Τετάρτη, 1 Αυγούστου 2018

Φωτιές, πλημμύρες, ολική συστημική αποτυχία, θεσμοί - Η περίπτωση του Τεχνικού Επιμελητηρίου της Ελλάδας

Όταν έρχεται στιγμή που τα συμβαίνοντα ξεπερνούν κατά πολύ τα όρια του υποφερτού, όταν «πονάει» το μυαλό τη στιγμή που σκέφτεται, πώς επιμερίζονται τα λάθη, οι δυσλειτουργίες, οι ευθύνες; Φταίνε πιο πολύ οι πολιτικοί ή οι πολίτες; Πόσο φταίνε οι Υπηρεσίες και η Δημόσια Διοίκηση; Οι προϊστάμενοι και οι ηγεσίες τους; Όλο το προσωπικό τους; Οι Υπουργοί; Ο Πρωθυπουργός; Οι πολίτες; Και ποιοί πολίτες; «Μαζί» σφάλλαμε; Και ποιό το υποκείμενο του ρήματος; 
Μια κοινωνία, μια χώρα και το κράτος της είναι πολύπλοκο σύνολο. Ιεραρχημένο σύνολο πραγμάτων και σχέσεων. Έχει πολλά κεφάλια, πολύ περισσότερα πόδια, χέρια, στομάχια και ουρές, έχει και «έναν εγκέφαλο πολύπλοκα διακλαδωμένο προς όλες τις κατευθύνσεις» (Χανς Μάγκνους Έντσενσμπέργκερ, «Η κοινωνία δεν είναι κοπάδι προβάτων», Der Spiegel 1987). Εκτός από άτομα, κυβερνώμενους και κυβερνήτες, δημόσιους λειτουργούς και ιδιώτες, έχει επίσης θεσμούς διαφόρων επιπέδων· με διαφορετικούς ρόλους, με διαφορετικές ικανότητες και με διαφορετικές προσδοκώμενες λειτουργίες και αρετές. 
*
Λόγου χάρη το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας. Άς γίνει, ως ενδεικτικό παράδειγμα, λόγος για αυτόν τον θεσμό, τον λίγο ή πολύ σχετικό με τα συμβαίνοντα, από την οπτική γωνία ενός αρχιτέκτονα μηχανικού μέλους του. Που τον βίωσε ως θεσμό και προσπάθησε κάποτε - ματαίως - μέσα στα πλαίσιά του για κάτι καλύτερο· αποφεύγοντας τις αιρετές θέσεις ή τους ρόλους «συνδικαλιστή», επειδή είχε διακρίνει εξαρχής το δομικό του ελάττωμα ως θεσμού, αλλά από θέσεις επιστημονικού συμβούλου, για χρονικά διαστήματα όχι μικρά
Το ΤΕΕ, ένα Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου, απέτυχε στον ρόλο του ως θεσμού, δηλαδή συλλογικού επιστημονικού οργάνου όλων των ειδικοτήτων διπλωματούχων μηχανικών αποφοίτων ΑΕΙ. Ανάμεσα στους βασικούς λόγους της αποτυχίας είναι και ο εξής: Αντί να λειτουργήσει ως αυτό που έπρεπε να είναι, δηλαδή ως επιστημονικός φορέας των μηχανικών και ως θεσμικός επιστημονικός σύμβουλος του κράτους, κατανάλωνε διαρκώς τις δυνάμεις του σε πράγματα που δεν είναι «της φύσεως του». Π.χ. στις τυπικές επιμελητηριακές λογικές, της προστασίας και διεύρυνσης των κεκτημένων, όπως είναι φυσικό για τα κοινά, μη επιστημονικά Επαγγελματικά Επιμελητήρια, ή και σε συνήθη συνδικαλισμό, συχνότατα συντεχνιακό, και μάλιστα συντεχνιακό με έναν ειδικό τρόπο
ΙΤο δομικό ελάττωμα του Τεχνικού Επιμελητηρίου
Αυτός ο τρόπος λειτουργίας παραμόρφωσε εξαρχής το ΤΕΕ ως θεσμό και ως συλλογικό επιστημονικό όργανο και έγινε «δεύτερη φύση του». Εδώ και πολλές δεκαετίες είναι το δομικό ελάττωμα του Τεχνικού Επιμελητηρίου. 
Τί κοινό μπορεί να έχει ένας επιστημονικός φορέας των μηχανικών διπλωματούχων ΑΕΙ όλων των κλάδων με ένα σύνηθες εμπορικό ή επαγγελματικό επιμελητήριο; Τι συμβουλές μπορεί να δώσει στο κράτος ένα εμπορικό επιμελητήριο και τι συμβουλές ένα επιστημονικό επιμελητήριο διπλωματούχων μηχανικών;
Τί είδους  συνδικαλισμό μπορεί να κάνει ένας φορέας - ΝΠΔΔ, μέσα στον οποίο, εκ του ορισμού της ιδιότητας του διπλωματούχου μηχανικού, συνυπάρχουν μέσα του εργοδότες και μισθωτοί; Συνυπάρχουν υπάλληλοι - τόσο του δημόσιου όσο και του ιδιωτικού τομέα - και αυτοαπασχολούμενοι, επιχειρηματίες/εργοδότες και «μπλοκάκια», διευθυντικά στελέχη μεγάλων εταιρειών και άνεργοι μηχανικοί. Μαζί με τους αμιγώς μελετητές μηχανικούς, συνυπάρχουν στο ΤΕΕ όσοι από τους εργολήπτες-κατασκευαστές ιδιωτικών ή δημόσιων έργων τυχαίνει να είναι ταυτόχρονα και διπλωματούχοι μηχανικοί ΑΕΙ (οι οποίοι είναι οι δυνάμει εργοδότες των πρώτων), αλλά και οι μηχανικοί υπάλληλοι του Δημοσίου και των ΟΤΑ, οι οποίοι είναι οι δυνάμει ελεγκτές και επόπτες των κατασκευαστών και των μελετητών, στο βαθμό που αυτοί εμπλέκονται σε δημόσια και δημοτικά έργα.
Έχοντας μια τέτοια διάρθρωση, με ενσωματωμένες συγκρούσεις συμφερόντων, ο μοναδικός αλλά ουσιώδης ελάχιστος κοινός παρονομαστής είναι οι επιστημονικές ιδιότητες και ικανότητες. Ο,τιδήποτε άλλο, είτε καταλήγει σε ψευδοσυνδικαλισμό που υπερασπίζεται τύπους χωρίς ουσία για την πλειοψηφία των μελών, είτε προωθεί τα συμφέροντα των ισχυρών ομάδων μελών του, εις βάρος των υπόλοιπων. 
Τυπική περίπτωση του πρώτου, ο διαρκής, κοπιώδης αγώνας  για να μη ενταχθούν στο ΤΕΕ - άρα και στο σώμα των μηχανικών, δίπλα στους πτυχιούχους του Μετσοβίου, της Πολυτεχνικής Σχολής ΑΠΘ και των άλλων Πολυτεχνικών Σχολών ΑΕΙ, ελληνικών ή ξένων - οι πτυχιούχοι μηχανικοί των Ανώτερων Τεχνολογικών Σχολών. Παρόλο που υπάρχουν ανάμεσά τους εξαιρετικοί μηχανικοί, και η επάρκειά τους ως μηχανικών θα μπορούσε εύκολα και αξιόπιστα να ελεγχθεί με ένα κατάλληλο σύστημα αξιολόγησης. Τυπική περίπτωση του δεύτερου, η λειτουργία του ασφαλιστικού φορέα των μηχανικών ΤΣΜΕΔΕ με το παλιό σύστημα των κεφαλικών ασφαλιστικών εισφορών, ύψους ανεξάρτητου από το εισοδηματικό επίπεδο του ασφαλισμένου, μέ την τράπεζά του και τη διαχείρισή της και τις αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου της κτλ.
   ΙΙ. Βαρειά καθήκοντα, ελαφρός βίος και πολιτεία
Κατεξοχήν δουλειά ενός ΤΕΕ που δεν θα έπασχε από αυτό το δομικό ελάττωμα, θα έπρεπε να είναι το να παρουσιάζει στην κοινωνία θέσεις και προτάσεις μετά λόγου γνώσεως, σύμφωνα με τους κανόνες της επιστήμης, λαμβάνοντας υπόψη την διαρκή ανανέωση, εξέλιξη, δοκιμασία στην πράξη και κριτική επεξεργασία των γνώσεων ή τεχνολογιών στους επιστημονικούς κλάδους και ειδικότητες που εκπροσωπούνται εντός του· και να παρέχει ως θεσμός τις ανάλογες συμβουλές και γνωμοδοτήσεις στο κράτος, στους ΟΤΑ, στους ιδιώτες επιχειρηματίες κτλ.
Σ' αυτούς τους επιστημονικούς κλάδους και ειδικότητες ανήκουν, μεταξύ άλλων, η πολεοδομία, εν μέρει ο επιστημονικός κλάδος της  χωροταξίας, μερικοί κλάδοι των επιστημών του περιβάλλοντος και σημαντικοί τομείς της πολιτικής προστασίας· λόγου χάρη η δομική (παθητική) και η ενεργητική πυροπροστασία σε κλίμακα κτιρίου, η υδραυλική ως κλάδος της επιστήμης του πολιτικού μηχανικού (αντικείμενο της οποίας είναι, μεταξύ άλλων, η πρόβλεψη και αντιμετώπιση πλημμυρικών φαινομένων), φυσικά η δομική αντισεισμική προστασία, η συνδυασμένη χρήση Γεωγραφικών Συστημάτων Πληροφοριών για την πρόβλεψη πιθανών κινδύνων και τον σχεδιασμό αποτρεπτικών και προστατευτικών μέτρων, η συγκοινωνιολογία. Τέλος ο πολεοδομικός σχεδιασμός με τους κανόνες του και τα εργαλεία του (όπως π.χ. ο καθορισμός χρήσεων γης), η εφαρμογή των οποίων επί οικοδομημένου ή μή οικοδομημένου εδάφους στην σημερινή εποχή της κλιματικής αλλαγής είναι από τις πιο σημαντικές πτυχές ή της όλης πολιτικής προστασίας.
Η Αττική, όπως έχει διαμορφωθεί μεταπολεμικά επί του εδάφους, είναι η απόλυτη άρνηση τόσο των κανόνων της πολεοδομίας και χωροταξίας, όσο και των κανόνων που διέπουν τις επιστήμες του περιβάλλοντος και την πολιτική προστασία. Με εξαίρεση ίσως την αντισεισμική προστασία, στην οποία έχουν γίνει μερικά ουσιαστικά βήματα (π.χ. Νέος Αντισεισμικός Κανονισμός), απομένουν όμως πάρα πολλές εκκρεμότητες (π.χ. εκπόνηση πλήρων Μικροζωνικών Μελετών Σεισμικής Επικινδυνότητας).

Το ΤΕΕ περιορισμένες μόνον δυνάμεις αφιέρωσε στο να μη γίνει αυτό· και ακόμη λιγότερες στο να δείξει το δρόμο για κάτι διαφορετικό, βιώσιμο, λογικό, ρεαλιστικό και οραματικό. Και όσες φορές το έκανε, η αποτελεσματικότητά του ήταν ελάχιστη. Παραδείγματα: 
1. Στην μακροχρόνια και αιωνίως χθεσινή λογική διαχείρισης της αυθαίρετης δόμησης, συντάχθηκε απολύτως με την επικρατούσα διακομματική-πελατειακή λογική και την εξυπηρέτησε με ψευδοεπιστημονική και δήθεν κοινωνικά ευαίσθητη στήριξη, αλλά και με τα οργανωτικά του μέσα. Και όταν άσκησε κριτική, η κριτική του ήταν απλά «κριτική υποστήριξη του χάους». Είναι λέξεις του αλησμόνητου Λεωνίδα Λουλούδη (έφυγε στα 67 του χρόνια το 2014), γεωπόνου και καθηγητή της Πολιτικής Προστασίας Περιβάλλοντος του Αγροτικού Χώρου στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, από τους ελάχιστους που κατανόησαν έγκαιρα πόσο μη βιώσιμη και δυνητικά καταστροφική είναι η σχέση οικοδομημένου χώρου και φύσης προπαντός στην Αττική αλλά εν μέρει και της υπαίθρου Ελλάδας. Τα «αυθαίρετα των φτωχών» έγιναν η ασπίδα για τις μεγάλες αυθαιρεσίες των ισχυρών και αυτών που αυθαιρετούν όχι από ανάγκη, αλλά από καταφερτζιλίκι. 
2. Στις ελάχιστες και αποτυχημένες απόπειρες διορθωτικών επεμβάσεων στη διαμορφωμένη κατάσταση, όταν αυτή έβαινε προς τον ολικό εκτροχιασμό (π.χ. η Επιχείριση Πολεοδομικής Ανασυγκρότησης στο πρώτο μισό της δεκαετίας του 1980, επί υπουργίας Χωροταξίας, Οικισμού και Περιβάλλοντος του αρχιτέκτονα-πολεοδόμου Αντώνη Τρίτση), ο ρόλος του ΤΕΕ ήταν από παθητικός έως υποτονικός. 
3. Μετά τον Οργανισμό Εργατικής Κατοικίας στις δύο πρώτες μεταπολεμικές δεκαετίες αι ιδίως στη «χρυσή τριετία» 1955-1957, στην οποία διετέλεσε προϊστάμενος της Υπηρεσίας Μελετών του ο αρχιτέκτονας Άρης Κωνσταντινίδης), στην Ελλάδα η δημόσια δραστηριότητα στην παραγωγή οικιστικού έργου, που, εκτός των άλλων, θα μπορούσε να ελάττωνε πολύ την ασφυκτική πίεση των αυθαιρεσιών και των παραμορφώσεων της νόμιμης ή νομότυπης δόμησης, ήταν από μηδενική ως υποτυπώδης. Σε αντίθεση με τις πολύ εκτεταμένες οικιστικές πολιτικές «κοινωνικής στέγασης» (soziale Wohnung) σε χώρες της Βόρειας και Κεντρικής Ευρώπης, με άξονα τους ΟΤΑ αλλά με συμμετοχή ακόμη και μεγάλων επιχειρήσεων για στέγαση του προσωπικού τους, στην Ελλάδα είχαμε απόλυτη κυριαρχία της αυτοστέγασης και κυρίως της αντιπαροχής. Δύο εργαλεία παραγωγής στέγης που θεσπίστηκαν στη δεκαετία του 1970 (ΔΕΠΟΣ και ΕΚΤΕΝΕΠΟΛ) εκφυλίστηκαν κυρίως σε μηχανισμούς ειδικών επεμβάσεων σε ειδικές περιοχές (Θράκη, Καβάλα) για στέγαση αποκλειστικά και μόνον εισερχόμενων οικιστών. Φυσικά αυτό δεν είναι δημόσια οικιστική πολιτική. Στο πεδίο αυτό, της απόλυτης ανάθεσης του έργου της στέγασης στην αντιπαροχή και στην αυτοστέγαση, η στάση που επέδειξε το ΤΕΕ ήταν, στην καλύτερη περίπτωση, τυπική «κριτική υποστήριξη του χάους». Αλλά συχνά ήταν ένθερμη συνηγορία υπέρ του χάους.
Ο λόγος και οι συμβουλές του ΤΕΕ στους τομείς της αρμοδιότητας του ώφειλαν να  είναι κριτικά επιστημονικές, ρεαλιστικές και ορθολογικές. Μέσα σ΄ αυτές τις ποιότητες περιλαμβάνεται και το να υποδεικνύει, με ερευνητικά κριτικό τρόπο, τα βέλτιστα και τα ιδεώδη, οραματικές προτάσεις που ποτέ δεν θα πετύχουμε επακριβώς αλλά οφείλουμε να προσεγγίζουμε ολοένα και περισσότερο. Να ρίχνει στο τραπέζι της τεχνικής, κοινωνικής και πολιτικής διαβούλευσης «χειροπιαστές ουτοπίες» (Ernst Bloch), με την καλή έννοια της λέξης ουτοπία. 
Δεν τα κατάφερε· απέτυχε στον «εκ φύσεως» προορισμό του, μολονότι «επέτυχε», ενδεχομένως, σε «παρά φύσιν» δραστηριότητες. Εκτός αυτού, με εφαλτήρια τις κατά καιρούς Διοικούσες Επιτροπές του, κεντρικές και περιφερειακές, αναδείχτηκαν αρκετοί υπουργοί και όχι λίγοι βουλευτές και δήμαρχοι. Όλων των κομματικών αποχρώσεων.
Άρης Κωνσταντινίδης
 ΙΙΙ. Total system failure
Τούτο δείχνει, μεταξύ άλλων, ότι αυτό που μπορεί να περιγραφεί ως ολική συστημική αποτυχία και  αδυναμία διαχείρισης στη διάσταση του χρόνου (μεσοπρόθεσμη κλίμακα = μεταπολεμική περίοδος, 1949 - 2018) δεν εντοπίζεται μόνον στην ελληνική δημόσια διοίκηση με τη στενή έννοια και στους ΟΤΑ. Εμπεριέχει και αποτυχία - στην πράξη - άλλων ελίτ οργανωμένων σε θεσμούς, πέραν της πολιτικής ελίτ. Και συγκεκριμένα, αποτυχία και ορισμένων ακαδημαϊκών ή γενικώς επιστημονικών ελίτ, με την ευρεία έννοια, οργανωμένων σε θεσμούς συλλογικούς, μια περίπτωση των οποίων  είναι οι μηχανικοί διπλωματούχοι ΑΕΙ του ΤΕΕ. 
