«Ο δικός μας τόπος» και το κοσμοπολίτικο «Οπουδήποτε». Η αίσθηση της απώλειας και αποξένωσης

της Ζουζάνε Σαρνόβσκι

© Die Zeit - Susanne Scharnowski Heimat: Die Verlustangst ist real, 17.2.2018

Ζούμε σε εποχή κυκλοθυμικά ευμετάβλητη. Και μια λέξη μόνον, άν θέτει υπό αμφισβήτηση μια συγκεκριμένη άποψη για τον κόσμο, μπορεί να προκαλέσει ισχυρές ή και υπερβολικές αντιδράσεις. Παραδείγματα: Λαός (Volk). Γερμανικός. Εθνικός. Αυτές οι λέξεις ξυπνούν σε πολλούς μνήμες από τις σκοτεινές πλευρές της γερμανικής ιστορίας. Μιά τέτοια σίγουρη λέξη-πυροκροτητής είναι και η λέξη «ο δικός μας τόπος», «ο γενέθλιος τόπος» (Heimat*). Σε μερικών τα μυαλά έρχονται αμέσως οι παρελάσεις των ναζιστικών Ταγμάτων Εφόδου (Sturmabteilung, συνοπτικά SA) και τα στρατόπεδα συγκέντρωσης, σε άλλων όμιλοι με παραδοσιακές φορεσιές που χορεύουν βαυαρέζικους χορούς, ή κινηματογραφικές ταινίες και τηλεοπτικές σειρές τοπικού ή φολκλορικού περιεχομένου (Heimatfilme) με τον Rudolf Prack. Γι' αυτό δεν εκπλήττουν καθόλου οι διαδικτυακές αντιδράσεις διακωμώδησης, οργής ή ακόμη και φρίκης, που ακολούθησαν μετά την ανακοίνωση ότι στο νέο Ομοσπονδιακό Υπουργικό Συμβούλιο, ο μελλοντικός υπουργός Εσωτερικών - ο οποίος μάλιστα θα είναι Βαυαρός - θα έχει και την αρμοδιότητα για τον νέο τομέα «Heimat» [Ομοσπονδιακό Υπουργείο Εσωτερικών, Οικοδόμησης και Τόπου = Bundesministerium für Inneres, Bauen und Heimat]. 
Μπορεί κανείς εύκολα να φανταστεί πόσο σοβαρές πολιτικές συζητήσεις θα προκαλέσει η εισαγωγή ενός «Υπουργείου του Τόπου μας»: Ποια θα πρέπει να είναι τα συγκεκριμένα καθήκοντά του; Γιατί να λέγεται έτσι; Μήπως χρησιμοποιείται η λέξη «Heimat» ως εργαλείο για να κατευνάσει τους οργισμένους πολίτες και να τους αποτρέψει να ψηφίζουν την ακροδεξιά Εναλλακτική (AfD), άν και στο σχεδόν εκατοντασέλιδο βασικό πρόγραμμα του κόμματος αυτού, η εν λόγω λέξη εμφανίζεται μόνον δέκα φορές;
Αυτή η στιγματισμένη, υποτίθεται, λέξη, προκαλεί αντιδράσεις που μόνον στη Γερμανία θα μπορούσαν να υπάρξουν· παράδειγμα ένα κείμενο του συγγραφέα Σράιμπερ (Daniel Schreiber) στην εφημερίδα Zeit Online. Σ' αυτό, ο Σράιμπερ παρουσιάζει ένα σύνολο από στερεότυπα για τον «τόπο μας», που κυκλοφορούν γύρω με τη μια ή την άλλη έννοια, με στόχο να δυσφημήσει αυτή τη λέξη· την συνδέει με πολιτικές ιδέες στιγματισμένες ως κάθε άλλο παρά ελκυστικές ή και ως κακοήθεις.

Ήπειρος, Μαστοροχώρια Κονίτσης. Ασημοχώρι (Λισκάτσι) και Οξιά (Σέλτση)

Ιταλία, οι επιλογές μετά τις εκλογές: Περιχαράκωση στο εθνικό κάστρο, μικρο-διαχείριση της παρακμής, «δημιουργική καταστροφή»;

του Φραντσέσκο Γκρίλλο
 
© Can Europe make it? - Francesco Grillo: Italy's election, M5S and the case for Hegelian transformation, 1.3.2018

 

Αυτή η εκλογική εκστρατεία στην Ιταλία ήταν ίσως η χειρότερη στην ιστορία της χώρας. Οι Ιταλοί βομβαρδίστηκαν με προεκλογικές υποσχέσεις ανεφάρμοστες από τεχνική άποψη, ενώ μεταξύ πολιτικών κομμάτων που αγωνίζονται για την επιβίωσή τους ανταλλάσσονταν καθημερινά ύβρεις. 

Ελάχιστες ή ανύπαρκτες ιδέες ακούστηκαν για το πώς μπορεί να διασωθεί μια χώρα που εδώ και εικοσιπέντε χρόνια παλεύει με την παρακμή χωρίς να διαφαίνεται ένα τέλος. Και παρόλο που οι εκλογές οδηγούνται σε αποτέλεσμα χωρίς σαφή νικητή, πλησιάζει η στιγμή που οι Ιταλοί θα αναγκαστούν να επιλέξουν ανάμεσα σε τρεις πολύ διαφορετικούς δρόμους· δρόμους που συμπίπτουν μόνον εν μέρει με τις εναλλακτικές λύσεις που προσφέρουν σήμερα οι υπάρχουσες πολιτικές δυνάμεις. Είναι μια επιλογή που εκτός από το μέλλον της χώρας, θα έχει επίσης ρόλο αποφασιστικό για την κατεύθυνση και την ένταση των πολύ αναγκαίων μεταρρυθμίσεων στην ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση.