Παρασκευή, 15 Φεβρουαρίου 2019

Κλάους Όφφε: Αντιφάσεις του σύγχρονου κράτους πρόνοιας

© PRAXIS International (τεύχος 3/1981, για το 2019 © CEEOL) - Claus Offe: Some Contradictions of the Modern Welfare State

Αυτό το παλιό μικρό δοκίμιο του Κλάους Όφφε είχε δημοσιευτεί το 1981 στο περίφημο περιοδικό PRAXIS International. Δυστυχώς το PRAXIS, μαζί με την ομώνυμη διεθνούς εμβέλειας «Θερινή Σχολή» στο νησί Κόρτσουλα της Δαλματίας, άν και πνευματικά προϊόντα υψηλού επιπέδου της δικής μας γειτονιάς, ήταν για τη ντόπια διανόηση της ελληνικής Αριστεράς, πλην εξαιρέσεων, γη εξίσου άγνωστη με τη Νόβαγια Ζέμλια. Ήταν δημιουργήματα ενός κύκλου Γιουγκοσλάβων στοχαστών, κριτικών της Τιτοϊκής διακυ-βέρνησης (ενεργών στα χρόνια του '60 & ΄70, εποχής ανθοφορίας ενός μαρξισμού που αποκαλούνταν τότε αντιδογματικός, ανθρωπιστικός ή Δυτικός, στα χνάρια του Αντόνιο Γκράμσι και του πρώιμου Γκέοργκ Λούκατς), σε συνεργασία με άλλους Ευρωπαίους αλλά και Αμερικανούς στοχαστές, πολλούς συνδεδεμένους με την Κριτική Θεωρία της «Σχολής της Φρανκφούρτης» αλλά όχι μόνον. Στη δεύτερη περίοδο (1981 και μετά) το PRAXIS, εξαιτίας και εσωτερικών κυβερνητικών πιέσεων στη Γιουγκοσλαβία μετά την εξασθένηση του γερασμένου πια Τίτο, μετέφερε την έδρα του από το Βελιγράδι και το Ζάγκρεμπ στο Λονδίνο (εκδοτικός οίκος Basil Blackwell). 
Ως αρχισυντάκτες θήτευσαν μεταξύ άλλων οι Σέρβοι Svetozar Stojanović και Mihailo Marković, ο Αμερικανός Richard J. Bernstein, ο Ούγγρος Ferenc Fehér και η εβραϊκής καταγωγής Κωνσταντινουπολίτισσα καθηγήτρια πολιτικής επιστήμης στο Πανεπιστήμιο του Γέηλ Seyla Benhabib. Στη συντακτική του επιτροπή συμμετείχαν ονόματα όπως οι Πολωνoί Zygmunt Bauman και Leszek Kolakovski, οι Αμερικανοί David Riesman και Norman Birnbaum, ο Καναδός Charles Taylor, οι Γερμανοί Jürgen Habermas, Oskar Negt, Αlbrecht Wellmer, επίσης, ενόσω ζούσαν, οι Ernst Bloch, Erich Fromm (στο Μεξικό τότε) και Herbert Marcuse, οι Ούγγροι Agnes Heller, Andras Hegedüs, György Markus και ο ίδιος ο Georg Lukács όσο ήταν εν ζωή, ο Ουγγρο-Αμερικανός Andrew Arato, ο Ιταλός Franco Ferrarotti, ο Τσέχος Karel Kosik, οι Γάλλοι Henri Lefebvre, André Gorz, Serge Mallet, o Γαλλο-Βραζιλιάνος Michael Löwy, ο Ρουμανο-Γάλλος φιλόσοφος Lucien Goldmann, οι Βρετανοί Tom Bottomore, Ralph Miliband, Edward P. Thompson, Antony Giddens, ο Γαλλο-Αιγύπτιος Samir Amin, o δικός μας Κώστας Αξελός, μαζί με Γιουγκοσλάβους του αρχικού πυρήνα όπως η Zagorka Golubović και ο Ljubomir Tadic. Στον στενό κύκλο του PRAXIS και στους τακτικούς αρθρογράφους διακρίνονται μεταξύ άλλων οι Ιταλoί Lucio Lompardo Radice και Umberto Cerroni, οι Γάλλοι Claude Lefort και Pascal Bruckner, η Βελγίδα Chantal Mouffe, οι Γερμανοί Karl-Otto Apel, Helmut Dubiel, Iring Fetscher, Johano Strasser, Hauke Brunkhorst, η Αμερικανίδα Nancy Fraser και οι συμπατριώτες της Τhomas McCarthy, Martin Jay, Joel Whitebook και ο Richard Rorty, ο Πολωνός Wlodzimierz Brus, πολλοί Σέρβοι στοχαστές όπως ο Ivan Vejvoda, η Κροάτισσα Dunja Melčić και ομοεθνείς της όπως οι Gajo Petrović, Milan Kangrga, Žarko Puhovski, Rudi Supek, Predrag Vranicki, Βόσνιοι όπως ο Ivan Lovrenović, o Ivan Focht και ο Muhamed Filipović, στοχαστές από τη Σλοβενία όπως οi Veljko Rus και Božidar Debenjak, τη Βόρεια Μακεδονία όπως ο Μίτκο Ιλίεφσκι κ.ά
Όλα τα τεύχη του PRAXIS International της Β' περιόδου (1981-1993) με το περιεχόμενο τους ψηφιοποιημένο είναι σήμερα διαθέσιμα μέσω της Central and Eastern European Online Library (CEEOL). Τα τεύχη της Α' περιόδου (1965-1973, έκδοση στο Πανεπιστήμιο του Ζάγκρεμπ) υπάρχουν εδώ .
Αυτό το δοκίμιο είναι γραμμένο στην αρχή της δεκαετίας του 1980, δηλαδή σε εποχή που η επίθεση εκ δεξιών εναντίον του κράτους πρόνοιας είχε ξεκινήσει πρόσφατα· τότε, το μοντέλο πολιτικής, οικονομικής και κοινωνικής διαχείρισης του κεφαλαιοκρατικού τρόπου παραγωγής που σήμερα αποκαλείται «νεοφιλελευθερισμός» ήταν στη νηπιακή του ηλικία. Ακόμη δεν είχε όνομα. Και μολονότι οι κοινωνικές, πολιτικές και οικονομικές επιστήμες, ακριβώς επειδή φιλοδοξούν να είναι επιστήμες, δεν έχουν την ικανότητα της Πυθίας, έχει ενδιαφέρον να ξαναδούμε τώρα πώς έβλεπε τότε ο Κλάους Όφφε τη φύση, τις γενεσιουργές δυνάμεις και την πορεία του κράτους πρόνοιας, την αντιφατική λειτουργία του εντός της ισχύουσας τάξης πραγμάτων, την αρχόμενη αμφισβήτησή του, τις εναλλακτικές προοπτικές ή τα διαφορετικά «σενάρια» για το μέλλον του - δηλαδή για το σήμερα
Νέες πραγματικότητες με τεράστια επίδραση, όπως είναι οι αλλαγές στις εργασιακές συνθήκες με πολιτικά προωθούμενη εισβολή και εξάπλωση της εργασιακής επισφάλειας, η αποβιομηχάνιση σε πολλές ισχυρές χώρες της Δύσης, η διόγκωση του (απορρυθμισμένου) χρηματοπιστωτικού τομέα, η ψηφιακή επανάσταση, η ανάδυση του Κινεζικού οικονομικού γίγαντα, το φάσμα της κλιματικής αλλαγής, συνειδητοποιήθηκαν και μελετήθηκαν ως βασικοί παράγοντες του παγκόσμιου γίγνεσθαι αρκετά μετά την εποχή εκείνη. Ωστόσο, το ευρύ αναλυτικό πλαίσιο του Όφφε, με έμφαση στους δομικούς παράγοντες, φωτίζει με άλλο φώς καταστάσεις που αντιμετωπίζουμε σήμερα. Π.χ. η παρατήρησή του για τις αντοχές του κράτους πρόνοιας στην επίθεση που ήδη δεχόταν, επιβεβαιώθηκε σχετικά μόνον για εκείνες τις χώρες της ανεπτυγμένης Δύσης όπου δεν συνέβη πλήρης αποβιομηχάνιση: Το κράτος πρόνοιας εξακολουθεί σήμερα να αντέχει σε κάποιο βαθμό στην Βόρεια και Δυτική ηπειρωτική Ευρώπη, δηλαδή εκεί όπου αφενός είχε αναπτυχθεί επαρκώς και αφετέρου επιβιώνει ακόμη και σήμερα ένα μέρος της παλιάς βιομηχανικής εργατικής τάξης (Γαλλία, Γερμανία, Σκανδιναβικές χώρες, Βέλγιο). Αντίθετα, δεν άντεξε και είναι σε πλήρη υποχώρηση στην πλήρως αποβιομηχανισμένη Βρετανία (μολονότι και εκεί ήταν τότε «πλήρως ανεπτυγμένο» - παρατηρεί ο Όφφε), καθώς και σε χώρες όπου ήταν και έμεινε ημιτελές, όπως στις ΗΠΑ που αναφέρει ο Όφφε. Επίσης, το κράτος πρόνοιας συρρικνώθηκε  - ή δεν βελτιώθηκε - όπου ανέκαθεν ήταν υποτυπώδους μορφής ή πελατειακά στρεβλωμένο, όπως σε όλο το μεσογειακό Νότο της ΕΕ, από την Ιβηρική και Ιταλία μέχρι την Ελλάδα, Βουλγαρία και Ρουμανία.
Γ. Ρ.
O Ernst Bloch (1885-1977) και ο Herbert Marcuse (1898-1979)
το 1968 στο νησί Korčula (Κροατία) - «Θερινή Σχολή» της ομάδας Praxis
Μέρος Ι: [Πολυλειτουργικός χαρακτήρας του κράτους πρόνοιας - Η ικανότητα να εξυπηρετεί ταυτόχρονα πολλούς αλληλοσυγκρουόμενους στόχους και στρατηγικές]
  
