Παρασκευή, 16 Ιανουαρίου 2015

Παιχνίδια κυριαρχίας, Ευρώπη, Γερμανία, Σοσιαλδημο-
κρατία. Δύο άρθρα του Νίκου Μουζέλη

1. Παιχνίδι κυριαρχίας
 
του Νίκου Μουζέλη
 
© Το Βήμα, Παιχνίδι κυριαρχίας 15/2/2015
αναδημοσίευση "Μεταρρύθμιση"

 






Το πιο κομβικό πρόβλημα της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ στη σημερινή συγκυρία είναι ο χειρισμός των εξελισσόμενων διαπραγματεύσεων μεταξύ της ελληνικής κυβέρνησης και των εταίρων μας. Η γενική εντύπωση του κόσμου είναι πως τελικά οι δύο πλευρές θα τα βρουν. Τα εμπόδια όμως για μια λύση κοινής αποδοχής είναι μεγάλα. Αυτό σημαίνει πως η πιθανότητα μιας grexit δεν είναι τόσο απίθανη όσο πολλοί πιστεύουν. Οι Βρυξέλλες επιμένουν στη συνέχιση του Μνημονίου μέχρι το τέλος της αξιολόγησης. Η ελληνική πλευρά από την άλλη μεριά ζητάει μια «γέφυρα» υπό τη μορφή ενός δανειακού προγράμματος που δεν θα συνδέεται ούτε με νέα μέτρα λιτότητας ούτε με έλεγχο από την τρόικα. Αν υποχωρήσει η κυρία Μέρκελ, αυτό θα οδηγήσει στην παραπέρα κινητοποίηση των πολιτικών δυνάμεων στην ευρωζώνη που επιθυμούν ή και απαιτούν το τέλος της λιτότητας - λιτότητα στην οποία η γερμανίδα καγκελάριος επιμένει. Αν υποχωρήσει ο Αλέξης Τσίπρας, αυτό θα θεωρηθεί μια θεαματική «κωλοτούμπα» που θέτει υπό αμφισβήτηση τις κεντρικές προγραμματικές δηλώσεις της κυβέρνησης. Από αυτή την άποψη, η βασική διαφορά μεταξύ των δύο πλευρών είναι λιγότερο οικονομική ή γραφειοκρατική (σεβασμός των κοινών κανόνων) και περισσότερο πολιτική. Είναι θέμα κυριαρχίας.
Η Γερμανίδα καγκελάριος θέλει «να βάλει στη θέση τους» αυτούς που αρχίζουν να αμφισβητούν όχι μόνο τη νεοφιλελεύθερη στρατηγική της λιτότητας, αλλά και τη γερμανική ηγεμονία στο πλαίσιο της ευρωζώνης. Οσο για τον έλληνα πρωθυπουργό, μια υποχώρηση θα δημιουργούσε σοβαρά προβλήματα μέσα στο κόμμα, αφού η «λαφαζανική κομματική αντιπολίτευση» θα θεωρούσε κάθε υποχώρηση προδοσία. Βέβαια υποχωρήσεις έχει ήδη κάνει ο ΣΥΡΙΖΑ. Αυτές όμως δεν είναι για τη στιγμή πολύ ορατές ή άμεσες. Υποχώρηση όμως στο πλαίσιο των τωρινών διαπραγματεύσεων είναι κεντρικής σημασίας, αφού θα καθορίσει αν η Ελλάδα θα μείνει ή θα φύγει από την ευρωζώνη. Είναι επίσης κεντρικής σημασίας γιατί αν ο Αλέξης Τσίπρας υποχωρήσει το κόμμα και ο ίδιος θα χάσουν την πρωτοφανή σημερινή δημοτικότητά τους. Θα χάσουν το συμβολικό τους κεφάλαιο.
Με άλλα λόγια, και οι δύο πλευρές έχουν εμπλακεί σε ένα παιχνίδι που φαίνεται να είναι μηδενικού αθροίσματος, δηλαδή ό,τι κερδίζει ο ένας χάνει ο άλλος. Τα παραπάνω δεν σημαίνουν πως μια κοινά αποδεκτή συμφωνία είναι αδύνατη. Είναι όμως εξαιρετικά δύσκολη, αφού θα πρέπει να ικανοποιεί αντιτιθέμενα συμφέροντα. Πάντως θέλω να τονίσω εδώ πως θα είναι κρίμα αν δεν βρεθεί τρόπος να επωφεληθούμε από την κίνηση του Ντράγκι που είναι ένα πρώτο βήμα για την άμβλυνση της μερκελικής λιτότητας.
Δεν θα ασχοληθώ με το πρόβλημα του τι θα συμβεί αν βρεθούμε εκτός ευρωζώνης. Απλά θα παρατηρήσω πως στην περίπτωση μιας grexit η Ελλάδα, η οποία έχει παίξει σημαντικό ρόλο ως καταλύτης σημαντικών εξελίξεων στην ευρωζώνη, μπορεί να βρεθεί εκτός της ευρωζώνης πριν αυτές οι εξελίξεις οδηγήσουν στο πέρασμα από τη λιτότητα στην ανάπτυξη, από τον ανταγωνισμό στην αλληλεγγύη.
