Ολλανδία, η πρωταθλήτρια των ενυπόθηκων στεγαστικών δανείων - με εγγυητή το κράτος και με κρατικό τραπεζικό σύστημα

Σύμφωνα με μελέτη του οίκου οικονομικών συμβούλων Deloitte, το ύψος των μη εξυπηρετούμενων δανείων (ΝPL) στην Ολλανδία για το έτος 2018 ανέρχονταν σε 41,2 δισεκατομμύρια ευρώ.

Εάν λάβει κανείς υπόψη το ΑΕΠ της χώρας και τον πληθυσμό της, πρόκειται για ύψος μη εξυπηρετούμενων δανείων καθόλου δυσβάστακτο και στην επικρατούσα οικονομική γλώσσα, ο χαρακτηρισμός που θα του ταίριαζε θα ήταν «απολύτως βιώσιμο».

Για να έχουμε μια καταρχήν αίσθηση των αναλογιών μεγέθους, ας θυμηθούμε ότι στην Ελλάδα - η οποία έχει πληθυσμό περίπου 10,5 εκατομμύρια έναντι 17,5 της Ολλανδίας και το ελληνικό ΑΕΠ είναι περίπου το 25 % του ολλανδικού ΑΕΠ - το ύψος των μη εξυπηρετούμενων δανείων ανέρχεται στα 27 δισεκατομμύρια ευρώ για μικρομεσαίες επιχειρήσεις συν 17 δις ευρώ για μεγάλες επιχειρήσεις  συν 3-4 δις ευρώ από καταναλωτικά δάνεια. 

Αυτά είναι τα αντιστοιχήσιμα ποσά. Και ο λόγος που δεν συμπεριλαμβάνονται στην αντιστοίχιση τα περίπου 27 δις των μη εξυπηρετούμενων ενυπόθηκων στεγαστικών δανείων στην Ελλάδα (έναντι συνολικού δανεισμού σε ενυπόθηκα στεγαστικά στην Ελλάδα ύψους 60,9 δις ευρώ) είναι σαφής:

Η Ολλανδία έχει το πιο μεγάλο ποσοστό υποθηκευμένης κατοικίας στην ΕΕ (και στης λοιπή Ευρώπη, πλην Ισλανδίας). To 70 % του πληθυσμού της (που ισοδυναμεί με το 90 % όσων Ολλανδών ιδιοκατοικούν) κατοικεί σε σπίτια που βαρύνονται με ενυπόθηκο δάνειο. Το ποσοστό αυτό αντιστοιχεί σε 90 % όσων Ολλανδών ιδιοκατοικούν. Το συνολικό ποσοστό ιδιοκατοίκησης είναι στα επίπεδα της Ελλάδας: Λίγο κάτω από 75 %.

«Χρησιμοποιήσαμε πολλά χρήματα φορολογούμενων με λάθος τρόπο για να σώσουμε τράπεζες». Τι εννοούσε ο Γερούν Ντάισελμπλουμ;

Για να σκεφτεί κανείς, τί μπορεί να εννοούσε ο πρώην πρόεδρος του Eurogroup και πολιτικός του ολλανδικού Εργατικού Κόμματος (του κάποτε κραταιού, αλλά σήμερα τόσο ισχυρού όσο και το ΠΑΣΟΚ το 2012) χρειάζεται, πρώτα-πρώτα, μια αναδρομή στην ιστορία της κρίσης.
Στα χρόνια 1990-2008 η φούσκα φούσκωσε σε όλη τη Δύση εξ αιτίας αυτού που εξομολογήθηκε ακόμη και ο αμερικανός πρόεδρος της Fed Allan Greenspan, ένας από τους πατέρες του έμπρακτου νεοφιλελευθερισμού: Δεν υπάρχει πιο αποτελεσματική τρόμπα από το να εμπιστεύεσαι χωρίς επιφυλάξεις το «αόρατο χέρι» των αγορών.