Στην εποχή μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, το κράτος πρόνοιας χρησίμευσε ως η βασική, πρότυπη διευθέτηση για την εσωτερική ειρήνευση στις δημοκρατίες του προηγμένου καπιταλισμού. Αυτό το μοντέλο εσωτερικής ειρήνευσης ουσιαστικά συνίσταται στα εξής: Πρώτον, στην ρητή δεσμευτική υποχρέωση του κρατικού μηχανισμού να παρέχει βοήθεια και υποστήριξη (είτε σε χρήμα είτε σε είδος) σε εκείνους τους πολίτες που μαστίζονται από συγκεκριμένες ανάγκες και κινδύνους, χαρακτηριστικούς κοινωνιών με κυριαρχία της αγοράς· η βοήθεια αυτή παρέχεται στους πολίτες ως απόρροια νομικών δικαιωμάτων που έχουν χορηγηθεί στους πολίτες. Δεύτερον, το κράτος πρόνοιας στηρίζεται στην αναγνώριση του επίσημου ρόλου των εργατικών συνδικαλιστικών φορέων, τόσο στις συλλογικές διαπραγματεύσεις όσο και στη σύννομη διαμόρφωση της πολιτικής του κράτους. Και οι δύο αυτές δομικές συνιστώσες του κράτους πρόνοιας θεωρούνται ότι θέτουν όρια στις ταξικές συγκρούσεις, τις μετριάζουν, εξισσορροπούν την ασύμμετρη σχέση ισχύος μεταξύ κεφαλαίου και εργασίας· συνεπώς, θέτουν ένα τέλος στην εκτός ελέγχου κατάσταση οξείας σύγκρουσης που ήταν το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο του καπιταλισμού στην εποχή του κράτους-πριν-το-κράτος-πρόνοιαςε άλλα λόγια, στην εποχή του φιλελεύθερου καπιταλισμού) και στις συνακόλουθες αντιφάσεις. Εν ολίγοις, σε όλη τη μεταπολεμική περίοδο αναγνωρίστηκε η αξία του κράτους πρόνοιας ως η πολιτική λύση στο πρόβλημα των κοινωνικών αντιφάσεων.
Μέχρι πρόσφατα, αυτή φαινόταν να είναι η άποψη στην οποία συνέκλιναν οι πολιτικές ελίτ, τόσο στις χώρες εκείνες όπου το κράτος πρόνοιας είναι πλήρως ανεπτυγμένο (π.χ. Μεγάλη Βρετανία, Σουηδία), όσο και εκεί όπου, ακόμη και τώρα, εξακολουθεί να βρίσκεται στο στάδιο της ατελούς εφαρμογής!