Από την άλλη μεριά, αν επιτευχθεί συμφωνία, οι δυσκολίες μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα δεν πρόκειται να αμβλυνθούν. Ας πάρουμε σαν παράδειγμα τον στόχο της μείωσης της ανεργίας. Αυτός ο στόχος είναι βέβαια κοινός σε όλα τα μέλη της ευρωζώνης. Είναι όμως πολύ πιο δύσκολος να επιτευχθεί στη χώρα μας. Μιας χώρας όπου, πέρα από τον τουρισμό, το παρωχημένο οικονομικό μοντέλο της δεν μπορεί να δημιουργήσει πολλές θέσεις εργασίας. Οσο για ξένες επενδύσεις, στο πλαίσιο της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης η πρωτοφανής κινητικότητα του κεφαλαίου τού δίνει τη δυνατότητα να κατευθύνεται σε χώρες όπου η εργασία είναι πολύ φτηνή και τα εργασιακά δικαιώματα ανύπαρκτα.
Μέσα σε ένα τέτοιο περιοριστικό πλαίσιο, οι δομικές αδυναμίες της Ελλάδας θα μπορέσουν να ξεπεραστούν μόνο όταν οι αναγκαίες μεταρρυθμίσεις μέσα στη χώρα (όπως ο εκσυγχρονισμός της δημόσιας διοίκησης, η πάταξη της διαφθοράς, η μείωση των ανισοτήτων, η δύναμη της ολιγαρχίας κ.τ.λ.) συνδυαστούν με αναγκαίες αλλαγές στο επίπεδο της ευρωζώνης. Οπως έχει συχνά ειπωθεί, η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης ήταν από την αρχή βασισμένη στη λανθασμένη ιδέα πως είναι δυνατόν να έχεις περισσότερο ανταγωνιστικές οικονομίες (ο Βορράς) και λιγότερο ανταγωνιστικές (ο Νότος) χωρίς σοβαρούς αναδιανεμητικούς μηχανισμούς που πάνε πολύ πιο πέρα από τη «βοήθεια» τύπου ΕΣΠΑ. Η ανισορροπία μεταξύ των συνεχώς διογκούμενων γερμανικών πλεονασμάτων και των συνεχώς αυξανόμενων ελλειμμάτων του Νότου απαιτεί μια ουσιαστική βοήθεια τύπου Μάρσαλ. Οσο η τωρινή πολιτική λιτότητας συνεχίζεται και όσο η συστηματική μεταφορά πόρων από τον Νότο στον Βορρά δεν αντιστρέφεται, σύντομα οι γερμανικές ελίτ θα αναγκαστούν να αντιμετωπίσουν το εξής δίλημμα:
* ή μια ριζική αλλαγή της δομής της ευρωζώνης, καθώς και μια αλλαγή της νεοφιλελεύθερης, καταστροφικής πολιτικής της λιτότητας,
* ή τη διάλυση της ευρωζώνης.
Αν συμβεί το πρώτο, οι μεταρρυθμίσεις στην Ελλάδα θα έχουν μεγαλύτερες πιθανότητες επιτυχίας και η χώρα για πρώτη φορά θα αποκτήσει εντός της ευρωζώνης ουσιαστική αυτονομία. Αν συμβεί το δεύτερο, η αυτονομία μας, αντίθετα με αυτό που πολλοί πιστεύουν, θα αμβλυνθεί, αφού θα είμαστε στο έλεος της δικτατορίας των παγκόσμιων αγορών - μια δικτατορία που είναι πιο επώδυνη από αυτήν της κυρίας Μέρκελ. Γιατί μια οικονομικά, πολιτικά και κοινωνικά ενωμένη Ευρώπη θα μπορεί να αντισταθεί πιο αποτελεσματικά στον παγκόσμιο νεοφιλελεύθερο καπιταλισμό-καζίνο.
Τα εμπόδια της ομαλής ευρωπαϊκής πορείας της χώρας δεν είναι μόνο αυτά που η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ αντιμετωπίζει στις τωρινές διαπραγματεύσεις. Αν τελικά αποφύγουμε την grexit, η Ελλάδα εντός της ευρωζώνης θα έχει να αντιμετωπίσει εξίσου δύσκολα προβλήματα προσαρμογής μεσο- και μακροπρόθεσμα. Θα μπορέσει να τα χειριστεί πιο αποτελεσματικά αν οι αναγκαίες μεταρρυθμίσεις γίνουν στο πλαίσιο μιας ευρωζώνης όπου η λογική της ανάπτυξης και της αλληλεγγύης υπερισχύει.
Τέλος, κλείνω με την ευχή όλα τα ελληνικά δημοκρατικά κόμματα να στηρίξουν στη δύσκολη αυτή στιγμή την κυβέρνηση χωρίς «ναι μεν αλλά», χωρίς αστερίσκους. Είναι τέτοια η κατάσταση που χωρίς καμία αμφιβολία η κομματική λογική πρέπει να μπει σε παρένθεση.

