Δεξιοτέχνες του λαϊκισμού ή παλαβοί για δέσιμο; Σκοτεινά γραπτά από το επιτελείο του Προέδρου Τραμπ

του Πήτερ Μάας

© The Intercept - Peter Maass: Dark Essays By White House Staffer Are the Intellectual Source Code of Trumpism, 12.2.2017

 

Ας υποθέσουμε ότι είστε κορυφαίος αξιωματούχος στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας  (ΝSC) των ΗΠΑ και ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ σας ζητά ένα υπόμνημα που επεξηγεί τους στόχους της χαοτικής προεδρίας του. Πόσο πιθανό είναι, ότι για το σκοπό αυτό θα γράφατε ένα δοκίμιο των 4.000 λέξεων, στο οποίο θα υποστηρίζατε ότι η Αμερική μοιάζει με αεροσκάφος που έχουν καταλάβει αεροπειρατές τρομοκράτες, καταδικασμένο να κατασταφεί; Και αίφνης, ο Τραμπ μπαίνει σαν τρελός στο πιλοτήριο και αναλαμβάνει τον έλεγχο του σκάφους· ωστόσο οι επιβάτες κινδυνεύουν πάλι να πεθάνουν, επειδή ο Τραμπ δεν ξέρει πώς να πιλοτάρει το αεροπλάνο.

Κάτι τέτοιο θα ήταν εξαιρετικά ασυνήθιστο υπόμνημα, ακόμη και αν η πρώτη παράγραφός του δεν ανακαλούσε στη μνήμη  την τραγωδία της United Airlines - Πτήση 93, δηλαδή του αεροπλάνου που συνετρίβη στην Πενσυλβάνια στις 11 Σεπτεμβρίου 2001, όταν οι επιβάτες του προσπάθησαν να ανακαταλάβουν τον έλεγχο του αεροσκάφους από τους αεροπειρατές της Αλ-Κάιντα. Ωστόσο, ένα ανώτερο μέλος του NSC που ονομάζεται Μάικλ Άντον (Michael Anton) έχει γράψει ακριβώς αυτό ως αιτιολόγηση της προεδρίας Τραμπ· δεν είναι υπόμνημα στο NSC, αλλά ανώνυμο άρθρο σε μια πολύ συντηρητική ιστοσελίδα, το οποίο δημοσιεύτηκε δύο μήνες πριν από τις προεδρικές εκλογές του 2016, όταν ο Άντον ήταν ακόμη απλός πολίτης. 

Το άρθρο, υπό τον τίτλο “The Flight 93 Election”, προκάλεσε μια μικρή αναταραχή όταν δημοσιεύτηκε. Οι συντηρητικοί στους οποίους δεν άρεζε ο Τραμπ, το είδαν με χαιρεκακία ως παράδοξη υποστήριξη που αποδομεί τον ακατάλληλο υποψήφιό τους, ενώ οι φιλελεύθεροι νόμισαν ότι το άρθρο έδειχνε την ουσία της συντηρητικής υποψηφιότητας στις εκλογές αυτές και ότι οι υποστηρικτές της είναι μουρλοί για δέσιμο και κάνουν μόνον για αστέρια σε ριάλιτυ σόου. Επίσης προκάλεσε μια έκρηξη εικασιών και στοιχημάτων: Ποιος μπορεί να έγραψε αυτό το απίστευτο πράμα; Δείτε όμως πώς άρχιζε το περιβόητο άρθρο:

Οι εκλογές του 2016 μοιάζουν με την Πτήση 93: Ή θα μπουκάρεις στο πιλοτήριο ή θα πεθάνεις. Μπορεί και να πεθάνεις ούτως ή άλλως. Εσύ - ή ο ηγέτης του κόμματός σου - μπορεί τελικά να τα καταφέρεις και να καταλάβεις το πιλοτήριο, αλλά μετά, να μην ξέρεις πώς να πετάξεις ή να προσγειώσεις το αεροπλάνο. Δεν υπάρχουν εγγυήσεις. Εκτός από μία: Εάν δεν προσπαθήσεις, ο θάνατος είναι βέβαιος. Για να ολοκληρώσουμε με μια πιο συνοπτική μεταφορά: Μια προεδρία της Χίλαρυ Κλίντον είναι σαν ρωσική ρουλέτα με ημι-αυτόματο όπλο. Με μια προεδρία Tραμπ μπορείτε, τουλάχιστον, να γυρίσετε τον κύλινδρο του πιστολιού και να έχετε κάποιες πιθανότητες να σας τύχει η άδεια θαλάμη, η χωρίς σφαίρα.

Michael Anton, σε συνέντευξη τύπου του Λευκού Οίκου, 1.2.2017 (φωτο: © Weekly Standard)

Τίμοθυ Σνάιντερ: «Να φοβάστε την καταστροφή του κράτους»! Μέρος Β' - Για την Ευρώπη σήμερα

© Razpotja τεύχος 25 (2016) (Σλοβενικά) - © Eurozine (Αγγλικά): Beware the destruction of the state!, 9.9.2016 - Συνέντευξη του Timothy Snyder στον Luka Lisjak Gabrijelcic, του σλοβενικού περιοδικού Razpotja («Σταυροδρόμια», άρθρα στα Αγγλικά) 

 

→ Α΄ Μέρος: Ολοκαύτωμα: Το αδιανόητο άρχισε εκεί όπου είχε καταστραφεί το κράτος ←

  

2. «Εάν η ΕΕ χαθεί, θα έλθει η σειρά του εθνικού κράτους να κινδυνεύσει»

  

[Η εισβολή των Αμερικανών στο Ιράκ, η καταστροφή του κράτους του Σαντάμ, το κενό και το χάος μετά: διεθνοπολιτικός πρωτογονισμός και τερατώδης απερισκεψία των Αμερικανών νεο-συντηρητικών. Και τα αντίστοιχα του Πούτιν στην Ανατολική Ουκρανία] 

 

«Όταν δεν υπάρχει πιά κράτος, συμβαίνουν κακά πράγματα». Αυτή η «προειδοποίηση» προκύπτει από τον υπότιτλο του βιβλίου σας. Μήπως κάνω λάθος που βλέπω πίσω από αυτό μια πολεμική εναντίον κάποιων νεοσυντηρητικών ιδεών, ιδιαίτερα στον αμερικανικό δημόσιο διάλογο; 

Στο βιβλίο Bloodlands ήθελα να δείξω τα γεγονότα όπως συνέβησαν. Ήταν μια προσπάθεια που αφορούσε μια ευαίσθητη και διεθνική ιστορία, για την οποία θα μπορούσαμε να συμφωνήσουμε όλοι. Στο Black Earth πήγα παραπέρα και προσπάθησα να εξηγήσω το Ολοκαύτωμα. Αυτό που λέω, είναι ότι η ιδεολογία έπαιξε το ρόλο της, όμως ο τρόπος μέσω του οποίου εφαρμόστηκε έμπρακτα ήταν η καταστροφή κρατών. Αυτό, και όχι κάποια πρόθεση να κάνω πολεμική, ήταν το σημείο εκκίνησής μου. Όμως στο τέλος του βιβλίου ασκώ κριτική σε αυτές που θεωρώ λανθασμένες αντιλήψεις, συμπεριλαμβανομένης της νεοσυντηρητικής. Το πρόβλημα είναι ότι καθένας παρουσιάζει το Ολοκαύτωμα με τρόπο που είναι βολικό γι' αυτόν. Για παράδειγμα, όταν οι Αμερικανοί εισέβαλαν στο Ιράκ (και ήμουν αντίθετος στην εισβολή), ένα από τα επιχειρήματα των νεοσυντηρητικών ήταν ότι «ο Σαντάμ ήταν σαν τον Χίτλερ». Μετά από αυτό, η συζήτηση περιστράφηκε γύρω από το αν πραγματικά ο Σαντάμ ήταν σαν τον Χίτλερ ή όχι· όμως κανείς (εκτός από μένα) δεν επισήμανε ότι το Ολοκαύτωμα σχετίζεται με την καταστροφή κρατών, και γι' αυτό τον λόγο πρέπει κανείς να σκέφτεται δυό και τρείς φορές πριν καταστρέψει ένα κράτος. Η σκέψη αυτή ήταν εντελώς απούσα από την τότε συζήτηση. Η ιδέα ότι αν καταστρέψεις το κράτος, δημιουργείς μια ωραία tabula rasa, ένα κενό από το οποίο μπορούν να ξεπηδήσουν και να αναπτυχθούν η ελευθερία και η δημοκρατία, είναι φανταστικά ηλίθια. Ωστόσο, επειδή βλέπουμε και ερμηνεύουμε το Ολοκαύτωμα υπό την οπτική γωνία που θεωρεί ότι έχουμε μπροστά μας έναν τύραννο τον οποίο πρέπει να σταματήσουμε... 