Κυριακή, 10 Φεβρουαρίου 2019

Οι αντιφάσεις μιας ελπιδοφόρας πορείας. Προεκλογική πόλωση και μιζέρια, παράγοντες πισωγυρίσματος

του Νίκου Καϊμάκη

© Αναζητήσεις για την Αριστερά - Νίκος Καϊμάκης: Οι αντιφάσεις μιας ελπιδοφόρας πορείας, 28.1.2019

[Γεύση απελευθέρωσης από το λεγόμενο πολιτικό κόστος - «Έξω πάμε καλά»]
Η επικρατούσα διαπίστωση για την πορεία της Ελλάδας στη μεταμνημονιακή περίοδο, στην Ευρώπη, την Ευρωζώνη και στο διεθνές στερέωμα, είναι ενθαρρυντική και ελπιδοφόρα, παρά τις διαπιστωμένες πολιτικές συγκρούσεις που τη χαρακτηρίζουν για μια μακρά περίοδο.
Η οικονομική πορεία της, μετά την έξοδο από την επιτήρηση της οικονομίας της και τη βαθιά μεταρρυθμιστική προσπάθεια που τις επιβλήθηκε από τους δανειστές της, θεωρείται διεθνώς ως ικανοποιητική. Η Ελλάδα κατά γενική εκτίμηση σημαντικών κρατικών οντοτήτων, διεθνών Οργανισμών, θεσμών, επιστημονικών φορέων και οικονομικών τεχνοκρατών διεθνούς εμβέλειας, προφανώς για διάφορους λόγους ο καθένας από αυτούς που δεν μπορούν να αναλυθούν στο πλαίσιο του παρόντος σημειώματος, συγκλίνουν στην εκτίμηση ότι η Ελλάδα εξέρχεται των μνημονίων με την κοινωνία της πληγωμένη αλλά όρθια, με έναν τολμηρό και χαρισματικό ηγέτη στο τιμόνι της χώρας που δεν υπολογίζει το πολιτικό κόστος και είναι ο μοναδικός ευρωπαίος ηγέτης που τολμάει, ενώ αναδύεται στο πολιτικό προσκήνιο μια διαφαινόμενη ήδη τάση ανακατάταξης του πολιτικού σκηνικού της χώρας.
Για την Ελλάδα όλοι οι διεθνείς παράγοντες, διαπιστώνουν ότι είναι μία ασφαλής χώρα, μέλος της Ευρωζώνης και του ΝΑΤΟ, η οποία παρά τα εσωτερικά οικονομικά προβλήματα που κληρονόμησε από την οκταετή δημοσιονομική κρίση, ορθώνει το ανάστημά της και προβάλλεται ως ο αδιαμφισβήτητος σταθεροποιητικός παράγοντας στην Νοτιοανατολική Ευρώπη, στα Βαλκάνια και τη Μεσόγειο. Επιπροσθέτως είναι ειρηνική χώρα, δεν υποφέρει από τη διεθνή τρομοκρατία, έχει σχετικά ικανοποιητικές υποδομές και καταρτισμένο εργατικό δυναμικό, παρά το brain drain που την κτύπησε στην περίοδο της κρίσης. Το κλίμα και το περιβάλλον της είναι από τα καλύτερα και οι επενδυτικές προοπτικές, υπό προϋποθέσεις, διαφαίνονται ελπιδοφόρες.

Πέμπτη, 7 Φεβρουαρίου 2019

Βόλφγκανγκ Μυνχάου: Οι ευρωεκλογές και ο Μακρόν. Μπορεί η ΕΕ να στηριχτεί στον εαυτό της;

Financial Times - Wolfgang Münchau: A Macron failure would bode ill for the EU’s future, 30.12.2018
  
Εμείς οι Ευρωπαίοι δεν επενδύουμε στο μέλλον. Μένουμε όλο και πιο πίσω στην καινοτομία και γερνάμε. Οι ευρωεκλογές τον Μάιο θα καθορίσουν εάν ο συσχετισμός των δυνάμεων εντός της Ένωσης θα «γείρει» προς τους μεταρρυθμιστές της ΕΕ, προς τα διάφορα είδη λαϊκιστών ή προς τη νέα «βόρεια» ομάδα επιβραδυντών της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Το ουσιαστικό θέμα αυτών των ευρωεκλογών είναι εάν η ΕΕ μπορεί να σταθεί στα πόδια της και να στηριχτεί στον εαυτό της, σε έναν κόσμο που γίνεται πιο εχθρικός.
 
Το 2019 προοιωνίζεται ως έτος σημαντικών αποφάσεων για την ΕΕ. Ίσως η πιο μεγάλη απόφαση δεν θα σχετίζεται με την Brexit, αλλά με τις εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τον Μάιο και με τις αποφάσεις για τη μελλοντική κατεύθυνση της ΕΕ, στις οποίες οι εκλογές αυτές και το αποτέλεσμά τους θα βάλουν τη σφραγίδα τους. Οι ευρωπαϊκές εκλογές θα καθορίσουν εάν ο συσχετισμός των δυνάμεων θα «γείρει» προς αυτούς που επιθυμούν τη μεταρρύθμιση της ΕΕ ή προς τα διάφορα είδη λαϊκιστών ή προς μια νέα ομάδα συνασπισμένων επιβραδυντών της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, προερχόμενων κυρίως από χώρες της Σκανδιναβικής Χερσονήσου και άλλες χώρες γύρω από τη Βόρεια Θάλασσα ή γενικά του Βορρά της Ένωσης. Αυτός ο συνασπισμός είναι επίσης γνωστός με το παρατσούκλι της «νέας Χανσεατικής Ένωσης» και καθοδηγητής του είναι ο κ. Μαρκ Ρούτε (Mark Rutte), πρωθυπουργός της Ολλανδίας.

