Δευτέρα, 7 Απριλίου 2014

Η σκοτεινή νύχτα της ψυχής. Για την «Εξέγερση των Ελίτ και την Προδοσία της Δημοκρατίας» (Christopher Lasch)

του Scott London
  
δημοσιεύθηκε στον ιστότοπο Scott London:  Book Review - Christopher Lasch: The Revolt of the Elites and the Betrayal of Democracy


Ο Κρίστοφερ Λάς ήταν μία από εκείνες τις σπάνιες μορφές της Αμερικανικής δημόσιας ζωής, που ήταν σεβαστές από ανθρώπους τόσο της αριστεράς όσο και της δεξιάς, μεταξύ των ακαδημαϊκών αλλά και συνηθισμένων λαϊκών ανθρώπων, σε πνευματικούς κύκλους αλλά και μεταξύ εκείνων που δεν έχουν υπομονή για αφηρημένες ιδέες. Ως ιστορικός και κριτικός του πολιτισμού, έγινε ίσως πιό γνωστός με το βιβλίο του The Culture of Narcissism, το οποίο έγινε μπεστ σέλερ στα τέλη της δεκαετίας του 1970. Η Εξέγερση των ελίτ και η Προδοσία της Δημοκρατίας, μια συλλογή δοκιμίων που δημοσιεύτηκαν το 1994, μετά το θάνατό του, αντιπροσωπεύει τον Λάς στα καλύτερά του - έγκαιρος, διορατικός και πνευματικά ασυυμβίβαστος.