Και ακριβώς επειδή από την παραπάνω γνώμη προκύπτουν πολύ πικρά συμπεράσματα και μεγάλες μομφές, είναι απολύτως αναγκαία τέτοια εξειδικευμένα αποδεικτικά - ή έστω ενδεικτικά - στοιχεία από την εμπειρία και την μεταπολιτευτική ιστορία των θεσμών αυτών, για να είναι γνώμη μετά λόγου γνώσεως και μην ακούγεται σαν λαϊκίστικη δημαγωγία.
Θα μπορούσε κανείς να διερευνήσει με ανάλογους τρόπους τα πεπραγμένα άλλων θεσμών ενεργών στη δημόσια σφαίρα και στα πεδία της διαμόρφωσης επαγγελματικών δεοντολογιών, της διαβούλευσης και της λήψης αποφάσεων, με εξίσου μεγάλη επίδραση στη διαχείριση τέτοιων θεμάτων· όπως π.χ. του σώματος των δικαστών και εισαγγελέων και των Δικηγορικών Συλλόγων (οι οποίοι είναι ΝΠΔΔ ακριβώς όπως το ΤΕΕ), του Γεωτεχνικού Επιμελητηρίου (επίσης ΝΠΔΔ, στο οποίο συμμετέχουν και οι διπλωματούχοι Δασολόγοι) κ.ο.κ. Αλλά είναι καλύτερα αυτό να το κάνουν οι συμμετέχοντες και γνώστες εκ των έσω του κάθε θεσμού. 
Το σώμα των διπλωματούχων μηχανικών είναι, κατά κάποιο τρόπο, ένα είδος επιστημονικής «ελίτ», με την ευρεία σημασία του όρου «ελίτ»· πάντως, υπάρχουν μέλη του - είτε αυτά είναι μισθωτοί του δημόσιου ή του ιδιωτικού τομέα, είτε είναι ελευθεροεπαγγελματίες, είτε είναι επιχειρηματίες, είτε άλλο τι - τα οποία, ως άτομα, είναι εξαιρετικοί επιστήμονες, και επίσης διακρίνονται ως προς τις αρετές του πολίτη. Αυτό το αποδεικνύουν συχνά με την εργασία τους σε χώρες του εξωτερικού, όπως και άλλοι Έλληνες επιστήμονες. Όμως, είναι διαφορετικό πράγμα η ποιότητα, ή επιτυχία ή αποτυχία ενός θεσμικά οργανωμένου συνόλου, μιας ευρείας επιστημονικής ελίτ συγκροτημένης σε θεσμό μιας κοινωνίας ή ενός κράτους, και διαφορετικό πράγμα οι ποικίλες και διαφορετικές ποιότητες των ατόμων που συμμετέχουν στους κόλπους του.
Ένα τέτοιο σύνολο είναι κάτι πολύ διαφορετικό από το απλό άθροισμα των μελών του· έχει διαφορετικές ιδιότητες και έχει «ισχύ» πολύ μεγαλύτερη από του αθροίσματος των μελών. Είναι ένα σύστημα* που περιλαμβάνει όχι μόνον τα μέλη του, αλλά επίσης τις σχέσεις και αλληλεπιδράσεις μεταξύ των μελών, τις ιεραρχήσεις αυτών των μελών σε «μικρά», «μεσαία» και «μεγάλα», σε «ισχυρά» και σε «αδύναμα». Παίζει επίσης ρόλο το τί συμβαίνει στα λίγο-πολύ ανοικτά και λίγο-πολύ κλειστά σύνορα του συστήματος με την πραγματικότητα που υπάρχει «έξω από αυτό»: Με ποιούς τρόπους το σύστημα ως όλον «περιχαρακώνεται» και ταυτόχρονα έρχεται σε επαφή με αυτόν τον πολύ πιο πολύπλοκο «εξωτερικό κόσμο» (δηλαδή με το θεσμικό, το κοινωνικό και το φυσικό περιβάλλον του), πώς προσαρμόζεται σ΄αυτό το περιβάλλον του και πώς αλληλεπιδρά με αυτό, είτε το σύστημα ως όλον, είτε μέρος από τα μέλη του.
Το γεγονός ότι στην ελληνική κοινωνία πολλοί συνήθεις πολίτες δεν μπορούν - γιατί έτσι διδάχτηκαν, έμαθαν και συνήθισαν, μερικοί μάλιστα νομίζοντας και ότι έτσι τους συμφέρει - και πάρα πολλοί στο ελληνικό πολιτικό προσωπικό, στα ΜΜΕ και αλλού όπου συγκεντρώνεται ισχύς και εξουσία δεν θέλουν - γιατί έτσι τους συμφέρει - να ερμηνεύσουν τα πράγματα και με τέτοιο τρόπο, δηλαδή να σκεφτούν τι σημαίνει δυσλειτουργία ενός συστήματος και τι σημαίνει κακο-οργάνωσή του, συνεπώς να λάβουν υπόψη το ενδεχόμενο συστημικών αποτυχιών, οδηγεί μονόπλευρα σε φωνές για ατομικές ευθύνες και σε επικλήσεις για «τους ηγέτες», ή συνηθέστερα «τον ηγέτη», που μας λείπει. Και άν δεν έλειπε - ισχυρίζονται - θα έλειπαν και οι αποτυχίες.
Δυστυχώς, αυτή η μονόπλευρη λογική επικεντρώνει την επίθεσή της στα πρόσωπα, στις εκάστοτε κυβερνήσεις, στα κόμματα που δεν μας αρέσουν· στην πραγματικότητα, μας λέει πώς «αυτά πρέπει να αλλάξουν για να μείνουν όλα τα άλλα ίδια». Έτσι παρεμποδίζει κάθε πρακτική, ορθολογική συζήτηση για καλύτερη οργάνωση και καλύτερες λειτουργίες των συστημάτων, για υπέρβαση του αποτυχημένου βαθέος κράτους και των αθάνατων νοοτροπιών που μας έφεραν εδώ που είμαστε. Αυτή «η ιδεολογικοποίηση της ενημέρωσης» και της δημόσιας συζήτησης, δηλαδή η τροφοδοσία της κοινής γνώμης με ψευδή συνείδηση, είναι ο ευθύς δρόμος που οδηγεί κατευθείαν σε νέες αποτυχίες.
Γιώργος Β. Ριτζούλης
  
* Αυτό το κεφάλαιο του «βιβλίου» της ανθρώπινης γνώσης, την Γενική Θεωρία των Συστημάτων με τα παράγωγά της, το «έγραψαν» - συχνότατα με διεπιστημονικές ή «ολιστικές» μεθόδους, μολονότι ως θεωρητικός κλάδος ανήκει στην επιστήμη των Μαθηματικών και συγγενεύει με την Μαθηματική Θεωρία των Συνόλων, την Τοπολογία και την Μαθηματική Λογική - μελετητές από ποικίλους επιστημονικούς τομείς, όπως των Μαθηματικών, της Βιολογίας, της Ιατρικής, της Μηχανικής, της Ψυχολογίας, της Κοινωνιολογικής Ανάλυσης, της Κυβερνητικής, της Πολιτικής Επιστήμης (ιδιαίτερα του μέρους της που αφορά τη λειτουργία του κράτους και της Δημόσιας Διοίκησης).
Σημαντικά ονόματα είναι, μεταξύ άλλων, ο Ρωσο-Αμερικανός μαθηματικός και ψυχολόγος Ανατόλι Μπορίσοβιτς Ραποπόρτ, ο Αμερικανός κλασικός κοινωνιολόγος Talcott Parsons, o οποίος μαζί με τους Άγγλους κοινωνικούς ανθρωπολόγους A. R. Radcliffe-Brown και Edmund Leach θεμελίωσε την δομική-λειτουργιστική προσέγγιση (structural functionalism), ο Βρετανός πρωτοπόρος της Κυβερνητικής και ψυχίατρος William Ross Ashby, ο Αυστρο-Αμερικανός βιολόγος Karl Ludwig von Bertalanffy, οι Αμερικανοί βιολόγοι των οικοσυστημάτων Howard T. Odum και Eugene Odum, ο Αυστριακός φυσικός Fritjof Capra, η Αμερικανίδα ιστορικός των επιστημών Debora Hammond, ο Ρωσοέλγος φυσικοχημικός και νομπελίστας Ιλία Ρομάνοβιτς Πριγκόγκιν, ο Άγγλος ανθρωπολόγος, κοινωνιολόγος, ψυχολόγος και πρωτοπόρος της Κυβερνητικής Gregory Bateson, η Αμερικανίδα ανθρωπολόγος Margaret Mead (σύζυγος του Bateson), με πολύ ιδιαίτερο τρόπο o Ελβετός ψυχολόγος, φυσικός, ερευνητής της Παιδαγωγικής και ιδίως της διαδικασίας μάθησης και της γνωστικής ανάπτυξης του ανθρώπου Jean Piaget και ο Γάλλος (με οικογενειακή καταγωγή Θεσσαλονικιώτικη-εβραϊακή) κοινωνιολόγος και φιλόσοφος Edgar Morin.
Επίσης αξίζει να αναφερθούν o Σουηδός ηλεκτρονικός μηχανικός Harry Nyquist και ο Αμερικανός μηχανικός Hendrik Wade Bode με τις κλασικές μελέτες τους για το ρόλο της θετικής και αρνητικής ανάδρασης (positive / negative feedback) στην αυτορρύθμιση και σταθερότητα των ηλεκτρονικών, μηχανικών και άλλων συστημάτων, η Ελληνίδα Κάτια Συκαρά, καθηγήτρια Ρομποτικής και Τεχνητής Νοημοσύνης στο Πανεπιστήμιο Carnegie Mellon (Πίτσμπουργκ, Πενσυλβανία), ο Γερμανός κοινωνιολόγος Niklas Luhmann, o Αυστρο-Αμερικανός αρχιτέκτονας, περιβαλλοντολόγος και μελετητής της επιστήμης των υπολογιστών και των δικτύων Christopher W. Alexander, o Έλληνας αρχιτέκτονας και ιστορικός της Αρχιτεκτονικής Αλέξανδρος Τζώνης. 
Norbert Wiener
Από δικούς τους παράπλευρους και ξεχωριστούς δρόμους συνέβαλαν παλαιότερα ο Ελβετός γλωσσολόγος Ferdinand de Saussure, μεταγενέστερα οι Γάλλοι «στρουκτουραλιστές» εθνολόγοι και κοινωνικοί ανθρωπολόγοι Claude Lévi-Strauss και Maurice Godelier καθώς επίσης ο κοινωνιολόγος, θεολόγος και συγκριτικός φιλόλογος Georges Dumézil και ο φιλόσοφος Louis Althusser. Αξίζει να αναφερθούν οι θεμελιωτές της θεωρητικής «υπόθεσης της Γαίας», δηλαδή της μελέτης του πλανήτη μας ως συνεργικού, αυτορρυθμιζόμενου, εξαιρετικά πολύπλοκου συστήματος (η Αμερικανίδα βιολόγος με επίκεντρο τη μικροβιολογία Lynn Margulis και ο Άγγλος περιβαλλοντολόγος James Lovelock).
Φυσικά, πρώτος και πρωτοπόρος μεταξύ ίσων είναι αναμφισβήτητα ο Αμερικανός μαθηματικός, μηχανικός, ηλεκτρονικός και θεμελιωτής της Κυβερνητικής Norbert Wiener.
Υπάρχουν βέβαια και πολλοί άλλοι με σημαντικές συμβολές, σε ποικίλους επιστημονικούς τομείς. 


Η κοινή ανακοίνωση 11 περιβαλλοντικών οργανώσεων (Αρκτούρος, ΑΡΧΕΛΩΝ, Δίκτυο Μεσόγειος-SOS, Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος & Πολιτισμού, Ελληνική Εταιρεία Προστασίας της Φύσης, Εταιρία Προστασίας Πρεσπών, Καλλιστώ, Οικολογική Εταιρεία Ανακύκλωσης, Greenpeace, MEDASSET, WWF Ελλάς).
Είναι ένας γρήγορος και εν θερμώ απολογισμός «της φονικότερης πυρκαγιάς που έχει συμβεί στην ιστορία της Ελλάδας, με συνέπεια τον θάνατο δεκάδων ανθρώπων σε πυκνοκατοικημένη παραθεριστική περιοχή», με συγκεκριμένα στοιχεία και με προτάσεις άλλης πολιτικής. Οι οργανώσεις διαπιστώνουν «απόλυτη ανεπάρκεια και αναποτελεσματικότητα του σημερινού συστήματος δασοπροστασίας. Τονίζουν επίσης ότι «η προσαρμογή δασικής και πολιτικής προστασίας στα νέα δεδομένα της κλιματικής αλλαγής είναι επιτακτική ανάγκη», όμως «η κλιματική αλλαγή δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως δικαιολογία για αποφυγή των τεράστιων πολιτικών ευθυνών για έγκαιρη και αποτελεσματική δασική διαχείριση, πολεοδομικό σχεδιασμό και οργάνωση της πολιτικής προστασίας με βλέμμα στραμμένο στην προστασία ανθρώπων και φύσης» (βλ. και CNN Greece) και ζητούν παραδειγματική απόδοση ευθυνών για την τραγωδία.
Χαρακτηριστικό για την καταστροφική χειραγώγηση και εργαλειακή χρήση των τραγικών γεγονότων από τα ελληνικά Μέσα Ενημέρωσης, είναι το γεγονός ότι οι περισσότερες εφημερίδες, τηλεοπτικοί σταθμοί και άλλα ΜΜΕ αποσιώπησαν (ή σχεδόν αποσιώπησαν) την κοινή ανακοίνωση. Εξαίρεση αποτελεί η Εφημερίδα των Συντακτών, η οποία την δημοσίευσε στην αρμόζουσα πρωτοσέλιδη θέση και της έδωσε το βάρος που της πρέπει
http://www.in.gr/2018/08/03/apopsi/klima-allazei-kai-skotonei/
   
Δημήτρης Γαλάνης: Το κλίμα αλλάζει και σκοτώνει (in.gr, 3.8.2018). 
Άρθρο που μιλά για το πιο σημαντικό από τα ουσιώδη ζητήματα που τίθενται επιτακτικά ενώπιόν μας. Ζήτημα τοπικό και οικουμενικό, που θα το βρίσκουμε διαρκώς μπροστά μας, αύριο και μεθαύριο. Ολοένα και πιο έντονα.
 

Economist: The world is losing the war against climate change


 
https://www.amna.gr/home/article/281823/I-klimatiki-allagi-prepei-na-ginei-megalo-politiko-thema- 
Γιόχαν Γκέοργκ Γκόλνταμερ (καθηγητής «Οικολογίας των Πυρκαγιών» στο Ινστιτούτο Μαξ Πλανκ του Πανεπιστημίου του Φράιμπουργκ και επικεφαλής του «Παγκόσμιου Κέντρου Παρακολούθησης Πυρκαγιών» (Global Fire Monitoring Center - GFMC) του ΟΗΕ: «Η κλιματική αλλαγή πρέπει να γίνει μεγάλο πολιτικό θέμα» (συνέντευξη στο ΑΠΕ-ΜΠΕ)
Η αλλαγή χρήσης γης, φονική πυρκαγιά και η καταστροφή στο Μάτι



Δυσλειτουργίες της δημοκρατίας και των θεσμών του κράτους, στην «ειδική περίπτωση» Ελλάδα και αλλού στη Δύση 







Χρίστος Αλεξόπουλος: Ιδεολογικοποίηση της ενημέρωσης 

1 σχόλιο:

  1. Κορυφαίος καθηγητής αποκαλύπτει τη βασική αιτία της φονικής πυρκαγιάς στο Μάτι

    Newsroom , CNN Greece
    13:27 Σάββατο, 04 Αυγούστου 2018

    Πρόκειται για τον κορυφαίο, παγκοσμίως, καθηγητή σε θέματα πυρκαγιών και κλιματικής αλλαγής, έρχεται δε, στην Ελλάδα από το 1985, ως εκ τούτου είναι άριστος γνώστης της ελληνικής πραγματικότητας. Το Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων εντόπισε τον Γιόχαν Γκέοργκ Γκόλνταμερ, καθηγητή «Οικολογίας των Πυρκαγιών» στο φημισμένο Ινστιτούτο Μαξ Πλανκ του Πανεπιστημίου του Φράιμπουργκ, μοναδικό στην Ευρώπη καθηγητή στον τομέα αυτό και επικεφαλής του «Παγκόσμιου Κέντρου Παρακολούθησης Πυρκαγιών» (Global Fire Monitoring Center – GFMC) του ΟΗΕ.

    Η βασική αιτία της φονικής και καταστροφικής πυρκαγιάς στο Μάτι ήταν η αλλοίωση του φυσικού τοπίου και η αλλαγή χρήσης γης, επισημαίνει στη συνέντευξή του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Γιόχαν Γκέοργκ Γκόλνταμερ, προσθέτοντας ότι η αλλαγή συνηθειών έχει οδηγήσει στην εγκατάλειψη της υπαίθρου. Και καταθέτει την πρόταση, «να εκπονηθεί ένα εθνικό, «ολιστικό σχέδιο» για την πρόληψη και αντιμετώπιση τέτοιων καταστροφών όπως στο Μάτι».

    Για το τι θα πρέπει να κάνουν άμεσα οι Έλληνες o παγκοσμίως κορυφαίος ειδικός λέει: «Όλοι, όχι μόνο οι Έλληνες, πρέπει να προσανατολιστούμε προς τις μεταβολές που φέρνει η κλιματική αλλαγή. Θα είναι επώδυνο, διότι πρέπει να αποχαιρετίσουμε οριστικά συνήθειες του παρελθόντος, ώστε να καταστήσουμε γενικά το περιβάλλον ανθεκτικό απέναντι σε τέτοιες ακραίες καιρικές καταστάσεις. Να αποχαιρετήσουμε λ.χ. τα παλιά πολεοδομικά πρότυπα και να σχεδιάσουμε όλοι μαζί μακροπρόθεσμα. Η κλιματική αλλαγή πρέπει να γίνει μεγάλο πολιτικό θέμα. Είναι πολύ σημαντικό, διότι θα καθορίσει την μελλοντική εξέλιξη του κόσμου. Επιβάλλεται να γίνει έστω και αν πονέσει».

    […]
    https://www.cnn.gr/news/ellada/story/141399/koryfaios-kathigitis-apokalyptei-ti-vasiki-aitia-tis-fonikis-pyrkagias-sto-mati

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Printfriendly

ΕΠΙΛΟΓΕΣ:
Αντρέϊ Αρσένιεβιτς Ταρκόφσκι

ΕΠΙΛΟΓΕΣ:<br>Αντρέϊ Αρσένιεβιτς Ταρκόφσκι
Πως η αγάπη επουλώνει τη φθορά του κόσμου

Enrico Berlinguer (1981):

Enrico Berlinguer (1981):
Η ηθική διάσταση στην κρίση της πολιτικής

Danilo Kiš:

Danilo Kiš:
Συμβουλές σε νεαρούς συγγραφείς, και όχι μόνον

Wolfgang Münchau

Wolfgang Münchau
Ο συντάκτης οικονομικών θεμάτων Βόλφγκανγκ Μύνχάου (Financial Times - Der Spiegel)

Predrag Matvejević:

Predrag Matvejević:
Ο Ρωσο-Κροάτης ανιχνευτής και λάτρης του Μεσογειακού κόσμου

Christopher Lasch

Christopher Lasch
Ο Φρανκφουρτιανός από τη Νεμπράσκα: Δικαιοσύνη & ελπίδα απέναντι στην ιδιοτέλεια των ελίτ

Azra Nuhefendić

Azra Nuhefendić
Η δημοσιογράφος με τις πολλές διεθνείς διακρίσεις, γράφει για την οριακή, γειτονική Ευρώπη

Βαλκανική Χερσόνησος, η όμορφη

Βαλκανική Χερσόνησος, η όμορφη
Όριο της Ευρώπης, οριακή Ευρώπη

Μάης του '36, Τάσος Τούσης

Μάης του '36, Τάσος Τούσης
Ο σκληρός Μεσοπόλεμος: η εποχή δοσμένη μέσα από τη ζωή ενός ανθρώπου - συμβόλου

Στον καιρό των τσιγγάνων και της μικρής Μαρίας

Ετικέτες

«Γενιά του '30» 1968 αειφορία αντιπροσωπευτική δημοκρατία Αρχιτεκτονική Αυστρομαρξισμός Βαλκανική βιοποικιλότητα Βρετανία Γαλλία Γερμανία Γκράμσι Έθνος και ΕΕ Εκπαίδευση Ελεφάντης Ενέργεια Επισφάλεια Ευρωκομμουνισμός ΗΠΑ Ήπειρος Θ. Αγγελόπουλος Θεοδωράκης Θεσσαλονίκη Ιβάν Κράστεφ Ισπανία ιστορία Ιταλία Καζαντζάκης Κέϋνς Κίνα Κινηματογράφος Κλιματική αλλαγή Κοινοτισμός κοινωνική ανισότητα Κορνήλιος Καστοριάδης Κοσμάς Ψυχοπαίδης Λιάκος Α. Λογοτεχνία Μάνεσης Μάξ Βέμπερ Μάρξ Μαρωνίτης Μέλισσες Μέσα «κοινωνικής» δικτύωσης Μεσόγειος Μεταπολίτευση Μιχ. Παπαγιαννάκης Μουσική Μπερλινγκουέρ Νεοφιλελευθερισμός Νίκος Πουλαντζάς Νίτσε Ο τόπος Οικολογία Π. Κονδύλης Παγκοσμιοποίηση Παιδεία Πολωνία Πράσινοι Ρήγας Ρίτσος Ρωσία Σεφέρης Σολωμός Σοσιαλδημοκρατία Σχολή Φραγκφούρτης Ταρκόφσκι Τσακαλώτος Τσίπρας Φιλελευθερισμός Φιλοσοφία Χαλκιδική Χέγκελ Χρήστος Γιανναράς Χριστιανισμός Acemoglu/Robinson Adorno André Gorz Azra Nuhefendić Balibar Brexit Carl Schmitt Christopher Lasch Claus Offe Colin Crouch Ernst Bloch Franklin Roosevelt Habermas Hannah Arendt Heidegger J. Augstein Jan-Werner Müller Jeremy Corbyn Laclau Le Corbusier Louis Althusser Marc Mazower Matvejević Miroslav Krleža Mudde Niels Kadritzke Otto Bauer Ruskin Streeck T. S. Eliot Timothy Snyder Ulrich Beck Ulrike Guérot Wallerstein Walter Benjamin Wolfgang Münchau Zygmunt Bauman

Song for the Unification (Zbigniew Preisner -
Elzbieta Towarnicka - Kr. Kieślowski) - youtube

Song for the Unification (Zbigniew Preisner - <br>Elzbieta Towarnicka - Kr. Kieślowski) - youtube
Ἐὰν ταῖς γλώσσαις τῶν ἀνθρώπων λαλῶ καὶ τῶν ἀγγέλων,
ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, γέγονα χαλκὸς ἠχῶν ἢ κύμβαλον ἀλαλάζον...
Ἡ ἀγάπη ...πάντα στέγει, πάντα πιστεύει, πάντα ἐλπίζει, πάντα ὑπομένει...
Νυνὶ δὲ μένει πίστις, ἐλπίς, ἀγάπη, τὰ τρία ταῦτα·
μείζων δὲ τούτων ἡ ἀγάπη (προς Κορινθ. Α΄ 13)

Ισραήλ - Παλαιστίνη: Στο τέλος της γης

Ισραήλ - Παλαιστίνη: Στο τέλος της γης
Νταβίντ Γκρόσμαν: Το πένθος του πατέρα και της Ιστορίας

Κουνκούς ή Δίας, ένας λευκός γάτος απο τη Μοσούλη

Κουνκούς ή Δίας, ένας λευκός γάτος απο τη Μοσούλη
Μια ιστορία προσφυγιάς, στη Λέσβο και στη Νορβηγία

Luka Lisjak Gabrijelčič: Χάννα Άρεντ, τα πρώτα χρόνια

Luka Lisjak Gabrijelčič: Χάννα Άρεντ, τα πρώτα χρόνια
Hannah Arendt, zgodnja leta (στο Razpotja - Σλοβενικά)

Αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής

Αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής
Erik Stokstad («Science»): New rice variety could feed the planet without warming it

Μανιτάρια, ένα σύγχρονο ελληνικό θαύμα

Μανιτάρια, ένα σύγχρονο ελληνικό θαύμα
Τα μικροκλίματα της Ελλάδας, εξασφαλίζουν μεγάλη βιοποικιλότητα μανιταριών (Βασιλική Χρυσοστομίδου, «Καθημερινή», αναδημοσίευση «Δασαρχείο»)

Zygmunt Bauman: «Ρευστές ζωές, ρευστός κόσμος, ρευστή αγάπη»

Zygmunt Bauman: «Ρευστές ζωές, ρευστός κόσμος, ρευστή αγάπη»
«Είμαι βραχυπρόθεσμα απαισιόδοξος αλλά μακροπρόθεσμα αισιόδοξος»

Zygmunt Bauman, Krzysztof Pomian, Marcel Gauchet, Michael Kazin

Zygmunt Bauman, Krzysztof Pomian, Marcel Gauchet, Michael Kazin
Ο 21ος αιώνας: Ένας κόσμος χωρίς την αριστερά (“Kultura Liberalna” - Πολωνία, αγγλικά)

Οι φλαμουριές ανθίζουν στο Σεράγεβο

Οι φλαμουριές ανθίζουν στο Σεράγεβο
Η λογοτεχνική δημοσιογραφία στα καλύτερά της - Azra Nuhefendić

K.S. Karol (1924 - 10 Απριλίου 2014), ο δημοσιογράφος - του Μικαέλ Λεβύ

K.S. Karol (1924 - 10 Απριλίου 2014), ο δημοσιογράφος   - του Μικαέλ Λεβύ
- «Με ποιανού το μέρος είστε, κύριε Κάρολ»; - «Είμαι με τον εαυτό μου»

Jürgen Habermas

Jürgen Habermas
¨Ολα τα κείμενα από το περιοδικό "Blätter für deutsche und internationale Politik"
(pdf, Γερμανικά)

Η Ρεïχανέχ Τζαμπαρί και οι νάρκισσοι

Η Ρεïχανέχ Τζαμπαρί και οι νάρκισσοι
Φιλελεύθεροι και «μαρξιστές» νάρκισσοι της «γενιάς του '68» στη Δύση, ποτέ δεν θα καταλάβουν γιατί προτίμησε το μνήμα για να μη παραιτηθεί από την αξιοπρέπειά της. Η αδιαφορία τους είναι φυσικό επακόλουθο της ιδεολογίας και της νοοτροπίας τους

«Σταθμοί του Σταυρού», μια ταινία του Ντίτριχ Μπρίγκμαν

«Σταθμοί του Σταυρού», μια ταινία του Ντίτριχ Μπρίγκμαν
Η Μαρία ανήκει και στους δύο κόσμους, αλλά και σε κανέναν από αυτούς. Οὐ γὰρ ἔχομεν ὧδε μένουσαν πόλιν. Αντεπεξέρχεται όσο καλύτερα μπορεί στις απαιτήσεις των μεν και των δε, χωρίς να διστάζει να στηλώσει το κορμάκι της όταν διακυβεύονται οι αρχές της. Δε θέλει να τη φωτογραφίζουν, να την αναγκάζουν να ακούει ποπ μουσική, να λέει ψέματα, να αφίσταται των αξιών της. Δεν είναι ψόφιο ψάρι· πάει ενάντια στο ρεύμα. Θα θυσιάσει τη ζωή της για να μιλήσει επιτέλους ο τετράχρονος αδερφός της, που αρχίζει να θεωρείται αυτιστικός από ιατρούς και οικογένεια : μόλις ξεψυχήσει, ο αδερφός της αρχίζει να μιλάει - του Ν. Ράπτη

Ρούντι Ντούτσκε, Ραλφ Ντάρεντορφ (Φράϊμπουργκ, 1968 - H «επί της στέγης του αυτοκινήτου συνομιλία»)

Ρούντι Ντούτσκε, Ραλφ Ντάρεντορφ (Φράϊμπουργκ, 1968 - H «επί της στέγης του αυτοκινήτου συνομιλία»)
Ο ήπιος επαναστάτης χωρίς δόγμα με τον φιλελεύθερο υποστηρικτή της κοινωνικής δικαιοσύνης και του Κέϋνς - Υπερβάσεις «φραγμάτων» σε μια εποχή που η Πολιτική γραφόταν με κεφαλαίο «Π»

The Roosevelt Institute

The Roosevelt Institute
Ελεωνόρα και Φραγκλίνος Ρούσβελτ - Πολιτική για καιρούς οικονομικής κρίσης

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας
«Χριστούγεννα με τον Κοκκινολαίμη – Το Αηδόνι του Χειμώνα»

Jean Monnet's Brandy and Europe's Fate

Jean Monnet's Brandy and Europe's Fate
Οι οραματισμοί του Ζαν Μονέ για την ενωμένη Ευρώπη και η αντιμετώπιση της κρίσης
- του Strobe Talbott (The Brookings Essay)

Georg Trakl (1887-1914) - Ένας οδοιπόρος στον μαύρο άνεμο

Georg Trakl (1887-1914) - Ένας οδοιπόρος στον μαύρο άνεμο
Η ποίηση στα σκοτεινότερά της και στα καλύτερά της
Εισαγωγή, σημειώσεις, σχόλια, μετάφραση: Ιωάννα Αβραμίδου

Παναγιώτης Ιωακειμίδης: Πολιτική εξουσία και ζώα

Παναγιώτης Ιωακειμίδης: Πολιτική εξουσία και ζώα
Ένας ρόλος για τα κατοικίδια στους χώρους της εξουσίας

Ο εκ των υστέρων αποχαιρετισμός στον Λουκάνικο, κατά κόσμον Θόδωρο
(πέθανε τον Μάïο του 2014)

Ο εκ των υστέρων αποχαιρετισμός στον Λουκάνικο, κατά κόσμον Θόδωρο <br>(πέθανε τον Μάïο του 2014)
Ο σκύλος - σύμβολο μιας σκληρής εποχής, η προσωπικότητα του 2011 (Time)

Φιλιά εις τα παιδιά

Φιλιά εις τα παιδιά
Ένα κομμάτι Θεσσαλονίκης του χθές και του σήμερα

Street Art Utopia

Street Art Utopia
We declare the world as our canvas

Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας & Ανάπτυξης:
Γιατί μεγαλώνει διαρκώς η κοινωνική ανισότητα

Christopher Lasch

Christopher Lasch
Ο καταναλωτισμός υπονομεύει τις αξίες της σταθερότητας και της αφοσίωσης, προπαγανδίζει
την καταστροφή της οικογενειακής ζωής

Jürgen Habermas - αφιέρωμα στο περιοδικό Esprit, 8/9-2015 (γαλλικά)

Jürgen Habermas - αφιέρωμα στο περιοδικό Esprit, 8/9-2015 (γαλλικά)
Βλέπει τον εαυτό του ως κοινωνιολόγο κυρίως, όμως είναι και ο «τελευταίος φιλόσοφος» - τι ζητά η φιλοσοφία σ' αυτούς τους δύσκολους καιρούς;

Ενρίκο Μπερλινγκουέρ

Ενρίκο Μπερλινγκουέρ
Hθικολόγος, συντηρητικός, εργατιστής, προπαγανδιστής της λιτότητας;¨Η επικριτής του καταναλωτισμού και της σπατάλης, για μια άλλη πολιτική ηθική, υπέρ του «μικρού» πολίτη;

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας
«Χριστούγεννα με τον Κοκκινολαίμη – Το Αηδόνι του Χειμώνα»

Ψηλά στην Πίνδο, στο Περτούλι

Ψηλά στην Πίνδο, στο Περτούλι