Τρίτη, 5 Φεβρουαρίου 2019

Παύλος Τσίμας: Εκατό χρόνια Ανδρέας Παπανδρέου

© Huffington Post - Παύλος Τσίμας: Εκατό χρόνια Ανδρέας: Το αίνιγμα και το έπαθλο, 5.2.2019
  
Συμπληρώθηκαν 100 χρόνια από τη γέννηση του Ανδρέα Παπανδρέου. «Πόσο τον γνωρίζουν αυτοί που τον “διεκδικούν” σήμερα και πόσο σωστά τον αξιολογούν αυτοί που τον μισούν; Και τί ήταν στην πραγματικότητα ο Ανδρέας Παπανδρέου; Λαϊκιστής του κρατισμού, του πελατειακού κυνισμού και της δημοσιονομικής κραιπάλης; Ή μεταρρυθμιστής - με αντιφάσεις και υπαναχωρήσεις, έστω»;
Στα ερωτήματα αυτά που θέτει ο Π. Τσίμας, προσθέτει και μια δική του διαπίστωση, που ίσως αποκαλύπτει και τη γενικότερη αδυναμία (ή μήπως μή βούληση;) της ελληνικής πολιτικής να εξετάσει τον εαυτό της και την ιστορία της, να κυτταχτεί στον καθρέφτη: «Όσοι λατρεύουν κι όσοι μισούν τον Παπανδρέου, θυμούνται μόνον δύο χρόνια από την ζωή του, τα δύο πρώτα χρόνια μετά την εκλογική νίκη του 1981». Θυμούνται μόνον τα δύο χρόνια που ο Α. Π. έκανε τις τομές με το παρελθόν, την «αλλαγή» όπως έλεγαν τότε, πράγματα αυτονόητα προοδευτικά και καλοδεχούμενα σύμφωνα με τους μεν, αυτονόητα καταστροφικά και απορριπτέα σύμφωνα με τους δε
Κανείς δεν θυμάται τα επόμενα χρόνια του Α. Παπανδρέου. Ίσως γιατί δεν προσφέρονται ούτε για τις δοξολογίες της μιας πλευράς ούτε για τις καταδίκες της άλλης. Με τις αντιφάσεις, τις υπαναχωρήσεις και τα ζιγκ-ζαγκ αντιπροσωπεύουν πολύ καλά, ως ένα είδος «μέσου όρου», τη γενική εικόνα της πολιτικής μας στη μεταπολιτευτική περίοδο, είτε κυβερνούσε το ΠΑΣΟΚ, είτε κυβερνούσε η ΝΔ. Η πολιτική διαχείριση στον αυτόματο πιλότο, με τους ζωντανούς πιλότους να εναλλάσσονται στο πιλοτήριο. Στο «είτε κυβερνούσε το ΠΑΣΟΚ, είτε κυβερνούσε η ΝΔ» θα μπορούσε κάποιος να προσθέσει «είτε κυβερνά ο ΣΥΡΙΖΑ σήμερα», μόνο που για τη νέα πράξη αυτού του έργου, αυτή που άρχισε μετά την εισπήδηση και στην Ελλάδα της διεθνούς οικονομικής κρίσης, δεν ξέρουμε ακόμη πώς θα λήξει. Ενώ για τις προηγούμενες ολοκληρωμένες πράξεις του, δηλαδή τα επεισόδια «1981-1989», «1989-1990», «1990-1993», «1993-1996», «1996-2004» και τον συγκλονιστικό επίλογο «2004-2009», με όλες τις υπαρκτές διαφορές μεταξύ τους, τώρα ξέρουμε ποιά ήταν η τελική ανακεφαλαίωση τους, το σωρευτικό τους φινάλε. 
Τόσο εκείνοι που θαυμάζουν τον Ανδρέα Παπανδρέου, όσο και εκείνοι που τον μισούν, κάνουν το ίδιο λάθος. Ξεχνούν ότι οι πολιτικές αξιολογήσεις που έχουν νόημα και μπορούν να είναι χρήσιμες (ακόμη και για τους ίδιους, άν ενδιαφέρονται για τα μακροπρόθεσμα) γίνονται εκ του αποτελέσματος και με βάση τα πραγματικά γεγονότα· όχι με βάση ιδεατές κατασκευές βολικές για τους αξιολογούντες ούτε με το τί ταιριάζει στα βραχυπρόθεσμα πολιτικά τους συμφέροντα και στόχους.
Γ. Ρ.
 
Ο Ανδρέας Παπανδρέου γεννήθηκε στις 5 Φεβρουαρίου 1919. Η μητέρα του ήταν μια καλλιεργημένη αλλά συναισθηματικά ανασφαλής γυναίκα, ο πατέρας του ένας έντονα πολιτικοποιημένος δικηγόρος. Γενέτειρά του η Χίος, όπου ο πατέρας του Γεώργιος Παπανδρέου υπηρετούσε ως γενικός διοικητής νήσων Αιγαίου Πελάγους. Τα νησιά είχαν περιέλθει πρόσφατα στην Ελλάδα από την καταρρέουσα Οθωμανική Αυτοκρατορία.
Έτσι αρχίζει η βιογραφία του Ανδρέα Παπανδρέου - η καλύτερη που έχει γραφτεί - από τον Σπύρο Δράϊνα. Εκατό χρόνια από την γέννησή του σήμερα, ο Ανδρέας, η πολιτική του κληρονομιά, το συμβολικό φορτίο του ονόματός του, είναι προς διεκδίκηση. Το έπαθλο ενός πολιτικού αγώνα, παράξενου, αταίριαστου αλλά πολιτικά κρίσιμου. Τον διεκδικούν οι φυσικοί κληρονόμοι της παράταξης που εκείνος ίδρυσε, το σημερινό ΚΙΝΑΛ, στην προσπάθειά τους να αμυνθούν απέναντι στο πολιτικό σχέδιο του Αλέξη Τσίπρα να τους περιθωριοποιήσει εκλογικά και να τους αφομοιώσει, δια «επιθετικής εξαγοράς» μετεκλογικά, όταν ΣΥΡΙΖΑ και ΚΙΝΑΛ θα συγκατοικούν στην αντιπολίτευση. Τον διεκδικεί και ο ίδιος ο Αλέξης Τσίπρας, φυσικά. Ο οποίος φιλοδοξεί να κάνει, με άλλους όρους και με διαφορετικά πολιτικά μεγέθη, το ανάποδο από αυτό που έκανε στην πρώιμη μεταπολίτευση ο Ανδρέας. Εκείνος μετατόπισε το Κέντρο προς τα αριστερά. Ετούτος επιδιώκει να κατακτήσει το Κέντρο, με μια έφοδο εξ αριστερών.
Στο μεταξύ, η επέτειος των 100 χρόνων επαναφέρει, ξανά, το πολυσυζητημένο και αναπάντητο ερώτημα: Ποια είναι στ’ αλήθεια η πολιτική κληρονομιά, το αυθεντικό στίγμα του Ανδρέα στην ιστορία;

Πέμπτη, 31 Ιανουαρίου 2019

Ο τεχνολαϊκισμός αφήνει πίσω του συντρίμμια
Μετά τις ψηφιακές ουτοπίες, το Airbnb και το Uber

του Eβγκένι Μοροζόφ
 
© Süddeutsche Zeitung - Evgeny Morozov: Vom Technopopulismus bleibt vor allem Zerstörung, 1.12.2018
   