Το βιβλίο συγκεντρώνει δεκατρία δοκίμια (δέκα από τα οποία έχουν προσαρμοσθεί από προηγουμένως δημοσιευμένα άρθρα) σχετικά με αυτό που περιγράφει ο Lasch ως «δημοκρατική κακοδιαθεσία» της Αμερικής. Το βιβλίο χωρίζεται σε τρία μέρη : Το πρώτο αφορά την «εμβάθυνση των κοινωνικών διαιρέσεων» μέσα στο έθνος. Το δεύτερο, ερευνά την υποβάθμιση του σύγχρονου δημόσιου λόγου. Και το τρίτο προσφέρει τον στοχασμό και τη διάγνωση του Λάς για την πνευματική κατάσταση στην καρδιά της Αμερικανικής κοινωνικής και πολιτικής κρίσης.
Ο τίτλος του βιβλίου είναι μια αναφορά στο βιβλίο του Jose Ortega y Gasset [βλ. και εδώ - βιβλία του στα Ελληνικά], Η Εξέγερση των Μαζών, ενός αντιδραστικού έργου που δημοσιεύθηκε το 1930, το οποίο απέδωσε την κρίση του Δυτικού πολιτισμού στην «πολιτική κυριαρχία των μαζών». Ο Ortega πίστευε ότι η άνοδος των μαζών στο προσκήνιο απειλεί τη δημοκρατία, καθώς υπονομεύει τα ιδανικά της πολιτικής αρετής που χαρακτήριζε τις παλιές κυρίαρχες ελίτ. Αλλά στα τέλη του Εικοστού αιώνα, στην Αμερική, σύμφωνα με τον Λάς, τη μεγαλύτερη απειλή για τη δημοκρατία δεν την αποτελούν τόσο οι μάζες, όσο μια αναδυόμενη ελίτ των [ελευθερο]επαγγελματικών και διευθυντικών τύπων. Η νέα γνωστική ελίτ αποτελείται από αυτούς που ο Robert Reich αποκάλεσε «αναλυτές συμβόλων» - δικηγόρους, πανεπιστημιακούς, δημοσιογράφους, αναλυτές συστημάτων, χρηματιστές, τραπεζίτες κλπ. Αυτοί οι επαγγελματίες διακινούν την πληροφορία και έχουν ως επάγγελμα τον χειρισμό των λέξεων και των αριθμών. Ζουν σε ένα αφηρημένο κόσμο, στον οποίο η πληροφορία και η τεχνογνωσία είναι τα πιο πολύτιμα αγαθά. Δεδομένου ότι η αγορά γι αυτά τα περιουσιακά στοιχεία είναι διεθνής, η προνομιούχα τάξη ενδιαφέρεται περισσότερο για το παγκόσμιο σύστημα παρά για τις περιφερειακές, εθνικές ή τοπικές κοινότητες. Στην πραγματικότητα, τα μέλη των νέων ελίτ έχουν την τάση να αποξενώνονται από τις κοινότητές τους και από τους συμπολίτες τους.
«Στέλνουν τα παιδιά τους σε ιδιωτικά σχολεία, αυτασφαλίζονται ιδιωτικά για την περίπτωση επειγόντων ιατρικών περιστατικών... και προσλαμβάνουν φύλακες ιδιωτικής ασφάλειας για να προστατεύσουν τον εαυτό τους ενάντια στη βία εναντίον τους η οποία γίνεται όλο και μεγαλύτερη»,  γράφει ο Λάς. «Στην πραγματικότητα, έχουν βγάλει τον εαυτό τους έξω από την κοινή ζωή».
Οι προνομιούχες τάξεις, οι οποίες σύμφωνα με τoν «επεκτατικό» ορισμό του Λάς, αποτελούν τώρα περίπου το ένα πέμπτο του πληθυσμού, έχουν επενδύσει πολύ στην έννοια της κοινωνικής κινητικότητας. Η νέα αξιοκρατία έχει κάνει την επαγγελματική ανέλιξη και την ελευθερία να κερδίζει κανείς χρήματα «τον βασικό στόχο της κοινωνικής πολιτικής». Ο Λάς επικρίνει ότι η εμμονή με τις ευκαιρίες και τον «εκδημοκρατισμό του να είναι κανείς ειδήμων», προδίδει το Αμερικανικό όνειρο αντί να το κάνει παράδειγμα προς μίμηση.
«Η κυριαρχία της εξειδικευμένης γνώσης», γράφει, «είναι το αντίθετο της δημοκρατίας, όπως την κατανοούσαν εκείνοι που είδαν αυτή τη χώρα ως την τελευταία, καλύτερη ελπίδα επί της γης».
