Κυριακή, 24 Ιανουαρίου 2016

Το τέλος της μεταπολίτευσης και η επικοινωνιακή διαχείριση μιας άλυτης αντίφασης

του Γιώργου Γιαννουλόπουλου
 
© Εφημερίδα των Συντακτών - Γιώργος Γιαννουλόπουλος: Το τέλος της μεταπολίτευσης; 17.01.2016

Στην ελληνική μεταπολιτευτική κοινωνία, είχε η Αριστερά αυτό που κάποιοι της αποδίδουν και το αποκαλούν «ηθική ηγεμονία»; Άν ναί, γράφει ο Γ.Γ., την πλήρωσε με βαρύ τίμημα: διανοητική οκνηρία και ομφαλοσκόπηση («ποιός είναι πιο αριστερός από ποιόν;»).
Με την έλευση της κρίσης το 2008, καταστράφηκε το οικονομικό και κοινωνικό μοντέλο της μεταπολίτευσης, όμως το κομματικό σύστημα ως όλον και το προσωπικό του προστάτεψαν με εμμονή το αντίστοιχο πολιτικό μοντέλο. Η κυβερνώσα σήμερα Αριστερά υπερέβαλλε εαυτήν και ανταγωνίστηκε επιτυχώς τους αντιπάλους της σε εμμονή στα «πεθαμένα». Παίρνοντας με τη σειρά της την κυβέρνηση, η αποτυχία της ήταν εξίσου προδιαγεγραμμένη όσο και των προηγηθέντων: «όποιον καθυστερεί, τον τιμωρεί η ζωή». Μετά το αναπόφευκτο, η μη αναγνώριση της αντίφασης και η αμιγώς επικοινωνιακή προσπάθεια να τετραγωνίσουν τον κύκλο, οδηγεί στην επικράτεια του παραλόγου.
Γ. Ρ.
   
Από τότε που άρχισε η κρίση, ακούγεται ολοένα και πιο συχνά η άποψη ότι η μεταπολίτευση έκλεισε τον κύκλο της. Κι όπως συμβαίνει πάντα σε τέτοιες περιπτώσεις, το αν θα συμφωνήσουμε ή όχι εξαρτάται από το τι σημαίνει μεταπολίτευση, δηλαδή από το νόημα που αποδίδουμε σε όσα συνέβησαν τα τελευταία σαράντα χρόνια.
Και δεν αναφέρομαι μόνο στα γεγονότα. Γιατί η μεταπολίτευση είναι κυρίως ένας τρόπος τού σκέπτεσθαι ή μια περιρρέουσα ιδεολογική ατμόσφαιρα, η οποία δύσκολα συνοψίζεται, αλλά όλοι ξέρουμε ότι ανέτρεψε αυτή που προηγήθηκε, κι αν πιστέψουμε τους προάγγελους του θανάτου της, θα αποδειχθεί διαφορετική από εκείνη που έπεται.
Μιλώντας γενικά - δυστυχώς, άλλη επιλογή δεν υπάρχει - το «πνεύμα της μεταπολίτευσης» έχει να κάνει πρωτίστως με τις τύχες της Αριστεράς. Η οποία, για να διατυπώσω επιγραμματικά τη θέση που θα υποστηρίξω, και κέρδισε και έχασε. Δεν αποκλείεται μάλιστα να έχασε περισσότερα από αυτά που κέρδισε.
Για να αρχίσουμε από το θετικό σκέλος, η Ελλάδα της μεταπολίτευσης αποδέχθηκε την ηθική ηγεμονία της Αριστεράς και μέχρι ενός σημείου το ιδεολογικό της προβάδισμα, χωρίς όμως να της δώσει το ανάλογο πολιτικό αντίκρισμα.
Σε ποσοστά ψήφων ο Συνασπισμός και το ΚΚΕ κυμάνθηκαν λίγο πάνω από το 10%, αλλά, με τη συγκατάθεση ή την ανοχή σχεδόν όλων, ανέλαβαν τον ρόλο του αδιάφθορου εισαγγελέα που καταγγέλλει τους ενόχους ενσαρκώνοντας μια σειρά από εμβληματικές αρετές: καθαρά χέρια, ανιδιοτέλεια, κοινωνική δικαιοσύνη και, πάνω απ’ όλα, αντίσταση και αυτοθυσία, όπως μαρτυρούν οι εκατόμβες των αριστερών αγωνιστών.
    
