνες που σκέπτονται πολιτικά. Διότι και εδώ, για την αντιμετώπιση των οικονομικών επιπτώσεων της πανδημίας, τόσο τα διαφαινόμενα μέτρα της κυβέρνησης όσο και η σχετική συζήτηση ή αντίλογος (από την αντιπολίτευση και στον Τύπο), συγκλίνουν όλα σε πολύ περπατημένους δρόμους: Πώς να προστατευτεί, για μια ακόμη φορά, το μεταπολεμικό ελληνικό μοντέλο οικονομίας και η βάση του, συνοπτικά η εμμονή στις τρείς “δικές μας βιομηχανίες” - τουρισμός, ναυτιλία, ακίνητα. Οι οποίες, στη γλώσσα των ημερών, μεταφράζονται κυρίως ως τουριστικά καταλύματα σε αιγιαλούς, ως ναυτιλιακή μονοκαλλιέργεια ελληνόκτητων δεξαμενοπλοίων και άλλων πλοίων μεταφοράς υδρογονανθράκων, και τέλος ως καταφυγή στoυς από μηχανής θεούς του Airbnb (αλλά αυτοί, πιθανώς θα είναι αλήστου μνήμης θεοί - τώρα είναι σε κώμα, λόγω κορωνοϊού).
Ακόμη και το λεγόμενο νομοσχέδιο για τον Εκσυγχρονισμό Της Περιβαλλοντικής Νομοθεσίας - πολύ αμφίβολης συνταγματικότητας και ακόμη πιο αμφίβολης ορθολογικότητας - επιβεβαίωσε τη στιγμή τούτη την πικρή διαπίστωση ότι τα πιο αγύριστα κεφάλια του αποτυχημένου κομματικού μας συστήματος μυαλό δεν βάζουν.
Από την άλλη πλευρά, όσον αφορά το επιχείρημα περί της (όντως αναγκαίας) προστασίας των πολλών μικρών ελληνικών επιχειρήσεων, αυτό μόνον ως πρόσχημα χρησιμοποιείται. Διότι οι δραστηριότητες των μικρών επιχειρήσεων ποικίλλουν πολύ, η βιωσιμότητα τους ακόμη πιο πολύ· και κυρίως, διότι πολλές, βιώσιμες και πολύ σημαντικές για μια λειτουργική οικονομία σήμερα και αύριο, δεν προστατεύονται. 
Εμμένοντας σε τέτοιες προτεραιότητες, ο εγχώριος πολιτικός διάλογος αποφεύγει εντελώς να συζητήσει για τη βιωσιμότητα του ελληνικού οικονομικού μοντέλου, για το πόσο τρωτό αποδεικνύεται για πολλοστή φορά, με αφορμή την πανδημία. Καμιά συζήτηση για κριτήρια αειφορίας ή ανθεκτικότητας ή για καινοτομία στην ελληνική οικονομία και στο επιχειρείν. Καμιά συζήτηση ειδικά για τους κρίσιμους τομείς της οικονομίας που εξασφαλίζουν τον καθημερινό εφοδιασμό μας με είδη πρώτης ανάγκης, από τα τρόφιμα μέχρι τα ιατρικά εφόδια. Καμιά συζήτηση για υπαρκτές προοπτικές ενός καλύτερου μέλλοντος για την ελληνική οικονομία ή για προϋποθέσεις και δυνάμεις που μπορούν να το στηρίξουν. Και πρώτα-πρώτα, για τις δυνάμεις και ικανότητες των Ελλήνων εργαζομένων και για το πώς αμείβεται η εργασία που προσφέρουν.
Φτηνή εργασία, φτηνιάρικη επιχειρηματικότητα (από την εφημερίδα © Τα Νέα - δεν είναι μετά τα μνημόνια, αλλά του 2005: Ίδια πραγματικότητα τότε και το 2012, ίδια και τώρα)

Πέμπτη 5 Ιουλίου 2018

Τα απομεινάρια μιας ημέρας του Ιουλίου 2015
Τρία χρόνια μετά από ένα δημοψήφισμα

Το δημοψήφισμα του 2015 ήταν απόφαση εν θερμώ ζαλισμένων μυαλών. Έθεσε λάθος ερώτημα σε λάθος χρόνο. Ήταν στιγμιαία εκτόνωση πολιτικού ανορθολογισμού που την κυοφόρησε μια εσφαλμένη πολιτική διαρκείας· ωστόσο, άν το δούμε υπό ιστορική οπτική γωνία, δημιούργησε σωστό αποτέλεσμα.
Γράφαμε λίγο πριν το δημοψήφισμα, τον Ιούνιο του 2015 (Οι υπνοβάτες και ο βαρώνος Μινχάουζεν - πολιτικό λάθος και σωστό δημοψήφισμα, 28.6.2015):

