Ο πολιτικός μηχανισμός που έφερε το χάος του Brexit είναι ενεργός σε όλη την ΕΕ

Παρατηρώντας το χάος με το Brexit στη Βρετανία, τόσο στις σχέσεις της χώρας αυτής με την ΕΕ, όσο και - κυρίως - το εσωτερικό κυβερνητικό και κοινοβουλευτικό χάος που διαλύει το κομματικό σύστημα και παραλύει τη διακυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου, καλό είναι να θυμηθούμε πώς ο αργός, μακροχρόνιος και ίσως ελέγξιμος πολιτικός κατήφορος αυτής της παλιάς, παραδοσιακής δημοκρατίας μετατράπηκε απότομα (αλλά όχι απρόβλεπτα) σε γλίστημα προς τη χαράδρα. 

Το ντόμινο που οδήγησε στο σημερινό πολιτικό αναρχομπάχαλο και θέατρο βαριετέ πυροδοτήθηκε από τη στιγμή που ενδυναμώθηκε το ιδιόμορφο ευρω-αποσχιστικό δεξιό λαϊκιστικό κόμμα UKIP (του Νάιτζελ Φάρατζ) ενώ ταυτόχρονα το κόμμα των Συντηρητικών μετακινήθηκε βαθμιαία, αλλά με πράξεις που μετρούν, σε πιο απομονωτική θέση (βλέπε π.χ. την αποχώρησή του από το ΕΛΚ). Στο τέλος, η πολιτικά ανόητη, τυχοδιωκτική και αυτοκαταστροφική κίνηση του Συντηρητικού τότε πρωθυπουργού Ντέιβιντ Κάμερον να προκαλέσει δημοψήφισμα με ερώτημα «παραμονή ή όχι στην ΕΕ», κάθισε σαν μουχλιασμένο κερασάκι πάνω σε μια πολιτική τούρτα που είχε ήδη σαπίσει και σκουληκιάσει ολόκληρη. Ή, με άλλα λόγια, ο Κάμερον απλώς γύρισε σπασμωδικά τον διακόπτη και έσβησε τα φώτα· όμως όλο το ηλεκτρικό δίκτυο ήταν κατεστραμμένο και αργά ή γρήγορα τα φώτα θα έσβηναν ούτως ή άλλως. 

«Να φοβάστε την καταστροφή του κράτους»!Μια συνέντευξη με τον Timothy Snyder - Μέρος Α'

© Razpotja τεύχος 25 (2016) (Σλοβενικά) - © Eurozine (Αγγλικά): Beware the destruction of the state!, 9.9.2016 - Συνέντευξη του Timothy Snyder στον Luka Lisjak Gabrijelcic, του σλοβενικού περιοδικού Razpotja («Σταυροδρόμια», άρθρα στα Αγγλικά)

  

Στο πρόσφατο βιβλίο του Μαύρη Γη (Black Earth), ο ιστορικός Timothy Snyder αναλύει το Ολοκαύτωμα υπό το πρίσμα της καταστροφής του κράτους. Αυτό τον βοηθά να συγκρίνει τί ρόλους έπαιξαν αφενός το Ναζιστικό και αφετέρου το Σοβιετικό καθεστώς στο να υπάρξει το Ολοκαύτωμα, παρά τις διαφορετικές ιδεολογίες και τις διαφορετικές προθέσεις τους. Στη συνέντευξή του στον Luka Lisjak Gabrijelcic του σλοβενικού περιοδικού Razpotja, ο Snyder εξηγεί αυτό το ζήτημα και τις επιπτώσεις του στις σύγχρονες συγκρούσεις στην Ευρώπη και πέραν αυτής. → Το Β' μέρος ←

  

1. Ολοκαύτωμα: Το αδιανόητο άρχισε πρώτα να γίνεται πράξη εκεί όπου είχε καταστραφεί το κράτος

 
L.G: Πώς συνδέεται το τελευταίο βιβλίο σας για το Ολοκαύτωμα, Black Earth, με την προηγούμενη μονογραφία σας, Χώρες Αίματος (Bloodlands), στο οποίο επιχειρήσατε να γράψετε μια ολοκληρωμένη ιστορία των χωρών αυτών στην Ανατολική Ευρώπη, οι οποίες υπέφεραν αυτό που εσείς ονομάζετε «διπλή κατοχή», αφενός από τη ναζιστική Γερμανία και αφετέρου από τη Σοβιετική Ένωση;

