Παρασκευή, 5 Ιουνίου 2020

Η Αμερική σε κρίση - δολοφονίες Μάρτιν Λούθερ Κίνγκ και Ρόμπερτ Κέννεντυ. Η Άνοιξη της Πράγας και η «άλλη άνοιξη του '68»

Το 1968 δεν ήταν μόνον χρονιά του Μάη του Παρισιού. Η άνοιξη εκείνη ήταν εποχή μεγάλων κρίσεων σε όλο τον πλανήτη, στιγμή συμπυκνωμένων ιστορικών γεγονότων. Η στρατιωτική εμπλοκή των ΗΠΑ στον πόλεμο του Βιετνάμ έπαιρνε μεγάλη έκταση και η «άλλη Αμερική», του κινήματος ειρήνης, του φοιτητικού κινήματος και των λιποτακτών, προσπαθούσε να την σταματήσει. Ο αγώνας για τα ίσα δικαιώματα μαύρων και λευκών ήταν τότε στο αποκορύφωμά του, είχε όμως ήδη πίσω του μεγάλη ιστορία. Όταν ο Μάρτιν Λούθερ Κίνγκ είχε εκφωνήσει τον διάσημο λόγο του «I Have A Dream», στην πορεία προς την Ουάσιγκτων (28 Αυγούστου 1963), το FBI τον είχε περιγράψει ως «τον πιό επικίνδυνο και επιδραστικό Νέγρο ηγέτη σε όλη τη χώρα». 
Στην Τσεχοσλοβακία, με την αλλαγή κυβέρνησης, το αντισταλινικό κίνημα εκδημοκρατισμού βρέθηκε στην εξουσία. Ο νέος ηγέτης Αλεξάντερ Ντούμπτσεκ τον Φεβρουάριο του 1968 κατάργησε τη λογοκρισία, στις 5 Απριλίου παρουσίασε το πρόγραμμα δημοκρατικών μεταρρυθμίσεων, τον Ιούνιο δημοσιεύθηκε το «Μανιφέστο των 2000 λέξεων» του συγγραφέα Λούντβικ Βάτσουλικ.
  
Οι δυνάμεις της αντίδρασης αντέδρασαν με βία. Χτύπησαν και στις ΗΠΑ και στο Σύμφωνο της Βαρσοβίας. Στις 4 Απριλίου 1968 δολοφονήθηκε ο Μάρτιν Λoύθερ Κίνγκ στη Μέμφις του Τενεσσή.
Δυό βδομάδες πρίν, στις 18 Μαρτίου 1968, ο υποψήφιος για την προεδρία των ΗΠΑ Ρόμπερτ Κέννεντυ είχε εκφωνήσει τον περίφημο λόγο του στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο του Κάνσας.
Στις 6 Ιουνίου 1968 ο Ρόμπερτ Κέννεντυ δολοφονήθηκε στο Λος Άντζελες της Καλιφόρνια.
                