Τετάρτη 2 Μαΐου 2018

Μιχάλης Παπαγιαννάκης

Από τους εκλεγμένους πολιτικούς της Αριστεράς μετά το 1980, εκείνος που με σταθερότητα και επιμονή έδειχνε τον άλλο δρόμο, αυτόν που δεν θέλησε να περπατήσει η ελληνική πολιτική ως όλον, ούτε η ίδια η Αριστερά, ήταν αναμφίβολα ο Μιχάλης Παπαγιαννάκης. 
Εκτός των άλλων, αγωνίστηκε πολύ για πράγματα που είναι συνεχώς μπροστά μας, καθημερινά και ανοίκεια, αλλά η ελληνική πολιτική τάξη φροντίζει να τα εξορίζει από τον δημόσιο διάλογο. Και ήταν Έλληνας Ευρωπαίος. Φεντεραλιστής. Αλλά πιο σημαντικό είναι το πώς έβλεπε την ένωση της Ευρώπης. Όλα αυτά, μαζί με το γεγονός ότι δεν είδε ποτέ την παρουσία του στην πολιτική ως πηγή προσωπικού οφέλους, δικού του ή άλλων, του χάρισαν πιστούς φίλους - όχι μόνον ιδεολογικά ταυτόσημους - και τον τίμησαν με πολλούς εχθρούς - όχι μόνον από την αντίπαλη πολιτική πλευρά.
Όσο μπόρεσε στον καιρό του, αυταπάτες δεν έτρεφε. Και εκτιμούσε δεόντως τα δεδομένα από σκληρό υλικό, «τους αριθμούς». Αυτό τον βοήθησε να βλέπει μακριά και του στοίχισε να μην είναι αποδεκτός από πολλούς «δικούς του» που δεν απόφευγαν τις ψευδαισθήσεις, μερικοί ενδεχομένως με καλές προθέσεις. Όμως στην πολιτική μετρά τελικά το αποτέλεσμα.
«Θα υπάρξουν σκληρότερες μορφές λιτότητας γιατί θα πρέπει να καλυφθεί αυτό το φοβερό έλλειμμα. Είμαστε σε πλήρη παράβαση με όλους τους κανονισμούς της Ε.Ε. Εκτός της απίθανης περίπτωσης που έχουμε ρυθμούς ανάπτυξης του 5% ή του 6%, που είναι όνειρα για τον ευρωπαϊκό καπιταλισμό» (συνέντευξη στην «Κυριακάτικη Αυγή», 5.9.2004, Σεπτέμβριος του 2004, πριν ακόμη σβήσει το ολυμπιακό όνειρο).
Ασφαλώς κανείς δεν μπορεί να ξέρει τι θα έλεγε και τι θα έκανε, άν ήταν παρών στα χρόνια μετά την τυπική εκδήλωση της κρίσης στην Ελλάδα το 2010. Το σίγουρο είναι ένα: Αν και οι ιδέες που εκπροσωπούσε ο Μιχάλης ηττήθηκαν κατά κράτος πολιτικά όταν ζούσε, οι «νίκες» αποδείχτηκαν στην πραγματικότητα πανωλεθρίες για τη χώρα. Και οι νικητές του χθες είναι σήμερα πεσμένοι κατάχαμα και ανυπόληπτοι.
Ωστόσο, όσοι τον γνώρισαν, ξέρουν καλά ότι άν ζούσε τώρα, δεν θα αισθανόταν καμμιά ικανοποίηση - πόσο μάλλον υπερηφάνεια, ή «να κάνει τον ήρωα πίσω από το γραφείο» - επειδή εκείνος ήταν διαφορετικός από τους άλλους και είδε προβλεπτικά το αδιέξοδο που παραμόνευε στον πολυπερπατημένο δρόμο. Θα ένοιωθε μόνον θλίψη. Αλλά θλίψη επανορθωτική, όχι παραίτηση χωρίς ελπίδα και αγώνα. Γιατί είναι επίσης σίγουρο, ότι άν ζούσε τώρα ο Μιχάλης Παπαγιαννάκης, θα ήταν «με τους πολλούς, όχι με τους λίγους». Με τους αδύναμους τώρα σε καιρούς κρίσης, όπως ήταν με τους παραγκωνισμένους σε καιρούς φούσκας τότε· όχι με τους πολυπροστατευμένους τώρα, όπως δεν ήταν τότε με τους πολυπριμοδοτημένους. Θα ήταν υπέρ της πολιτικής αντιπαράθεσης με ουσία, προς όφελος των κοινών, των δημόσιων, της Res Publica· όχι υπέρ της κοκκορομαχίας προς όφελος των πελατών, των παρεών και της όποιας προσωπικής πολιτικής στρατηγικής.
Και παραφράζοντας αυτό που ειπώθηκε αλλού για άλλους, άν ζούσε τώρα, ακόμη και οι μέλισσες θα ήταν βέβαιες ότι ο Παπαγιαννάκης είναι με το μέρος τους και όχι με τον άπληστο τρόπο του οικονομείν και του πολιτεύεσθαι που εξοντώνει μέλισσες και άλλα όντα, πριονίζοντας το κλαδί πάνω στο οποίο στηρίζεται και η δική μας ζωή.
Εννιά χρόνια μετά τον Μάιο του 2009, που πήρε από τη ζωή τον Μιχάλη Παπαγιαννάκη, αναδημοσιεύουμε μια από τις τελευταίες του συνεντεύξεις (στον Στ. Θεοδωράκη, Τα Νέα 28.2.2009), αποσπάσματα παλιότερης συνέντευξης στην Κυριακάτικη Αυγή (Σεπτέμβριος 2004, με την ευκαιρία της λήξης των Ολυμπιακών Αγώνων) και εκτενή αποσπάσματα από το άρθρο ενθύμησης «Ο δικός μας Μιχάλης», του «Ιού της Ελευθεροτυπίας».
Γ. Ρ.
  
1. Ο Μιχάλης Παπαγιαννάκης εξομολογείται όσα του δίδαξε η ζωή:  «Γερνώντας έγινα λίγο πιο εξτρεμιστής - Για να αλλάξει η ρότα της χώρας πρέπει να συνεργαστούμε»

Το ελληνικό κράτος δεν φαίνεται να συμφωνεί με αυτό [Έλληνας είναι όποιος γεννιέται ή «μεγαλώνει ανάμεσά μας», λέει ο Παπαγιαννάκης]. Εδώ αρνείται να δώσει την υπηκοότητα στα παιδιά των μεταναστών που γεννήθηκαν και μεγάλωσαν στη χώρα μας.  
Και γι΄ αυτό πρέπει να υπάρχει μια Αριστερά που να συγκρούεται σκληρά με αυτούς που χτυπάνε τις ελευθερίες, την ισότητα, τον ανθρωπισμό δηλαδή μιας κοινωνίας.
 