2.Μπορεί ν' αναγεννηθεί η σοσιαλδημοκρατία;
   
του Νίκου Μουζέλη
  
αναδημοσίευση "Μεταρρύθμιση"








Η σοσιαλδημοκρατία έκανε την εμφάνισή της στον 19ο αιώνα σαν μια κίνηση που αρχικά είχε και επαναστατικές / μαρξιστικές και εξελικτικές / ρεφορμιστικές τάσεις. Η πόλωση μεταξύ των δύο προσανατολισμών πήρε την πιο χαρακτηριστική μορφή της στη διαμάχη μεταξύ της λενινιστικής επαναστατικής στρατηγικής (ως προς τον τρόπο υπέρβασης του καπιταλισμού) και αυτής του Μπερνστάιν. Η επαναστατική προσέγγιση πρέσβευε πως η εξελικτική προοπτική θα οδηγούσε στην «αστικοποίηση» της εργατικής τάξης και άρα στη μακρόχρονη επιβίωση του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής. Ο Μπερνστάιν, από την άλλη μεριά, πίστευε πως η σταδιακή καλυτέρευση της θέσης των εργατών μέσω δημοκρατικών διαδικασιών είναι η βασική προϋπόθεση για την υπέρβαση του καπιταλισμού και το πέρασμα στον δημοκρατικό σοσιαλισμό, δηλαδή σε μια μετακαπιταλιστική κατάσταση όπου ο έλεγχος των μέσων παραγωγής θα βασιζόταν κυρίως σε συνεταιριστικές αξίες και κανόνες.
Τελικά η στρατηγική του Μπερνστάιν επικράτησε και αυτό οδήγησε στα τριάντα «χρυσά χρόνια» της σοσιαλδημοκρατίας (1945-1975). Σε αυτή την περίοδο, πολλά σοσιαλδημοκρατικά βορειοδυτικά ευρωπαϊκά κόμματα κατέκτησαν την εξουσία και κατόρθωσαν να «εξανθρωπίσουν» σε κάποιον βαθμό τον καπιταλισμό. Κατόρθωσαν να προωθήσουν τη διάχυση δικαιωμάτων προς τη λαϊκή βάση. Δικαιώματα στον αστικό χώρο (κράτος δικαίου), στον πολιτικό (καθολική ψήφος για άνδρες) και στον κοινωνικό (κράτος πρόνοιας). Πρόκειται για ένα κατόρθωμα που δεν είχε ποτέ άλλοτε επιτευχθεί στη σύγχρονη εποχή.
Προς το τέλος της δεκαετίας του ʼ70 όμως παρατηρούμε μια εκτεταμένη/βαθιά σοσιαλδημοκρατική κρίση, η οποία είχε δύο βασικά αίτια. Πρώτον, λόγω των νέων τεχνολογιών της μεταφορντικής περιόδου η βιομηχανική εργατική τάξη, που ήταν η κύρια βάση των σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων, συρρικνώθηκε. Δεύτερον, η άνοδος της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης και η μείωση της αυτονομίας του κράτους-έθνους άλλαξαν την ισορροπία δύναμης μεταξύ κεφαλαίου και εργασίας. Το κράτος δεν ήταν πια ικανό να ελέγξει τις κινήσεις του κεφαλαίου εντός των εθνικών συνόρων. Λόγω αυτού τα σοσιαλδημοκρατικά κόμματα μετατράπηκαν σε «catch-all parties», δηλαδή σε κόμματα που για να επιβιώσουν εκλογικά αναγκάστηκαν να απευθυνθούν σε ένα πολύ ευρύτερο κοινό, χάνοντας έτσι τον φιλεργατικό χαρακτήρα τους. Σε έναν σημαντικό βαθμό υποχρεώθηκαν να αποδεχθούν νεοφιλελεύθερες θέσεις και πρακτικές. Η υλοποίηση αυτών των θέσεων οδήγησε, ως γνωστόν, σε τεράστιες ανισότητες, στη σχετική αποδυνάμωση του κράτους πρόνοιας και στην περιθωριοποίηση ενός μεγάλου μέρους του πληθυσμού.