Η αναστατωμένη Άνοιξη του 1968 συνεχίσθηκε το καλοκαίρι με την κατάπνιξη του εκδημοκρατισμού στην Τσεχοσλοβακία.
Τη νύχτα προς την 21η Αυγούστου 1968, στρατεύματα χωρών του Συμφώνου της Βαρσοβίας (της τότε Σοβιετικής Ένωσης, της Πολωνίας, της Ουγγαρίας και της Βουλγαρίας) εισέβαλαν στην Τσεχοσλοβακία. Η εισβολή είχε το κωδικό όνομα «Επιχείρηση Δούναβης». Στις λίγες μάχες έχασαν τη ζωή τους 98 Τσέχοι και Σλοβάκοι στρατιώτες και από την άλλη πλυρά των εμπολέμων 50 στρατιώτες του Συμφώνου της Βαρσοβίας. Ο Ντούμπτσεκ ζήτησε απο τους άμαχους πολίτες να μην προβάλλλουν αντίσταση. Η «τάξη» αποκαταστάθηκε. Οι χώρες της Δύσης περιορίστηκαν σε λεκτικές καταδίκες της εισβολής, από φόβο μην επεκταθεί η κρίση σε πυρηνικό πόλεμο. Γιουγκοσλαβία και Ρουμανία τάχθηκαν στο πλευρό του Ντούμπτσεκ. Τα Κομμουνιστικά κόμματα Ιταλίας και Γαλλίας καταδίκασαν την επέμβαση. Ήταν το «σημείο μη επιστροφής» στο δρόμο της χειραφέτησής τους από το καθεστώς της Μόσχας.
Ήταν μια στιγμή γενικού αναβρασμού και κρίσης στο κλίμα του Ψυχρού Πολέμου, περίοδος αμφισβήτησης από τους λαούς του χωρισμού του κόσμου σε δύο στρατόπεδα. Τα αιτήματα για ελευθερία, ισότητα και δικαιοσύνη ακούγονταν από κάθε γωνιά του πλανήτη. Όμως στην Ελλάδα είχαμε ήδη κλείσει ένα χρόνο δικτατορικού καθεστώτος και το τέλος του δεν φαινόταν στον ορίζοντα.
 
Ο λόγος του Ρόμπερτ Κέννεντυ στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο του Κάνσας είναι μια σημαντική, σπάνια κατάθεση πολιτικής ειλικρίνειας, ανεπανάληπτη κληρονομιά εκείνης της εποχής. Ο Ρ. Κέννεντυ μιλά για την κοινωνία, την οικονομία, το περιβάλλον και για την χαμένη τιμή της χώρας του, εξαιτίας της εμπλοκής της στον πόλεμο του Βιτενάμ. Αυτά που είπε το 1968, παραμένουν σήμερα, τόσα χρόνια μετά, ολοφάνερες διαπιστώσεις διαχρονικής ισχύος. Και ανεκπλήρωτες, οι πιο πολλές.
«Όλα πρέπει ν' αλλάξουν για να παραμείνουν ίδια», έλεγε ο Τανκρέντι (Αλαιν Ντελόν) στο θείο του, ντον Φαμπρίτσιο, πρίγκιπα της Σαλίνα (Μπαρτ Λάνκαστερ), στην ταινία Γατόπαρδος του Λουκίνο Βισκόντι).
Όλα άλλαξαν για να μείνουν ίδια.
Υπάρχουν άραγε εξέχοντες σημερινοί πολιτικοί, οπουδήποτε στον κόσμο, που θα μπορούσαν να μιλήσουν με αυτά τα λόγια, όπως ο Ρόμπερτ Κέννεντυ;
Γ. Ρ.
© SHIRA BEZALE / Der Spiegel
Ρόμπερτ Κέννεντυ - Λόγος στο Πανεπιστήμιο του Κάνσας
 
Robert F. Kennedy Speeches - Remarks at the University of Kansas, March 18, 1968 (μετάφραση στα ελληνικά από τον Άγγελο Ελεφάντη, 2007)
  