Υπάρχουν πάντως κάποιοι που λένε ότι το κόμμα σας δεν νοιάζεται για τίποτε, παρά μόνο για συγκρούσεις.
Ναι, το έχει κάνει ο Συνασπισμός και είναι λάθος. Γιατί Αριστερά δεν είναι μόνο σύγκρουση. Ο Συνασπισμός έχει στο DΝΑ του τη «συνεργασία» και τον «διάλογο». Και υπάρχουν προβλήματα που για να λυθούν απαιτούν ευρύτατες συσπειρώσεις. Αν κάποια στιγμή βάλουμε μυαλό και αποφασίσουμε να αλλάξουμε τη ρότα της χώρας, θα πρέπει να συνεργαστούμε. 

Δευτέρα 4 Δεκεμβρίου 2017

O Δεκέμβριος του 2008, προειδοποιητικός δείκτης τέλους μιας παρακμιακής εποχής

Μια αναδρομή σε όσα συνέβησαν πριν από εννέα χρόνια, τον Δεκέμβριο του 2008, δηλαδή ενάμισυ χρόνο πριν από την «επίσημη» εισβολή της παγκόσμιας χρηματοοικονομικής κρίσης στην Ελλάδα, λέει πολλά για όσα έμελλε να ακολουθήσουν. Με εύστοχο χαρακτηρισμό εκείνων των γεγονότων μοιάζει, λόγου χάρη, εκείνος που διατυπώθηκε στον ιστοχώρο Hypothesis, στο άρθρο «Το 2008» (27 Αυγούστου 2017): «Αίσθηση γενικευμένης απονομιμοποίησης, εισβολή στο προσκήνιο μιας συγκεκριμένης “λαϊκής” έκφρασης με ίχνη και νεύματα πληβειακής ανταρσίας». Όμως, τίθεται το ερώτημα, άν αυτή η «πληβειακή εισβολή» αντιδρούσε σε απονομιμοποιήσεις της μακράς ή μέσης ιστορικής διάρκειας (δηλαδή στις εκ γενετής παθογένειες του νεοελληνικού κράτους εν γένει - βλ., λόγου χάρη, τις σχετικές απόψεις του Χρ. Γιανναρά), ή κυρίως, σε απονομιμοποιήσεις της πολιτικής συγκυρίας, δηλαδή σε όσα συνέβησαν τις δεκαετίες 1990-2000 και πιο ειδικά, στην τετραετία 2004-2008.

Πέμπτη 21 Σεπτεμβρίου 2017

Αμπελοχώραφα στον κομματικό χάρτη αντί προγραμματικής πολιτικής. Η συζήτηση στον «ενδιάμεσο χώρο» και η εποχή Σημίτη

Στις συζητήσεις για την ανασυγκρότηση του πολιτικού χώρου που ορίζεται άλλες φορές ως της «κεντροαριστεράς», άλλες φορές ως «ενδιάμεσος» ή κεντρώος και πιο σπάνια - αλλά σύμφωνα με την τυπική ορολογία της λοιπής Ευρώπης - ως σοσιαλδημοκρατικός, μια από τις ενδιαφέρουσες παρεμβάσεις ήταν το κριτικό-υποστηρικτικό άρθρο του Μάνου Ματσαγγάνη υπό τον τίτλο Το Τέλος της Αρχής στην εφημερίδα Τα Νέα (16.9.2017)· με αυτό το γραπτό, ο Μ. Μ. δηλώνει το ενδιαφέρον του και αυτοτοποθετείται πολιτικά στον χώρο αυτό. Είναι ενδιαφέρουσα, εκτός των άλλων, διότι ο Ματσαγγάνης είναι αυτά τα χρόνια ένας από τους λίγους που επισημαίνουν διαρκώς και επίμονα στον δημόσιο διάλογο το πρόβλημα της υψηλής κοινωνικής ανισότητας στην Ελλάδα. Μάλιστα, το τεκμηρίωσε με την ερευνητική του δραστηριότητα ως οικονομολόγος και επισήμανε τη διαχρονικότητά του: Τόσο στη μακροχρόνια περίοδο της διαρκούς και έντονης ανόδου του ονομαστικού ΑΕΠ όσο και στην επόμενη φάση της απότομης πτώσης. Αντίθετα με πιο διαδεδομένες απόψεις, το έβλεπε ως μια ελληνική σταθερά «πριν και μετά τα μνημόνια», όπως θα έλεγε κανείς στην τετριμμένη πολιτική καθομιλουμένη. Ωστόσο, στο επίκεντρο αυτής της κριτικής-υποστηρικτικής παρέμβασης του θέτει κυρίως το ζήτημα των ευθυνών: 
«Ο ενδιάμεσος χώρος», γράφει, «πλήρωσε τα σπασμένα της βαθιάς και παρατεταμένης οικονομικής κρίσης της τελευταίας δεκαετίας. Εν μέρει δικαίως. Το ΠΑΣΟΚ – ιδίως της προ Σημίτη εποχής – συνέβαλε καθοριστικά στην εδραίωση της πεποίθησης ότι για να γίνει πλουσιότερος ένας λαός αρκεί να εκλέξει μια αρκούντως κιμπάρικη κυβέρνηση».
Δεν το γράφει ρητά, όμως δεν είναι αλήθεια πως αυτό έχει άμεση σχέση και με την καθιέρωση της υψηλής κοινωνικής ανισότητας ως μετρήσιμης σταθεράς του μεταπολιτευτικού μας βίου; Και γενικά είναι αξιοπαρατήρητο, ότι πλήν εξαιρέσεων (π.χ., Μ. Ματσαγγάνης, Τάσος Γιαννίτσης), στις συζητήσεις αυτού του υπό ανασυγκρότηση «ενδιάμεσου χώρου», το πρόβλημα της σταθερά υψηλής κοινωνικής ανισότητας στην Ελλάδα δεν φαίνεται να θεωρείται θέμα υψηλής προτεραιότητας· και σε κάθε περίπτωση δεν συσχετίζεται στενά ούτε με την οικονομική αποτυχία ούτε με τα πολιτικά ζητούμενα μιας Ελλάδας σε επανεκκίνηση.  
Ας δούμε λοιπόν πιο γενικά, παίρνοντας ως αφορμή μόνον την παρέμβαση Ματσαγγάνη, πώς συνδέεται αυτό που επισημαίνει - οι πολιτικές που βιώσαμε στο παρελθόν - με την  οικονομική αποτυχία, με τις δυσλειτουργίες της δημοκρατίας και με την καταστροφή της κοινωνικής συνοχής.