Πολλοί, κυρίως στον χώρο της Αριστεράς, ταυτίζουν αποκλειστικά τη σοσιαλδημοκρατία με τη χρυσή εποχή της. Κατʼ αυτούς η «αληθινή» σοσιαλδημοκρατία είναι φαινόμενο της πρώιμης μεταπολεμικής περιόδου. Σήμερα έχει εξαφανιστεί ανεπιστρεπτί. Από την άλλη μεριά όμως υπάρχουν αυτοί που ορίζουν το φαινόμενο ευρύτερα: σε ένα εξελικτικό, ρεφορμιστικό κίνημα που μπορεί να αναζωογονηθεί, που μπορεί να ξεπεράσει τη σημερινή κρίση του δημιουργώντας νέες στρατηγικές βασισμένες στα νέα δεδομένα και που θα στοχεύουν σε μια δεύτερη «χρυσή εποχή», σε έναν δεύτερο εξανθρωπισμό του καπιταλισμού.
Παρʼ όλο που το κράτος-έθνος δεν έχει σήμερα συρρικνωθεί, όπως ήδη ειπώθηκε, έχει χάσει ένα σημαντικό μέρος της αυτονομίας του. Ως εκ τούτου, είναι γεγονός πως μια προοδευτική σοσιαλδημοκρατία δεν είναι πια εφικτή «σε μία μόνο χώρα» - κυρίως στον ευρωπαϊκό Νότο. Μπορεί μόνο να επιτευχθεί σε ένα ευρύτερο μεταεθνικό πλαίσιο όπως αυτό της ΟΝΕ. Ενα πλαίσιο ικανό να αποκτήσει μια σχετική αυτονομία σε σχέση με το παγκόσμιο σύστημα. Αυτό βέβαια προϋποθέτει μια ριζικά διαφορετική ευρωζώνη. Προϋποθέτει τη ριζική αλλαγή της ετοιμόρροπης αρχιτεκτονικής της. Προϋποθέτει το πέρασμα από μια νεοφιλελεύθερη, γερμανοκρατούμενη Ευρώπη σε μια πιο ενοποιημένη σοσιαλδημοκρατική κοινότητα χωρών που να βασίζεται όχι μόνο στον ανταγωνισμό αλλά και στην αλληλεγγύη. Σημαίνει, πιο συγκεκριμένα, τη δημιουργία αναδιανεμητικών μηχανισμών που θα μειώνουν τις ανισότητες μεταξύ πιο αναπτυγμένων και λιγότερο αναπτυγμένων/ανταγωνιστικών οικονομιών. Είναι δυνατόν να δημιουργηθεί μια τέτοια Ευρώπη; Νομίζω πως είναι δύσκολο, αλλά όχι αδύνατο.
Οι γερμανικές ελίτ αντιλαμβάνονται πια πως, λόγω της ανάπτυξης των «αναδυόμενων οικονομιών», η τυχόν διάλυση της ΟΝΕ θα καταστήσει τη χώρα τους έναν τρίτης κατηγορίας παίκτη στην παγκόσμια οικονομία. Αυτό η κυρία Μέρκελ θέλει να το αποφύγει, χωρίς να αλλάξει όμως τη νεοφιλελεύθερη πολιτική της. Δεν νομίζω πως αυτό είναι εφικτό. Η Γερμανία θα πρέπει να διαλέξει: ή τον σοσιαλδημοκρατικό μετασχηματισμό της ευρωζώνης ή τη διάλυσή της.
   