«...Το Ακαθάριστο Εθνικό Προιόν μας ανέρχεται τώρα σε περισσσότερα από 800 δις δολλάρια το χρόνο. Όμως, εάν επρόκειτο να κρίνουμε τις ΗΠΑ με κριτήριο αυτό το ΑΕΠ, άς θυμόμαστε ότι στο ΑΕΠ περιλαμβάνουν και την ρύπανση της ατμόσφαιρας, την διαφήμιση του καπνίσματος, αλλά και τα ασθενοφόρα για να μαζεύουμε τραυματισμένους στα σφαγεία των αυτοκινητόδρομων.
Το ΑΕΠ περιλαμβάνει τα ειδικά συστήματα ασφαλείας για τις πόρτες μας, αλλά και τις φυλακές για ανθρώπους που τις παραβιάζουν. Περιλαμβάνει την καταστροφή των δασών κωνοφόρων και τον χαμό των θαυμάτων της φύσης μας από τη χαοτική επέκταση των πόλεων. Περιλαμβάνει τις βόμβες ναπάλμ και τις πυρηνικές κεφαλές, και τα θωρακισμένα οχήματα για την αστυνομία που καταστέλλει τις ταραχές στις πόλεις μας. Περιλαμβάνει τα τουφέκια και τα μαχαίρια, περιλαμβάνει και τα τηλεοπτικά προγράμματα μας που δοξολογούν την βία για να πουλιούνται βίαια παιχνίδια στα παιδιά μας.
Ωστόσο, το ΑΕΠ δεν δίνει δεκάρα για την υγεία των παιδιών μας, για την ποιότητα της εκπαίδευσης τους ή για την χαρά του παιχνιδιού τους. Δεν μετρούν στο ΑΕΠ η ομορφιά της ποίησής μας, η δύναμη και αντοχή των γάμων μας, η ευφυία των δημόσιων συζητήσεών μας, η ακεραιότητα των δημόσιων λειτουργών μας. Δεν μετρά ούτε το πνεύμα μας, ούτε το θάρρος μας, ούτε η σοφία μας, ούτε οι γνώσεις μας, ούτε η συμπόνοια μας, ούτε η αφοσίωσή μας στη χώρα μας.
Συνοψίζοντας: Το ΑΕΠ μετρά τα πάντα, εκτός απ' αυτά που κάνουν τη ζωή ν' αξίζει. Και μας λέει τα πάντα για την Αμερική, εκτός από ένα: Γιατί να είμαστε υπερήφανοι που είμαστε Αμερικανοί.
Εάν αυτό είναι αλήθεια εδώ, σε τούτη τη χώρα, τότε είναι αλήθεια και οπουδήποτε αλλού στον κόσμο.
Από την αρχή, η πιό μεγάλη περηφάνεια μας ήταν η υπόσχεση του Τζέφφερσον, ότι εμείς, εδώ σ' αυτή τη χώρα, θα είμαστε η πιό μεγάλη ελπίδα της ανθρωπότητας. Και τώρα, κυττώντας τον πόλεμο στο Βιετνάμ, αναρωτιόμαστε άν εξακολουθούμε να διατηρούμε τον αρμόζοντα σεβασμό για τη γνώμη της ανθρωπότητας, και άν η γνώμη αυτή διατήρησε τον αρμόζοντα σεβασμό για εμάς, ή άν, όπως κάποτε η αρχαία Αθήνα, θα στερηθούμε κάθε συμπάθεια και υποστήριξη, και τελικά την ίδια την ασφάλειά μας, καθώς κυνηγάμε με τρόπο χονδροειδή και ανελέητο, τους δικούς μας ιδιαίτερους στόχους και τους αποκλειστικά δικούς μας σκοπούς...» 
ΥΓ - Ιούνιος 2020: Τότε, το 1968, ακούστηκαν αυτά από εξέχοντα Αμερικανό πολιτικό, o οποίος δυόμισυ μήνες μετά δολοφονήθηκε. Πενηνταδύο χρόνια μετά ο τωρινός Πρόεδρος των ΗΠΑ απαντά: «America First». Και πράττει αναλόγως. Όλα άλλαξαν εκεί, για να μείνουν ίδια, αμετακίνητα, τα βασικά. Αυτή ακριβώς η πολιτική και ηθική αποτελμάτωση είναι ο ορισμός της ιστορικής παρακμής μιας κοινωνίας και ενός έθνους.
 
Η επιλογή αυτού του αποσπάσματος από τον λόγο του Ρ. Κέννεντυ και η μετάφραση στα ελληνικά (με ελάχιστες μεταβολές) είναι του Άγγελου Ελεφάντη. Είχε παρουσιαστεί στο τεύχος 160 του Πολίτη (Νοέμβριος 2007) στο άρθρο του Ελεφάντη «Πέρα από τη μεγέθυνση». Μάλιστα, το περιεχόμενό του ήταν, κατά κάποιο τρόπο, η αφορμή για να γράψει το άρθρο εκείνο, το οποίο ήταν ένα από τα τελευταία του. Έξι μήνες πριν πεθάνει. Τούτη η αναδημοσίευση, με αφορμή τα γεγονότα στις ΗΠΑ και τη επέτειο της δολοφονίας του Ρόμπερτ Κέννεντυ (6 Ιουνίου 1968), έρχεται επίσης να μας θυμίσει πάλι τον Άγγελο Ελεφάντη, 12 χρόνια μετά τον θάνατό του (29 Μαΐου 2008), ως ένας ακόμη μικρός φόρος τιμής για τον άνθρωπο, τις ιδέες του, τα γραπτά και τα έργα του.
   