Πέμπτη 1 Ιουνίου 2017

Γιάννης Παπαθεοδώρου: Μέρα Μαγιού
Άγγελος Ελεφάντης, Μιχάλης Παπαγιαννάκης

© Μεταρρύθμιση - Γιάννης Παπαθεοδώρου: Μέρα Μαγιού, 30.05.2017

Στις 29 Μαΐου 2008, πέθανε ο Άγγελος Ελεφάντης. Στις 26 Μαΐου 2009, πέθανε ο Μιχάλης Παπαγιαννάκης. Στη συγχρονική - και μάλλον επιλεκτική - μνήμη πολλών παλαιών συντρόφων και φίλων, ο πρώτος συνδέθηκε εξακολουθητικά με την ύστατη έκκληση του για οργάνωση των αριστερών πολιτών «στο κόμμα που μας έλαχε», ενώ ο δεύτερος με τη δήλωση πως θα «κλείσει τελευταίος την πόρτα» στον παλαιό ΣΥΝ. Και οι δύο δηλώσεις είναι υπαρκτές, και βέβαια διατυπωμένες μέσα σε συγκεκριμένα ιστορικά και πολιτικά συμφραζόμενα. Η ιδιοτελής χρήση τους, η μονότονη επανάληψη τους, καθώς και η ενίοτε προεκλογική εργαλειοποίησή τους κολάκεψαν τη διανοητική τεμπελιά της «ριζοσπαστικής Αριστεράς», ενώ ταυτόχρονα προσέφεραν το τέλειο πολιτικό άλλοθι σε κάποιους / κάποιες για να δικαιολογήσουν τις μόνιμες ή ευκαιριακές εκλογικές επιλογές τους στην κάλπη, την ώρα που ο ΣΥΡΙΖΑ φαινόταν να είναι «πάνω στο κύμα». 
Όσοι γνωρίσαμε (και αγαπήσαμε) αυτούς τους δύο ανθρώπους, ξέρουμε πόσο απεχθάνονταν τα τσιτάτα, την κοινοτυπία της εύκολης ατάκας, τη συρρίκνωση της πολιτικής σε μια επικολυρική έξαρση συναισθημάτων. Για αυτό και σήμερα, έχει ιδιαίτερη σημασία να μπορέσουμε να κατανοήσουμε την ιστορική διαδρομή τους, κυρίως σε ό,τι αφορά το αξιακό φορτίο της Ανανεωτικής Αριστεράς, μέσα στο ευρύτερο πλαίσιο ενός δημοκρατικού ανθρωπισμού, τον οποίο υπηρέτησαν - και, σε μεγάλο βαθμό, διαμόρφωσαν - ως δημόσιοι διανοούμενοι της μεταπολίτευσης [βλ. και Αριστεροί χωρίς Αριστερά, ο κύκλος που κλείνει: Άγγελος Ελεφάντης, Μιχάλης Παπαγιαννάκης, Σπήλιος Παπασπηλιόπουλος - του Λεωνίδα Λουλούδη, Νοέμβριος 2009]


Πέμπτη 20 Απριλίου 2017

ΠΑΣΟΚ και πραγματική - αλλά μεταλλαγμένη - Σοσιαλδημοκρατία του μπλερισμού-σρεντερισμού

Ανόμοια κόμματα αλλά κοινή μοίρα, φαινομενικά παράδοξη, υπεράνω συνόρων, ενδοευρωπαïκών πολιτισμικών διαφορών και διαφορετικών κομματικών συστημάτων;
   
