Τετάρτη, 29 Ιουνίου 2016

Ετιέν Μπαλιμπάρ: Brexit, η αντίστροφη Grexit

©  Libération - Etienne Balibar: Le Brexit, cet anti-Grexit, 27.6. 2016 
Μια αγγλική μετάφραση (David Broder) στον ιστότοπο των εκδόσεων Verso: Brexit, the anti-Grexit
 
Μακριά από μένα κάθε υποβάθμιση των δραματικών συνεπειών που θα έχει η ψήφος του Ηνωμένου Βασιλείου τόσο για τη Βρετανία όσο και για την ηπειρωτική Ευρώπη. Αλλά μου κάνει εντύπωση ο τρόπος με τον οποίο παρουσιάζουν τα πρωτοσέλιδα των γαλλικών και ξένων εφημερίδων το πως έχουν τα πράγματα «μετά την Brexit...» Με πολύ λίγες εξαιρέσεις όλοι φαίνεται να παίρνουν ως δεδομένο ότι το διαζύγιο έχει ήδη συμβεί πράγματι. Στην πραγματικότητα, άν και είναι βέβαιο ότι εισερχόμαστε σε ταραχώδη περίοδο, η τελική κατάληξη δεν είναι καθόλου σαφής. Και αυτό που θέλω να σχολιάσω και να ερμηνεύσω είναι ακριβώς αυτή η αβεβαιότητα.
Όπως γνωρίζουμε, οι συγκρίσεις δεν είναι το παν. Αλλά πώς να μην επισημάνουμε, ότι στην πρόσφατη ιστορία της ευρωπαϊκής πολιτικής, τα αποτελέσματα δημοψηφισμάτων που έγιναν σε εθνικό ή πολυεθνικό επίπεδο, ποτέ δεν τέθηκαν σε ισχύ; Τέτοιες περιπτώσεις ήταν του 2005 και του 2008 με το «Ευρωπαϊκό Σύνταγμα» και τη Συνθήκη της Λισαβόνας, και ακόμη σαφέστερα το 2015, με το νέο μνημόνιο που επιβλήθηκε στην Ελλάδα. Είναι πολύ πιθανό, το ίδιο θα συμβεί και εδώ. Πάνω και πέρα ​​από προσωπικές συγκρούσεις που οδήγησαν σε διαφορές τακτικής, η βρετανική άρχουσα τάξη κάνει ελιγμούς για να απωθήσει χρονικά τις προθεσμίες και για να διαπραγματευθεί τους όρους της «εξόδου» υπό όσο το δυνατόν καλύτερους όρους. Ορισμένες κυβερνήσεις (με επικεφαλής την γαλλική), καθώς και οι εκπρόσωποι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κραδαίνουν απειλητικά τις σπάθες τους («το έξω είναι έξω», «το φεύγω σημαίνει φεύγω»). Όμως στη Γερμανία ακούγονται άλλα πράγματα και δεν θα υπάρξει ομοφωνία. Στην καλύτερη περίπτωση θα επιδείξουν ομοφωνία επίπλαστη.
Το πιο πιθανό αποτέλεσμα (όταν λήξει η περίοδος των εντάσεων, των οποίων η κατάληξη θα καθοριστεί λιγότερο από την κοινή γνώμη και περισσότερο από τις διακυμάνσεις των χρηματοπιστωτικών αγορών), είναι να έχουμε στο τέλος μια νέα γεωμετρία για το «σύστημα» των ευρωπαϊκών κρατών. Η απώλεια της επίσημης ένταξης του ΗΒ ως κράτους-μελους της ΕΕ σε κάθε περίπτωση θα αντισταθμιστεί από άλλες δομές: το ευρώ αλλά και του ΝΑΤΟ, το σύστημα ασφάλειας των συνόρων που θα διαδεχθεί τη ζώνη Σένγκεν και μια «ζώνη ελεύθερου εμπορίου» που θα ορίζεται σε συνάρτηση με τις σχέσεις οικονομικής δύναμης. Και από την άποψη αυτή, η σύγκριση μεταξύ Grexit και Brexit θα μπορούσε να αποδειχθεί διδακτική. Η αδυναμία της Ελλάδας (η οποία εγκαταλείφθηκε από όλους εκείνους που λογικά θα έπρεπε να είχαν υποστηρίξει τα αιτήματά της), έχει οδηγήσει σε ένα καθεστώς εσωτερικού αποκλεισμού. Αντίστροφα, η σχετική ισχύς του Ηνωμένου Βασιλείου (το οποίο μπορεί να υπολογίζει σε μια ισχυρή στήριξη από το εσωτερικό της ΕΕ) θα οδηγήσει αναμφίβολα σε μια τονισμένη μορφή εξωτερικής συμπερίληψης. Μήπως αυτό σημαίνει ότι δεν έχουμε τώρα ένα σημείο καμπής; Προφανώς όχι, έχουμε σημείο καμπής. 