 
Robert F. Kennedy Speeches: Remarks at the University of Kansas (ολόκληρη η ομιλία απομαγνητοφωνημένη - στο ίδρυμα John F. Kennedy Presidential Library and Museum)

 

Άγγελου Ελεφάντη: «Πέρα από τη μεγέθυνση» (στον ψηφιοποιημένο Πολίτη - Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας /ΑΣΚΙ)

Λόγος για την ερχόμενη, την πραγματικά μεγάλη κρίση: Ο Πολίτης Άγγελος Ελεφάντης (1936 - 29 Μαΐου 2008)
 



Alex Kotch: Στη χώρα των βαρόνων ληστών άλλοτε, των αναρχο-καπιταλιστών τώρα - Πώς ο πιο βαθύς καρκίνος διαδίδεται σε πανεπιστήμια, κοινοβούλια, κυβερνητικούς θεσμούς 
  

2 σχόλια:

Printfriendly

ΕΠΙΛΟΓΕΣ:
Αντρέϊ Αρσένιεβιτς Ταρκόφσκι

ΕΠΙΛΟΓΕΣ:<br>Αντρέϊ Αρσένιεβιτς Ταρκόφσκι
Πως η αγάπη επουλώνει τη φθορά του κόσμου

Enrico Berlinguer (1981):

Enrico Berlinguer (1981):
Η ηθική διάσταση στην κρίση της πολιτικής

Danilo Kiš:

Danilo Kiš:
Συμβουλές σε νεαρούς συγγραφείς, και όχι μόνον

Wolfgang Münchau

Wolfgang Münchau
Ο συντάκτης οικονομικών θεμάτων Βόλφγκανγκ Μύνχάου (Financial Times - Der Spiegel)

Predrag Matvejević:

Predrag Matvejević:
Ο Ρωσο-Κροάτης ανιχνευτής και λάτρης του Μεσογειακού κόσμου

Christopher Lasch

Christopher Lasch
Ο Φρανκφουρτιανός από τη Νεμπράσκα: Δικαιοσύνη & ελπίδα απέναντι στην ιδιοτέλεια των ελίτ

Azra Nuhefendić

Azra Nuhefendić
Η δημοσιογράφος με τις πολλές διεθνείς διακρίσεις, γράφει για την οριακή, γειτονική Ευρώπη

Βαλκανική Χερσόνησος, η όμορφη

Βαλκανική Χερσόνησος, η όμορφη
Όριο της Ευρώπης, οριακή Ευρώπη

Μάης του '36, Τάσος Τούσης

Μάης του '36, Τάσος Τούσης
Ο σκληρός Μεσοπόλεμος: η εποχή δοσμένη μέσα από τη ζωή ενός ανθρώπου - συμβόλου

