Τετάρτη, 18 Ιουνίου 2014

Η Γερμανία στην ευρωπαϊκή κρίση : Ο καθοδηγούμενος ηγεμόνας

του Χανς Γιούργκεν Ούρμπαν
   
ένα κεφάλαιο από το κείμενο του Hans-Jürgen Urban - Stabilitätsgewinn durch Demokratieverzicht? Europas Weg in den Autoritarismus (δημοσίευση στο γερμανικό περιοδικό © Blätter für deutsche und internationale Politik και στη συνέχεια στον συλλογικό τόμο Demokratie oder Kapitalismus? Europa in der Krise, από τις εκδόσεις Blätter.
 
Το κείμενο αυτό είναι προδημοσίευση στην ελληνική έκδοση του βιβλίου Δημοκρατία ή καπιταλισμός; Η Ευρώπη σε κρίση (στις εκδόσεις © Επίκεντρο). Η συλλογική έκδοση πραγματεύεται την ευρωπαϊκή κρίση πολυεδρικά, από τη σκοπιά της οικονομίας, της κοινωνιολογίας, της πολιτικής επιστήμης και της ενεργού πολιτικής, της πολιτικής φιλοσοφίας, του διεθνούς και του συνταγματικού δικαίου.
Συμμετέχουν με κείμενά τους και με συζητήσεις, μεταξύ άλλων, οι Γιούργκεν Χάμπερμας, Κλάους Όφφε, Ούλριχ Μπεκ, Έλμαρ Άλτφάτερ, Βόλφγκανγκ Στρέεκ, Πωλ Κρούγκμαν, Γιόσκα Φίσερ, Πέτερ Μπόφινγκερ, Ούλρικε Γκερό, Χάουκε Μπρούνκχορστ, Ούλριχ Πρόϊς, Όσκαρ Νεγκτ. Η επιμέλεια της Ελληνικής έκδοσης είναι της δημοσιογράφου Ρούλας Γκόλιου και η μετάφραση του Γιώργου Β. Ριτζούλη.
Ποιος είναι ο ρόλος της Γερμανίας στα τεκταινόμενα της ευρωπαϊκής κρίσης; Σ' αυτό το πολυσυζητημένο ερώτημα, η απάντηση φαίνεται απλή: είναι εμφανέστατο ότι η κυβέρνηση Μέρκελ έβαλε τη σφραγίδα της στο εγχείρημα της αυταρχικής σταθεροποίησης. Σε έναν όχι πάντα αξιοσέβαστο συνασπισμό με τη Γαλλία, δεν παραλείπει να προστατεύει τα δικά της συμφέροντα. Ακόμη και φωνές προσεκτικές στις εκτιμήσεις τους, διέκριναν ενωρίς στην πολιτική για την αντιμετώπιση της κρίσης, «την κραυγαλέα προσπάθεια μιας ευρωπαϊκής Γερμανίας να ηγηθεί μιας γερμανικής Ευρώπης» (Jürgen Habermas, Ein Pakt für oder gegen Europa? (pdf) στην εφημερίδα „Süddeutsche Zeitung“, 7.4.2011).