Η ιστορική μοίρα του ΠΑΣΟΚ και η πτώση του από τον Όλυμπο της πολιτικής ισχύος στα Τάρταρα της πολιτικής αδυναμίας, όπως τουλάχιστον δείχνουν τα πράγματα σήμερα, φαίνεται να έχει κατά παράδοξο τρόπο αρκετά κοινά με την διαφαινόμενη μοίρα των λεγόμενων Νέων Εργατικών - Νέας Σοσιαλδημοκρατίας, ως απόρροια των μετεξελίξεων στην κοινωνία και την οικονομία τις τελευταίες δεκαετίες, αλλά και εξαιτίας της πολιτικής στροφής τους στις περισσότερες χώρες της Ευρώπης κατά την εποχή του μπλερισμού-σρεντερισμού. Πρόσφατο παράδειγμα, το άλλοτε πανίσχυρο Εργατικό Κόμμα της Ολλανδίας: στις εκλογές του Μαρτίου 2017 προσγειώθηκε στο 5,7 % των ψήφων. Πιό κάτω και από το ΠΑΣΟΚ.
Αυτά τα αριστερά κόμματα του ευρωπαϊκού Βορρά (και όχι μόνον, βλέπε Ισπανία) δεν ήταν νεόκοπα, αυτοσχέδια και αρχηγικά λαϊκιστικά κόμματα χτισμένα γύρω από δημαγωγούς, αλλά οι κύριοι συνεχιστές πολύπτυχων, εξελισσόμενων και μεταβαλλόμενων, ωστόσο αυθεντικών, παραδόσεων της ιστορικής Σοσιαλδημοκρατίας: Από την νεαρή ενιαία του Φρίντριχ Ένγκελς και του Άουγκουστ Μπέμπελ στην αργά συγκροτημένη σε κράτος Γερμανία, της Ελεωνόρας Μαρξ και του Ουίλλιαμ Μόρρις στη Βρετανία, του Ζαν Ζωρές στη Γαλλία, μέχρι την λαμπρή κυβερνώσα του Βίλλι Μπραντ, του Μπρούνο Κράισκυ, του Ούλοφ Πάλμε, έως και του Χέλμουτ Σμιτ και του Ζακ Ντελόρ, του τελευταίου πολιτικού που είχε ένα συνεκτικό σχέδιο για την Ευρώπη. Ήταν πολιτικοί οργανισμοί στενά και διαχρονικά συνδεδεμένοι με τον κόσμο της μισθωτής εργασίας. Ωστόσο, πολλά από τα σημερινά φαινόμενα της παρακμής τους, σε τελευταία ανάλυση δεν διαφέρουν πολύ από την καταιγιστική παρακμή του ΠΑΣΟΚ μετά το οικτρό τέλος της ελληνικής φούσκας.

Παρασκευή 15 Απριλίου 2016

Λαϊκισμός ελληνικού τύπου και οι ιδέες ΠΑΣΟΚ. Πόσο παγερά αδιάφορος να μένει κανείς;

Όσο πιο πικρή η απογοήτευση, τόσο πιο παράλογη η οργή λίγων, τόσο πιο πολλή η απόσυρση όλο και πιο πολλών μακριά από κάθε τι πολιτικό. Έτσι χάνει το περιεχόμενό της η δημοκρατία.
 

Ι.  Αμερικανικοί καλοήθεις λαϊκισμοί - Τζέφερσον και Μπολιβάρ
«Εμείς, ο Λαός,...».
Είναι οι πρώτες λέξεις στο Προοίμιο του Συντάγματος των ΗΠΑ. Αυτό το «We, the People» συμπύκνωσε σε δυο λέξεις τη συγκρότηση του πολιτικού υποκειμένου της Αμερικανικής Επανάστασης. Συνόψισε πώς η πολιτική μετέτρεψε για πρώτη φορά στη χώρα αυτή τα άτομα-ιδιώτες της αστικής κοινωνίας σε σώμα πολιτών (citizenry, citoyens, Bürgerschaft), που διαβουλεύεται, αποφασίζει και γίνεται συντακτικό υποκείμενο, δηλαδή δημιουργός (θα έλεγε κανείς εκ του μηδενός) της συντεταγμένης Πολιτείας. Στις νεωτερικές κοινωνίες ο λαός δεν είναι ένα απλό κοινωνιολογικό δεδομένο, αλλά σε σημαντικές ιστορικές στιγμές «κατασκευάζεται» πολιτικά, συγκροτείται ως πολιτική οντότητα. Και κληρονομεί τα χαρακτηριστικά της πολιτικής που τον «κατασκεύασε».
Και στις ΗΠΑ, με τις οποίες αρχίσαμε, όπως και αλλού, αυτή η πολιτική κατασκευή διαμορφώνει με το πέρασμα του χρόνου συνειδήσεις - πόσο αληθείς ή ψευδείς, είναι μεγάλη συζήτηση. Αυτά καταλήγουν συχνά και σε πολιτικούς μύθους, έχουν όμως τη δύναμη να διαπλάθουν ολόκληρες ιδεολογικές παραδόσεις, χρωματισμένες με το ένα ή με το άλλο χρώμα. Στις ΗΠΑ η παράδοση της πολιτικής αυτο-οργάνωσης νομικά ίσων πολιτών ως λαού - πηγής της εξουσίας, με κυριότερο εμπνευστή τον Τόμας Τζέφερσον, έχει την ιστορία της, η οποία όπως κάθε τι πολιτικό, είναι ιστορία αντιπαλοτήτων και αντιφάσεων.
Από την αρχή, με την ανεξαρτησία, η νομική ισότητα μέσα την κοινότητα των λευκών πολιτών αποδέχονταν την κοινωνική ανισότητα ως «φυσικό» αποτέλεσμα ατομικών χαρακτηριστικών και επιλογών και ήταν βέβαια φυλετική: Απέκλειε τους αυτόχθονες Αμερικανούς και τους μαύρους. Οι πρώτοι αποστερήθηκαν από τα δικαιώματα στη δική τους γη, οι δεύτεροι παρέμειναν υπό καθεστώς δουλείας. Βέβαια, μέχρι το 1920 απέκλειε και τις γυναίκες· μια ακόμη πιο θλιβερή ιστορία, στην οποία όμως η νέα δημοκρατία των ΗΠΑ δεν ήταν το μοναδικό θλιβερό μέλος ενός άθλιου όλου. 
  