«Να φοβάστε την καταστροφή του κράτους»!Μια συνέντευξη με τον Timothy Snyder - Μέρος Α'

© Razpotja τεύχος 25 (2016) (Σλοβενικά) - © Eurozine (Αγγλικά): Beware the destruction of the state!, 9.9.2016 - Συνέντευξη του Timothy Snyder στον Luka Lisjak Gabrijelcic, του σλοβενικού περιοδικού Razpotja («Σταυροδρόμια», άρθρα στα Αγγλικά)

  

Στο πρόσφατο βιβλίο του Μαύρη Γη (Black Earth), ο ιστορικός Timothy Snyder αναλύει το Ολοκαύτωμα υπό το πρίσμα της καταστροφής του κράτους. Αυτό τον βοηθά να συγκρίνει τί ρόλους έπαιξαν αφενός το Ναζιστικό και αφετέρου το Σοβιετικό καθεστώς στο να υπάρξει το Ολοκαύτωμα, παρά τις διαφορετικές ιδεολογίες και τις διαφορετικές προθέσεις τους. Στη συνέντευξή του στον Luka Lisjak Gabrijelcic του σλοβενικού περιοδικού Razpotja, ο Snyder εξηγεί αυτό το ζήτημα και τις επιπτώσεις του στις σύγχρονες συγκρούσεις στην Ευρώπη και πέραν αυτής. → Το Β' μέρος ←

  

1. Ολοκαύτωμα: Το αδιανόητο άρχισε πρώτα να γίνεται πράξη εκεί όπου είχε καταστραφεί το κράτος

 
L.G: Πώς συνδέεται το τελευταίο βιβλίο σας για το Ολοκαύτωμα, Black Earth, με την προηγούμενη μονογραφία σας, Χώρες Αίματος (Bloodlands), στο οποίο επιχειρήσατε να γράψετε μια ολοκληρωμένη ιστορία των χωρών αυτών στην Ανατολική Ευρώπη, οι οποίες υπέφεραν αυτό που εσείς ονομάζετε «διπλή κατοχή», αφενός από τη ναζιστική Γερμανία και αφετέρου από τη Σοβιετική Ένωση;