Η παγκόσμια διάσταση
Μετά την κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού η παγκόσμια οικονομία αποτελείται από τρεις διαφορετικούς τύπους καπιταλισμού: τον νεοφιλελεύθερο τύπο, όπου κυριαρχούν οι ΗΠΑ, τον αυταρχικό καπιταλισμό, όπου κύριος παγκόσμιος παίκτης είναι η Κίνα, και τον πιο αδύναμο ημι-σοσιαλδημοκρατικό/«σοσιαλφιλελεύθερο» ευρωπαϊκό καπιταλισμό της ευρωζώνης. Από αυτή τη σκοπιά, η πιθανή σοσιαλδημοκρατικοποίηση της Ευρώπης μπορεί να οδηγήσει ξανά σε ευνοϊκές συνθήκες για την αναβίωση προοδευτικών σοσιαλδημοκρατικών στρατηγικών.
Τέλος, όπως πολλές φορές στο παρελθόν έτσι και σήμερα, στους κόλπους της Αριστεράς, πολλαπλασιάζονται οι προβλέψεις για την επερχόμενη κατάρρευση του καπιταλισμού. Νομίζω πως αυτή η πρόβλεψη θα διαψευστεί για μία ακόμη φορά. Ο καπιταλιστικός τρόπος παραγωγής σίγουρα δεν είναι αιώνιος. Αλλά έχει ακόμη πολλά χρόνια ζωής. Αν όχι για κανέναν άλλο λόγο, γιατί οι δυνάμεις που προσπαθούν να τον ανατρέψουν (αριστερά συνδικάτα και κόμματα, μαζικές κινητοποιήσεις τύπου Γένοβας και Αγανακτισμένων, νέα κοινωνικά κινήματα, παγκόσμιες μη κυβερνητικές οργανώσεις κτλ.) είναι εξαιρετικά καχεκτικές - και σε εθνικό και σε παγκόσμιο επίπεδο. Υπάρχει βέβαια η θεωρία πως λόγω των συνεχιζόμενων και εντεινόμενων παγκόσμιων κρίσεων, ακόμα και χωρίς σοβαρές λαϊκές πιέσεις, οι συστημικές αντινομίες της παγκόσμιας οικονομίας θα οδηγήσουν στην κατάρρευση του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής. Αυτού του είδους οι αναλύσεις που ξαναπροβάλλουν στον αριστερό χώρο (βλ. π.χ. Streeck, 2014) δεν λαμβάνουν υπόψη τους πως οι δυνάμεις που θα διαμορφώσουν τον κόσμο στις δεκαετίες που έρχονται είναι η Κίνα και οι ΗΠΑ, που είναι καπιταλιστικές, χωρίς να είναι παθητικά όργανα των πολυεθνικών. Αυτοί οι δύο πιο σοβαροί παίκτες στην παγκόσμια οικονομία και γεωπολιτική αρένα έχουν τουλάχιστον ένα κοινό συμφέρον: την πιο αποτελεσματική διαχείριση των καπιταλιστικών κρίσεων, κρίσεων που αναμφίβολα θα συνεχιστούν αλλά μπορούν σε έναν μεγάλο βαθμό να ελεγχθούν.
Αν ισχύουν τα παραπάνω, οι προοδευτικές δυνάμεις (δηλαδή οι δυνάμεις που μάχονται για την παραπέρα διάχυση δικαιωμάτων προς τα λαϊκά στρώματα) έχουν την εξής επιλογή: ή να ακολουθήσουν στρατηγικές ανατροπής του καπιταλισμού ή να ακολουθήσουν μια νέα προοδευτική, ρεφορμιστική στρατηγική εντός των ορίων που επιβάλλει το καπιταλιστικό πλαίσιο. Η πρώτη, επειδή είναι ουτοπική, όπως στο παρελθόν, θα αποτύχει. Η δεύτερη μπορεί να οδηγήσει σε μιαν αναβίωση της σοσιαλδημοκρατίας και σε έναν πιο ανθρώπινο κόσμο.
Ο κ. Νίκος Μουζέλης είναι ομότιμος καθηγητής Κοινωνιολογίας στη London School of Economics.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Printfriendly

ΕΠΙΛΟΓΕΣ:
Αντρέϊ Αρσένιεβιτς Ταρκόφσκι

ΕΠΙΛΟΓΕΣ:<br>Αντρέϊ Αρσένιεβιτς Ταρκόφσκι
Πως η αγάπη επουλώνει τη φθορά του κόσμου

