Λίγη ιστορία για τις τράπεζες

της Αλίκης Νικολού

  

 αναδημοσιεύεται απο την ιστοσελίδα "μη μαδάς τη μαργαρίτα"
  

Με αφορμή τις τραπεζικές περιπέτειες της Κύπρου και την εκκολαπτόμενη νέα πολιτική της Ε.Ε/Γερμανίας για την αντιμετώπιση των τραπεζικών κρίσεων, μαίνεται και στη χώρα μας η συζήτηση, σε σχέση με τον ρόλο των τραπεζών στην οικονομική ανάπτυξη.  

Διατυπώνεται η άποψη ότι ίσως η Γερμανική πολιτική ελίτ εκμεταλλεύεται την ευκαιρία της διεθνούς χρηματοπιστωτικής φούσκας - που στηρίχτηκε στην υπέρμετρη κερδοσκοπική αναμόχλευση του χρήματος και την παραγωγή χάρτινων αξιών, αναντίστοιχων προς την πραγματική οικονομία - για να ξεκαθαρίσει τους λογαριασμούς της με το Αγγλοσαξονικό οικονομικό μοντέλο, το οποίο στηρίζεται κατά κύριο λόγο στον χρηματοπιστωτικό τομέα.

Σύμφωνα με την άποψη αυτή, σοβεί σήμερα στην Ευρώπη - και όχι μόνον - μία σύγκρουση οικονομικών αντιλήψεων: Εκείνης (Γερμανικής κυρίως) που θεωρεί την εύρωστη οικονομία ως βιομηχανική / εξαγωγική, με την άλλη (Αγγλοσαξονική) που έχει ως βασικό πυλώνα την παραγωγή / εμπορία / διακίνηση χρηματοπιστωτικών αξιών.
Με την ευκαιρία, διατυπώνονται - αποκλειστικά στη χώρα μας πιστεύω - και απόψεις που επαναφέρουν λύσεις και οραματισμούς κεντρικού οικονομικού σχεδιασμού και κρατικής επιχειρηματικότητας ως μοντέλου ανάπτυξης.
Είναι όμως πράγματι διλημματικό το ζήτημα τής σχέσης χρηματοπιστωτικού τομέα και βιομηχανικής ή εν γένει παραγωγικής ανάπτυξης ; Επιχειρώ μια σύντομη ιστορική αναδρομή :     

Η εμφάνιση της βιομηχανοποιημένης (indusrialized) οικονομίας - η οποία αργότερα ονομάσθηκε «βιομηχανική επανάσταση» - έλαβε χώρα ως γνωστόν στη Βρετανία από τα τέλη του 18ου μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα.

Για τις διαφορετικές μορφές της κρίσης: Ελλάδα, Ιρλανδία, Ισπανία...

Απόσπασμα από την συζήτηση του Γ. Βαρουφάκη με τον Άνχελ Γκουρία, Γενικό Γραμματέα του  Οργανισμού για την Οικονομική Συνεργασία και Ανάπτυξη (OECD), 1 Μαρτίου 2013.

The Coffees of the Secretary-General - Yanis Varoufakis

Ερώτηση:

Ανάμεσα στις προβληματικές χώρες της Ευρωζώνης, που θα τοποθετούσατε την Ιρλανδία και την Ισπανία; Δεν βρίσκονται στην ίδια θέση (με την Ελλάδα, Ιταλία και Πορτογαλία). Δεν είχαν υψηλό δημόσιο χρέος, ωστόσο κατέληξαν και αυτές στην ίδια ομάδα Ευρωπαϊκών χωρών που αντιμετωπίζουν πρόβλημα.
  
  

Γ. Βαρουφάκης:
Θα τις τοποθετούσα στην ίδια ακριβώς θέση με τις άλλες. Άς εξηγήσω. Είναι εντελώς σωστό ότι η Ισπανία και η Ιρλανδία είχαν χαμηλότερη αναλογία δημόσιου χρέους προς ΑΕΠ, συγκρινόμενες με την Γερμανία. Καμμιά σύγκριση με Ελλάδα και Ιταλία. Στην πραγματικότητα είχαν δημοσιο-οικονομικά πλεονάσματα. Έτσι, με τους όρους του Ευρωπαικού δημοσιο-οικονομικού συμφώνου ήταν τα "καλά παιδιά" της Ευρωζώνης, του ΔΝΤ, του σύμπαντος. Αλλά είναι μέλη της ίδιας προβληματικής νομισματικής ένωσης.

Άς συγκρίνουμε και αντιπαραθέσουμε την Ιρλανδία και την Ελλάδα. Στην Ιρλανδία εισέρρεε ένας χείμαρρος κεφαλαίων, κυρίως απο Γερμανικές και Βρετανικές τράπεζες, σε Ιρλανδικές τράπεζες όπως η Anglo-Irish Bank και η Irish Nationwide Building Society. Οι τελευταίες μεταβίβαζαν τα κεφάλαια σε εταιρείες κατασκευής ακινήτων, οι οποίες, σε διαπλοκή με πολιτικούς, δημιούργησαν στεγαστική φούσκα. Η φούσκα αυτή τροφοδότησε με "καύσιμα" την κατανάλωση, εξαιτίας της επίδρασης της υπεραξίας. Οι άνθρωποι άκουγαν ότι η αξία των ακινήτων τους ανέβαινε και έτσι ήταν πολύ περισσότερο πρόθυμοι να δανείζονται με προσωπικά δάνεια ή μέσω πιστωτικών καρτών για να χρηματοδοτούν την κατανάλωσή τους.

Στην Ελλάδα συνέβη το ίδιο ακριβώς, με τη διαφορά ότι πέρασε μέσα από το κράτος. Το Δημόσιο δανειζόταν από Γερμανικές και Γαλλικές τράπεζες για να παρέχει κεφάλαια στις κατασκευαστικές εταιρείες.