Ας εξετάσουμε εν συντομία τη «βρετανική πλευρά» και την «ευρωπαϊκή πλευρά», προκειμένου να εξηγήσουμε μετά γιατί αυτές οι δύο δεν μπορούν να διαχωριστούν, αλλά, αντίθετα, αποτελούν δύο όψεις ενός και του αυτού νομίσματος. 
*
Είναι σαφές ότι για να εξηγήσουμε την εμφάνιση ενός ηγεμονικού «αντι-ευρωπαϊκού» αισθήματος, πρέπει να εξετάσουμε την ιδιαίτερη ιστορία της Βρετανίας, το αυτοκρατορικό παρελθόν της, και την κοινωνική ιστορία της που συνίσταται από απότομες ανατροπές. Οι αναλύσεις που υπάρχουν μέχρι στιγμής δείχνουν πόσο μεγάλη ποικιλία μεταβαλλόμενων παραγόντων δρουν και επηρεάζουν την κατάσταση και τις διαιρέσεις των πολιτών ως προς τις κοινωνικές τάξεις, τις γενεές, την ιθαγένεια και την εθνική καταγωγή. Οι παράγοντες αυτοί ίσως έρχονται σε αντίθεση μεταξύ τους. Επικαλύφθηκαν όμως από την αντίφαση που χρησιμοποίησε και χειραγώγησε η πλευρά της Brexit, με τα επιχειρήματά της «υπέρ της κυριαρχίας του εθνικού κράτους». Έτσι, πρέπει να αναρωτηθούμε για πόσο καιρό αυτό θα μπορεί να καλύπτει το γεγονός, ότι οι οικονομικές καταστροφές στις οποίες είναι πλέον εκτεθειμένο ένα όλο και μεγαλύτερο μέρος των «νέων φτωχών» στο Ηνωμένο Βασίλειο, οφείλεται στο σωρευτικό αποτέλεσμα των νεοφιλελεύθερων πολιτικών. Αυτές βέβαια, δεν επιβλήθηκαν όλες στη Μεγάλη Βρετανία απο την ΕΕ. Αντιθέτως, από την περίοδο της Θάτσερ και συνεχίζοντας με την εποχή των Νέων Εργατικών του Τόνυ Μπλερ, το Ηνωμένο Βασίλειο ήταν ένας από τους πιο δραστήριους υποστηρικτές του νεοφιλελευθερισμού σε όλη την Ευρώπη. Όποιος και να είναι ο τρόπος που θα γίνει πράξη, η Brexit ασφαλώς δεν θα διορθώσει καθόλου αυτή την κατάσταση. Προφανώς, διόρθωση θα γίνει μόνον αν μια εναλλακτική πολιτική κατακτήσει την πλειοψηφία. Αλλά ένα από τα πολλά παράδοξα αυτής της κατάστασης είναι το εξής: για να συμβεί αυτό, θα πρέπει να συνοδεύεται από αντίστοιχες πολιτικές αλλαγές στην ηπειρωτική Ευρώπη, διότι ο νόμος του οικονομικού ανταγωνισμού μεταξύ των ξεχωριστών «επικρατειών» θα επιβληθεί τώρα, μετά την Brexit, περισσότερο από κάθε άλλη φορά.
*
Ας έλθουμε λοιπόν στην «Ευρωπαϊκή» πλευρά. Ακόμη και άν λάβουμε υπόψη όλες τις πολύπλοκες λεπτομέρειες, κανένα από τα προβλήματα που πλήττουν το Ηνωμένο Βασίλειο δεν είναι απόν από τα άλλα κράτη της Ευρώπης. Υπάρχει κάποια αλήθεια στην «λαϊκίστικη» προπαγάνδα («ούτε Αριστερά, ούτε Δεξιά») που εκρήγνυται τώρα σ' ολόκληρη την ΕΕ, ζητώντας δημοψηφίσματα κατά το βρετανικό πρότυπο. 
Ακόμη και το 2005, ο παλιός καγκελάριος Σμιτ (Helmut Schmidt) παρατήρησε σωστά το εξής: άν δημοψηφίσματα για την ΕΕ, όπως αυτά που ανέβηκαν τότε στη σκηνή της Γαλλίας και της Ολλανδίας, γινόταν και σε άλλες χώρες, τότε παντού, χωρίς καμμιά εξαίρεση, όλα θα είχαν ως αποτέλεσμα ψήφο στο «Όχι». 
Σε όλες οι χώρες παρατηρούμε ανάπτυξη κρίσης της δημοκρατικής νομιμοποίησης, επιστροφή του εθνικισμού και την τάση να προβάλλεται η κοινωνική και πολιτισμική δυσφορία πάνω σε έναν «εσωτερικό εχθρό», ο οποίος γίνεται στόχος των ξενοφοβικών και ισλαμοφοβικών τάσεων. Οι κυβερνήσεις, με την πολιτική της λιτότητας που χρησιμοποίησαν στην ελληνική κρίση, έχουν ήδη καταφέρει να μετατρέψουν το δημόσιο χρέος σε ένα φάντασμα που στοιχειώνει τον φορολογούμενο. Η προσφυγική κρίση έχει υποβαθμιστεί σε απλό θέμα ασφάλειας. Είναι σαφές ότι αυτό που εκδηλώνεται στο Ηνωμένο Βασίλειο ως «αποσχιστική τάση», παντού στην Ευρώπη εκφράζεται ως τάση των κοινωνιών προς τον κατακερματισμό. Τα εσωτερικά και εξωτερικά τους ρήγματα διαρκώς επιδεινώνονται. 