Enrico Berlinguer (1981):

Enrico Berlinguer (1981):
Η ηθική διάσταση στην κρίση της πολιτικής

Danilo Kiš:

Danilo Kiš:
Συμβουλές σε νεαρούς συγγραφείς, και όχι μόνον

Wolfgang Münchau

Wolfgang Münchau
Ο συντάκτης οικονομικών θεμάτων Βόλφγκανγκ Μύνχάου (Der Spiegel - Financial Times)

Predrag Matvejević:

Predrag Matvejević:
Ο Ρωσο-Κροάτης ανιχνευτής και λάτρης του Μεσογειακού κόσμου

Christopher Lasch

Christopher Lasch
Ο Φρανκφουρτιανός από τη Νεμπράσκα: Δικαιοσύνη & ελπίδα απέναντι στην ιδιοτέλεια των ελίτ

Azra Nuhefendić

Azra Nuhefendić
Η δημοσιογράφος με τις πολλές διεθνείς διακρίσεις, γράφει για την οριακή, γειτονική Ευρώπη

Βαλκανική Χερσόνησος, η όμορφη

Βαλκανική Χερσόνησος, η όμορφη
Όριο της Ευρώπης, οριακή Ευρώπη

Μάης του '36, Τάσος Τούσης

Μάης του '36, Τάσος Τούσης
Ο σκληρός Μεσοπόλεμος: η εποχή δοσμένη μέσα από τη ζωή ενός ανθρώπου - συμβόλου

Στον καιρό των τσιγγάνων και της μικρής Μαρίας

Ετικέτες

1968 αειφορία Αρχιτεκτονική Αυστρομαρξισμός Βαλκανική Βαρουφάκης βιοποικιλότητα Βρετανία Γαλλία Γερμανία Γκράμσι Εκπαίδευση ΕΚΤ Ελεφάντης Ενέργεια Επισφάλεια Ευρωκομμουνισμός ΗΠΑ Ήπειρος Θεοδωράκης Θεσσαλονίκη Ιβάν Κράστεφ Ινστιτούτο Bruegel Ισπανία ιστορία Ιταλία Κέϋνς Κίνα Κινηματογράφος Κλιματική αλλαγή Κοινοτισμός κοινωνική ανισότητα Κορνήλιος Καστοριάδης Κοσμάς Ψυχοπαίδης Κύπρος Λιάκος Α. Λογοτεχνία Μάνεσης Μάξ Βέμπερ Μάρξ Μαρωνίτης Μέσα Ενημέρωσης Μεσόγειος Μιχ. Παπαγιαννάκης Μουσική Μπερλινγκουέρ Νεοναζισμός Νεοφιλελευθερισμός Νίκος Πουλαντζάς Ο τόπος Οικολογία Π. Κονδύλης Παιδεία Πολωνία Πράσινοι Προσφυγιά Ρήγας Ρίτσος Ρωσία Σεφέρης Σολωμός Σοσιαλδημοκρατία συνδικαλισμός Σχολή Φραγκφούρτης Ταρκόφσκι Τουρκία Τράπεζες Τρομοκρατία Τσίπρας Φιλελευθερισμός Φιλοσοφία Φούσκα ακινήτων Χαλκιδική Χρήστος Γιανναράς Χριστιανισμός André Gorz Azra Nuhefendić Christopher Lasch Claus Offe Colin Crouch Ernst Bloch Ernst-W. Böckenförde Fischer Franklin Roosevelt Grexit Habermas J. Augstein Krugman Laclau Le Corbusier Louis Althusser Marc Mazower Matvejević Mudde Niels Kadritzke Ralf Dahrendorf Stiglitz Streeck T. S. Eliot Ulrich Beck Ulrike Guérot Umberto Eco Wallerstein Walter Benjamin Wolfgang Münchau Žižek Zygmunt Bauman

Song for the Unification (Zbigniew Preisner -
Elzbieta Towarnicka - Kr. Kieślowski) - youtube

Song for the Unification (Zbigniew Preisner - <br>Elzbieta Towarnicka - Kr. Kieślowski) - youtube
Ἐὰν ταῖς γλώσσαις τῶν ἀνθρώπων λαλῶ καὶ τῶν ἀγγέλων,
ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, γέγονα χαλκὸς ἠχῶν ἢ κύμβαλον ἀλαλάζον...
Ἡ ἀγάπη ...πάντα στέγει, πάντα πιστεύει, πάντα ἐλπίζει, πάντα ὑπομένει...
Νυνὶ δὲ μένει πίστις, ἐλπίς, ἀγάπη, τὰ τρία ταῦτα·
μείζων δὲ τούτων ἡ ἀγάπη (προς Κορινθ. Α΄ 13)