Πέμπτη 30 Μαΐου 2013

Λόγος για την ερχόμενη, την πραγματικά μεγάλη κρίση:
Ο Πολίτης Άγγελος Ελεφάντης (1936 - 29 Μαΐου 2008)

του Άγγελου Ελεφάντη
   
Το άρθρο «Πέρα από τη μεγέθυνση»  ήταν ένα από τα τελευταία του Άγγελου Ελεφάντη. Ξεκινά από έναν σπουδαίο λόγο του Ρόμπερτ Κέννεντυ: Την περίφημη ομιλία στο Πανεπιστήμιο του Κάνσας, που εκφωνήθηκε το 1968. Ο Ελεφάντης έγραφε για το ακανθώδες ζήτημα της μεγέθυνσης στην παραγωγή και κατανάλωση, καθώς είναι πιά φανερό ότι η μεγέθυνση συγκρούεται με τα τελευταία - και μοιραία για την επιβίωση της ανθρωπότητας - όρια, τα οικολογικά. Το συμπέρασμά του ήταν σαφές: 
«Δεν θα ’πρεπε η Αριστερά τούτο τον στόχο, τη διάσωση της φύσης, να τον αναδείξει κατά προτεραιότητα, ώστε μαζί με τη φύση να σωθούν και οι άνθρωποι; Ένας είναι ο τρόπος: Δραστική μείωση της Μεγέθυνσης, που συνεπάγεται, αφεύκτως, δραστική μείωση της κατανάλωσης».
Δημοσιεύθηκε στο τεύχος 160 του Πολίτη (Νοέμβριος 2007) - Γ. Ρ. 
 
[...] Ο αγχωτικά διευρυνόμενος καταναλωτικός διάκοσμος, τόσο διευρυμένος πια που οι τρόποι ζωής δεν είναι παρά ένας τρόπος κατανάλωσης, υποτάσσεται στη μεγιστοποίηση της Μεγέθυνσης. Μεγέθυνση της παραγωγής, μεγέθυνση των εισοδημάτων που εγκαλούν τη μεγέθυνση της κατανάλωσης, ώσπου να γίνει μονόδρομος που αποβάλλει συστηματικά άλλες κοινωνικές πρακτικές και τις συνάδουσες αξίες - τις μη εμπορευματοποιημένες. Αυτό είναι το δώρο του φιλελευθερισμού στις σύγχρονες κοινωνίες, καθώς σφιχταγκαλιάστηκε με την καπιταλιστική παραγωγή, και οι δυο μαζί πνίγουν τον κόσμο.
[...] Στο πλαίσιο της όποιας οικονομικής Μεγέθυνσης, η Δεξιά προσπαθεί να διασφαλίσει τη Μεγέθυνση της καπιταλιστικής συσσώρευσης. Και τη διασφαλίζει σε έκταση παγκόσμια και με ρυθμούς ανήκουστους, καταστρέφοντας κάθε ανάσα και ρωγμή που έρχεται από άλλους κόσμους. Έτσι αποδίδεται σε κάθε άνθρωπο ένα πλασματικό πηλίκον: Το συνεχώς μεγεθυνόμενο κατά κεφαλήν εισόδημα, την αύξουσα κατά κεφαλήν κατανάλωση και την ολοκληρωτική υπαγωγή των ανθρώπων στο σάλαγο της κατανάλωσης.
[…] Και η Αριστερά επίσης, στο πλαίσιο της όποιας οικονομικής Μεγέθυνσης προσπαθεί να πετύχει ισχυρούς, ει δυνατόν, διανεμητικούς στόχους. Και δεν το πετυχαίνει· η ψαλίδα μονίμως ανοίγει, μολονότι δεν πεινάμε πια. Μήπως θα ’πρεπε η Αριστερά να αναδείξει με την πολιτική της όχι μόνο όσα προκύπτουν από την παραγωγή και οδηγούν στη Μεγέθυνση αλλά και όσα τίθενται ή μπορεί να τεθούν έξω από τον ορίζοντα της Μεγέθυνσης, να επαναξιοδοτήσει πρακτικές υψηλής κοινωνικής αξίας αλλά σχεδόν μηδενικής εμπορευματικής αξίας, όπως επίσης να δοθεί η δυνατότητα στους ανθρώπους να επινοήσουν και άλλες μη εκχρηματισμένες; Πρακτικές που δεν οδηγούν στην αυτοκρατορία της Αυτού Μεγαλειότητας το Εμπόρευμα. Σαν κι αυτές που, παραδειγματικά, κατέγραψα πιο πάνω και που προκύπτουν από τη φιλαλληλία, τη συνεργασία, τη φιλότητα, την αφιλοκέρδεια, με τις υψηλές κοινωνικές αξίες, να πλήξει δηλαδή την καπιταλιστική συσσώρευση στον πυρήνα της, τη Μεγέθυνση. 

Δευτέρα 27 Μαΐου 2013

Μιχάλης Παπαγιαννάκης (1941 - 26 Μαΐου 2009)

Σαν χθές έφυγε απο τη ζωή πριν 4 χρόνια ο Μιχάλης Παπαγιαννάκης, καθηγητής και ερευνητής  οικονομικών, πολιτικών και νομικών επιστημών στην Αθήνα, Μονπελιέ και Παρίσι, μέλος της ΕΔΑ μέχρι το 1963, μέλος της αντιστασιακής οργάνωσης Δημοκρατική Aμυνα στην περίοδο της στρατιωτικής χούντας (1967-1973). Ιδρυτικό μέλος και ηγετικό στέλεχος της ΕΑΡ και στη συνέχεια του Συνασπισμού, ευρωβουλευτής του ΣΥΝ στις ευρωεκλογές του 1989, του 1994 και του 1999, βουλευτής Β' Αθηνών του ΣΥΡΙΖΑ το 2007, τρίτος σε σταυρούς μέσα στο κόμμα του.
            