*
Ας το διατυπώσουμε καλύτερα. Έχουμε περάσει ένα όριο στη διαδικασία αποσυσπείρωσης του ευρωπαϊκού εγχειρήματος. Αυτό δεν συμβαίνει εξαιτίας της βρετανικής ψήφου, ωστόσο το δημοψήφισμα αποκάλυψε τάσεις προς πόλωση στην Ευρωπαϊκή συλλογικότητα και κρίση, τόσο ηθικής όσο και πολιτικής φύσης. Όπως έχω πει, δεν βρισκόμαστε απλά και μόνον σε ένα «μεσοδιάστημα», αλλά μάλλον είμαστε μάρτυρες μιας αποσυντακτικής (destituent) διαδικασίας, η οποία, προς το παρόν δεν εξισορροπείται από μια αντίρροπη συντακτική (constituent) διαδικασία. 
Απέναντι σε αυτά είμαστε αδύναμοι; Αυτό είναι το όλο ζήτημα. Βραχυπρόθεσμα είμαι πολύ απαισιόδοξος, γιατί η συζήτηση περί «επανίδρυσης» της Ευρώπης βρίσκεται στα χέρια της πολιτικής και τεχνοκρατικής τάξης. Μιας τάξης, δηλαδή, που καθόλου δεν σκοπεύει να αλλάξει την πορεία που επαφίεται στην καλή θέληση των λανθανουσών εξουσιών (δηλαδή των χρηματοπιστωτικών αγορών) και η οποία δεν θέλει να μεταρρυθμίσει σε βάθος το σύστημα διακυβέρνησης, από το οποίο αυτή ή ίδια αντλεί το μονοπώλιο της εκπροσώπησης. Επόμενο είναι, ο ρόλος της αντιπολίτευσης να καταλαμβάνεται από κόμματα και ιδεολόγους που προσπαθούν να καταστρέψουν τους δεσμούς μεταξύ των λαών (ή γενικότερα των κατοίκων) της Ευρώπης. Θα χρειαστεί να βαδίσουμε μια πολύ μακρά πορεία, πριν φτάσουμε στη σύζευξη και στη διευκρίνιση - στα μάτια της πλειοψηφίας των πολιτών, ανεξάρτητα ​​από τα σύνορα των επιμέρους κρατών - της στενής αλληλεξάρτησης που υπάρχει μεταξύ του διαμοιρασμού της κυριαρχίας, της διακρατικής δημοκρατίας, της εναλλακτικής [διαφορετικής από την υπάρχουσα σήμερα] παγκοσμιοποίησης, της από κοινού ανάπτυξης των περιφερειών και των εθνικών κρατών και της ανταλλαγής μεταξύ των πολιτισμών. Δεν είμαστε σ' αυτό το σημείο και ο χρόνος τελειώνει... 
Ένας λόγος παραπάνω - για μας, όσους πιστεύουμε στην Ευρώπη - να συνεχίσουμε ανυποχώρητα, να προσπαθούμε να εξηγήσουμε τι συμβαίνει.
O Ετιέν Μπαλιμπάρ (1942), από τους γνωστότερους πολιτικούς στοχαστές του καιρού μας, είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Paris X-Nanterre και καθηγητής του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας. Τη δεκαετία του 1960 συμμετείχε στην ομάδα του Λουί Αλτουσέρ, στην προσπάθεια για ανανέωση του μαρξισμού και των κοινωνικών επιστημών. Δημοσίευσε πολυάριθμα βιβλία, με επίκεντρο την πολιτική φιλοσοφία και τα προβλήματα της σημερινής Ευρώπης.
Βιβλία του στα Ελληνικά:    Κράτος, μάζες, πολιτική, Εκτός Γραμμής (2014),  Ο φόβος των μαζών Πλέθρον (2010),  Για τη δικτατορία του προλεταριάτου, Οδυσσέας (2009), Πολιτική και αλήθεια, Νήσος (2005), Η Ευρώπη, η Αμερική, ο πόλεμος, Δαρδανός Χρήστος Ε. (2004), Η φιλοσοφία του Μαρξ, Νήσος (1996), Ο Σπινόζα και η πολιτική, Βιβλιοπωλείον της Εστίας (1996), Φυλή, έθνος, τάξη: οι διφορούμενες ταυτότητες (συλλογικό), Ο Πολίτης (1991)
 