Τ.S. Αυτό που ήθελα να επισημάνω στο Bloodlands ήταν το εξής: Δεν έχουμε δώσει την αρμόζουσα προσοχή σε ένα σημαντικό γεγονός της ευρωπαϊκής ιστορίας, στο γεγονός ότι 13 εκατομμύρια πολίτες - συνήθεις πολίτες και αιχμάλωτοι πολέμου, όχι στρατιώτες σε ενεργό υπηρεσία! - δολοφονήθηκαν για πολιτικούς λόγους σε έναν μάλλον περιορισμένο γεωγραφικό χώρο και μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα. Το θέμα του βιβλίου ήταν: «Πώς μπόρεσε αυτό να συμβεί»; Υπάρχουν ιστορικές αναλύσεις για την τρομοκρατία στη Σοβιετική Ένωση, για το Ολοκαύτωμα, για τον λιμό στην Ουκρανία, για τα αντίποινα των Γερμανών κατακτητών εναντίον των αμάχων. Όμως, όλα αυτά τα εγκλήματα συνέβησαν στους ίδιους γεωγραφικούς χώρους και μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, οπότε γιατί να μην τα αντιμετωπίσουμε ως ένα και το αυτό συμβάν και να δούμε αν μπορούν να ενοποιηθούν σε μια αφήγηση με λογικό νόημα; Επιχείρησα να ξεπεράσω τα όρια των ξεχωριστών εθνικών ιστοριών, οι οποίες τονίζουν μερικά από τα γεγονότα, παραλείποντας εντελώς άλλα. Αντί να επικεντρωθώ σε μεμονωμένα έθνη, έστρεψα την προσοχή μου στο σύνολο της γεωγραφικής ζώνης στην οποία συνέβησαν αυτοί οι σκοτωμοί. 

Μάρτιος-Απρίλιος 1938, κατεχόμενη Βιέννη: SS και άλλοι Ναζί εισβολείς μαζί με ντόπιους συνεργάτες και οπαδούς, υποχρεώνουν τους Βιεννέζους Εβραίους να καθαρίζουν γονατιστοί τα πεζοδρόμια.  Φωτ.  αγνώστου, πηγή Wikimedia

Timothy Snyder: «Έχουμε προθεσμία ενός χρόνου το πολύ για να υπερασπιστούμε τη δημοκρατία στις ΗΠΑ»

© Süddeutsche Zeitung International, Timothy Snyder über Donald Trump “We have at most a year to defend American democracy, perhaps less“, 10.2.3017

Η συνέντευξη δόθηκε στον Matthias Kolb της SZ. Για την ελληνική μετάφραση λήφθηκε υπόψη και η πρώτη, συντομευμένη δημοσίευσή της στη γερμανική γλώσσα (© Süddeutsche Zeitung, Wir haben maximal ein Jahr Zeit, um Amerikas Demokratie zu verteidigen, 7.2.2017)

   

Ο ιστορικός Timothy Snyder, αμερικανός μελετητής της ευρωπαϊκής ιστορίας του 20ού αιώνα και ιδιαίτερα του Μεσοπολέμου, συγγραφέας πολλών σημαντικών βιβλίων, μιλά για τα μαθήματα της ιστορίας και για το τί πρέπει να κάνουν σήμερα οι φίλοι της δημοκρατίας στην πατρίδα του. 
  

SZ: Εδώ και τρεις βδομάδες ο Ντόναλντ Τραμπ είναι ο Πρόεδρος των ΗΠΑ. Πώς περιγράφετε το ξεκίνημά του;

Timothy Snyder: Το πρώτο πράγμα που πρέπει να παρατηρήσουμε είναι ότι, μέχρι τώρα, τα θεσμικά όργανα δεν του έχουν θέσει περιορισμούς. Αυτός, ποτέ δεν τα πήρε στα σοβαρά· ενεργεί σαν να μην υπάρχουν και προφανώς επιθυμία του είναι να μην υπήρχαν. Αμέσως μετά τη δήλωση της υποψηφιότητάς του για το χρίσμα της προεδρίας, οι Αμερικανοί άρχισαν να αφηγούνται στους εαυτούς τους μια σειρά από διαδοχικές ιστορίες: Ότι το ένα ή το άλλο θεσμικό όργανο θα του επιβληθεί ή τουλάχιστον θα μετριάσει τη συμπεριφορά του. Ότι δεν θα πάρει το χρίσμα του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος. Ή, αν πάρει το χρίσμα, θα γίνει ένας κανονικός Ρεπουμπλικανός. Ότι θα νικηθεί στις γενικές εκλογές. Και άν κερδίσει, η Προεδρία θα τον ωριμάσει (αυτό είπε ο Ομπάμα). Ποτέ δεν θεώρησα κάτι από αυτά ως αλήθεια. Δεν δείχνει να δίνει δεκάρα για τα θεσμικά όργανα και τους νόμους, παρά μόνον όταν ενεργούν ως εμπόδια στην επίτευξη του στόχου του, της διαρκούς κλεπτοκρατικής απολυταρχίας και της άμεσης προσωπικής του ικανοποίησης. Γι΄ αυτόν, τα πάντα είναι ζήτημα επιλογής χρονικής στιγμής και δεν έχουν να κάνουν με τους πολίτες και με τις πολιτικές μας παραδόσεις. 