Η ιδιότητα του πολίτη δεν θεμελιώνεται στην ίση πρόσβαση στον οικονομικό ανταγωνισμό, αλλά στο να μοιράζεσαι τη συμμετοχή σε μια κοινή ζωή και σ' έναν κοινό πολιτικό διάλογο. Ο στόχος δεν είναι να κρατηθεί η υπόσχεση της διαφυγής από τις «εργαζόμενες τάξεις», υποστηρίζει ο Λάς, αλλά και να θεμελιώνονται οι αξίες και οι θεσμοί της δημοκρατίας στην ευρηματικότητα, στη δραστηριοποίηση, στο αυτεξούσιο και στον αυτοσεβασμό του εργαζόμενου λαού.
Η παρακμή του δημοκρατικού λόγου έχει επέλθει σε μεγάλο βαθμό καθώς αυτός έπεσε στα χέρια των ελίτ, ή των «ομιλουσών τάξεων», όπως ο Λάς αναφέρεται σ' αυτές. Η ευφυής συζήτηση η σχετική με τα κοινά ενδιαφέροντα και ανησυχίες έχει σχεδόν ολοκληρωτικά παραμερισθεί από ιδεολογικές διαμάχες, ξινούς δογματισμούς και επικλήσεις ονομάτων και ταμπελλών. Μας λέει, ότι η αυξανόμενη απομόνωση και κατακερματισμός αυτού που περνά ως δημόσιος λόγος σήμερα, έχει επιδεινωθεί, εξαιτίας της απώλειας των «τρίτων θέσεων» - πέρα από το σπίτι και το χώρο εργασίας - οι οποίες προωθούν εκείνο το είδος της ελεύθερης συναναστροφής και αυθόρμητης συζήτησης μεταξύ των πολιτών, που κάνει τη δημοκρατία να ευδοκιμεί. Χωρίς τους θεσμούς της πολιτικής κοινωνίας - που εκτείνονται από τα πολιτικά κόμματα μέχρι τα δημόσια πάρκα και τους ανεπίσημους χώρους συνάντησης - οι οποίοι «προωθούν τη γενική συζήτηση διαπερνώντας τις διαχωριστικές ταξικές γραμμές», οι κοινωνικές τάξεις όλο και περισσότερο 
«μιλούν μόνον στον εαυτό τους σε μια διάλεκτο δική τους, απρόσιτη για τους έξω από αυτές».
Στο κείμενο «η χαμένη τέχνη της επιχειρηματολογίας», ο Λάς θρηνεί την υποβάθμιση του δημόσιου λόγου στα χέρια του κατεστημένου των Μέσων Ενημέρωσης, που είναι μάλλον δεσμευμένο σε ένα «λανθασμένο ιδεώδες αντικειμενικότητας» παρά στο να παρέχει το πλαίσιο και τη συνέχεια - το θεμέλιο για μια ουσιαστική δημόσια συζήτηση.
Σε μια τελευταία ενότητα με τίτλο «Η Σκοτεινή Νύχτα της Ψυχής», ο Λάς εξετάζει αυτό που θεωρεί πνευματική κρίση στην καρδιά του Δυτικού πολιτισμού. Αυτή η κρίση, υποστηρίζει, είναι το προϊόν μιας υπερβολικής προσκόλλησης στην εκκοσμικευμένη κοσμοθεωρία, η οποία έχει αφήσει μικρό περιθώριο για αμφιβολία και ανασφάλεια στην ελίτ της γνώσης. Παραδοσιακά, η θεσμοποιημένη θρησκεία παρείχε ένα καταφύγιο για τις πνευματικές αβεβαιότητες, καθώς επίσης μια πηγή ανώτερου νοήματος και ένα απόθεμα πρακτικής ηθικής σοφίας. Ωστόσο οι νέες ελίτ, στην αγκαλιά της επιστήμης και της εκκοσμίκευσης, βλέπουν τη θρησκεία με περιφρόνηση που συνορεύει με εχθρότητα. «Ο κριτικός πολιτισμός είναι κατανοητό να αποκλείει τις θρησκευτικές δεσμεύσεις», παρατηρεί ο Λάς. Σήμερα, η θρησκεία είναι «κάτι χρήσιμο για γάμους και κηδείες, αλλά κατά τα άλλα περιττή». Στερημένες από μια υψηλότερη ηθική, οι τάξεις της γνώσης έχουν βρει καταφύγιο σε έναν πολιτισμό του κυνισμού, εμβολιάζοντας στους εαυτούς τους με την ασέβεια. 
«Η κατάρρευση της θρησκείας», γράφει, «η αντικατάστασή της από την ανελέητα επικριτική ευαισθησία, που φαίνεται παραδειγματικά στην ψυχανάλυση, και ο εκφυλισμός της αναλυτικής στάσης[της κλασικής, φροϋδικής ψυχανάλυσης] σε μια ολομέτωπη επίθεση κατά των ιδανικών κάθε είδους, έχουν αφήσει τον πολιτισμό μας σε θλιβερή κατάσταση».
http://aftercrisisblog.blogspot.gr/search/label/Christopher%20Lasch
Christopher Lasch: Ο Φρανκφουρτιανός από τη Νεμπράσκα. Δικαιοσύνη & ελπίδα απέναντι στην ιδιοτέλεια των ελίτ - στον ιστότοπο Μετά την Κρίση