Étienne Balibar: A new impulse – But for which Europe?
Το πλήρες δοκίμιο
Στο Belgrade Journal of Media and Communications, 6/2014 - via Eurozine
  
  


Βλ. επίσης:
Γιάννης Μηλιός: Η νεοφιλελεύθερη ευρωπαϊκή ενοποίηση μετά το «Brexit» (στο Liberal)

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Printfriendly

ΕΠΙΛΟΓΕΣ:
Αντρέϊ Αρσένιεβιτς Ταρκόφσκι

ΕΠΙΛΟΓΕΣ:<br>Αντρέϊ Αρσένιεβιτς Ταρκόφσκι
Πως η αγάπη επουλώνει τη φθορά του κόσμου

Enrico Berlinguer (1981):

Enrico Berlinguer (1981):
Η ηθική διάσταση στην κρίση της πολιτικής

Danilo Kiš:

Danilo Kiš:
Συμβουλές σε νεαρούς συγγραφείς, και όχι μόνον

Wolfgang Münchau

Wolfgang Münchau
Ο συντάκτης οικονομικών θεμάτων Βόλφγκανγκ Μύνχάου (Der Spiegel - Financial Times)

Predrag Matvejević:

Predrag Matvejević:
Ο Ρωσο-Κροάτης ανιχνευτής και λάτρης του Μεσογειακού κόσμου

Christopher Lasch

Christopher Lasch
Ο Φρανκφουρτιανός από τη Νεμπράσκα: Δικαιοσύνη & ελπίδα απέναντι στην ιδιοτέλεια των ελίτ