Ο Λευκορώσος ερευνητής του Διαδικτύου εξετάζει νέες πτυχές της ψηφιακής επανάστασης που επιδρούν βαθειά στις κοινωνίες και παρατηρεί «τον μύθο του τεχνο-λαϊκισμού» ως όλον. Μας θυμίζει το όραμα της δεκαετίας του 2000: Ενός νέου ψηφιακού κόσμου, που υπόσχονταν «να μετατρέψει κάθε χρήστη σε καλλιτέχνη, σε επιχειρηματία και σε αντάρτη ταυτόχρονα». Σήμερα, εκείνος ο ουτοπικός μύθος για τον παντοδύναμο καταναλωτή - επιχειρηματία είναι νεκρός, λέει ο Μοροζόφ. Ωστόσο ο τεχνο-λαϊκισμός ζει, μεταξύ άλλων σε οικονομικά εγχειρήματα όπως το Airbnb και το Uber. Θα επιβιώσει και στο μέλλον· και θα διασπείρει νέους απατηλούς μύθους και υποσχέσεις. 
«Xωρίς μια ισχυρή πολιτική ατζέντα που δεν θα υποκύπτει σε ψευδαισθήσεις για δήθεν ικανότητα του παγκόσμιου κεφαλαίου να προωθήσει την κοινωνική χειραφέτηση», τούτες οι υποσχέσεις του τεχνο-λαϊκισμού θα μείνουν ανεκπλήρωτες, λέει ο Μοροζόφ. «Στο τέλος θα έχουν ως αποτέλεσμα το ακριβώς αντίθετο από αυτό που υπόσχονται. Είναι αδύνατο να αγοράσουμε με χρήματα μια πιο δημοκρατική κοινωνία».
 
Από όλες τις ιδεολογίες που παρήγαγε η Silicon Valley, ο τεχνολαϊκισμός είναι η πιο παράδοξη. Είναι υποσχέσεις κενές περιεχομένου, οι οποίες βασίζονται στον τεράστιο σεισμό της ψηφιακής επανάστασης· προσφέρουν τη δυνατότητα σε πολιτικές δυνάμεις που δεν θα μπορούσαν να έχουν κανέναν άλλο κοινό παρονομαστή, να έλκονται από αυτές τις υποσχέσεις. Λόγου χάρη υποστηρικτές και  αντίπαλοι της παγκοσμιοποίησης,  εθνικιστές και προοδευτικοί. Οι ιδέες αυτές, καθώς υπόσχονται έναν κόσμο άμεσης και ανώδυνης αυτοενδυνάμωσης του ατόμου, είναι αρκετά εύπλαστες για να μπορούν να ενώνουν μεγάλες εταιρίες τεχνολογίας, νεοσύστατες επιχειρήσεις, λάτρεις των κρυπτονομισμάτων [τύπου Bitcoin], ακόμη και πολιτικά κόμματα.
Παλινδρόμηση του μόλις ενηλικιωμένου ατόμου στη νηπιακή ηλικία - επιστροφή στο «στάδιο του καθρέφτη» (S. Freud - J. Lacan); Ή αυτο-εκπραγμάτωση και στιγμιαία ευτυχία - «ασημαντότητες που φαντάζονται κιόλας πως έχουν φτάσει σε ένα επίπεδο πολιτισμού πρωτοφανές στην ιστορία του ανθρώπου» (Max Weber);

Δευτέρα, 28 Ιανουαρίου 2019

Εθνομηδενίστηκα

της Νόρας Ράλλη

© Εφημερίδα των Συντακτών - Νόρα Ράλλη: Εθνομηδενίστηκα, 27.1.2019
 
«Eίμαι 41 χρόνια βουλευτής!»... Το είπε. Προχθές στη Βουλή. Κι από τότε τόσο μ᾽ έχει τρομοκρατήσει αυτή η φράση (η φράση, όχι ο ίδιος), που σχεδόν δεν μπορώ ούτε κάτι άλλο να σκεφτώ ούτε κάπως αλλιώς να ξεκινήσω (μη σου πω και συνεχίσω).
Ημουν γύρω στα 8. Τετάρτη Δημοτικού. Πολύ μικρή πήγα σχολείο, είχα κερδίσει και χρονιά - κόψε κι αλώνισε, που λέει κι η γιαγιά μου. Ως πρώτη μαθήτρια (μια φορά φυτό, για πάντα φυτό) σε κάποια εθνική γιορτή μού ᾽δωσαν να κρατάω τη σημαία. Σαν τώρα το θυμάμαι... Να τα ποιήματα, να τα τραγούδια, κάτι οι χοροί, κάτι οι λόγοι των επισήμων, ήμουν και μικρή, ήμουν και κοριτσάκι, ήταν και ψηλό το κοντάρι, κουράστηκα. Εκεί προς το τέλος της γιορτής γυρίζω στη μαμά μου και της λέω: «Την κρατάς για λίγο»;. «Αν δεν μπορείς να κρατάς τη σημαία, να μην την παίρνεις ολωσδιόλου».
Αυτό απάντησε και ποτέ δεν το ξέχασα. Η μητέρα μου πολύ νέα έγινε μανούλα. Από αριστερή οικογένεια, που ήρθε στην Αθήνα επί χούντας, για να φύγει ο παππούς εργάτης στη Γερμανία. Τελικά, μείνανε στην πρωτεύουσα. Ακόμα έχει να το λέει η γιαγιά μου που αφήσανε σπίτια και ζώα και χωράφια, για να γίνουν υπηρετικό προσωπικό σε άλλους. Στους «έχοντες».
Κι αυτοί «είχαν». Οσα χρειάζονταν, μια χαρά τα είχαν. Αλλά τότε όλοι έφευγαν εργάτες - κάτι η Κατοχή, κάτι ο Εμφύλιος, δεν τους κράταγαν τα πατρογονικά τους. Στο μυαλό μου, από μικρή, είχα συνδέσει τα χρώματα της σημαίας και την έννοια της «πατρίδας» (όσο μπορούσα να συνδέσω τέτοιες έννοιες τελοσπάντων) με το χωριό. Με την ήμερη φύση, τα ζώα, τα χασίματά μας στο βουνό και να μας ψάχνουν όλοι, τις πίτες της γιαγιάς, τις ιστορίες των παππούδων. Δεν είχα μεγαλώσει με πατριωτικά συνθήματα ή μεγαλοστομίες περί έθνους και ηρώων. Μόνο πως το χωριό μου ήταν το χωριό του Σκουφά της Φιλικής Εταιρείας ήξερα, που καλά καλά Φιλική Εταιρεία τι ήταν δεν ήξερα, αλλά κάπως περήφανη ήμουν γιατί καταλάβαινα πως πολλά διαβασμένος ήταν ο Σκουφάς και με κάτι άλλους διαβασμένους ενώθηκε για να βοηθήσουν ένα λαό, που να μορφωθεί δεν πρόκανε, και αυτό μου έφτανε.
Νικόλος Σκουφάς ο Φιλικός