Πήρε μαζί του όμορφες μνήμες και τους καλούς κοινούς αγώνες, που έδωσε πολλές φορές σε αντίθεση με το μίζερο πνεύμα της εποχής του. Θυμόμαστε πολλά, λόγου χάρη την διαφωνία του - σχεδόν μόνος εναντίον όλων - με την διεξαγωγή της Ολυμπιάδας του 2004 στην Αθήνα. 
Ρεαλιστής αλλά αισιόδοξος στη θέληση, επίμονος και σκληρός μαχητής αλλά «ωραία ψυχή» με τον τρόπο που το εννοούσε ο Φρίντριχ Σίλλερ, πήρε μαζί του πολλά όνειρα για μία άλλη αριστερά, με την οικολογία ως κινητήρια δύναμη. Άφησε πίσω του, στους δύσκολους καιρούς της κρίσης, ένα κενό που δεν αναπληρώνεται, τώρα που χρειάζονται προπάντων ακέραιοι, αλύγιστοι χαρακτήρες, όπως εκείνος. Το βλέπουμε πιά καθαρά: ¨Αν και πολλές ιδέες που εκπροσωπούσε, τότε ηττήθηκαν πολιτικά, οι «νίκες» αποδείχτηκαν στην πραγματικότητα πανωλεθρίες για την χώρα. Και οι νικητές του χθές είναι σήμερα πεσμένοι κατάχαμα και ανυπόληπτοι.
Όσοι τον γνωρίσαμε, είναι αδύνατο να ξεχάσουμε τον Μιχάλη.
Ένα χρόνο πρίν, στις 29 Μαΐου 2008, είχε φύγει από τον κόσμο ο φίλος του Άγγελος Ελεφάντης. Οι δυό τους, από τα κατεξοχήν Αριστοτελικά πολιτικά ζώα της μεταπολιτευτικής περιόδου, είχαν συμπορευθεί ως πολίτες, αλλά με διακριτό στίγμα, για πολλά χρόνια.
Για να θυμόμαστε, μια αναδημοσίευση από την εφημερίδα «Αυγή», 7 Ιουλίου 2009 (στο ένθετο της εφημερίδας «Δαίμων της Οικολογίας» τεύχος 95 - αφιέρωμα στον Μιχάλη Παπαγιαννάκη).  
Γ. Ρ. 
 
Μιχάλης Παπαγιαννάκης, ηγέτης της Αριστεράς του Συγκεκριμένου
         
του Λεωνίδα Λουλούδη
 
Το 2008, αρχές του καλοκαιριού χάσαμε τον Άγγελο Ελεφάντη. Μετά από λίγους μήνες τον ακολούθησε ο Λευτέρης Παπαγιαννάκης και, εν τέλει, ένα χρόνο μετά τον Άγγελο, έσβησε και ο Μιχάλης Παπαγιαννάκης. Μοιάζει σαν ένα αόρατο χέρι, ο δικός τους θεός, να θέλησε να τους πάρει από ένα κόσμο, τον κόσμο της αριστεράς στον οποίο, ενώ ανήκαν ψυχή τε και σώματι, τους γινόταν μέρα με τη μέρα αφιλόξενος, για να μην πω εχθρικός. Αν έτσι παρηγορούνται όσοι τους αγαπούσαν και τους θαύμαζαν, συγχρόνως είναι αναγκασμένοι να παραδεχθούν ότι, χωρίς αυτούς, ο δρόμος της αριστεράς και, ειδικότερα, της ανανεωτικής αριστεράς απότομα στένεψε και σκοτείνιασε. Όσο και να μας υπενθυμίζει ένας προοδευτικός οπτιμισμός ότι «κανείς δεν είναι αναντικατάστατος», ελάχιστοι αγνοούν πως, στον προβλέψιμο χρόνο, υπάρχουν και κενά δυσαναπλήρωτα. 
Ο Μιχάλης στη γενιά μου έγινε γνωστός πρώτα ως πανεπιστημιακός δάσκαλος και αρθρογράφος. Από τον ορυμαγδό των εντύπων τα οποία φιλοδόξησαν, στη Μεταπολίτευση, να ξαναχτίσουν από τα ερείπια της επταετίας και της διάσπασης της αριστεράς τον λόγο και τη δράση της, ένα ξεχώρισε για την τολμηρή θεματολογία και το γλωσσικό του ήθος. Μιλάω για τη μηνιαία επιθεώρηση «ο Πολίτης», την οποία διεύθυνε, με σιδηρά πυγμή, μεταδιδόμενο πάθος και ηγεμονική αδιαλλαξία ο Άγγελος Ελεφάντης. Σήμερα γνωρίζουμε ότι το εγχείρημα, δεν προέκυψε από το πουθενά, είχε τη μακρά ιστορία της αναμόχλευσης και ανασύνθεσης της ελληνικής αριστεράς, κυρίως στο Παρίσι της δεκαετίας του 1960 . Από εκεί ξεκίνησε ό,τι αργότερα αποκρυσταλλώθηκε ως «ανανεωτική αριστερά», παρ’ όλες τις υπαρκτές ή ανύπαρκτες διαφορές των συνιστωσών της στο άνυσμα σοσιαλισμός-κομμουνισμός.