Azra Nuhefendić

Azra Nuhefendić
Η δημοσιογράφος με τις πολλές διεθνείς διακρίσεις, γράφει για την οριακή, γειτονική Ευρώπη

Βαλκανική Χερσόνησος, η όμορφη

Βαλκανική Χερσόνησος, η όμορφη
Όριο της Ευρώπης, οριακή Ευρώπη

Μάης του '36, Τάσος Τούσης

Μάης του '36, Τάσος Τούσης
Ο σκληρός Μεσοπόλεμος: η εποχή δοσμένη μέσα από τη ζωή ενός ανθρώπου - συμβόλου

Στον καιρό των τσιγγάνων και της μικρής Μαρίας

Ετικέτες

1968 αειφορία Αρχιτεκτονική Αυστρομαρξισμός Βαλκανική Βαρουφάκης βιοποικιλότητα Βρετανία Γαλλία Γερμανία Γκράμσι Εκπαίδευση ΕΚΤ Ελεφάντης Ενέργεια Επισφάλεια Ευρωκομμουνισμός ΗΠΑ Ήπειρος Θεοδωράκης Θεσσαλονίκη Ιβάν Κράστεφ Ινστιτούτο Bruegel Ισπανία ιστορία Ιταλία Κέϋνς Κίνα Κινηματογράφος Κλιματική αλλαγή Κοινοτισμός κοινωνική ανισότητα Κορνήλιος Καστοριάδης Κοσμάς Ψυχοπαίδης Κύπρος Λιάκος Α. Λογοτεχνία Μάνεσης Μάξ Βέμπερ Μάρξ Μαρωνίτης Μέσα Ενημέρωσης Μεσόγειος Μιχ. Παπαγιαννάκης Μουσική Μπερλινγκουέρ Νεοναζισμός Νεοφιλελευθερισμός Νίκος Πουλαντζάς Ο τόπος Οικολογία Π. Κονδύλης Παιδεία Πολωνία Πράσινοι Προσφυγιά Ρήγας Ρίτσος Ρωσία Σεφέρης Σολωμός Σοσιαλδημοκρατία συνδικαλισμός Σχολή Φραγκφούρτης Ταρκόφσκι Τουρκία Τράπεζες Τρομοκρατία Τσίπρας Φιλελευθερισμός Φιλοσοφία Φούσκα ακινήτων Χαλκιδική Χρήστος Γιανναράς Χριστιανισμός André Gorz Azra Nuhefendić Christopher Lasch Claus Offe Colin Crouch Ernst Bloch Ernst-W. Böckenförde Fischer Franklin Roosevelt Grexit Habermas J. Augstein Krugman Laclau Le Corbusier Louis Althusser Marc Mazower Matvejević Mudde Niels Kadritzke Ralf Dahrendorf Stiglitz Streeck T. S. Eliot Ulrich Beck Ulrike Guérot Umberto Eco Wallerstein Walter Benjamin Wolfgang Münchau Žižek Zygmunt Bauman

Song for the Unification (Zbigniew Preisner -
Elzbieta Towarnicka - Kr. Kieślowski) - youtube

Song for the Unification (Zbigniew Preisner - <br>Elzbieta Towarnicka - Kr. Kieślowski) - youtube
Ἐὰν ταῖς γλώσσαις τῶν ἀνθρώπων λαλῶ καὶ τῶν ἀγγέλων,
ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, γέγονα χαλκὸς ἠχῶν ἢ κύμβαλον ἀλαλάζον...
Ἡ ἀγάπη ...πάντα στέγει, πάντα πιστεύει, πάντα ἐλπίζει, πάντα ὑπομένει...
Νυνὶ δὲ μένει πίστις, ἐλπίς, ἀγάπη, τὰ τρία ταῦτα·
μείζων δὲ τούτων ἡ ἀγάπη (προς Κορινθ. Α΄ 13)

Ισραήλ - Παλαιστίνη: Στο τέλος της γης

Ισραήλ - Παλαιστίνη: Στο τέλος της γης
Νταβίντ Γκρόσμαν: Το πένθος του πατέρα και της Ιστορίας