Σάββατο, 26 Ιανουαρίου 2019

Βόλφγκανγκ Μυνχάου: Την κρίση του σύγχρονου φιλελευθερισμού την προκαλούν οι δυνάμεις της αγοράς


Οι φιλελεύθεροι συχνά παραπλανώνται εξαιτίας της συνήθειάς τους να δίνουν δυσανάλογα μεγάλη σημασία στις πολύ γενικές μακροοικονομικές μεταβλητές όπως είναι το ΑΕΠ, λέει ο Μυνχάου. Αλλά δεν προσέχουν τις «λεπτομέρειες». Ως γνωστόν, εκεί «κρύβεται ο διάβολος». Μετά εκφράζονται αποδοκιμαστικά για τους ψηφοφόρους και τους χειρίζονται με υποτιμητικό τρόπο ή με πατρωνεία, προσθέτοντας στα τραύματά τους και την προσβολή. Ένα παράδειγμα: Στο ΗΒ, η μεγάλη αύξηση του κόστους στέγασης για τα νοικοκυριά με μεσαία και χαμηλά εισοδήματα την τελευταία δεκαετία, έπαιξε σημαντικο ρόλο για την ψήφο υπέρ της Brexit. «Κάθε σύστημα που εγκαταλείπει το 60 % των νοικοκυριών στο έλεος της τύχης τους, είναι καταδικασμένο στο τέλος να καταρρεύσει».
 
Όταν σκέφτομαι την κρίση του φιλελεύθερου συστήματος μας, μου έρχεται στο νου μια συνάντηση στο Βερολίνο, πριν από 20 σχεδόν χρόνια, με τον Wolfgang Kartte, πρώην πρόεδρο της γερμανικής υπηρεσίας ελέγχου και καταπολέμησης των καρτέλ. Τον ρώτησα γιατί αυτός και οι διάδοχοί του βλέπουν συχνά από πολύ συντηρητική οπτική γωνία τις υποθέσεις ανταγωνισμού και προπαντός γιατί είναι τόσο απορριπτικοί απέναντι στα καθαρά οικονομικά επιχειρήματα.
Όπως και η πλειοψηφία των αρμόδιων για τη χάραξη οικονομικής πολιτικής στη Γερμανία, ο Kartte, ο οποίος πέθανε το 2003, ήταν νομικός. Μου είπε ότι βλέπει τη δουλειά του ως παροχή βοήθειας στο «μικρό ψάρι» για να μπορεί να υπερασπίζεται τον εαυτό του από το «μεγάλο ψάρι». Φυσικά, αυτό είναι δουλειά δικηγόρου, όχι οικονομολόγου. Επίσης, χρησιμοποίησε μια μεταφορική έκφραση: Μίλησε για «το γήπεδο όπου παίζεται το οικονομικό παιχνίδι». Και μου είπε ότι δεν τον ενδιαφέρει να είναι «ο αγωνιστικός χώρος ισοπεδωμένος και απολύτως οριζόντιος», αλλά θέλει «να γέρνει», να έχει «κλίση» ευνοϊκή για «τους παίχτες της μικρής ομάδας»
Η κρίση του σύγχρονου φιλελευθερισμού έχει πτυχές που σχετίζονται με αυτό το ζήτημα. Σήμερα έχουμε μπροστά μας μιαν άλλη μορφή του ίδιου προβλήματος, έχουμε και πάλι «τους παίχτες της μικρής ομάδας» απέναντι «στους παίχτες της μεγάλης ομάδας», ωστόσο με μια διαφορά: Δεν υπάρχει κανείς που να φροντίζει ώστε ο «αγωνιστικός χώρος» να «γείρει» αντίστροφα, ώστε να εξουδετερωθεί η «κλίση» που έχει πάρει προς την άλλη κατεύθυνση, δηλαδή είναι ευνοϊκή για τη «μεγάλη ομάδα».
Αναλογικά με τα κέρδη και τους τζίρους, οι μικρότερες εταιρείες πληρώνουν περισσότερους φόρους από τις μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες. Οι οικονομικές πολιτικές που ακολούθησαν την οικονομική κρίση, οδήγησαν τελικά σε ακόμη μεγαλύτερη διεύρυνση της ανισότητας εισοδημάτων και περιουσιακών στοιχείων. Τα μεγάλα μεταναστευτικά ρεύματα προκάλεσαν ανασφάλεια, αλλά το ίδιο προκαλεί και η εφαρμογή νέων τεχνολογιών. Και όποιος εκφράζεται αποδοκιμαστικά για τους ψηφοφόρους ή τους χειρίζεται με υποτιμητικό τρόπο και με πατρωνεία, όπως συνέβη στο Ηνωμένο Βασίλειο μετά το δημοψήφισμα, προσθέτει στα τραύματά τους και την προσβολή. 

Printfriendly

ΕΠΙΛΟΓΕΣ:
Αντρέϊ Αρσένιεβιτς Ταρκόφσκι

ΕΠΙΛΟΓΕΣ:<br>Αντρέϊ Αρσένιεβιτς Ταρκόφσκι
Πως η αγάπη επουλώνει τη φθορά του κόσμου

Enrico Berlinguer (1981):

Enrico Berlinguer (1981):
Η ηθική διάσταση στην κρίση της πολιτικής

Danilo Kiš:

Danilo Kiš:
Συμβουλές σε νεαρούς συγγραφείς, και όχι μόνον

Wolfgang Münchau

Wolfgang Münchau
Ο συντάκτης οικονομικών θεμάτων Βόλφγκανγκ Μύνχάου (Financial Times - Der Spiegel)

Predrag Matvejević:

Predrag Matvejević:
Ο Ρωσο-Κροάτης ανιχνευτής και λάτρης του Μεσογειακού κόσμου

Christopher Lasch

Christopher Lasch
Ο Φρανκφουρτιανός από τη Νεμπράσκα: Δικαιοσύνη & ελπίδα απέναντι στην ιδιοτέλεια των ελίτ