Μαρκ Μαζάουερ: Μεσοπόλεμος, φασισμός και κρίση των δημοκρατικών θεσμών σήμερα. Διαφορές & εντυπωσιακοί παραλληλισμοί

1. Σε άνοδο τώρα ιδέες που ταΐζουν το θηρίο

    

© The Financial Times - Mark Mazower: Ideas that fed the beast of fascism flourish today - The crisis of political institutions provides striking parallels with the 1930s, 6.11.2016

  

Ο ιστορικός Φριτς Στερν (Fritz Stern) βρέθηκε πρόσφυγας στις ΗΠΑ όταν πήραν την εξουσία οι Ναζί και με πρωτοποριακό τρόπο συνεισέφερε στη μελέτη της γερμανικής ιστορίας στη χώρα που τον φιλοξένησε. Πριν από το θάνατό του, την φετεινή χρονιά, για κάποιο χρονικό διάστημα προειδοποιούσε διαρκώς για τα σημάδια μιας αναζωπύρωσης του φασισμού. Και δεν μιλούσε για τη χώρα της καταγωγής του. 

Φασισμός στις ΗΠΑ; Ασφαλώς ο φόβος είναι υπερδιογκωμένος. Όμως πριν τον βάλουμε στην άκρη, ίσως πρέπει να αναλογιστούμε τι έχουμε μάθει γενικά για τον φασισμό, χάρις στο έργο του Στερν και άλλων.

Με μιά έννοια, είναι δύσκολο να βρεθεί παραλληλισμός μεταξύ της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης ή της Ιταλίας του Μουσολίνι και του κόσμου στον οποίο ζούμε τώρα. Κανείς δεν προπαγανδίζει ένα μονοκομματικό κράτος. Δεν βλέπουμε στοιχημένες ομάδες μελανοχιτώνων ή φαιοχιτώνων να διαδηλώνουν στους δρόμους. Δεν υπάρχουν βασιλόφρονες που προτιμούν να συμμαχήσουν με οποιονδήποτε για να μη κατρακυλήσει ο κόσμος στην άβυσσο του μπολσεβικισμού. Αν κάτι βρισκόταν πίσω από την άνοδο της ακροδεξιάς ήδη από τη δεκαετία του 1920, αυτό ήταν η σκιά της Ρωσικής Επανάστασης και ο φόβος κάποιων ότι θα εξαπλωνόταν. Μπορεί η σκιά που ρίχνει ο Βλαντίμιρ Πούτιν να είναι μεγάλη, όμως δεν είναι τόσο μεγάλη όσο ήταν εκείνη η σκιά. Η σημερινή Ρωσία είναι μέλος της διεθνούς κοινωνίας με έναν τρόπο που η Σοβιετική Ένωση του Λένιν δεν ήταν ποτέ. 

Είναι  λοιπόν τα πράγματα εντελώς διαφορετικά; Όχι, μη βγάζουμε συμπέρασμα τόσο γρήγορα. Ο Στερν, πριν πεθάνει, ήταν ανήσυχος για τη διαφθορά του δημόσιου διαλόγου και για το γεγονός ότι ζούμε σ' έναν κόσμο όπου τα πάντα έχουν γίνει απλώς γνώμη [και όχι αντικειμενική διαπίστωση]. Μάλλον ήταν διπλά θορυβημένος για τις επιπτώσεις του Twitter και για την εξάπλωση ακόμη και στα συμβατικά Μέσα Ενημέρωσης των θεωριών συνωμοσίας, οι οποίες προηγουμένως κυκλοφορούσαν μόνον σε στο περιθώριο.