Κουνκούς ή Δίας, ένας λευκός γάτος απο τη Μοσούλη

Κουνκούς ή Δίας, ένας λευκός γάτος απο τη Μοσούλη
Μια ιστορία προσφυγιάς, στη Λέσβο και στη Νορβηγία

Luka Lisjak Gabrijelčič: Χάννα Άρεντ, τα πρώτα χρόνια

Luka Lisjak Gabrijelčič: Χάννα Άρεντ, τα πρώτα χρόνια
Hannah Arendt, zgodnja leta (στο Razpotja - Σλοβενικά)

Αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής

Αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής
Erik Stokstad («Science»): New rice variety could feed the planet without warming it

Μανιτάρια, ένα σύγχρονο ελληνικό θαύμα

Μανιτάρια, ένα σύγχρονο ελληνικό θαύμα
Τα μικροκλίματα της Ελλάδας, εξασφαλίζουν μεγάλη βιοποικιλότητα μανιταριών (Βασιλική Χρυσοστομίδου, «Καθημερινή», αναδημοσίευση «Δασαρχείο»)

Zygmunt Bauman: «Ρευστές ζωές, ρευστός κόσμος, ρευστή αγάπη»

Zygmunt Bauman: «Ρευστές ζωές, ρευστός κόσμος, ρευστή αγάπη»
«Είμαι βραχυπρόθεσμα απαισιόδοξος αλλά μακροπρόθεσμα αισιόδοξος»

Zygmunt Bauman, Krzysztof Pomian, Marcel Gauchet, Michael Kazin

Zygmunt Bauman, Krzysztof Pomian, Marcel Gauchet, Michael Kazin
Ο 21ος αιώνας: Ένας κόσμος χωρίς την αριστερά (“Kultura Liberalna” - Πολωνία, αγγλικά)

Οι φλαμουριές ανθίζουν στο Σεράγεβο

Οι φλαμουριές ανθίζουν στο Σεράγεβο
Η λογοτεχνική δημοσιογραφία στα καλύτερά της - Azra Nuhefendić

K.S. Karol (1924 - 10 Απριλίου 2014), ο δημοσιογράφος - του Μικαέλ Λεβύ

K.S. Karol (1924 - 10 Απριλίου 2014), ο δημοσιογράφος   - του Μικαέλ Λεβύ
- «Με ποιανού το μέρος είστε κύριε Κάρολ»; - «Είμαι με τον εαυτό μου»

Jürgen Habermas

Jürgen Habermas
¨Ολα τα κείμενα από το περιοδικό "Blätter für deutsche und internationale Politik"
(pdf, Γερμανικά)

Η Ρεïχανέχ Τζαμπαρί και οι νάρκισσοι

Η Ρεïχανέχ Τζαμπαρί και οι νάρκισσοι
Φιλελεύθεροι και «μαρξιστές» νάρκισσοι της «γενιάς του '68» στη Δύση, ποτέ δεν θα καταλάβουν γιατί προτίμησε το μνήμα για να μη παραιτηθεί από την αξιοπρέπειά της. Η αδιαφορία τους είναι φυσικό επακόλουθο της ιδεολογίας και της νοοτροπίας τους

«Σταθμοί του Σταυρού», μια ταινία του Ντίτριχ Μπρίγκμαν

«Σταθμοί του Σταυρού», μια ταινία του Ντίτριχ Μπρίγκμαν
Η Μαρία ανήκει και στους δύο κόσμους, αλλά και σε κανέναν από αυτούς. Οὐ γὰρ ἔχομεν ὧδε μένουσαν πόλιν. Αντεπεξέρχεται όσο καλύτερα μπορεί στις απαιτήσεις των μεν και των δε, χωρίς να διστάζει να στηλώσει το κορμάκι της όταν διακυβεύονται οι αρχές της. Δε θέλει να τη φωτογραφίζουν, να την αναγκάζουν να ακούει ποπ μουσική, να λέει ψέματα, να αφίσταται των αξιών της. Δεν είναι ψόφιο ψάρι· πάει ενάντια στο ρεύμα. Θα θυσιάσει τη ζωή της για να μιλήσει επιτέλους ο τετράχρονος αδερφός της, που αρχίζει να θεωρείται αυτιστικός από ιατρούς και οικογένεια : μόλις ξεψυχήσει, ο αδερφός της αρχίζει να μιλάει - του Ν. Ράπτη