Στον καιρό των τσιγγάνων και της μικρής Μαρίας

Ετικέτες

«Γενιά του '30» «Μακεδονικό» 1968 αειφορία αντιπροσωπευτική δημοκρατία Αριστοτέλης Αρχιτεκτονική Αυστρομαρξισμός Βαλκανική βιοποικιλότητα Βρετανία Γαλλία Γερμανία Γκράμσι Έθνος και ΕΕ Εκπαίδευση Ελεφάντης Ενέργεια Επισφάλεια Ευρωκομμουνισμός ηγεμονία ΗΠΑ Ήπειρος Θ. Αγγελόπουλος Θεοδωράκης Θεσσαλονίκη Ιβάν Κράστεφ ιστορία Ιταλία Καζαντζάκης Καταναλωτισμός Κεντρική Ευρώπη Κέϋνς Κίνα Κινηματογράφος Κλιματική αλλαγή Κοινοτισμός κοινωνική ανισότητα Κορνήλιος Καστοριάδης Κοσμάς Ψυχοπαίδης Κράτος Πρόνοιας Κώστας Καραμανλής Λιάκος Α. Λογοτεχνία Μάνεσης Μάξ Βέμπερ Μάρξ Μαρωνίτης Μέλισσες Μέσα «κοινωνικής» δικτύωσης Μέσα Ενημέρωσης Μεσόγειος Μεταπολίτευση Μιχ. Παπαγιαννάκης Μουσική Μπερλινγκουέρ Νεοφιλελευθερισμός Νίκος Πουλαντζάς Νίτσε Ο τόπος Οικολογία Π. Κονδύλης Παγκοσμιοποίηση Παιδεία Πολωνία Πράσινοι Ρήγας Ρίτσος Ρωσία Σεφέρης Σημίτης Σολωμός Σοσιαλδημοκρατία Σχολή Φραγκφούρτης Ταρκόφσκι Τουρκία Τραμπ Τροβαδούροι Τσακαλώτος Τσίπρας Φιλελευθερισμός Φιλοσοφία Χαλκιδική Χέγκελ Χριστιανισμός Acemoglu/Robinson Adorno Albrecht von Lucke André Gorz Azra Nuhefendić Balibar Brexit Carl Schmitt Chomsky Christopher Lasch Claus Offe Colin Crouch Elmar Altvater Ernst Bloch Ernst-W. Böckenförde Franklin Roosevelt Habermas Hannah Arendt Heidegger Jan-Werner Müller Jeremy Corbyn Laclau Le Corbusier Louis Althusser Marc Mazower Matvejević Michel Foucault Miroslav Krleža Mudde Otto Bauer PRAXIS International Ruskin Sandel Michael Strauss Leo Streeck T. S. Eliot Timothy Snyder Tolkien Ulrich Beck Ulrike Guérot Wallerstein Walter Benjamin Wolfgang Münchau Zygmunt Bauman

Song for the Unification (Zbigniew Preisner -
Elzbieta Towarnicka - Kr. Kieślowski) - youtube

Song for the Unification (Zbigniew Preisner - <br>Elzbieta Towarnicka - Kr. Kieślowski) - youtube
Ἐὰν ταῖς γλώσσαις τῶν ἀνθρώπων λαλῶ καὶ τῶν ἀγγέλων,
ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, γέγονα χαλκὸς ἠχῶν ἢ κύμβαλον ἀλαλάζον...
Ἡ ἀγάπη ...πάντα στέγει, πάντα πιστεύει, πάντα ἐλπίζει, πάντα ὑπομένει...
Νυνὶ δὲ μένει πίστις, ἐλπίς, ἀγάπη, τὰ τρία ταῦτα·
μείζων δὲ τούτων ἡ ἀγάπη (προς Κορινθ. Α΄ 13)

Ισραήλ - Παλαιστίνη: Στο τέλος της γης

Ισραήλ - Παλαιστίνη: Στο τέλος της γης
Νταβίντ Γκρόσμαν: Το πένθος του πατέρα και της Ιστορίας

Κουνκούς ή Δίας, ένας λευκός γάτος απο τη Μοσούλη

Κουνκούς ή Δίας, ένας λευκός γάτος απο τη Μοσούλη
Μια ιστορία προσφυγιάς, στη Λέσβο και στη Νορβηγία

Αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής

Αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής
Erik Stokstad («Science»): New rice variety could feed the planet without warming it

Μανιτάρια, ένα σύγχρονο ελληνικό θαύμα

Μανιτάρια, ένα σύγχρονο ελληνικό θαύμα
Τα μικροκλίματα της Ελλάδας, εξασφαλίζουν μεγάλη βιοποικιλότητα μανιταριών (Βασιλική Χρυσοστομίδου, «Καθημερινή», αναδημοσίευση «Δασαρχείο»)