Ρύθμιση και επιτήρηση των τραπεζών, δεν υπήρχε ούτε στην Ελλάδα ούτε πουθενά αλλού, στην Ευρώπη ή στις ΗΠΑ. Και ο υπερδανεισμός του ελληνικού δημοσίου, ως προς την ουσία, σε τίποτε δεν διέφερε από τον υπερδανεισμό ιδιωτικών επιχειρήσεων ή προσώπων στις ΗΠΑ, στην Ισπανία ή στην Ιρλανδία.
Το φυσιολογικό της φούσκας είναι κάποτε να σκάσει. Και ό,τι φουσκώνει πολύ, ξεφουσκώνει άγαρμπα. Και όταν συνέβη το φυσιολογικό και άγαρμπο, στην περίοδο 2008-2012, πολλές μεγάλες επιχειρήσεις - με την αγοραία έννοια του όρου, διασώθηκαν με χρήμα φορολογουμένων. Ο κατάλογος των too-big-to-fail-monsters άρχιζε από τράπεζες όπως την AMRO στη χώρα του Ντάισελμπλουμ, την βρετανική Royal Bank of Scotland και την γερμανική  Hypotheken Vereinsbank, συνεχίστηκε με βιομηχανίες όπως την General Motors και την θυγατρική της Opel και στο τέλος συμπεριέλαβε ολόκληρες χώρες, όπως την Ελλάδα, την Ιρλανδία και την Πορτογαλία. Εκτός από την Lehman Brothers που την άφησαν να σκάσει (και μετά το μετάνοιωσαν) και 2-3 τέρατα που εξαγοράστηκαν (π.χ. το μεγάλο πακέτο μετοχών της αμερικανικής Morgan Stanley που αγόρασαν οι Ιάπωνες της Mitsubishi), εξαιρέσεις στον κανόνα δεν υπάρχουν.
Αυτό άλλαξε μόνον το 2012, όταν οι αγορές κεφαλαίων ετοιμαζόταν να αποκλείσουν από τον δανεισμό την Ιταλία και Ισπανία, οικονομίες υπερβολικά μεγάλες για να μπορέσουν να τις διασώσουν με χρήματα φορολογουμένων. Τότε ακριβώς, ελλείψει άλλης λύσης, επενέβη η Κεντρική Τράπεζα της ΕΕ: Απείλησε με το νομισματικό «πυρηνικό όπλο» της, που είναι μονοπώλιο των απανταχού Κεντρικών Τραπεζών, αυτούς που είχε αποκαλέσει ο Γερμανός Σοσιαλδημοκράτης Μύντεφέρινγκ «ακρίδες» (δυσφημώντας άδικα το δύστυχο έντομο, με τη δυσανάλογη παρομοίωση): «Θα σας πνίξω με ρευστό, άν χρειαστεί». Ή αυτολεξεί «the ECB is ready to do whatever it takes to preserve the euro. And believe me, it will be enough» (Mάριο Ντράγκι).

© Neue Westfälische Zeitung

Λαϊκιστές, παραμύθια, παραμύθιασμα και οξείς τόνοι αντί «πολιτικής ορθότητας». Η περίπτωση του ολλανδικού δεξιού λαϊκισμού

του Πάουλ Ίνγκεντάι

© Frankfurter Allgemeine Zeitung - Paul Ingendaay: Geert Wilders vor der Wahl - Osterei, Nikolaus und Windmühlen, 09.03.2017 

 

Ο Geert Wilders, ηγέτης του δεξιού λαϊκιστικού «Κόμματος για την Ελευθερία» (PVV), αυτοπροβάλλεται ως θεματοφύλακας των ολλανδικών παραδόσεων. Αυτός, τέτοιες παραδόσεις δεν τις βρίσκει στην ιστορία της φιλελεύθερης δημοκρατίας στη χώρα του. Από την άλλη πλευρά, μολονότι το θεμέλιο για τον ιδεαλισμό της πρώτης μεταπολεμικής περιόδου το έβαλαν οι ελίτ εκείνης της εποχής, οι σημερινές ελίτ είναι τώρα υπό πίεση· δεν έχουν να παρουσιάσουν κανένα νέο αφήγημα, που να μπορεί να αντιπαρατεθεί αποτελεσματικά στους λαϊκιστές.
 
Τους φέρνει σε δύσκολη θέση. Δεν είναι τόσο ενοχλητικός όσο είναι για τους φιλελεύθερους Αμερικανούς ο πρόεδρος που ονομάζεται Ντόναλντ Τραμπ, αλλά σίγουρα τους ενοχλεί. Πολλοί Ολλανδοί, όταν μιλούν για τον Γκέερτ Βίλντερς, τον ηγέτη του «Κόμματος για την Ελευθερία» (PVV), φαίνονται εμφανώς απογοητευμένοι και ανήσυχοι. Σκέφονται ότι κάτι κακό πρέπει να συνέβη στην όμορφή τους χώρα. Και δεν πρέπει να συνέβη πρόσφατα· ο Βίλντερς είναι απλά η πιό χαρακτηριστική έκφραση αυτού που έχει συμβεί εδώ και καιρό. Κάτι έχει γκρεμιστεί· και το σκεπτόμενο μέρος του πληθυσμού συλλογίζεται τι μπορεί να είναι αυτό που γκρεμίστηκε.