Azra Nuhefendić

Azra Nuhefendić
Η δημοσιογράφος με τις πολλές διεθνείς διακρίσεις, γράφει για την οριακή, γειτονική Ευρώπη

Βαλκανική Χερσόνησος, η όμορφη

Βαλκανική Χερσόνησος, η όμορφη
Όριο της Ευρώπης, οριακή Ευρώπη

Μάης του '36, Τάσος Τούσης

Μάης του '36, Τάσος Τούσης
Ο σκληρός Μεσοπόλεμος: η εποχή δοσμένη μέσα από τη ζωή ενός ανθρώπου - συμβόλου

Στον καιρό των τσιγγάνων και της μικρής Μαρίας

Ετικέτες

«Γενιά του '30» «Μακεδονικό» 1968 αειφορία αντιπροσωπευτική δημοκρατία Αριστοτέλης Αρχιτεκτονική Αυστρομαρξισμός Βαλκανική βιοποικιλότητα Βρετανία Γαλλία Γερμανία Γκράμσι Έθνος και ΕΕ Εκπαίδευση Ελεφάντης Ενέργεια Επισφάλεια Ευρωκομμουνισμός ΗΠΑ Ήπειρος Θ. Αγγελόπουλος Θεοδωράκης Θεσσαλονίκη Ιβάν Κράστεφ ιστορία Ιταλία Καζαντζάκης Κεντρική Ευρώπη Κέϋνς Κίνα Κινηματογράφος Κλιματική αλλαγή Κοινοτισμός κοινωνική ανισότητα Κορνήλιος Καστοριάδης Κοσμάς Ψυχοπαίδης Κώστας Καραμανλής Λιάκος Α. Λογοτεχνία Μάνεσης Μάξ Βέμπερ Μάρξ Μαρωνίτης Μέλισσες Μέσα «κοινωνικής» δικτύωσης Μέσα Ενημέρωσης Μεσόγειος Μεταπολίτευση Μιχ. Παπαγιαννάκης Μουσική Μπερλινγκουέρ Νεοφιλελευθερισμός Νίκος Πουλαντζάς Νίτσε Ο τόπος Οικολογία Π. Κονδύλης Παγκοσμιοποίηση Παιδεία Πολωνία Πράσινοι Ρήγας Ρίτσος Ρωσία Σεφέρης Σημίτης Σολωμός Σοσιαλδημοκρατία Σχολή Φραγκφούρτης Ταρκόφσκι Τσακαλώτος Τσίπρας Φιλελευθερισμός Φιλοσοφία Χαλκιδική Χέγκελ Χριστιανισμός Acemoglu/Robinson Adorno André Gorz Azra Nuhefendić Balibar Brexit Carl Schmitt Christopher Lasch Claus Offe Colin Crouch Elmar Altvater Ernst Bloch Ernst-W. Böckenförde Franklin Roosevelt Habermas Hannah Arendt Heidegger J. Augstein Jan-Werner Müller Jeremy Corbyn Laclau Le Corbusier Louis Althusser Marc Mazower Matvejević Miroslav Krleža Mudde Niels Kadritzke Otto Bauer Ruskin Sandel Michael Streeck T. S. Eliot Timothy Snyder Ulrich Beck Ulrike Guérot Wallerstein Walter Benjamin Wolfgang Münchau Zygmunt Bauman

Song for the Unification (Zbigniew Preisner -
Elzbieta Towarnicka - Kr. Kieślowski) - youtube

Song for the Unification (Zbigniew Preisner - <br>Elzbieta Towarnicka - Kr. Kieślowski) - youtube
Ἐὰν ταῖς γλώσσαις τῶν ἀνθρώπων λαλῶ καὶ τῶν ἀγγέλων,
ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, γέγονα χαλκὸς ἠχῶν ἢ κύμβαλον ἀλαλάζον...
Ἡ ἀγάπη ...πάντα στέγει, πάντα πιστεύει, πάντα ἐλπίζει, πάντα ὑπομένει...
Νυνὶ δὲ μένει πίστις, ἐλπίς, ἀγάπη, τὰ τρία ταῦτα·
μείζων δὲ τούτων ἡ ἀγάπη (προς Κορινθ. Α΄ 13)

Ισραήλ - Παλαιστίνη: Στο τέλος της γης

Ισραήλ - Παλαιστίνη: Στο τέλος της γης
Νταβίντ Γκρόσμαν: Το πένθος του πατέρα και της Ιστορίας

Κουνκούς ή Δίας, ένας λευκός γάτος απο τη Μοσούλη

Κουνκούς ή Δίας, ένας λευκός γάτος απο τη Μοσούλη
Μια ιστορία προσφυγιάς, στη Λέσβο και στη Νορβηγία

Luka Lisjak Gabrijelčič: Χάννα Άρεντ, τα πρώτα χρόνια

Luka Lisjak Gabrijelčič: Χάννα Άρεντ, τα πρώτα χρόνια
Hannah Arendt, zgodnja leta (στο Razpotja - Σλοβενικά)

Αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής

Αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής
Erik Stokstad («Science»): New rice variety could feed the planet without warming it

Μανιτάρια, ένα σύγχρονο ελληνικό θαύμα

Μανιτάρια, ένα σύγχρονο ελληνικό θαύμα
Τα μικροκλίματα της Ελλάδας, εξασφαλίζουν μεγάλη βιοποικιλότητα μανιταριών (Βασιλική Χρυσοστομίδου, «Καθημερινή», αναδημοσίευση «Δασαρχείο»)

Zygmunt Bauman: «Ρευστές ζωές, ρευστός κόσμος, ρευστή αγάπη»

Zygmunt Bauman: «Ρευστές ζωές, ρευστός κόσμος, ρευστή αγάπη»
«Είμαι βραχυπρόθεσμα απαισιόδοξος αλλά μακροπρόθεσμα αισιόδοξος»

Zygmunt Bauman, Krzysztof Pomian, Marcel Gauchet, Michael Kazin

Zygmunt Bauman, Krzysztof Pomian, Marcel Gauchet, Michael Kazin
Ο 21ος αιώνας: Ένας κόσμος χωρίς την αριστερά (“Kultura Liberalna” - Πολωνία, αγγλικά)

Οι φλαμουριές ανθίζουν στο Σεράγεβο

Οι φλαμουριές ανθίζουν στο Σεράγεβο
Η λογοτεχνική δημοσιογραφία στα καλύτερά της - Azra Nuhefendić