Ισραήλ - Παλαιστίνη: Στο τέλος της γης

Ισραήλ - Παλαιστίνη: Στο τέλος της γης
Νταβίντ Γκρόσμαν: Το πένθος του πατέρα και της Ιστορίας

Κουνκούς ή Δίας, ένας λευκός γάτος απο τη Μοσούλη

Κουνκούς ή Δίας, ένας λευκός γάτος απο τη Μοσούλη
Μια ιστορία προσφυγιάς, στη Λέσβο και στη Νορβηγία

Luka Lisjak Gabrijelčič: Χάννα Άρεντ, τα πρώτα χρόνια

Luka Lisjak Gabrijelčič: Χάννα Άρεντ, τα πρώτα χρόνια
Hannah Arendt, zgodnja leta (στο Razpotja - Σλοβενικά)

Αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής

Αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής
Erik Stokstad («Science»): New rice variety could feed the planet without warming it

Μανιτάρια, ένα σύγχρονο ελληνικό θαύμα

Μανιτάρια, ένα σύγχρονο ελληνικό θαύμα
Τα μικροκλίματα της Ελλάδας, εξασφαλίζουν μεγάλη βιοποικιλότητα μανιταριών (Βασιλική Χρυσοστομίδου, «Καθημερινή», αναδημοσίευση «Δασαρχείο»)

Zygmunt Bauman: «Ρευστές ζωές, ρευστός κόσμος, ρευστή αγάπη»

Zygmunt Bauman: «Ρευστές ζωές, ρευστός κόσμος, ρευστή αγάπη»
«Είμαι βραχυπρόθεσμα απαισιόδοξος αλλά μακροπρόθεσμα αισιόδοξος»

Zygmunt Bauman, Krzysztof Pomian, Marcel Gauchet, Michael Kazin

Zygmunt Bauman, Krzysztof Pomian, Marcel Gauchet, Michael Kazin
Ο 21ος αιώνας: Ένας κόσμος χωρίς την αριστερά (“Kultura Liberalna” - Πολωνία, αγγλικά)

Οι φλαμουριές ανθίζουν στο Σεράγεβο

Οι φλαμουριές ανθίζουν στο Σεράγεβο
Η λογοτεχνική δημοσιογραφία στα καλύτερά της - Azra Nuhefendić

K.S. Karol (1924 - 10 Απριλίου 2014), ο δημοσιογράφος - του Μικαέλ Λεβύ

K.S. Karol (1924 - 10 Απριλίου 2014), ο δημοσιογράφος   - του Μικαέλ Λεβύ
- «Με ποιανού το μέρος είστε κύριε Κάρολ»; - «Είμαι με τον εαυτό μου»

Jürgen Habermas

Jürgen Habermas
¨Ολα τα κείμενα από το περιοδικό "Blätter für deutsche und internationale Politik"
(pdf, Γερμανικά)

Η Ρεïχανέχ Τζαμπαρί και οι νάρκισσοι

Η Ρεïχανέχ Τζαμπαρί και οι νάρκισσοι
Φιλελεύθεροι και «μαρξιστές» νάρκισσοι της «γενιάς του '68» στη Δύση, ποτέ δεν θα καταλάβουν γιατί προτίμησε το μνήμα για να μη παραιτηθεί από την αξιοπρέπειά της. Η αδιαφορία τους είναι φυσικό επακόλουθο της ιδεολογίας και της νοοτροπίας τους

«Σταθμοί του Σταυρού», μια ταινία του Ντίτριχ Μπρίγκμαν

«Σταθμοί του Σταυρού», μια ταινία του Ντίτριχ Μπρίγκμαν
Η Μαρία ανήκει και στους δύο κόσμους, αλλά και σε κανέναν από αυτούς. Οὐ γὰρ ἔχομεν ὧδε μένουσαν πόλιν. Αντεπεξέρχεται όσο καλύτερα μπορεί στις απαιτήσεις των μεν και των δε, χωρίς να διστάζει να στηλώσει το κορμάκι της όταν διακυβεύονται οι αρχές της. Δε θέλει να τη φωτογραφίζουν, να την αναγκάζουν να ακούει ποπ μουσική, να λέει ψέματα, να αφίσταται των αξιών της. Δεν είναι ψόφιο ψάρι· πάει ενάντια στο ρεύμα. Θα θυσιάσει τη ζωή της για να μιλήσει επιτέλους ο τετράχρονος αδερφός της, που αρχίζει να θεωρείται αυτιστικός από ιατρούς και οικογένεια : μόλις ξεψυχήσει, ο αδερφός της αρχίζει να μιλάει - του Ν. Ράπτη