[Είχε η Αριστερά τη θρυλούμενη «ηθική ηγεμονία»; Διανοητική οκνηρία και ομφαλοσκόπηση]
Για να καταλάβουμε τι σημαίνει ηθική ηγεμονία της Αριστεράς, ας αναλογιστούμε το εξής παράδοξο αλλά γνωστό σε όλους: κανείς δεν διστάζει σήμερα να πει ότι είναι αριστερός, ακόμα και κάποιοι που προσφάτως είδαν φως και μπήκαν. Στον συντηρητικό χώρο όμως, όποιος δηλώσει σκέτα «δεξιός» θεωρείται ακραίος.
Για να αποκτηθεί όμως αυτό το ηθικό πλεονέκτημα, έπρεπε να καταβληθεί ένα βαρύ τίμημα: για τους αριστερούς, ο ανατρεπτικός λόγος τους έγινε αυτονόητα ορθός. Θα μου πείτε ότι το ίδιο ίσχυε και στο παρελθόν. Η ηρωική γενιά της αντίστασης και του εμφυλίου δεν διακρίθηκε για τις επιδόσεις της στον κριτικό αναστοχασμό.
Μόνο που τότε η ιδεολογική ακαμψία ήταν η μόνη παρηγοριά των κατατρεγμένων που πλήρωσαν τα πιστεύω τους με τη ζωή τους. Στη μεταπολίτευση όμως, η απόλυτη βεβαιότητα μεταλλάχθηκε σε εύκολη, οκνηρή σκέψη. Και ταυτόχρονα, καταπιεστικά μισαλλόδοξη, εφόσον οι αριστεροί αναγόρευσαν εαυτούς κατ’ αποκλειστικότητα φορείς της αρετής ή όργανα της ιστορικής αναγκαιότητας (ΚΚΕ).
Ετσι, όσοι διαφωνούσαν ή έστω αμφέβαλλαν αποκηρύχθηκαν επειδή υποτίθεται ότι πέρασαν στην αντίπερα όχθη, ενώ, από τα μέσα της δεκαετίας του ’90, με την άνοδο του Σημίτη και μέχρι την έλευση της κρίσης, σε μια ατμόσφαιρα αυτάρεσκης πλειοδοσίας, οι ενδοαριστερές συζητήσεις και αντιδικίες περιστρέφονταν κυρίως γύρω από το ερώτημα «ποιος είναι πιο αριστερός από ποιον».
[2009: Καταστροφή του κοινωνικού μοντέλου της μεταπολίτευσης, εμμονή του πολιτικού. Το παράλογο της αμιγώς επικοινωνιακής διαχείρισης]
Τα συμφραζόμενα άλλαξαν το 2009. Η αναπόφευκτη και επώδυνη συνέπεια της κρίσης, δηλαδή η μείωση της αγοραστικής δύναμης ενός λαού που είχε συνηθίσει στην ανέμελη καλοπέραση, σε συνδυασμό με τις νεοφιλελεύθερες παρωπίδες των δανειστών και τη μικροπολιτική ΠΑΣΟΚ - Ν.Δ., έστρωσαν το κόκκινο χαλί που οδήγησε στο Μαξίμου τον Αλέξη Τσίπρα.
Ο οποίος, για να κερδίσει την εξουσία, χρησιμοποίησε τη μεταπολιτευτική ρητορική που είχε ήδη διαμορφωθεί όταν οι αριστεροί πίστευαν πως είχαν δίκιο από χέρι και ότι όποιος διαφωνούσε ήταν ή δεξιός ή πουλημένος ή ηλίθιος.
Σ’ αυτή την επιδεικτική αριστεροσύνη ήρθε κι έδεσε ο λαϊκισμός της οργής που απεκδύεται την πολιτική για να την εισπράξει πολιτικά. Η συνάρθρωσή τους έδωσε τον τόνο: καταγγελτικός λόγος, βασισμένος σε μανιχαϊκές και απλουστευτικές αναλύσεις, μαχητική αμετροέπεια, ταύτιση του πραγματικού με το φαντασιακό, βολονταρισμός, εύκολα λόγια και υποσχέσεις προς όλους για όλα.
Και το απείρως χειρότερο, μετατροπή της εξουσίας σε αυτοσκοπό. Κοντολογίς, η αποθέωση μιας αφηρημένης ανατρεπτικότητας που συνοδεύεται από το επιχείρημα ότι μπορεί μεν να φαίνεται ότι δεχόμαστε αυτά που καυτηριάζαμε - από μνημόνια μέχρι διορισμούς ημετέρων - αλλά δεν είναι έτσι· εμείς, σε αντίθεση με τους προηγούμενους, έχουμε καλό σκοπό: το κάνουμε για να πετύχουμε τον αυτονόητα ορθό απώτερο στόχο μας.
 Ομως το «πρώτη φορά Αριστερά» σημαίνει επίσης ότι για πρώτη φορά θα κριθεί στην πράξη η μεταπολιτευτική ρητορική του ΣΥΡΙΖΑ, η οποία, μπορεί μεν να ενισχύθηκε από τη λαϊκιστική εκμετάλλευση της γενικευμένης δυσαρέσκειας, αλλά είχε ήδη παγιωθεί όταν το κυρίως ζητούμενο ήταν να φαίνεσαι πιο αριστερός από τους άλλους μέσα σε ένα μικρό κόμμα που κανείς δεν διανοήθηκε καν ότι μια μέρα θα κυβερνούσε.
Γιατί τότε ήταν σαν να παίζεις πόκερ με σπίρτα, όχι με λεφτά. Διασκεδαστικό και ανέξοδο όταν βρίσκεσαι μονίμως στην αντιπολίτευση. Ζόρικο όταν καλείσαι να κυβερνήσεις.  
«Υποτιμήσαμε τις δυσκολίες» λένε σήμερα. Ή, όπως το έθεσε ένας υπουργός, «γίναμε σοφότεροι». Επικοινωνιακή διαχείριση του προβλήματος; Φυσικά.  
Η οποία όμως έχει εισέλθει στην επικράτεια του παραλόγου. Ενα κυβερνών κόμμα επικαλείται ως ελαφρυντικό το γεγονός ότι αληθεύει αυτό που του καταλόγιζαν οι αντίπαλοί του κι εκείνο όχι μόνο το αρνιόταν προεκλογικά, αλλά το παρουσίαζε ως αποδεικτικό στοιχείο της εθελοδουλείας τους, για να κερδίσει τις εκλογές.
 