Ρούντι Ντούτσκε, Ραλφ Ντάρεντορφ (Φράϊμπουργκ, 1968 - H «επί της στέγης του αυτοκινήτου συνομιλία»)

Ρούντι Ντούτσκε, Ραλφ Ντάρεντορφ (Φράϊμπουργκ, 1968 - H «επί της στέγης του αυτοκινήτου συνομιλία»)
Ο ήπιος επαναστάτης χωρίς δόγμα με τον φιλελεύθερο υποστηρικτή της κοινωνικής δικαιοσύνης και του Κέϋνς - Υπερβάσεις «φραγμάτων» σε μια εποχή που η Πολιτική γραφόταν με κεφαλαίο «Π»

The Roosevelt Institute

The Roosevelt Institute
Ελεωνόρα και Φραγκλίνος Ρούσβελτ - Πολιτική για καιρούς οικονομικής κρίσης

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας
«Χριστούγεννα με τον Κοκκινολαίμη – Το Αηδόνι του Χειμώνα»

Jean Monnet's Brandy and Europe's Fate

Jean Monnet's Brandy and Europe's Fate
Οι οραματισμοί του Ζαν Μονέ για την ενωμένη Ευρώπη και η αντιμετώπιση της κρίσης
- του Strobe Talbott (The Brookings Essay)

Georg Trakl (1887-1914) - Ένας οδοιπόρος στον μαύρο άνεμο

Georg Trakl (1887-1914) - Ένας οδοιπόρος στον μαύρο άνεμο
Η ποίηση στα σκοτεινότερά της και στα καλύτερά της
Εισαγωγή, σημειώσεις, σχόλια, μετάφραση: Ιωάννα Αβραμίδου

Παναγιώτης Ιωακειμίδης: Πολιτική εξουσία και ζώα

Παναγιώτης Ιωακειμίδης: Πολιτική εξουσία και ζώα
Ένας ρόλος για τα κατοικίδια στους χώρους της εξουσίας

Ο εκ των υστέρων αποχαιρετισμός στον Λουκάνικο, κατά κόσμον Θόδωρο
(πέθανε τον Μάïο του 2014)

Ο εκ των υστέρων αποχαιρετισμός στον Λουκάνικο, κατά κόσμον Θόδωρο <br>(πέθανε τον Μάïο του 2014)
Ο σκύλος - σύμβολο μιας σκληρής εποχής, η προσωπικότητα του 2011 (Time)

Φιλιά εις τα παιδιά

Φιλιά εις τα παιδιά
Ένα κομμάτι Θεσσαλονίκης του χθές και του σήμερα

Street Art Utopia

Street Art Utopia
We declare the world as our canvas

Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας & Ανάπτυξης:
Γιατί μεγαλώνει διαρκώς η κοινωνική ανισότητα

Christopher Lasch

Christopher Lasch
Ο καταναλωτισμός υπονομεύει τις αξίες της σταθερότητας και της αφοσίωσης, προπαγανδίζει
την καταστροφή της οικογενειακής ζωής (φωτ. από τον ιστότοπο Eagainst.com)

Jürgen Habermas - αφιέρωμα στο περιοδικό Esprit, 8/9-2015 (γαλλικά)

Jürgen Habermas - αφιέρωμα στο περιοδικό Esprit, 8/9-2015 (γαλλικά)
Ο τελευταίος φιλόσοφος - τι ζητά η φιλοσοφία σ' αυτούς τους δύσκολους καιρούς;

Ενρίκο Μπερλινγκουέρ

Ενρίκο Μπερλινγκουέρ
Hθικολόγος, συντηρητικός, εργατιστής, προπαγανδιστής της λιτότητας;¨Η επικριτής του καταναλωτισμού και της σπατάλης, για μια άλλη πολιτική ηθική, για τον "μικρό" πολίτη;

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας
«Χριστούγεννα με τον Κοκκινολαίμη – Το Αηδόνι του Χειμώνα»