Ρούντι Ντούτσκε, Ραλφ Ντάρεντορφ (Φράϊμπουργκ, 1968 - H «επί της στέγης του αυτοκινήτου συνομιλία»)

Ρούντι Ντούτσκε, Ραλφ Ντάρεντορφ (Φράϊμπουργκ, 1968 - H «επί της στέγης του αυτοκινήτου συνομιλία»)
Ο ήπιος επαναστάτης χωρίς δόγμα με τον φιλελεύθερο υποστηρικτή της κοινωνικής δικαιοσύνης και του Κέϋνς - Υπερβάσεις «φραγμάτων» σε μια εποχή που η Πολιτική γραφόταν με κεφαλαίο «Π»

The Roosevelt Institute

The Roosevelt Institute
Ελεωνόρα και Φραγκλίνος Ρούσβελτ - Πολιτική για καιρούς οικονομικής κρίσης

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας
«Χριστούγεννα με τον Κοκκινολαίμη – Το Αηδόνι του Χειμώνα»

Jean Monnet's Brandy and Europe's Fate

Jean Monnet's Brandy and Europe's Fate
Οι οραματισμοί του Ζαν Μονέ για την ενωμένη Ευρώπη και η αντιμετώπιση της κρίσης
- του Strobe Talbott (The Brookings Essay)

Georg Trakl (1887-1914) - Ένας οδοιπόρος στον μαύρο άνεμο

Georg Trakl (1887-1914) - Ένας οδοιπόρος στον μαύρο άνεμο
Η ποίηση στα σκοτεινότερά της και στα καλύτερά της
Εισαγωγή, σημειώσεις, σχόλια, μετάφραση: Ιωάννα Αβραμίδου

Παναγιώτης Ιωακειμίδης: Πολιτική εξουσία και ζώα

Παναγιώτης Ιωακειμίδης: Πολιτική εξουσία και ζώα
Ένας ρόλος για τα κατοικίδια στους χώρους της εξουσίας

Ο εκ των υστέρων αποχαιρετισμός στον Λουκάνικο, κατά κόσμον Θόδωρο
(πέθανε τον Μάïο του 2014)

Ο εκ των υστέρων αποχαιρετισμός στον Λουκάνικο, κατά κόσμον Θόδωρο <br>(πέθανε τον Μάïο του 2014)
Ο σκύλος - σύμβολο μιας σκληρής εποχής, η προσωπικότητα του 2011 (Time)

Φιλιά εις τα παιδιά

Φιλιά εις τα παιδιά
Ένα κομμάτι Θεσσαλονίκης του χθές και του σήμερα

Street Art Utopia

Street Art Utopia
We declare the world as our canvas

Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας & Ανάπτυξης:
Γιατί μεγαλώνει διαρκώς η κοινωνική ανισότητα

Christopher Lasch

Christopher Lasch
Ο καταναλωτισμός υπονομεύει τις αξίες της σταθερότητας και της αφοσίωσης, προπαγανδίζει
την καταστροφή της οικογενειακής ζωής (φωτ. από τον ιστότοπο Eagainst.com)

Jürgen Habermas - αφιέρωμα στο περιοδικό Esprit, 8/9-2015 (γαλλικά)

Jürgen Habermas - αφιέρωμα στο περιοδικό Esprit, 8/9-2015 (γαλλικά)
Ο τελευταίος φιλόσοφος - τι ζητά η φιλοσοφία σ' αυτούς τους δύσκολους καιρούς;

Ενρίκο Μπερλινγκουέρ

Ενρίκο Μπερλινγκουέρ
Hθικολόγος, συντηρητικός, εργατιστής, προπαγανδιστής της λιτότητας;¨Η επικριτής του καταναλωτισμού και της σπατάλης, για μια άλλη πολιτική ηθική, για τον "μικρό" πολίτη;

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας
«Χριστούγεννα με τον Κοκκινολαίμη – Το Αηδόνι του Χειμώνα»