Το μικρόβιο επανέρχεται: Από τη «δημοκρατία τη συμβατή με τις αγορές» στη διαμάχη για το «κορωνο-ομόλογο»

Η νέα διαμάχη εντός της ζώνης του ευρώ και της Ε.Ε., με επίκεντρο τώρα το λεγόμενο «κορωνο-ομόλογο», ενδεχομένως και άλλες πτυχές του τρόπου αντιμετώπισης των οικονομικών συνεπειών της πανδημίας, μοιάζει σαν επανάληψη αυτών που βίωσε η Ένωση στην άλλη κρίση, τη χρηματοοικονομική, ιδίως στην οξεία φάση της 2008-2012. Δηλαδή, πριν ο Μάριο Ντράγκι βγάλει το μπαζούκα και φωνάξει, «η ΕΚΤ θα κάνει ό,τι χρειαστεί», την  ώρα που οι «Μερκολάντ» παρακολουθούσαν άφωνοι, άπρακτοι και αμήχανοι  τον σωρό ερειπίων που είχαν σωρεύσει οι προηγηθέντες «Μερκοζύ» με την ηλίθια (κατά τους Ο. Ρεν, Τρισέ και πολλούς άλλους) πολιτική του Ντοβίλ. Ήταν μια πολιτική που διέλυε κάθε δεσμό «ισχύος εν τη ενώσει» εντός της ΕΕ.

Αυτή την «επιστροφή του ιδίου» στη ενδοευρωπαϊκή διαμάχη για την πολιτική και την οικονομία - σαν αντίγραφο με καρμπόν, λες και δεν πέρασε μια δεκαετία - τη συνοψίζει αρκετά καλά ο Ν. Κωνσταντάρας:  

«Η ουσία της συζήτησης για το λεγόμενο “κορωνο-ομόλογο” είναι πολιτική: Εάν θεσπιστεί μηχανισμός ενιαίου δανεισμού, ποιος θα ελέγχει τον τρόπο που θα διοχετεύεται το χρήμα; [...] Οι χώρες με ισχυρότερες οικονομίες πιστεύουν ότι θα σηκώνουν το βάρος των υποχρεώσεων· όσες έχουν μεγαλύτερη ανάγκη θέλουν χρήματα χωρίς να αυξάνεται το ήδη δυσβάσταχτο χρέος τους. Ετσι, ένα μέτρο που θα μπορούσε να σηματοδοτήσει την περαιτέρω ενοποίηση της Ευρωπαϊκής Ενωσης δείχνει ότι οι χώρες-μέλη δεν μπορούν να παραβλέψουν το πολιτικό συμφέρον των κυβερνήσεών τους προς όφελος του συλλογικού καλού [...] ένα κοινό ευρωπαϊκό ομόλογο θα διατάραζε τις ισορροπίες στην Ευρωζώνη. Όμως, η ανάγκη να στηριχθεί κάθε χώρα [...] απαιτεί λύσεις, οι οποίες θα πείσουν τους πολίτες ότι η Ε.Ε. έχει το σθένος να αντιμετωπίσει την απειλή και να βγει ισχυρότερη από την κρίση».

Ο παλιός και εμβληματικός πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ο οποίος σπάνια διακόπτει τη σιωπή του, σχεδόν αιωνόβιος πια, ο Ζακ Ντελόρ, υπενθύμισε όσο κανείς άλλος καθαρά, χωρίς περιστροφές, αυτή την «επιστροφή του παθογενούς ιδίου», την επιμονή της πολιτικής και ιδεολογικής αρρώστειας του 2008-2015:

«Το μικρόβιο επανέρχεται. Το κλίμα που φαίνεται να επικρατεί ανάμεσα στους αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων και η έλλειψη ευρωπαϊκής αλληλεγγύης κάνουν την Ευρωπαϊκή Ένωση να διατρέχει έναν θανάσιμο κίνδυνο».

Ζακ Ντελόρ

Οι ευρωεκλογές είναι για την Ευρώπη. Η ΕΕ χρειάζεται «άλμα πιο γρήγορο από τη φθορά»

Πολλά πράγματα δεν πάνε καλά στην Ευρώπη, δεινά μαστίζουν εδώ και χρόνια την Ευρωπαϊκή Ένωση· και ο λόγος είναι ότι πολλά και διαφορετικά πράγματα δεν πάνε καλά στις επιμέρους χώρες-μέλη, με όλες τις διαφορές μεταξύ τους και παρά την φαινομενική ευημερία σε μερικές από αυτές. Η συμπύκνωσή τους δίνει στο Ενωσιακό επίπεδο τα μεγάλα ελλείμματα, αυτά που ομολογούν όλοι οι ειλικρινείς φίλοι μιας ενωμένης Ευρώπης: Έλλειμμα δημοκρατικής αντιπροσώπευσης, έλλειμμα δημοκρατικής συζήτησης και συναπόφασης, έλλειμμα αποτελεσματικότητας, έλλειμμα προοπτικής για το μέλλον. Με λίγα λόγια, ο μοιραίος εκφυλισμός της μετά τον Ζακ Ντελόρ ΕΕ σε ένα «εγχείρημα των ελίτ» (Χάμπερμας). Με το ψαλίδι της κοινωνικής ανισότητας να ανοίγει όλο και περισσότερο, ακόμη και εδώ, στην λιγότερο άνιση ήπειρο του πλανήτη· με την οικολογική  στροφή να παραμένει αδύναμη, επισφαλής, ακόμη και εδώ, στην περιοχή του κόσμου με τις πιο έντονες περιβαλλοντικές ανησυχίες.

Και πώς να γίνουν όλα αυτά θέματα αποτελεσματικής δημοκρατικής πολιτικής συζήτησης και διαβούλευσης, όταν η κοινή ευρωπαϊκή δημόσια σφαίρα εξακολουθεί να είναι καχεκτική, κατακερματισμένη σε αναποτελεσματικές, εκτός τόπου και χρόνου εθνικές δημόσιες σφαίρες; Πώς να αναζητηθούν και να αξιολογηθούν βιώσιμες εναλλακτικές λύσεις, όταν οι παραδοσιακές μεγάλες οικογένειες των ευρωπαϊκών πολιτικών κομμάτων, εδώ και μερικές δεκαετίες, φοβούνται να δείξουν και να αντιπαραθέσουν διαφορετικά προγράμματα, διαφορετικές προτάσεις για το μέλλον;

Ωστόσο, βασικές κατευθυντήριες ιδέες για βιώσιμους νέους δρόμους, για το δέον γενέσθαι στην Ένωση, έχουν κατατεθεί και μοιάζουν εύλογες, ακριβώς γιατί συμπυκνώνουν σε δύο άκρως πολιτικά «συνθήματα», τόμους ολόκληρους με λεπτομερείς, μετρημένες με νούμερα πολιτικές, οικονομικές και τεχνικές αναλύσεις και πρακτικές προτάσεις διόρθωσης ή θεραπείας αυτών των ελλειμμάτων και αδιεξόδων. Ενίσχυση της κοινής ευρωπαϊκής δημόσιας σφαίρας (1) και «δημοκρατική πόλωση» στο σύστημα των ευρωπαϊκών πολιτικών κομμάτων (2). Αυτές είναι οι δύο κρίσιμες ιδέες-κλειδιά. Τί σημαίνουν στην πράξη;

Ευρωεκλογές 2019: Ώρα για πολιτική απότιση φόρου τιμής στον Πρόεδρο Jacques Delors