Είναι αλήθεια ότι ακόμη και το καθεστώς του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας, στα βασικά μέρη του ακολουθεί το γερμανικό μοντέλο ανταγωνιστικότητας: Mια νομισματική και δημοσιονομική πολιτική δογματικά προσανατολισμένη στη νομισματική σταθερότητα, μια φιλο-κυκλική* πολιτική εξυγίανσης των δημόσιων οικονομικών που καταπνίγει τη ζήτηση και μια στρατηγική για την ανταγωνιστικότητα της πραγματικής οικονομίας που θεωρεί ως πλεονεκτήματα στον ανταγωνισμό, κυρίως την αύξηση της παραγωγικότητας και τις υποτονικές μισθολογικές εξελίξεις. Όλα αυτά τα οικονομικά εργαλεία μπορεί κανείς να τα βρει και στο γερμανικό μοντέλο του παγκόσμιου πρωταθλητή των εξαγωγών. Αυτή η εναρμόνιση μεταξύ του ευρωπαϊκού και του γερμανικού μοντέλου ανάπτυξης, μειώνει την πίεση προς τη Γερμανία για προσαρμογή (ως συμβολή της για να αποκατασταθεί κάποια εσωτερική ισορροπία στο εμπορικό ισοζύγιο μέσα στην ευρωζώνη) και ταυτόχρονα αυξάνει την πίεση προς άλλα κράτη-μέλη, που μέχρι τώρα εφάρμοζαν άλλα πρότυπα ανάπτυξης.
Ωστόσο, παρά τις εντυπωσιακές ομοιότητες, η απλοποιημένη θέση περί της ηγεμονίας της Γερμανίας, είναι μια στενή και περιορισμένη αντίληψη των πραγμάτων της σημερινής Ευρώπης. Η επικράτηση του νέου προτύπου ανταγωνιστικότητας και ανάπτυξης είναι επίσης σύμφωνη (πράγμα που δεν είναι λιγότερο σημαντικό) με τα συμφέροντα των κυριότερων παραγόντων που δρουν στις διεθνείς χρηματοπιστωτικές αγορές. Ιδιαίτερα οι τράπεζες, έχουν κατά νου την προοπτική να ελαχιστοποιήσουν τις ζημίες που προκύπτουν από την εκκαθάριση δανείων δισεκατομμυρίων προς τις χρεωμένες χώρες. Επωφελούνται σε μεγάλο βαθμό από το γεγονός ότι η ΕΕ δεν απαιτεί μια διαρκή συμμετοχή των παραγόντων της χρηματοπιστωτικής αγοράς στο κόστος της κρίσης και αποφεύγει να προχωρήσει σε ρύθμιση των χρηματοπιστωτικών αγορών μεγάλης έκτασης. Έτσι διατηρείται το ενδιαφέρον των αγορών αυτών για κερδοσκοπικές δραστηριότητες εν μέσω της κρίσης, καθώς επίσης το συνολικό επιχειρηματικό μοντέλο κερδοσκοπίας υψηλού ρίσκου, που μεταξύ άλλων αιτίων προκάλεσε την κρίση και πολλαπλασίασε τον αριθμό των δισεκατομμυριούχων.
Είναι αμφισβητήσιμο αν θα μπορούσε να εφαρμοστεί μια άλλη πολιτική απέναντι στην κρίση, αντίθετη με τα συμφέροντα των παραγόντων της χρηματοπιστωτικής αγοράς, ανεξάρτητα αν υπάρχει ή όχι ηγεμονική θέση της Γερμανίας. Ειδικά οι τράπεζες απειλούσαν και απειλούν με συστημικές καταστροφές στην παγκόσμια οικονομία. Επισήμαιναν ότι η επιβολή εκτεταμένων ρυθμιστικών κανονισμών θα είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση των επιτοκίων και επομένως την επιδείνωση των όρων χρηματοδότησης των χρεωμένων κρατών. Προφανώς οι παράγοντες της χρηματοπιστωτικής αγοράς έχουν τέτοια δύναμη και ασκούν τέτοια πίεση στους πολιτικούς, ώστε διατηρούν υπό έλεγχο τη θέληση και τη δυνατότητα των κυβερνήσεων για δράση. Έτσι είναι σε θέση να αντιμετωπίζουν τις απειλές ενάντια στα δικά τους συμφέροντα. Αυτή τη δύναμη την ασκούν και επί του «Γερμανού ηγεμόνα». 
Αυτές οι σχέσεις δύναμης και εξουσίας διαμορφώνουν το νέο καθεστώς και κατανέμουν τις ευθύνες για την χρηματοπιστωτική και οικονομική κρίση. Όμως, αν και τα κράτη-μέλη της ΕΕ που βρέθηκαν σε δύσκολη θέση, έχουν μερίδιο ευθύνης για τα χρέη και τις αδυναμίες τους σε ζητήματα ανταγωνιστικότητας, δεν είναι λιγότερο προφανής η συμβολή στην κρίση των απορυθμισμένων, ανεξέλεγκτων χρηματοπιστωτικών αγορών και των στρατηγικών μεγιστοποίησης του κέρδους εκ μέρους των σημαντικότερων παραγόντων τους (αντιπροσωπευτικά για πολλούς είναι όσα γράφονται για το θέμα αυτό στο βιβλίο του Elmar Altvater, Der große Krach - Oder die Jahrhundertkrise von Wirtschaft und Finanzen, von Politik und Natur, Münster 2010). 
Ωστόσο το καθεστώς της αυταρχικής σταθεροποίησης δεν διαμορφώνει την πολιτική του έχοντας ως γνώμονα αυτή την κατανομή της ευθύνης. Το αντίθετο: Ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας υποβάλλει τα κράτη-μέλη που υποφέρουν σ' εκείνη την πειθαρχία που θα έπρεπε να επιβληθεί ως νέο ρυθμιστικό πλαίσιο στους παράγοντες που δρουν στις χρηματοπιστωτικές αγορές. Αλλά ενώ οι παράγοντες αυτοί απέφυγαν να υποστούν αυτή την πειθάρχηση χρησιμοποιώντας τη δύναμη ποικίλων ομάδων πίεσης και τις απειλές του συστημικού κινδύνου, τα κράτη δεν την απέφυγαν.
Αυτή η πολιτική για την αντιμετώπιση της κρίσης δεν προγραμματίζει μόνον την επόμενη κρίση. Δείχνει επίσης που βρίσκονται τα όρια της δύναμης της γερμανικής πολιτικής, μέσα στον ευρωπαϊκό και παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό καπιταλισμό. Υπ' αυτούς τους συσχετισμούς δύναμης, το σχέδιο που εξαγγέλθηκε με γερμανική πρωτοβουλία για τη διαχείριση της κρίσης με ρυθμιστικές ενεργές παρεμβάσεις, εκφυλίστηκε σε παθητικές διορθωτικές κινήσεις μετά την κρίση, χωρίς θεμελιακές αλλαγές στους κανόνες της λειτουργίας του χρηματοπιστωτικού καπιταλισμού. Η εξέλιξη αυτή εμποδίζει τις αναγκαίες βελτιώσεις στο ρυθμιστικό πλαίσιο, καθώς και μια κοινωνικά αποδεκτή κατανομή του κόστους της κρίσης. Το πιο σημαντικό είναι, ότι εξακολουθούν να παραμένουν άθικτες οι δομές του χρηματοπιστωτικού καπιταλισμού, αυτές που προκαλούν κρίσεις.