Zygmunt Bauman: «Ρευστές ζωές, ρευστός κόσμος, ρευστή αγάπη»

Zygmunt Bauman: «Ρευστές ζωές, ρευστός κόσμος, ρευστή αγάπη»
«Είμαι βραχυπρόθεσμα απαισιόδοξος αλλά μακροπρόθεσμα αισιόδοξος»

Οι φλαμουριές ανθίζουν στο Σεράγεβο

Οι φλαμουριές ανθίζουν στο Σεράγεβο
Η λογοτεχνική δημοσιογραφία στα καλύτερά της - Azra Nuhefendić

Jürgen Habermas

Jürgen Habermas
¨Ολα τα κείμενα από το περιοδικό "Blätter für deutsche und internationale Politik"
(pdf, Γερμανικά)

Ρούντι Ντούτσκε, Ραλφ Ντάρεντορφ (Φράϊμπουργκ, 1968 - H «επί της στέγης του αυτοκινήτου συνομιλία»)

Ρούντι Ντούτσκε, Ραλφ Ντάρεντορφ (Φράϊμπουργκ, 1968 - H «επί της στέγης του αυτοκινήτου συνομιλία»)
Ο ήπιος επαναστάτης χωρίς δόγμα με τον φιλελεύθερο υποστηρικτή της κοινωνικής δικαιοσύνης και του Κέϋνς - Υπερβάσεις «φραγμάτων» σε μια εποχή που η Πολιτική γραφόταν με κεφαλαίο «Π»

The Roosevelt Institute

The Roosevelt Institute
Ελεωνόρα και Φραγκλίνος Ρούσβελτ - Πολιτική για καιρούς οικονομικής κρίσης

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας
«Χριστούγεννα με τον Κοκκινολαίμη – Το Αηδόνι του Χειμώνα»

Ο εκ των υστέρων αποχαιρετισμός στον Λουκάνικο, κατά κόσμον Θόδωρο
(πέθανε τον Μάïο του 2014)

Ο εκ των υστέρων αποχαιρετισμός στον Λουκάνικο, κατά κόσμον Θόδωρο <br>(πέθανε τον Μάïο του 2014)
Ο σκύλος - σύμβολο μιας σκληρής εποχής, η προσωπικότητα του 2011 (Time)

Φιλιά εις τα παιδιά

Φιλιά εις τα παιδιά
Ένα κομμάτι Θεσσαλονίκης του χθές και του σήμερα

Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας & Ανάπτυξης:
Γιατί μεγαλώνει διαρκώς η κοινωνική ανισότητα

Christopher Lasch

Christopher Lasch
Ο καταναλωτισμός υπονομεύει τις αξίες της σταθερότητας και της αφοσίωσης, προπαγανδίζει
την καταστροφή της οικογενειακής ζωής

Jürgen Habermas - αφιέρωμα στο περιοδικό Esprit, 8/9-2015 (γαλλικά)

Jürgen Habermas - αφιέρωμα στο περιοδικό Esprit, 8/9-2015 (γαλλικά)
Βλέπει τον εαυτό του ως κοινωνιολόγο κυρίως, όμως είναι και ο «τελευταίος φιλόσοφος» ή μάλλον κάνει φιλοσοφική κοινωνιολογία και κοινωνιολογική φιλοσοφία- τι ζητά η φιλοσοφία σ' αυτούς τους δύσκολους καιρούς;

Ενρίκο Μπερλινγκουέρ

Ενρίκο Μπερλινγκουέρ
Hθικολόγος, συντηρητικός, εργατιστής, προπαγανδιστής της λιτότητας;¨Η επικριτής του καταναλωτισμού και της σπατάλης, για μια άλλη πολιτική ηθική, υπέρ του «μικρού» πολίτη;

Ψηλά στην Πίνδο, στο Περτούλι

Ψηλά στην Πίνδο, στο Περτούλι