Ambrogio Lorenzetti: Αλληγορία της κακής διακυβέρνησης (Σιένα, 1338-1340)

Νέα Δεξιά, παλιοί στοχαστές, εκκρεμότητες της Αριστεράς - Από τον Μάρτιν Χάιντεγκερ στον Αλεξάντρ Ντούγκιν

του Μίχα Μπρούμλικ

© Blätter für deutsche und internationale Politik - Micha Brumlik: Das alte Denken der neuen Rechten - Mit Heidegger und Evola gegen die offene Gesellschaft, «Blätter» 3/2016,
 

Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι αυτή τη στιγμή σε όλες σχεδόν τις χώρες της Ευρώπης παγιώνεται μια βασική τάση όχι πια απλώς συντηρητική αλλά σαφώς προς τα δεξιά. Και αυτό συμβαίνει, παρά το γεγονός ότι σε καμμιά περίπτωση δεν αντιμετωπίζουν όλες οι χώρες τις συνηθισμένες αιτίες και αφορμές τέτοιων διαθέσεων. Στη Γερμανία, για παράδειγμα, η κοινωνική και οικονομική κατάσταση είναι η συγκριτικά καλύτερη που έχει παρατηρηθεί εδώ πάνω από είκοσι χρόνια: Η ανεργία έχει σταθεροποιηθεί περίπου στο 6 %, τα έσοδα του κράτους από τη φορολογία αυξάνουν, ακόμη και οι συντάξεις έχουν αυξηθεί ελαφρώς, η εξαγωγική δραστηριότητα εξακολουθεί να ανθεί αμείωτη και το εμπόριο επωφελείται από τη σταθερή ζήτηση (εκτός των άλλων, και εξαιτίας του προσφυγικού κύματος). 

Βεβαίως και στη Γερμανία μεγαλώνει όλο και περισσότερο το χάσμα μεταξύ των ισχυρότερων και των ασθενέστερων εισοδηματικών ομάδων, ενώ ο αριθμός όσων απασχολούνται σε επισφαλείς εργασιακές σχέσεις παραμένει σε σταθερά υψηλό επίπεδο. Αρκούν όμως αυτά για να εξηγήσουν την εκπληκτική άνοδο των δεξιών λαϊκιστικών διαθέσεων και των ριζοσπαστικών δεξιών ρευμάτων; Και πώς μπορεί αυτή η Νέα Δεξιά να στηριχτεί σε ένα πρόγραμμα με θεωρητικές αξιώσεις - ειδικά στη Γερμανία, όπου φαίνεται να ισχύει και τώρα ο κανόνας, ότι στην αρένα της δημόσιας σφαίρας είναι ταμπού όλα όσα υπενθυμίζουν με οποιονδήποτε τρόπο την εποχή του Εθνικοσοσιαλισμού ;  

Princess Ateh © dumkaptaha

H νέα Δεξιά στη Γερμανία και οι διανοούμενοί της

του Γιάν Βέρνερ Μύλλερ

   
© The New York Review of Books Daily - © Jan-Werner Müller: Behind the New German Right, 14.4.2016, αναδημοσίευση Tr@nsit online - Institute for Human Sciences in Vienna, 21.04.2016
    