K.S. Karol (1924 - 10 Απριλίου 2014), ο δημοσιογράφος - του Μικαέλ Λεβύ

K.S. Karol (1924 - 10 Απριλίου 2014), ο δημοσιογράφος   - του Μικαέλ Λεβύ
- «Με ποιανού το μέρος είστε, κύριε Κάρολ»; - «Είμαι με τον εαυτό μου»

Jürgen Habermas

Jürgen Habermas
¨Ολα τα κείμενα από το περιοδικό "Blätter für deutsche und internationale Politik"
(pdf, Γερμανικά)

Η Ρεïχανέχ Τζαμπαρί και οι νάρκισσοι

Η Ρεïχανέχ Τζαμπαρί και οι νάρκισσοι
Φιλελεύθεροι και «μαρξιστές» νάρκισσοι της «γενιάς του '68» στη Δύση, ποτέ δεν θα καταλάβουν γιατί προτίμησε το μνήμα για να μη παραιτηθεί από την αξιοπρέπειά της. Η αδιαφορία τους είναι φυσικό επακόλουθο της ιδεολογίας και της νοοτροπίας τους

«Σταθμοί του Σταυρού», μια ταινία του Ντίτριχ Μπρίγκμαν

«Σταθμοί του Σταυρού», μια ταινία του Ντίτριχ Μπρίγκμαν
Η Μαρία ανήκει και στους δύο κόσμους, αλλά και σε κανέναν από αυτούς. Οὐ γὰρ ἔχομεν ὧδε μένουσαν πόλιν. Αντεπεξέρχεται όσο καλύτερα μπορεί στις απαιτήσεις των μεν και των δε, χωρίς να διστάζει να στηλώσει το κορμάκι της όταν διακυβεύονται οι αρχές της. Δε θέλει να τη φωτογραφίζουν, να την αναγκάζουν να ακούει ποπ μουσική, να λέει ψέματα, να αφίσταται των αξιών της. Δεν είναι ψόφιο ψάρι· πάει ενάντια στο ρεύμα. Θα θυσιάσει τη ζωή της για να μιλήσει επιτέλους ο τετράχρονος αδερφός της, που αρχίζει να θεωρείται αυτιστικός από ιατρούς και οικογένεια : μόλις ξεψυχήσει, ο αδερφός της αρχίζει να μιλάει - του Ν. Ράπτη

Ρούντι Ντούτσκε, Ραλφ Ντάρεντορφ (Φράϊμπουργκ, 1968 - H «επί της στέγης του αυτοκινήτου συνομιλία»)

Ρούντι Ντούτσκε, Ραλφ Ντάρεντορφ (Φράϊμπουργκ, 1968 - H «επί της στέγης του αυτοκινήτου συνομιλία»)
Ο ήπιος επαναστάτης χωρίς δόγμα με τον φιλελεύθερο υποστηρικτή της κοινωνικής δικαιοσύνης και του Κέϋνς - Υπερβάσεις «φραγμάτων» σε μια εποχή που η Πολιτική γραφόταν με κεφαλαίο «Π»

The Roosevelt Institute

The Roosevelt Institute
Ελεωνόρα και Φραγκλίνος Ρούσβελτ - Πολιτική για καιρούς οικονομικής κρίσης

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας
«Χριστούγεννα με τον Κοκκινολαίμη – Το Αηδόνι του Χειμώνα»

Jean Monnet's Brandy and Europe's Fate

Jean Monnet's Brandy and Europe's Fate
Οι οραματισμοί του Ζαν Μονέ για την ενωμένη Ευρώπη και η αντιμετώπιση της κρίσης
- του Strobe Talbott (The Brookings Essay)

Georg Trakl (1887-1914) - Ένας οδοιπόρος στον μαύρο άνεμο

Georg Trakl (1887-1914) - Ένας οδοιπόρος στον μαύρο άνεμο
Η ποίηση στα σκοτεινότερά της και στα καλύτερά της
Εισαγωγή, σημειώσεις, σχόλια, μετάφραση: Ιωάννα Αβραμίδου

Παναγιώτης Ιωακειμίδης: Πολιτική εξουσία και ζώα

Παναγιώτης Ιωακειμίδης: Πολιτική εξουσία και ζώα
Ένας ρόλος για τα κατοικίδια στους χώρους της εξουσίας

Ο εκ των υστέρων αποχαιρετισμός στον Λουκάνικο, κατά κόσμον Θόδωρο
(πέθανε τον Μάïο του 2014)

Ο εκ των υστέρων αποχαιρετισμός στον Λουκάνικο, κατά κόσμον Θόδωρο <br>(πέθανε τον Μάïο του 2014)
Ο σκύλος - σύμβολο μιας σκληρής εποχής, η προσωπικότητα του 2011 (Time)

Φιλιά εις τα παιδιά

Φιλιά εις τα παιδιά
Ένα κομμάτι Θεσσαλονίκης του χθές και του σήμερα

Street Art Utopia

Street Art Utopia
We declare the world as our canvas

Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας & Ανάπτυξης:
Γιατί μεγαλώνει διαρκώς η κοινωνική ανισότητα

Christopher Lasch

Christopher Lasch
Ο καταναλωτισμός υπονομεύει τις αξίες της σταθερότητας και της αφοσίωσης, προπαγανδίζει
την καταστροφή της οικογενειακής ζωής

Jürgen Habermas - αφιέρωμα στο περιοδικό Esprit, 8/9-2015 (γαλλικά)

Jürgen Habermas - αφιέρωμα στο περιοδικό Esprit, 8/9-2015 (γαλλικά)
Βλέπει τον εαυτό του ως κοινωνιολόγο κυρίως, όμως είναι και ο «τελευταίος φιλόσοφος» - τι ζητά η φιλοσοφία σ' αυτούς τους δύσκολους καιρούς;

Ενρίκο Μπερλινγκουέρ

Ενρίκο Μπερλινγκουέρ
Hθικολόγος, συντηρητικός, εργατιστής, προπαγανδιστής της λιτότητας;¨Η επικριτής του καταναλωτισμού και της σπατάλης, για μια άλλη πολιτική ηθική, υπέρ του «μικρού» πολίτη;

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας
«Χριστούγεννα με τον Κοκκινολαίμη – Το Αηδόνι του Χειμώνα»

Ψηλά στην Πίνδο, στο Περτούλι

Ψηλά στην Πίνδο, στο Περτούλι