Roger Kimball - Christopher Lasch vs. the elites (από το περιοδικό "New Criterion", Vol. 13, 1995)

 
Μια πολεμική :
Sam Vaknin - The Cultural Narcissist: Lasch in an Age of Diminishing Expectations (όλο, pdf)


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Printfriendly

ΕΠΙΛΟΓΕΣ:
Αντρέϊ Αρσένιεβιτς Ταρκόφσκι

ΕΠΙΛΟΓΕΣ:<br>Αντρέϊ Αρσένιεβιτς Ταρκόφσκι
Πως η αγάπη επουλώνει τη φθορά του κόσμου

Enrico Berlinguer (1981):

Enrico Berlinguer (1981):
Η ηθική διάσταση στην κρίση της πολιτικής

Danilo Kiš:

Danilo Kiš:
Συμβουλές σε νεαρούς συγγραφείς, και όχι μόνον

Wolfgang Münchau

Wolfgang Münchau
Ο συντάκτης οικονομικών θεμάτων Βόλφγκανγκ Μύνχάου (Der Spiegel - Financial Times)

Predrag Matvejević:

Predrag Matvejević:
Ο Ρωσο-Κροάτης ανιχνευτής και λάτρης του Μεσογειακού κόσμου

Christopher Lasch

Christopher Lasch
Ο Φρανκφουρτιανός από τη Νεμπράσκα: Δικαιοσύνη & ελπίδα απέναντι στην ιδιοτέλεια των ελίτ

Azra Nuhefendić

Azra Nuhefendić
Η δημοσιογράφος με τις πολλές διεθνείς διακρίσεις, γράφει για την οριακή, γειτονική Ευρώπη

Βαλκανική Χερσόνησος, η όμορφη

Βαλκανική Χερσόνησος, η όμορφη
Όριο της Ευρώπης, οριακή Ευρώπη

Μάης του '36, Τάσος Τούσης

Μάης του '36, Τάσος Τούσης
Ο σκληρός Μεσοπόλεμος: η εποχή δοσμένη μέσα από τη ζωή ενός ανθρώπου - συμβόλου

Στον καιρό των τσιγγάνων και της μικρής Μαρίας

Ετικέτες

1968 αειφορία Αρχιτεκτονική Αυστρομαρξισμός Βαλκανική Βαρουφάκης βιοποικιλότητα Βρετανία Γαλλία Γερμανία Γκράμσι Εκπαίδευση ΕΚΤ Ελεφάντης Ενέργεια Επισφάλεια Ευρωκομμουνισμός ΗΠΑ Ήπειρος Θεοδωράκης Θεσσαλονίκη Ινστιτούτο Bruegel Ισπανία ιστορία Ιταλία Κέϋνς Κίνα Κινηματογράφος Κλιματική αλλαγή Κοινοτισμός κοινωνική ανισότητα Κορνήλιος Καστοριάδης Κοσμάς Ψυχοπαίδης Κύπρος Λογοτεχνία Μάνεσης Μάξ Βέμπερ Μάρξ Μαρωνίτης Μέσα Ενημέρωσης Μεσόγειος Μιχ. Παπαγιαννάκης Μουσική Μπερλινγκουέρ Νεοναζισμός Νεοφιλελευθερισμός Νίκος Πουλαντζάς Ο τόπος Οικολογία Π. Κονδύλης Παιδεία Πολωνία Πράσινοι Προσφυγιά Ρήγας Ρίτσος Ρωσία Σεφέρης Σολωμός Σοσιαλδημοκρατία συνδικαλισμός Σχολή Φραγκφούρτης Ταρκόφσκι Τουρκία Τράπεζες Τρομοκρατία Τσίπρας Φιλελευθερισμός Φιλοσοφία Φούσκα ακινήτων Χαλκιδική Χρήστος Γιανναράς Χριστιανισμός André Gorz Azra Nuhefendić Christopher Lasch Claus Offe Colin Crouch Ernst Bloch Ernst-W. Böckenförde Fischer Franklin Roosevelt Grexit Habermas J. Augstein Krugman Laclau Le Corbusier Louis Althusser Marc Mazower Matvejević Mudde Niels Kadritzke Ralf Dahrendorf Stiglitz Streeck T. S. Eliot Ulrich Beck Ulrike Guérot Umberto Eco Wallerstein Walter Benjamin Wolfgang Münchau Žižek Zygmunt Bauman

Song for the Unification (Zbigniew Preisner -
Elzbieta Towarnicka - Kr. Kieślowski) - youtube

Song for the Unification (Zbigniew Preisner - <br>Elzbieta Towarnicka - Kr. Kieślowski) - youtube
Ἐὰν ταῖς γλώσσαις τῶν ἀνθρώπων λαλῶ καὶ τῶν ἀγγέλων,
ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, γέγονα χαλκὸς ἠχῶν ἢ κύμβαλον ἀλαλάζον...
Ἡ ἀγάπη ...πάντα στέγει, πάντα πιστεύει, πάντα ἐλπίζει, πάντα ὑπομένει...
Νυνὶ δὲ μένει πίστις, ἐλπίς, ἀγάπη, τὰ τρία ταῦτα·
μείζων δὲ τούτων ἡ ἀγάπη (προς Κορινθ. Α΄ 13)