Τ.S. Αυτό που ήθελα να επισημάνω στο Bloodlands ήταν το εξής: Δεν έχουμε δώσει την αρμόζουσα προσοχή σε ένα σημαντικό γεγονός της ευρωπαϊκής ιστορίας, στο γεγονός ότι 13 εκατομμύρια πολίτες - συνήθεις πολίτες και αιχμάλωτοι πολέμου, όχι στρατιώτες σε ενεργό υπηρεσία! - δολοφονήθηκαν για πολιτικούς λόγους σε έναν μάλλον περιορισμένο γεωγραφικό χώρο και μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα. Το θέμα του βιβλίου ήταν: «Πώς μπόρεσε αυτό να συμβεί»; Υπάρχουν ιστορικές αναλύσεις για την τρομοκρατία στη Σοβιετική Ένωση, για το Ολοκαύτωμα, για τον λιμό στην Ουκρανία, για τα αντίποινα των Γερμανών κατακτητών εναντίον των αμάχων. Όμως, όλα αυτά τα εγκλήματα συνέβησαν στους ίδιους γεωγραφικούς χώρους και μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, οπότε γιατί να μην τα αντιμετωπίσουμε ως ένα και το αυτό συμβάν και να δούμε αν μπορούν να ενοποιηθούν σε μια αφήγηση με λογικό νόημα; Επιχείρησα να ξεπεράσω τα όρια των ξεχωριστών εθνικών ιστοριών, οι οποίες τονίζουν μερικά από τα γεγονότα, παραλείποντας εντελώς άλλα. Αντί να επικεντρωθώ σε μεμονωμένα έθνη, έστρεψα την προσοχή μου στο σύνολο της γεωγραφικής ζώνης στην οποία συνέβησαν αυτοί οι σκοτωμοί. 

Μάρτιος-Απρίλιος 1938, κατεχόμενη Βιέννη: SS και άλλοι Ναζί εισβολείς μαζί με ντόπιους συνεργάτες και οπαδούς, υποχρεώνουν τους Βιεννέζους Εβραίους να καθαρίζουν γονατιστοί τα πεζοδρόμια.  Φωτ.  αγνώστου, πηγή Wikimedia

Οι χώρες της Κεντρικής Ευρώπης αντίβαρo στη Ρωσία και στη Γερμανία, σε απόσταση από τις ΗΠΑ. Επιστροφή σε διεθνείς σχέσεις Μεσοπολεμικού τύπου;

του Ζόλο Μίκες

 

© Krytyka Polityczna (Βαρσοβία) - Zolo Mikeš : Time to Dream Big Dreams about the Central-European Federation, 2.3.2016

  

Στις ημεδαπές αναλύσεις της ευρωπαϊκής πολιτικής, οι μικρότερες χώρες της Κεντρικής και Κεντρο-ανατολικής Ευρώπης, δηλαδή τα πρώην μέλη του Συμφώνου της Βαρσοβίας τα γνωστά ως οι 4 του Βίσεγκραντ και η αδέσμευτη Αυστρία, συχνά και οι τρείς δημοκρατίες της Βαλτικής, συνήθως εκλαμβάνονται ως δορυφόροι της Γερμανίας. Φυσικά, είναι δεδομένο - πλην τιμητικών εξαιρέσεων - το εύρος των γνώσεων και η πολιτική ευθυκρισία του εγχώριου δυναμικού αναλυτών της διεθνούς πολιτικής, δυστυχώς και η συμβολή του στις ικανότητες της εξωτερικής και της ευρωπαϊκής πολιτικής της χώρας μας. Χαρακτηριστική είναι η παραγνώριση της γεωπολιτικής της ηπείρου και της ιστορικής πραγματικότητας στη μακρά και μέση διάρκεια (π.χ. του Μεσοπολέμου ή της κατά Κούντερα «υφαρπαγμένης Κεντρικής Ευρώπης» μετά το 1945), αλλά και της πρόσφατης εμπειρίας (π.χ. της ανόμοιας στάσης των ευρωπαϊκών χωρών στον πόλεμο του Ιράκ). Και πώς ερμηνεύουν σήμερα, οι αναλύσεις αυτού του καθιερωμένου ελληνικού τύπου, τις εντελώς διαφορετικές στάσεις στο μεταναστευτικό ζήτημα, π.χ. της Γερμανίας αφενός, των χωρών της Κεντρο-ανατολικής Ευρώπης αφετέρου; Απλώς παρατηρούν αμήχανα ή επαναλαμβάνουν τις εδραιωμένες εικασίες τους.