[Οι μεσότιτλοι προστέθηκαν στον ιστότοπο Μετά την Κρίση]
Ο Γιώργος Γιαννουλόπουλος, πρώην διευθυντής της Ελληνικής υπηρεσίας του BBC, δημοσιογραφεί στην Εφημερίδα των Συντακτών. Από την συγγραφική του δραστηριότητα ξεχωρίζουν οι εργασίες του για τον Μακρυγιάννη, τον Σεφέρη και για τα Μέσα Ενημέρωσης.

Βιβλία του Γ. Γιαννουλόπουλου


   
Στον ιστότοπο Μετά την κρίση, Γ. Γιαννουλόπουλος:

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Printfriendly

ΕΠΙΛΟΓΕΣ:
Αντρέϊ Αρσένιεβιτς Ταρκόφσκι

ΕΠΙΛΟΓΕΣ:<br>Αντρέϊ Αρσένιεβιτς Ταρκόφσκι
Πως η αγάπη επουλώνει τη φθορά του κόσμου

Enrico Berlinguer (1981):

Enrico Berlinguer (1981):
Η ηθική διάσταση στην κρίση της πολιτικής

Danilo Kiš:

Danilo Kiš:
Συμβουλές σε νεαρούς συγγραφείς, και όχι μόνον

Wolfgang Münchau

Wolfgang Münchau
Ο συντάκτης οικονομικών θεμάτων Βόλφγκανγκ Μύνχάου (Der Spiegel - Financial Times)

Predrag Matvejević:

Predrag Matvejević:
Ο Ρωσο-Κροάτης ανιχνευτής και λάτρης του Μεσογειακού κόσμου

Christopher Lasch

Christopher Lasch
Ο Φρανκφουρτιανός από τη Νεμπράσκα: Δικαιοσύνη & ελπίδα απέναντι στην ιδιοτέλεια των ελίτ

Azra Nuhefendić

Azra Nuhefendić
Η δημοσιογράφος με τις πολλές διεθνείς διακρίσεις, γράφει για την οριακή, γειτονική Ευρώπη

Βαλκανική Χερσόνησος, η όμορφη

Βαλκανική Χερσόνησος, η όμορφη
Όριο της Ευρώπης, οριακή Ευρώπη

Μάης του '36, Τάσος Τούσης

Μάης του '36, Τάσος Τούσης
Ο σκληρός Μεσοπόλεμος: η εποχή δοσμένη μέσα από τη ζωή ενός ανθρώπου - συμβόλου

Στον καιρό των τσιγγάνων και της μικρής Μαρίας

Ετικέτες

1968 αειφορία Αρχιτεκτονική Αυστρομαρξισμός Βαλκανική βιοποικιλότητα Βρετανία Γαλλία Γερμανία Γκράμσι Εκπαίδευση ΕΚΤ Ελεφάντης Ενέργεια Επισφάλεια Ευρωκομμουνισμός ΗΠΑ Ήπειρος Θεοδωράκης Θεσσαλονίκη Ιβάν Κράστεφ Ινστιτούτο Bruegel Ισπανία ιστορία Ιταλία Κέϋνς Κίνα Κινηματογράφος Κλιματική αλλαγή Κοινοτισμός κοινωνική ανισότητα Κορνήλιος Καστοριάδης Κοσμάς Ψυχοπαίδης Κύπρος Λιάκος Α. Λογοτεχνία Μάνεσης Μάξ Βέμπερ Μάρξ Μαρωνίτης Μέσα Ενημέρωσης Μεσόγειος Μεταπολίτευση Μιχ. Παπαγιαννάκης Μουσική Μπερλινγκουέρ Νεοναζισμός Νεοφιλελευθερισμός Νίκος Πουλαντζάς Νίτσε Ο τόπος Οικολογία Π. Κονδύλης Παιδεία Πολωνία Πράσινοι Προσφυγιά Ρήγας Ρίτσος Ρωσία Σεφέρης Σολωμός Σοσιαλδημοκρατία Σχολή Φραγκφούρτης Ταρκόφσκι Τουρκία Τρομοκρατία Τσίπρας Φιλελευθερισμός Φιλοσοφία Χαλκιδική Χρήστος Γιανναράς Χριστιανισμός André Gorz Azra Nuhefendić Balibar Carl Schmitt Christopher Lasch Claus Offe Colin Crouch Ernst Bloch Fischer Franklin Roosevelt Grexit Habermas J. Augstein Jan-Werner Müller Krugman Laclau Le Corbusier Louis Althusser Marc Mazower Matvejević Miroslav Krleža Mudde Niels Kadritzke Stiglitz Streeck T. S. Eliot Ulrich Beck Ulrike Guérot Umberto Eco Wallerstein Walter Benjamin Wolfgang Münchau Žižek Zygmunt Bauman

Song for the Unification (Zbigniew Preisner -
Elzbieta Towarnicka - Kr. Kieślowski) - youtube

Song for the Unification (Zbigniew Preisner - <br>Elzbieta Towarnicka - Kr. Kieślowski) - youtube
Ἐὰν ταῖς γλώσσαις τῶν ἀνθρώπων λαλῶ καὶ τῶν ἀγγέλων,
ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, γέγονα χαλκὸς ἠχῶν ἢ κύμβαλον ἀλαλάζον...
Ἡ ἀγάπη ...πάντα στέγει, πάντα πιστεύει, πάντα ἐλπίζει, πάντα ὑπομένει...
Νυνὶ δὲ μένει πίστις, ἐλπίς, ἀγάπη, τὰ τρία ταῦτα·
μείζων δὲ τούτων ἡ ἀγάπη (προς Κορινθ. Α΄ 13)

Ισραήλ - Παλαιστίνη: Στο τέλος της γης

Ισραήλ - Παλαιστίνη: Στο τέλος της γης
Νταβίντ Γκρόσμαν: Το πένθος του πατέρα και της Ιστορίας