Ισραήλ - Παλαιστίνη: Στο τέλος της γης

Ισραήλ - Παλαιστίνη: Στο τέλος της γης
Νταβίντ Γκρόσμαν: Το πένθος του πατέρα και της Ιστορίας

Κουνκούς ή Δίας, ένας λευκός γάτος απο τη Μοσούλη

Κουνκούς ή Δίας, ένας λευκός γάτος απο τη Μοσούλη
Μια ιστορία προσφυγιάς, στη Λέσβο και στη Νορβηγία

Αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής

Αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής
Erik Stokstad («Science»): New rice variety could feed the planet without warming it

Μανιτάρια, ένα σύγχρονο ελληνικό θαύμα

Μανιτάρια, ένα σύγχρονο ελληνικό θαύμα
Τα μικροκλίματα της Ελλάδας, εξασφαλίζουν μεγάλη βιοποικιλότητα μανιταριών (Βασιλική Χρυσοστομίδου, «Καθημερινή», αναδημοσίευση «Δασαρχείο»)

Zygmunt Bauman: «Ρευστές ζωές, ρευστός κόσμος, ρευστή αγάπη»

Zygmunt Bauman: «Ρευστές ζωές, ρευστός κόσμος, ρευστή αγάπη»
«Είμαι βραχυπρόθεσμα απαισιόδοξος αλλά μακροπρόθεσμα αισιόδοξος»

Zygmunt Bauman, Krzysztof Pomian, Marcel Gauchet, Michael Kazin

Zygmunt Bauman, Krzysztof Pomian, Marcel Gauchet, Michael Kazin
Ο 21ος αιώνας: Ένας κόσμος χωρίς την αριστερά (“Kultura Liberalna” - Πολωνία, αγγλικά)

Οι φλαμουριές ανθίζουν στο Σεράγεβο

Οι φλαμουριές ανθίζουν στο Σεράγεβο
Η λογοτεχνική δημοσιογραφία στα καλύτερά της - Azra Nuhefendić

K.S. Karol (1924 - 10 Απριλίου 2014), ο δημοσιογράφος - του Μικαέλ Λεβύ

K.S. Karol (1924 - 10 Απριλίου 2014), ο δημοσιογράφος   - του Μικαέλ Λεβύ
- «Με ποιανού το μέρος είστε κύριε Κάρολ»; - «Είμαι με τον εαυτό μου»

Jürgen Habermas

Jürgen Habermas
¨Ολα τα κείμενα από το περιοδικό "Blätter für deutsche und internationale Politik"
(pdf, Γερμανικά)

Η Ρεïχανέχ Τζαμπαρί και οι νάρκισσοι

Η Ρεïχανέχ Τζαμπαρί και οι νάρκισσοι
Φιλελεύθεροι και «μαρξιστές» νάρκισσοι της «γενιάς του '68» στη Δύση, ποτέ δεν θα καταλάβουν γιατί προτίμησε το μνήμα για να μη παραιτηθεί από την αξιοπρέπειά της. Η αδιαφορία τους είναι φυσικό επακόλουθο της ιδεολογίας και της νοοτροπίας τους

«Σταθμοί του Σταυρού», μια ταινία του Ντίτριχ Μπρίγκμαν

«Σταθμοί του Σταυρού», μια ταινία του Ντίτριχ Μπρίγκμαν
Η Μαρία ανήκει και στους δύο κόσμους, αλλά και σε κανέναν από αυτούς. Οὐ γὰρ ἔχομεν ὧδε μένουσαν πόλιν. Αντεπεξέρχεται όσο καλύτερα μπορεί στις απαιτήσεις των μεν και των δε, χωρίς να διστάζει να στηλώσει το κορμάκι της όταν διακυβεύονται οι αρχές της. Δε θέλει να τη φωτογραφίζουν, να την αναγκάζουν να ακούει ποπ μουσική, να λέει ψέματα, να αφίσταται των αξιών της. Δεν είναι ψόφιο ψάρι· πάει ενάντια στο ρεύμα. Θα θυσιάσει τη ζωή της για να μιλήσει επιτέλους ο τετράχρονος αδερφός της, που αρχίζει να θεωρείται αυτιστικός από ιατρούς και οικογένεια : μόλις ξεψυχήσει, ο αδερφός της αρχίζει να μιλάει - του Ν. Ράπτη