Προς το παρόν, αξίζει να ακούσουμε γνώμες εκ των έσω. Ο Σλοβάκος πολιτικός αναλυτής Zolo Mikeš οραματίζεται τις χώρες της Κεντρικής Ευρώπης να ενώνονται, ως αντίβαρο στις «δύο αρκούδες» (Γερμανία και Ρωσία). Επίσης, θέλει να κρατούν σε απόσταση τις ΗΠΑ και τη Βρετανία, αλλά να ευθυγραμμίζονται με την πολιτική της Γαλλίας. Στην πράξη, κάτι τέτοιο δεν αχνοφαίνεται, από τις πολιτικές των χωρών στο θέμα των μεταναστεύσεων; Και πού οδηγεί; Σε εθνικές περιχαρακώσεις ή προς ένα όραμα πολυκεντρικής Ευρώπης; Είναι απλή κίνηση αυτοπροστασίας λόγω του ιστορικά τεκμηριωμένου φόβου από τη Ρωσία και Γερμανία ή μια ουτοπία ανεφάρμοστη λόγω συσχετισμού των δυνάμεων; Μήπως είναι καταστροφική οπισθοδρόμηση προς διαλυτικές ενδοευρωπαϊκές αντιθέσεις και κατακερματισμούς, όπως του Μεσοπολέμου; Και πώς κατανέμεται η ευθύνη στις μικρές ή μεγάλες χώρες της ΕΕ και στις ευρωπαϊκές πολιτικές παρατάξεις, άν συμβαίνει το τελευταίο;

Γ. Ρ.

 
Η ρωσική επιθετικότητα στην Ουκρανία έχει χωρίσει τους αριστερούς, και όχι μόνον της Σλοβακίας, σε δύο ομάδες: στη φιλο-ρωσική και στην αντι-ρωσική. Οι φιλορώσοι κατηγορούν τους αντιπάλους τους ότι δεν είναι «αρκετά αριστεροί» και ισχυρίζονται ότι, όποιος δεν είναι με το μέρος της Ρωσίας, υποστηρίζει τη διατήρηση του status quo με τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ. Αυτό απλά δεν είναι αλήθεια. Είναι καιρός για οραματισμό: για το μεγάλο όραμα μιας μελλοντικής Κεντρικής Ευρώπης χωρίς τη Ρωσία, χωρίς τις ΗΠΑ και χωρίς το ΝΑΤΟ. Αυτό το όραμα κατάγεται από τις ιδέες που φιλοδοξούσαν κάποτε να βάλουν τα θεμέλια μιας βαλκανικής ομοσπονδίας, προσαρμοσμένες όμως στις παρούσες συνθήκες, αναπροσανατολισμένες σε άλλο χώρο, πιο κοντά στο κέντρο της Ευρώπης. Η πραγματοποίηση αυτών των οραμάτων θα έχει ως αποτέλεσμα να αναδυθεί μια τρίτη δύναμη, που θα ενεργεί ως αντίβαρο προς τη Ρωσία και προς τη Γερμανία, σε μια Ευρώπη που δεν θα χρησιμεύει ως απλή μαριονέτα των συμφερόντων των ΗΠΑ.

Ευρώπη, Γερμανία, νέα Μεγάλη Μετανάστευση των Λαών. Η Μέρκελ ζητά «ψήφο εμπιστοσύνης» από το λαό

του Γιάκομπ Άουγκστάιν
  
© Der Spiegel - Jakob Augstein: Merkels Flüchtlingspolitik: Die Vertrauensfrage  17.09.2015 

   

Η πολιτική έχει χάσει τον έλεγχο. Αντί για εμπιστοσύνη επικρατεί δυσφορία και αναταραχή, στην οικονομία ή στο προσφυγικό ζήτημα. Η Άνγκελα Μέρκελ θέλει να γίνουν δεκτοί οι πρόσφυγες στη Γερμανία: «Το λέω ξανά και ξανά: Μπορούμε να το καταφέρουμε· και θα το καταφέρουμε». Πολλοί, ακόμη και πολιτικοί της σύμμαχοι, κάθε άλλο παρά συμφωνούν. Η καγκελάριος τους αντιμετωπίζει ζητώντας «ψήφο εμπιστοσύνης» από το λαό. Εν τω μεταξύ, οι Βαυαροί κομματικοί της σύμμαχοι (CSU) την απειλούν με προσφυγή στο Συνταγματικό Δικαστήριο. 

  