* Φιλο-κυκλική (pro-cyclic) οικονομική πολιτική: η αντίθετη της αντι-κυκλικής. 
Δηλαδή η πολιτική οικονομικής διαχείρισης που ενισχύει τις ακραίες διακυμάνσεις των ανοδικών και πτωτικών οικονομικών κύκλων. Στις ανοδικές φάσεις παρεμβαίνει διογκώνοντας πιο πολύ τα περιουσιακά στοιχεία, ακόμη και όταν μετατρέπονται σε φούσκες. Στις πτωτικές φάσεις η παρέμβασή της κάνει την ύφεση ακόμη πιό έντονη. Η φιλο-κυκλική και η αντι-κυκλική πολιτική χρησιμοποιούν τα ίδια διαχειριστικά εργαλεία (κυρίως φορολογικά, δημοσιονομικά, νομισματικά και την παρέμβαση στη διαμόρφωση των μισθών), αλλά με αντίστροφο τρόπο. Π.χ. η φιλο-κυκλική πολιτική μειώνει τους φόρους στην περίοδο της φούσκας και τους αυξάνει σε περίοδο ύφεσης. Στην άνοδο φροντίζει για την παροχή άφθονου, φθηνού χρήματος στις επιχειρήσεις και στα νοικοκυριά ή ευνοεί μισθολογικές αυξήσεις των υψηλόμισθων, στην πτώση κλείνει τη στρόφιγγα των επενδύσεων ή της τραπεζικής ρευστότητας και μειώνει μισθούς (ακόμη και χαμηλόμισθων). Η αντι-κυκλική πολιτική κάνει τα ακριβώς αντίστροφα.
 Γ. Ρ.
Ο Hans-Jürgen Urban (1961) σπούδασε πολιτικές επιστήμες, οικονομικά και φιλοσοφία. Τα ερευνητικά του αντικείμενα είναι ο συνδικαλισμός και η κοινωνική πολιτική. Είναι μέλος του εκτελεστικού προεδρείου του γερμανικού συνδικάτου εργαζομένων στη μεταλλουργική βιομηχανία (ΙG Metall) και του διοικητικού συμβουλίου του Ομοσπονδιακού Γραφείου Εργασίας (Bundesagentur für Arbeit). Συμμετέχει επίσης στον διεθνή εκδοτικό κύκλο του πλούσιου σε παραδόσεις περιοδικού Blätter für deutsche und internationale Politik”, από κοινού με τους Jürgen Habermas, Norman Birnbaum, Peter Bofinger, Seyla Benhabib,  Saskia Sassen,  Jens Reich,  Friedrich Schorlemmer και άλλους.