Κουνκούς ή Δίας, ένας λευκός γάτος απο τη Μοσούλη

Κουνκούς ή Δίας, ένας λευκός γάτος απο τη Μοσούλη
Μια ιστορία προσφυγιάς, στη Λέσβο και στη Νορβηγία

Luka Lisjak Gabrijelčič: Χάννα Άρεντ, τα πρώτα χρόνια

Luka Lisjak Gabrijelčič: Χάννα Άρεντ, τα πρώτα χρόνια
Hannah Arendt, zgodnja leta (στο Razpotja - Σλοβενικά)

Αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής

Αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής
Erik Stokstad («Science»): New rice variety could feed the planet without warming it

Μανιτάρια, ένα σύγχρονο ελληνικό θαύμα

Μανιτάρια, ένα σύγχρονο ελληνικό θαύμα
Τα μικροκλίματα της Ελλάδας, εξασφαλίζουν μεγάλη βιοποικιλότητα μανιταριών (Βασιλική Χρυσοστομίδου, «Καθημερινή», αναδημοσίευση «Δασαρχείο»)

Zygmunt Bauman: «Ρευστές ζωές, ρευστός κόσμος, ρευστή αγάπη»

Zygmunt Bauman: «Ρευστές ζωές, ρευστός κόσμος, ρευστή αγάπη»
«Είμαι βραχυπρόθεσμα απαισιόδοξος αλλά μακροπρόθεσμα αισιόδοξος»

Zygmunt Bauman, Krzysztof Pomian, Marcel Gauchet, Michael Kazin

Zygmunt Bauman, Krzysztof Pomian, Marcel Gauchet, Michael Kazin
Ο 21ος αιώνας: Ένας κόσμος χωρίς την αριστερά (“Kultura Liberalna” - Πολωνία, αγγλικά)

Οι φλαμουριές ανθίζουν στο Σεράγεβο

Οι φλαμουριές ανθίζουν στο Σεράγεβο
Η λογοτεχνική δημοσιογραφία στα καλύτερά της - Azra Nuhefendić

K.S. Karol (1924 - 10 Απριλίου 2014), ο δημοσιογράφος - του Μικαέλ Λεβύ

K.S. Karol (1924 - 10 Απριλίου 2014), ο δημοσιογράφος   - του Μικαέλ Λεβύ
- «Με ποιανού το μέρος είστε κύριε Κάρολ»; - «Είμαι με τον εαυτό μου»

Jürgen Habermas

Jürgen Habermas
¨Ολα τα κείμενα από το περιοδικό "Blätter für deutsche und internationale Politik"
(pdf, Γερμανικά)

Η Ρεïχανέχ Τζαμπαρί και οι νάρκισσοι

Η Ρεïχανέχ Τζαμπαρί και οι νάρκισσοι
Φιλελεύθεροι και «μαρξιστές» νάρκισσοι της «γενιάς του '68» στη Δύση, ποτέ δεν θα καταλάβουν γιατί προτίμησε το μνήμα για να μη παραιτηθεί από την αξιοπρέπειά της. Η αδιαφορία τους είναι φυσικό επακόλουθο της ιδεολογίας και της νοοτροπίας τους

«Σταθμοί του Σταυρού», μια ταινία του Ντίτριχ Μπρίγκμαν

«Σταθμοί του Σταυρού», μια ταινία του Ντίτριχ Μπρίγκμαν
Η Μαρία ανήκει και στους δύο κόσμους, αλλά και σε κανέναν από αυτούς. Οὐ γὰρ ἔχομεν ὧδε μένουσαν πόλιν. Αντεπεξέρχεται όσο καλύτερα μπορεί στις απαιτήσεις των μεν και των δε, χωρίς να διστάζει να στηλώσει το κορμάκι της όταν διακυβεύονται οι αρχές της. Δε θέλει να τη φωτογραφίζουν, να την αναγκάζουν να ακούει ποπ μουσική, να λέει ψέματα, να αφίσταται των αξιών της. Δεν είναι ψόφιο ψάρι· πάει ενάντια στο ρεύμα. Θα θυσιάσει τη ζωή της για να μιλήσει επιτέλους ο τετράχρονος αδερφός της, που αρχίζει να θεωρείται αυτιστικός από ιατρούς και οικογένεια : μόλις ξεψυχήσει, ο αδερφός της αρχίζει να μιλάει - του Ν. Ράπτη