Σε όλη τη διάρκεια της μεταπολεμικής της ιστορίας, η Γερμανία κατάφερνε με κάποιο τρόπο να αντισταθεί στους πειρασμούς του δεξιού λαϊκισμού. Τώρα πια αυτό δεν ισχύει. Στις 13 Μαρτίου 2016, η «Εναλλακτική πρόταση για τη Γερμανία» (AfD) - ένα κόμμα που έχει δηλώσει ότι ίσως είναι αναγκαίο να πυροβολούνται οι μετανάστες που προσπαθούν να μπούν παράνομα στη χώρα και ανακίνησε την ιδέα να απαγορευτούν στη Γερμανία τα μουσουλμανικά τεμένη - επέτυχε διψήφια νούμερα στα αποτελέσματα των εκλογών τριών γερμανικών ομόσπονδων χωρών. Στη μία, στη Σαξονία-Άνχαλτ, το κόμμα αυτό πήρε σχεδόν το ένα τέταρτο των ψήφων. Σύμφωνα με μερικούς παρατηρητές, η επιτυχία της AfD αποδεικνύει απλά την περαιτέρω «εξομάλυνση» της Γερμανίας: τώρα, και η χώρα αυτή γίνεται όμοια με τις άλλες μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Γαλλία, οι οποίες έχουν από καιρό κόμματα που αντιτίθενται στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και καταγγέλουν το υπάρχον πολιτικό κατεστημένο ότι απέτυχε να εκπροσωπήσει τον λαό ως ώφειλε. Και γιατί θα έπρεπε η Γερμανία να αποτελεί εξαίρεση;

© Wolfgang Rattay/Reuters - Διαδηλωτές των Pegida με αυτοκρατορικές σημαίες της Γερμανίας,

με τη σημαία Wirmer της αντιχιτλερικής αντίστασης και την κανονική σημαία, στις 9.1.2016

διαμαρτύρονται για τις επιθέσεις εναντίον γυναικών στην Κολωνία την παραμονή Πρωτοχρονιάς

Ο Χάιντεγκερ ήταν ο πιο μαύρος Ναζιστής. Οι προκαταλήψεις ενός μεγάλου στοχαστή

του Αλεξάντερ Γκράου

   

από το περιοδικό © Cicero Alexander Grau: Heidegger war der braunere Nazi - Ressentiments eines Meisterdenkers - 7.3.2015
   

Δημοσιεύτηκε πρόσφατα ο τέταρτος τόμος των Απάντων του Martin Heidegger. Περιλαμβάνει όσα έγραψε από το 1942 μέχρι το 1948. Είναι μέρος από τα «Μαύρα Τετράδιά» του, ενός είδους ημερολογίου. Στις 1.700 σελίδες του, ο καταξιωμένος στοχαστής εμφανίζεται ως φιλόσοφος γεμάτος προκαταλήψεις, για τον οποίο ακόμη και οι Ναζί δεν ήταν αρκετά ριζοσπαστικοί. Είναι καιρός να αποκαθηλωθεί ο Heidegger από το βάθρο του. 

  

Μερικά από όσα έγραψε είναι με ακούσιο τρόπο κωμικά. Ένα παράδειγμα: «Το να καταλήγει το όλον ενθαδικό Είναι στο θάνατο, είναι ταυτόχρονα απώλεια του Είναι του ενθάδε/εδώ» (“Das Erreichen der Gänze des Daseins im Tode ist zugleich Verlust des Seins des Da„). Άλλα είναι απλώς ερμητικά: «Το Μηδέν καταστρέφει τον ίδιο τον εαυτό του» (“Das Nichts selber nichtet„). Όμως ακριβώς αυτή η επιτηδευμένη γλώσσα του είναι ο λόγος που τον έκανε τόσο ελκυστικό για πολλούς απ΄ όσους αναζητούν βαθειά νοήματα: Μάρτιν Χάιντεγκερ.
Εδώ και ένα χρόνο γίνεται και πάλι έντονη συζήτηση γύρω από τον αρχιστοχαστή από το Meßkirch. Δημοσιεύονται επιφυλλίδες η μία μετά την άλλη, οι ειδήμονες είναι σε συναγερμό, περιοδικά όπως το “Hohe Luft„ και η “Philosophie„ παρουσιάζουν αφιερώματα για τον Χάιντεγκερ. Και τον Ιανουάριο, ο πρόεδρος της «Εταιρείας Μάρτιν Χάιντεγκερ», ο καθηγητής φιλοσοφίας Günter Figal παραιτήθηκε από τη θέση του. Ο λόγος για την αναταραχή είναι τα «Μαύρα Τετράδια».