Βιβλία του Hans-Jürgen Urban
 



Hans-Jürgen Urban: Die Mosaik-Linke (Blätter) και LuXemburg


Hans-Jürgen Urban - συνέντευξη: Dialog der Generationen statt Spaltung der Gesellschaft (Διάλογος μεταξύ των γενεών αντί διάσπαση της κοινωνίας - σε Γερμανική γλώσσα)
IG Metall 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Printfriendly

ΕΠΙΛΟΓΕΣ:
Αντρέϊ Αρσένιεβιτς Ταρκόφσκι

ΕΠΙΛΟΓΕΣ:<br>Αντρέϊ Αρσένιεβιτς Ταρκόφσκι
Πως η αγάπη επουλώνει τη φθορά του κόσμου

Enrico Berlinguer (1981):

Enrico Berlinguer (1981):
Η ηθική διάσταση στην κρίση της πολιτικής

Danilo Kiš:

Danilo Kiš:
Συμβουλές σε νεαρούς συγγραφείς, και όχι μόνον

Wolfgang Münchau

Wolfgang Münchau
Ο συντάκτης οικονομικών θεμάτων Βόλφγκανγκ Μύνχάου (Financial Times - Der Spiegel)

Predrag Matvejević:

Predrag Matvejević:
Ο Ρωσο-Κροάτης ανιχνευτής και λάτρης του Μεσογειακού κόσμου

Christopher Lasch

Christopher Lasch
Ο Φρανκφουρτιανός από τη Νεμπράσκα: Δικαιοσύνη & ελπίδα απέναντι στην ιδιοτέλεια των ελίτ

Azra Nuhefendić

Azra Nuhefendić
Η δημοσιογράφος με τις πολλές διεθνείς διακρίσεις, γράφει για την οριακή, γειτονική Ευρώπη

Βαλκανική Χερσόνησος, η όμορφη

Βαλκανική Χερσόνησος, η όμορφη
Όριο της Ευρώπης, οριακή Ευρώπη

Μάης του '36, Τάσος Τούσης

Μάης του '36, Τάσος Τούσης
Ο σκληρός Μεσοπόλεμος: η εποχή δοσμένη μέσα από τη ζωή ενός ανθρώπου - συμβόλου