Ο Ολλανδός συγγραφέας και δημοσιογράφος Μπας Χέινε (Bas Heijne) βρέθηκε πέρυσι στην πόλη Μάντσεστερ των ΗΠΑ, στην Πολιτεία Νιού Χάμσαιρ, σε μια προεκλογική συγκέντρωση του Ντόναλντ Τραμπ. Φοβερός καιρός, χιονοθύελλα και ο Τραμπ έδειξε έξω και φώναξε στους χιλιάδες συγκεντρωμένους οπαδούς του: «Ορίστε, κυττάξτε τι γίνεται έξω· κι αυτοί επιμένουν να μιλούν για κλιματική αλλαγή»! Γέλια και εκκωφαντικό χειροκρότημα. Η απόλυτη απλούστευση της πραγματικότητας μέχρις απλοϊκότητας, λέει ο Χέινε· αυτό το μήνυμα έστελνε εκείνη τη στιγμή ο Τραμπ, και η απόλυτη απλούστευση από μόνη της είναι το μισό του λαϊκισμού. Το άλλο μισό είναι το να υπόσχεσαι την ανάκτηση της αυτονομίας. Η Αμερική πρώτα! Η Ολλανδία θα είναι και πάλι δική μας.

Ολλανδία, κατακερματισμένο κομματικό σκηνικό. Θα έλθει πρώτο, με 15 %, το πολιτισμικά ελευθεριάζον λαϊκίστικο ακροδεξιό «Κόμμα της Ελευθερίας» (PVV);

του Σίμον Ότσες
  
© Green European Journal - Simon Otjes: Radicalisation in Isolation. The Success of the Dutch Freedom Party, 24.2.2017
 

To ριζοσπαστικό δεξιό λαϊκιστικό Κόμμα της Ελευθερίας (Partij voor de Vrijheid, PVV), σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, διεκδικεί την πρώτη θέση στις επικείμενες ολλανδικές εκλογές. Ο ηγέτης του Geert Wilders έχει αποκληθεί «Ολλανδός Τραμπ». Είναι αυτό σαφές σημάδι στροφής πρός τον ριζοσπαστικό δεξιό λαϊκισμό στην Ολλανδία; Τι κρύβεται πίσω από την επιτυχία αυτού του κόμματος; Και πώς μπορεί να συγκριθεί με άλλα ριζοσπαστικά δεξιά λαϊκιστικά κόμματα;
 

Ο Γκέερτ Βίλντερς (Geert Wilders) ίδρυσε το κόμμα του το 2004, όταν αποχώρησε από το κεντροδεξιό φιλελεύθερο κόμμα VVD. Το 2006 το κόμμα του Βίλντερς κέρδισε για πρώτη φορά έδρες στο Κοινοβούλιο. Με το νέο κόμμα του, ο Βίλντερς πήρε την πολιτική θέση του χαρισματικού και ανορθόδοξου Πιμ Φορτούιν (Pim Fortuyn). Το 2002, ο Fortuyn [με το προσωποκεντρικό κόμμα του Lijst Pim Fortuyn ή LPF] είχε κατακερματίσει το ολλανδικό πολιτικό τοπίο με μια εκστρατεία επικεντρωμένη στη μετανάστευση, το Ισλάμ, την ενσωμάτωση των πολιτών στην ολλανδική κοινωνία και την εθνική ταυτότητα. Μέχρι το 2002, τα ολλανδικά πολιτικά κόμματα ως επί το πλείστον επικεντρώνονταν σε οικονομικά ζητήματα. Τα πιο σημαντικά κόμματα, από τα δεξιά ως προς τις οικονομικές αντιλήψεις προς τα αριστερά ως προς τις οικονομικές αντιλήψεις, ήταν το συντηρητικό φιλελεύθερο Λαϊκό Κόμμα για την Ελευθερία και τη Δημοκρατία (Volkspartij voor Vrijheid en Democratie, VVD), η κεντρώα Χριστιανοδημοκρατική Έκκληση (Christen-Democratisch Appèl, CDA), το αριστερό φιλελεύθερο Δημοκράτες 66 (D66), το σοσιαλδημοκρατικό Εργατικό Κόμμα (Partij van de Arbeid, PvdA) και δύο μικρότερα κόμματα της Αριστεράς, η Πράσινη Αριστερά (GroenLinks, GL) και το Σοσιαλιστικό Κόμμα (Socialistische Partij, SP). Οι πολιτικές συζητήσεις επικεντρώνονταν άλλοτε στην ισορροπία μεταξύ των δημόσιων επενδύσεων και της δημοσιονομικής εγκράτειας, ανάμεσα στην ανεργία και την αναδιανομή του εισοδήματος, καθώς και μεταξύ της οικονομικής ανάπτυξης και της προστασίας του περιβάλλοντος. Αντ΄ αυτών, ο Fortuyn μίλησε για τον αυξανόμενο αριθμό των μουσουλμάνων μεταναστών και την επίπτωση αυτού του γεγονότος στην κοινωνική αποδοχή της ομοφυλοφιλίας και των δικαιωμάτων των γυναικών. Ο Fortuyn δολοφονήθηκε λίγες ημέρες πριν από τις εκλογές του 2002· αλλά στη συνέχεια μερικοί πολιτικοί επιδίωξαν να γίνουν οι νέοι Fortuyn. Η προσπάθεια του Wilders αποδείχτηκε επιτυχής και είναι αυτός που κατέλαβε τη θέση του Fortuyn.