Τόσα χρόνια μέχρι τώρα, δεν είχαμε ακούσει ποτέ από την καγκελάριο μια φράση σαν τούτη εδώ: «Αν πρέπει τώρα ν' αρχίσουμε να ζητάμε και συγγνώμη, πριν δείξουμε ένα φιλικό πρόσωπο σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, τότε αυτή δεν θα είναι η δική μου χώρα» [15.9.2015, σε κοινή συνέντευξη τύπου με τον καγκελάριο της Αυστρίας Βέρνερ Φάιμαν, στα πλαίσια της έκτακτης Συνόδου Κορυφής της ΕΕ για το προσφυγικό ζήτημα]. Πρόκειται για αίτημα παροχής ψήφου εμπιστοσύνης. Ο Γκέρχαρντ Σρέντερ, την εποχή που κυβερνούσε, την ζήτησε στη Βουλή δύο φορές. Η Άνγκελα Μέρκελ τη ζητά από το λαό. Θα συνεχίσει η χώρα αυτή να είναι χώρα της Μέρκελ; Η καγκελάριος προκαλεί το λαό της. Αυτό είναι κάτι νέο. Μέχρι τώρα η Άνγκελα Μέρκελ ήταν η καγκελάριος χωρίς προκλήσεις και επιβολές. Για πολλά χρόνια κυβερνούσε τη Γερμανία σαν έναν οίκο υποβοηθούμενης διαβίωσης [για άτομα με ειδικές ανάγκες]. Οι άνθρωποι την αγάπησαν γι' αυτό. Η Άνγκελα Μέρκελ πρόσφερε εμπιστοσύνη στον κόσμο. Τώρα ζητάει να την πάρει πίσω. Ας ελπίσουμε ότι έχει απομείνει αρκετή.

Πρόσφυγες στη Βουδαπέστη, σιδηροδρομικός σταθμός Keleti:
Περιμένοντας τρένο για τη Γερμανία

Πόσο θα κόστιζε μια Grexit; Ο Αυστριακός καγκελάριος Βέρνερ Φάϊμαν: Ένας αρμονικός στη χορωδία των φάλτσων ηγετών

«...να πάρει επιτέλους και πάλι η πολιτική τα πράγματα στα χέρια της και να μην περιμένει να παίρνει κάθε πρωί στα χέρια της τους «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς» για να δει τι λένε οι αγορές...

...Δεν έχουμε κανένα λόγο να πανηγυρίζουμε ότι εμείς είμαστε τόσο καλοί, όταν την ίδια στιγμή η Νότια Ευρώπη κατρακυλά σε μια ανθρωπιστική καταστροφή. Η κοινή Ευρώπη υπάρχει όταν ο γείτονας δεν πεινάει...
...δεν θα αφήσουμε να διαμελιστεί η Ευρώπη από τον κόσμο της χρηματαγοράς, ο οποίος, δυστυχώς, σε αντίθεση προς εμάς τους Ευρωπαίους πολιτικούς, είναι άριστα δικτυωμένος διεθνώς».
   

(Werner Faymann, καγκελάριος της Αυστρίας, στην εφημερίδα «Österreich»)  

  

Πόσο θα κόστιζε συνολικά μια Grexit; Ένα τρισεκατομμύριο ευρώ; Υπερβολικό; Δίνονται αριθμοί που απέχουν πολύ μεταξύ τους γιατί βασίζονται σε απλές εικασίες: Κανείς δεν ξέρει. Είναι αδύνατο να ξέρει, γιατί δεν υπάρχει ούτε καν μοντέλο θεωρητικού υπολογισμού.

Grexit ή Ροrtexit, απείρως περισσότερο μια Spexit και Italexit, δεν θα προκαλούσαν μόνον άμεσες απώλειες διακρατικών δανείων και κεφαλαίων στις χρηματαγορές, αλλά και «παράπλευρες ζημίες». Εδώ περιλαμβάνονται φαινόμενα ντόμινο, «καταρράκτες χρεοκοπιών» (cascades of default) καθώς και «παραμένουσες βλάβες» στην πραγματική οικονομία (οι τελευταίες κυρίως στην αποχωρούσα χώρα). Όμως, άν εξαιρέσει κανείς το μείζον, δηλαδή τις κοινωνικές επιπτώσεις, τις κατεστραμμένες ανθρώπινες ζωές που συνεπάγονται τέτοιες οικονομικές και πολιτικές ρήξεις, η πιο σημαντική θα ήταν η απώλεια πολιτικο-οικονομικής εμπιστοσύνης.

Σε περίπτωση exit, έστω και «μικρού» (Grexit ή Ροrtexit), εσκεμμένου ή «κατά λάθος», «από ατύχημα», ο οποιοσδήποτε Αμερικανός, Κινέζος ή άλλης προέλευσης επενδυτής ή διαχειριστής κεφαλαίων, του «ιδιωτικού» ή του «επίσημου» τομέα, με δεδομένο τον τρόπο που σκέφτονται όσοι δρουν στις χρηματαγορές, λογικό είναι να θεωρήσει τους σημερινούς πολιτικά υπεύθυνους της ευρωζώνης ως ανίκανους πολιτικούς και οικονομικούς διαχειριστές. Ως διαχειριστές που δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν επιτυχώς ένα πρόβλημα του 2 % της ευρωπαικής οικονομίας. Η πρώτη και κρίσιμη σκέψη ενός επενδυτή θα είναι αυτή. Η επόμενη θα είναι άν πρέπει να αποχαιρετήσει την ΕΕ ως σοβαρό προορισμό  μεγάλων επενδύσεων.