Στον καιρό των τσιγγάνων και της μικρής Μαρίας

Ετικέτες

«Γενιά του '30» «Μακεδονικό» 1968 αειφορία αντιπροσωπευτική δημοκρατία Αριστοτέλης Αρχιτεκτονική Αυστρομαρξισμός Βαλκανική βιοποικιλότητα Βρετανία Γαλλία Γερμανία Γκράμσι Έθνος και ΕΕ Εκπαίδευση Ελεφάντης Ενέργεια Επισφάλεια Ευρωκομμουνισμός ηγεμονία ΗΠΑ Ήπειρος Θ. Αγγελόπουλος Θεοδωράκης Θεσσαλονίκη Ιβάν Κράστεφ ιστορία Ιταλία Καζαντζάκης Καταναλωτισμός Κεντρική Ευρώπη Κέϋνς Κίνα Κινηματογράφος Κλιματική αλλαγή Κοινοτισμός κοινωνική ανισότητα Κορνήλιος Καστοριάδης Κοσμάς Ψυχοπαίδης Κράτος Πρόνοιας Κώστας Καραμανλής Λιάκος Α. Λογοτεχνία Μάνεσης Μάξ Βέμπερ Μάρξ Μαρωνίτης Μέλισσες Μέσα «κοινωνικής» δικτύωσης Μέσα Ενημέρωσης Μεσόγειος Μεταπολίτευση Μιχ. Παπαγιαννάκης Μουσική Μπερλινγκουέρ Νεοφιλελευθερισμός Νίκος Πουλαντζάς Νίτσε Ο τόπος Οικολογία Π. Κονδύλης Παγκοσμιοποίηση Παιδεία Πολωνία Πράσινοι Ρήγας Ρίτσος Ρωσία Σεφέρης Σημίτης Σολωμός Σοσιαλδημοκρατία Σχολή Φραγκφούρτης Ταρκόφσκι Τουρκία Τραμπ Τροβαδούροι Τσακαλώτος Τσίπρας Φιλελευθερισμός Φιλοσοφία Χαλκιδική Χέγκελ Χριστιανισμός Acemoglu/Robinson Adorno Albrecht von Lucke André Gorz Azra Nuhefendić Balibar Brexit Carl Schmitt Chomsky Christopher Lasch Claus Offe Colin Crouch Elmar Altvater Ernst Bloch Ernst-W. Böckenförde Franklin Roosevelt Habermas Hannah Arendt Heidegger Jan-Werner Müller Jeremy Corbyn Laclau Le Corbusier Louis Althusser Marc Mazower Matvejević Michel Foucault Miroslav Krleža Mudde Otto Bauer PRAXIS International Ruskin Sandel Michael Strauss Leo Streeck T. S. Eliot Timothy Snyder Tolkien Ulrich Beck Ulrike Guérot Wallerstein Walter Benjamin Wolfgang Münchau Zygmunt Bauman

Song for the Unification (Zbigniew Preisner -
Elzbieta Towarnicka - Kr. Kieślowski) - youtube

Song for the Unification (Zbigniew Preisner - <br>Elzbieta Towarnicka - Kr. Kieślowski) - youtube
Ἐὰν ταῖς γλώσσαις τῶν ἀνθρώπων λαλῶ καὶ τῶν ἀγγέλων,
ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, γέγονα χαλκὸς ἠχῶν ἢ κύμβαλον ἀλαλάζον...
Ἡ ἀγάπη ...πάντα στέγει, πάντα πιστεύει, πάντα ἐλπίζει, πάντα ὑπομένει...
Νυνὶ δὲ μένει πίστις, ἐλπίς, ἀγάπη, τὰ τρία ταῦτα·
μείζων δὲ τούτων ἡ ἀγάπη (προς Κορινθ. Α΄ 13)

Ισραήλ - Παλαιστίνη: Στο τέλος της γης

Ισραήλ - Παλαιστίνη: Στο τέλος της γης
Νταβίντ Γκρόσμαν: Το πένθος του πατέρα και της Ιστορίας

Κουνκούς ή Δίας, ένας λευκός γάτος απο τη Μοσούλη

Κουνκούς ή Δίας, ένας λευκός γάτος απο τη Μοσούλη
Μια ιστορία προσφυγιάς, στη Λέσβο και στη Νορβηγία

Αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής

Αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής
Erik Stokstad («Science»): New rice variety could feed the planet without warming it

Μανιτάρια, ένα σύγχρονο ελληνικό θαύμα

Μανιτάρια, ένα σύγχρονο ελληνικό θαύμα
Τα μικροκλίματα της Ελλάδας, εξασφαλίζουν μεγάλη βιοποικιλότητα μανιταριών (Βασιλική Χρυσοστομίδου, «Καθημερινή», αναδημοσίευση «Δασαρχείο»)