Ρούντι Ντούτσκε, Ραλφ Ντάρεντορφ (Φράϊμπουργκ, 1968 - H «επί της στέγης του αυτοκινήτου συνομιλία»)

Ρούντι Ντούτσκε, Ραλφ Ντάρεντορφ (Φράϊμπουργκ, 1968 - H «επί της στέγης του αυτοκινήτου συνομιλία»)
Ο ήπιος επαναστάτης χωρίς δόγμα με τον φιλελεύθερο υποστηρικτή της κοινωνικής δικαιοσύνης και του Κέϋνς - Υπερβάσεις «φραγμάτων» σε μια εποχή που η Πολιτική γραφόταν με κεφαλαίο «Π»

The Roosevelt Institute

The Roosevelt Institute
Ελεωνόρα και Φραγκλίνος Ρούσβελτ - Πολιτική για καιρούς οικονομικής κρίσης

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας
«Χριστούγεννα με τον Κοκκινολαίμη – Το Αηδόνι του Χειμώνα»

Jean Monnet's Brandy and Europe's Fate

Jean Monnet's Brandy and Europe's Fate
Οι οραματισμοί του Ζαν Μονέ για την ενωμένη Ευρώπη και η αντιμετώπιση της κρίσης
- του Strobe Talbott (The Brookings Essay)

Georg Trakl (1887-1914) - Ένας οδοιπόρος στον μαύρο άνεμο

Georg Trakl (1887-1914) - Ένας οδοιπόρος στον μαύρο άνεμο
Η ποίηση στα σκοτεινότερά της και στα καλύτερά της
Εισαγωγή, σημειώσεις, σχόλια, μετάφραση: Ιωάννα Αβραμίδου

Παναγιώτης Ιωακειμίδης: Πολιτική εξουσία και ζώα

Παναγιώτης Ιωακειμίδης: Πολιτική εξουσία και ζώα
Ένας ρόλος για τα κατοικίδια στους χώρους της εξουσίας

Ο εκ των υστέρων αποχαιρετισμός στον Λουκάνικο, κατά κόσμον Θόδωρο
(πέθανε τον Μάïο του 2014)

Ο εκ των υστέρων αποχαιρετισμός στον Λουκάνικο, κατά κόσμον Θόδωρο <br>(πέθανε τον Μάïο του 2014)
Ο σκύλος - σύμβολο μιας σκληρής εποχής, η προσωπικότητα του 2011 (Time)

Φιλιά εις τα παιδιά

Φιλιά εις τα παιδιά
Ένα κομμάτι Θεσσαλονίκης του χθές και του σήμερα

Street Art Utopia

Street Art Utopia
We declare the world as our canvas

Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας & Ανάπτυξης:
Γιατί μεγαλώνει διαρκώς η κοινωνική ανισότητα

Christopher Lasch

Christopher Lasch
Ο καταναλωτισμός υπονομεύει τις αξίες της σταθερότητας και της αφοσίωσης, προπαγανδίζει
την καταστροφή της οικογενειακής ζωής (φωτ. από τον ιστότοπο Eagainst.com)

Jürgen Habermas - αφιέρωμα στο περιοδικό Esprit, 8/9-2015 (γαλλικά)

Jürgen Habermas - αφιέρωμα στο περιοδικό Esprit, 8/9-2015 (γαλλικά)
Ο τελευταίος φιλόσοφος - τι ζητά η φιλοσοφία σ' αυτούς τους δύσκολους καιρούς;

Ενρίκο Μπερλινγκουέρ

Ενρίκο Μπερλινγκουέρ
Hθικολόγος, συντηρητικός, εργατιστής, προπαγανδιστής της λιτότητας;¨Η επικριτής του καταναλωτισμού και της σπατάλης, για μια άλλη πολιτική ηθική, για τον "μικρό" πολίτη;

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας
«Χριστούγεννα με τον Κοκκινολαίμη – Το Αηδόνι του Χειμώνα»