Ρούντι Ντούτσκε, Ραλφ Ντάρεντορφ (Φράϊμπουργκ, 1968 - H «επί της στέγης του αυτοκινήτου συνομιλία»)

Ρούντι Ντούτσκε, Ραλφ Ντάρεντορφ (Φράϊμπουργκ, 1968 - H «επί της στέγης του αυτοκινήτου συνομιλία»)
Ο ήπιος επαναστάτης χωρίς δόγμα με τον φιλελεύθερο υποστηρικτή της κοινωνικής δικαιοσύνης και του Κέϋνς - Υπερβάσεις «φραγμάτων» σε μια εποχή που η Πολιτική γραφόταν με κεφαλαίο «Π»

The Roosevelt Institute

The Roosevelt Institute
Ελεωνόρα και Φραγκλίνος Ρούσβελτ - Πολιτική για καιρούς οικονομικής κρίσης

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας
«Χριστούγεννα με τον Κοκκινολαίμη – Το Αηδόνι του Χειμώνα»

Jean Monnet's Brandy and Europe's Fate

Jean Monnet's Brandy and Europe's Fate
Οι οραματισμοί του Ζαν Μονέ για την ενωμένη Ευρώπη και η αντιμετώπιση της κρίσης
- του Strobe Talbott (The Brookings Essay)

Georg Trakl (1887-1914) - Ένας οδοιπόρος στον μαύρο άνεμο

Georg Trakl (1887-1914) - Ένας οδοιπόρος στον μαύρο άνεμο
Η ποίηση στα σκοτεινότερά της και στα καλύτερά της
Εισαγωγή, σημειώσεις, σχόλια, μετάφραση: Ιωάννα Αβραμίδου

Παναγιώτης Ιωακειμίδης: Πολιτική εξουσία και ζώα

Παναγιώτης Ιωακειμίδης: Πολιτική εξουσία και ζώα
Ένας ρόλος για τα κατοικίδια στους χώρους της εξουσίας

Ο εκ των υστέρων αποχαιρετισμός στον Λουκάνικο, κατά κόσμον Θόδωρο
(πέθανε τον Μάïο του 2014)

Ο εκ των υστέρων αποχαιρετισμός στον Λουκάνικο, κατά κόσμον Θόδωρο <br>(πέθανε τον Μάïο του 2014)
Ο σκύλος - σύμβολο μιας σκληρής εποχής, η προσωπικότητα του 2011 (Time)

Φιλιά εις τα παιδιά

Φιλιά εις τα παιδιά
Ένα κομμάτι Θεσσαλονίκης του χθές και του σήμερα

Street Art Utopia

Street Art Utopia
We declare the world as our canvas

Christopher Lasch

Christopher Lasch
Ο καταναλωτισμός υπονομεύει τις αξίες της σταθερότητας και της αφοσίωσης, προπαγανδίζει
την καταστροφή της οικογενειακής ζωής (φωτ. από τον ιστότοπο Eagainst.com)

Jürgen Habermas - αφιέρωμα στο περιοδικό Esprit, 8/9-2015 (γαλλικά)

Jürgen Habermas - αφιέρωμα στο περιοδικό Esprit, 8/9-2015 (γαλλικά)
Ο τελευταίος φιλόσοφος - τι ζητά η φιλοσοφία σ' αυτούς τους δύσκολους καιρούς;

Ενρίκο Μπερλινγκουέρ

Ενρίκο Μπερλινγκουέρ
Hθικολόγος, συντηρητικός, εργατιστής, προπαγανδιστής της λιτότητας;¨Η επικριτής του καταναλωτισμού και της σπατάλης, για μια άλλη πολιτική ηθική, για τον "μικρό" πολίτη;

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας
«Χριστούγεννα με τον Κοκκινολαίμη – Το Αηδόνι του Χειμώνα»