Zygmunt Bauman: «Ρευστές ζωές, ρευστός κόσμος, ρευστή αγάπη»

Zygmunt Bauman: «Ρευστές ζωές, ρευστός κόσμος, ρευστή αγάπη»
«Είμαι βραχυπρόθεσμα απαισιόδοξος αλλά μακροπρόθεσμα αισιόδοξος»

Οι φλαμουριές ανθίζουν στο Σεράγεβο

Οι φλαμουριές ανθίζουν στο Σεράγεβο
Η λογοτεχνική δημοσιογραφία στα καλύτερά της - Azra Nuhefendić

Jürgen Habermas

Jürgen Habermas
¨Ολα τα κείμενα από το περιοδικό "Blätter für deutsche und internationale Politik"
(pdf, Γερμανικά)

Ρούντι Ντούτσκε, Ραλφ Ντάρεντορφ (Φράϊμπουργκ, 1968 - H «επί της στέγης του αυτοκινήτου συνομιλία»)

Ρούντι Ντούτσκε, Ραλφ Ντάρεντορφ (Φράϊμπουργκ, 1968 - H «επί της στέγης του αυτοκινήτου συνομιλία»)
Ο ήπιος επαναστάτης χωρίς δόγμα με τον φιλελεύθερο υποστηρικτή της κοινωνικής δικαιοσύνης και του Κέϋνς - Υπερβάσεις «φραγμάτων» σε μια εποχή που η Πολιτική γραφόταν με κεφαλαίο «Π»

The Roosevelt Institute

The Roosevelt Institute
Ελεωνόρα και Φραγκλίνος Ρούσβελτ - Πολιτική για καιρούς οικονομικής κρίσης

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας
«Χριστούγεννα με τον Κοκκινολαίμη – Το Αηδόνι του Χειμώνα»

Ο εκ των υστέρων αποχαιρετισμός στον Λουκάνικο, κατά κόσμον Θόδωρο
(πέθανε τον Μάïο του 2014)

Ο εκ των υστέρων αποχαιρετισμός στον Λουκάνικο, κατά κόσμον Θόδωρο <br>(πέθανε τον Μάïο του 2014)
Ο σκύλος - σύμβολο μιας σκληρής εποχής, η προσωπικότητα του 2011 (Time)

Φιλιά εις τα παιδιά

Φιλιά εις τα παιδιά
Ένα κομμάτι Θεσσαλονίκης του χθές και του σήμερα

Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας & Ανάπτυξης:
Γιατί μεγαλώνει διαρκώς η κοινωνική ανισότητα

Christopher Lasch

Christopher Lasch
Ο καταναλωτισμός υπονομεύει τις αξίες της σταθερότητας και της αφοσίωσης, προπαγανδίζει
την καταστροφή της οικογενειακής ζωής

Jürgen Habermas - αφιέρωμα στο περιοδικό Esprit, 8/9-2015 (γαλλικά)

Jürgen Habermas - αφιέρωμα στο περιοδικό Esprit, 8/9-2015 (γαλλικά)
Βλέπει τον εαυτό του ως κοινωνιολόγο κυρίως, όμως είναι και ο «τελευταίος φιλόσοφος» ή μάλλον κάνει φιλοσοφική κοινωνιολογία και κοινωνιολογική φιλοσοφία- τι ζητά η φιλοσοφία σ' αυτούς τους δύσκολους καιρούς;

Ενρίκο Μπερλινγκουέρ

Ενρίκο Μπερλινγκουέρ
Hθικολόγος, συντηρητικός, εργατιστής, προπαγανδιστής της λιτότητας;¨Η επικριτής του καταναλωτισμού και της σπατάλης, για μια άλλη πολιτική ηθική, υπέρ του «μικρού» πολίτη;

Ψηλά στην Πίνδο, στο Περτούλι

Ψηλά στην Πίνδο, στο Περτούλι