Δημοφιλείς αναρτήσεις 2013 - 2022

Το δημοκρατικό αίτημα των καιρών: Το δίκιο των νέων γενεών και των γενεών που έρχονται

Το δημοκρατικό αίτημα των καιρών: Το δίκιο των νέων γενεών και των γενεών που έρχονται
Χρίστος Αλεξόπουλος: Κλιματική κρίση και κοινωνική συνοχή

ΕΠΙΛΟΓΕΣ:
Αντρέϊ Αρσένιεβιτς Ταρκόφσκι

ΕΠΙΛΟΓΕΣ:<br>Αντρέϊ Αρσένιεβιτς Ταρκόφσκι
Πως η αγάπη επουλώνει τη φθορά του κόσμου

Danilo Kiš:

Danilo Kiš:
Συμβουλές σε νεαρούς συγγραφείς, και όχι μόνον

Predrag Matvejević:

Predrag Matvejević:
Ο Ρωσο-Κροάτης ανιχνευτής και λάτρης του Μεσογειακού κόσμου

Azra Nuhefendić

Azra Nuhefendić
Η δημοσιογράφος με τις πολλές διεθνείς διακρίσεις, γράφει για την οριακή, γειτονική Ευρώπη

Μάης του '36, Τάσος Τούσης

Μάης του '36, Τάσος Τούσης
Ο σκληρός Μεσοπόλεμος: η εποχή δοσμένη μέσα από τη ζωή ενός ανθρώπου - συμβόλου

Ετικέτες

1968 1989 Acemoglu/Robinson Adorno Albrecht von Lucke André Gorz Axel Honneth Azra Nuhefendić Balibar Brexit Carl Schmitt Chomsky Christopher Lasch Claus Offe Colin Crouch Elmar Altvater Ernst Bloch Ernst-W. Böckenförde Franklin Roosevelt Habermas Hannah Arendt Heidegger Jan-Werner Müller Jeremy Corbyn Laclau Le Corbusier Louis Althusser Marc Mazower Matvejević Michel Foucault Miroslav Krleža Mudde Otto Bauer PRAXIS International Ruskin Sandel Michael Strauss Leo Streeck T. S. Eliot Timothy Snyder Tolkien Ulrich Beck Wallerstein Walter Benjamin Wolfgang Münchau Zygmunt Bauman «Γενιά του '30» «Μακεδονικό» Έθνος και ΕΕ Ήπειρος Ανδρέας Παπανδρέου Αριστοτέλης Αρχιτεκτονική Αυστρομαρξισμός Βαλκανική Βαρουφάκης Βρετανία Γαλλία Γερμανία Γκράμσι Διακινδύνευση Εκπαίδευση Ελεφάντης Ενέργεια Επισφάλεια ΗΠΑ Θ. Αγγελόπουλος Θεοδωράκης Θεσσαλονίκη Θεωρία Συστημάτων Ιβάν Κράστεφ Ιταλία Κέϋνς Κίνα Καντ Καρλ Σμιτ Καταναλωτισμός Κεντρική Ευρώπη Κλιματική αλλαγή Κοινοτισμός Κορνήλιος Καστοριάδης Κοσμάς Ψυχοπαίδης Κράτος Πρόνοιας Κώστας Καραμανλής Λιάκος Α. Λογοτεχνία Μάνεσης Μάξ Βέμπερ Μάρξ Μέλισσες Μέσα «κοινωνικής» δικτύωσης Μέσα Ενημέρωσης Μαρωνίτης Μεσόγειος Μεταπολίτευση Μιχ. Παπαγιαννάκης Μουσική Μπερλινγκουέρ Νίκος Πουλαντζάς Νίτσε Νεοφιλελευθερισμός Ο τόπος Οικολογία Ουκρανία Π. Κονδύλης Παγκοσμιοποίηση Παιδεία Πράσινοι Ρήγας Ρίτσος Ρωσία Σεφέρης Σημίτης Σολωμός Σοσιαλδημοκρατία Σχολή Φραγκφούρτης Ταρκόφσκι Τουρκία Τραμπ Τροβαδούροι Τσίπρας Τσακαλώτος Φιλελευθερισμός Φιλοσοφία Χέγκελ Χαλκιδική Χριστιανισμός αειφορία αντιπροσωπευτική δημοκρατία βιοποικιλότητα ηγεμονία ιστορία κοινωνική ανισότητα

Song for the Unification (Zbigniew Preisner -
Elzbieta Towarnicka - Kr. Kieślowski) - youtube

Song for the Unification (Zbigniew Preisner - <br>Elzbieta Towarnicka - Kr. Kieślowski) - youtube
Ἐὰν ταῖς γλώσσαις τῶν ἀνθρώπων λαλῶ καὶ τῶν ἀγγέλων,
ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, γέγονα χαλκὸς ἠχῶν ἢ κύμβαλον ἀλαλάζον...
Ἡ ἀγάπη ...πάντα στέγει, πάντα πιστεύει, πάντα ἐλπίζει, πάντα ὑπομένει...
Νυνὶ δὲ μένει πίστις, ἐλπίς, ἀγάπη, τὰ τρία ταῦτα·
μείζων δὲ τούτων ἡ ἀγάπη (προς Κορινθ. Α΄ 13)

Zygmunt Bauman: «Ρευστές ζωές, ρευστός κόσμος, ρευστή αγάπη»

Zygmunt Bauman: «Ρευστές ζωές, ρευστός κόσμος, ρευστή αγάπη»
«Είμαι βραχυπρόθεσμα απαισιόδοξος αλλά μακροπρόθεσμα αισιόδοξος»

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας
«Χριστούγεννα με τον Κοκκινολαίμη – Το Αηδόνι του Χειμώνα»

Ψηλά στην Πίνδο, στο Περτούλι

Ψηλά στην Πίνδο, στο Περτούλι