Τρίτη, 29 Σεπτεμβρίου 2015

Μια ανάγνωση - ερμηνεία του δημοψηφίσματος και του «Όχι»: Κουλτούρα υπερηφάνειας και απόρριψης

του Γεράσιμου Μοσχονά
  
© Το Βήμα - Γεράσιμος Μοσχονάς: Κουλτούρα υπερηφάνειας και απόρριψης, 12/07/2015
  
Το αιφνίδιο δημοψήφισμα της 5.7.2015 αυτό καθεαυτό και ως αφετηρία για όσα ακολούθησαν αμέσως μετά (συμφωνία και 3ο μνημόνιο), είναι πια ιστορία. Συζητήθηκε μεν πολύ, αλλά τα κίνητρα που οδήγησαν σ' αυτό και το αποτέλεσμά του με την ευρεία νίκη του «όχι», παραμένουν σε μεγάλο βαθμό ακατανόητα. Η ερμηνεία του Γερ. Μοσχονά ρίχνει λίγο φώς στα γεγονότα του Ιουλίου και έμμεσα, στις συνέπειες που είχαν για τα πιο πρόσφατα: εκλογές του Σεπτεμβρίου, αναμφισβήτητη επικράτηση Τσίπρα - ΣΥΡΙΖΑ στο πολιτικό σκηνικό, εξοβελισμός από τη Βουλή της «δραχμικής» τάσης του κόμματος, ολική πολιτική περιθωριοποίηση του αντιευρωπαϊσμού με αντιμνημονιακό πρόσωπο.
   
Οι κεντρικές δυνάμεις που υποστήριζαν το «Ναι» (ΝΔ, Ποτάμι, ΠαΣοΚ, ΚΙΔΗΣΟ) είχαν αθροιστικά λάβει 41,01% της ψήφου στις εκλογές του Ιανουαρίου. Οι δε δυνάμεις του «Οχι» (ΣΥΡΙΖΑ, ΧΑ, ΑΝΕΛ, ΑΝΤΑΡΣΥΑ) 48,01%. Στην αφετηρία, λοιπόν, το «Οχι» είχε ένα πλεονέκτημα 7 ποσοστιαίων μονάδων - το πλεονέκτημα στην πραγματικότητα ήταν μεγαλύτερο, διότι ήταν βέβαιο ότι το ποσοστό όσων εκλογέων του ΚΚΕ (5,47% τον Ιανουάριο) θα ψήφιζε «Οχι», θα ήταν εμφανώς υψηλότερο από εκείνο που θα ψήφιζε «Ναι» [το KKE είχε ταχθεί ως γνωστόν υπέρ της άκυρης ψήφου και την προώθησε με δικό του άκυρο ψηφοδέλτιο]. Το αφετηριακό προβάδισμα των 7 (κατ' ελάχιστον) μονάδων μετατράπηκε λοιπόν σε πλεονέκτημα 22,6 μονάδων το βράδυ της 5ης Ιουλίου. Η νίκη του «Οχι» ήταν συντριπτική. Ενα βαθύ εκλογικό κύμα, σε όλες τις περιφέρειες της χώρας, παρέσυρε ακόμη και τα ισχυρότερα προπύργια της αντιπολίτευσης.
Η ταξικότητα της ψήφου ενισχύθηκε - όμως λιγότερο θεαματικά από όσο κάποιες πρώτες βιαστικές προσεγγίσεις υποστήριξαν. Το στρατόπεδο του «Οχι» είναι έντονα διαταξικό. Αν δεν ήταν, δεν θα άγγιζε το ποσοστό του 61,31%. Ωστόσο, εκπροσωπεί μαζικά τις κατώτερες θέσεις της κοινωνικής διαστρωμάτωσης. Καταγράφει τα υψηλότερα ποσοστά του μεταξύ των μισθωτών του ιδιωτικού τομέα (71,3%), του δημόσιου (70,9%), των αγροτών (65,2%) και των ανέργων (72,9%). Είναι όμως και ιδιαίτερα ισχυρό μεταξύ των επαγγελματιών-βιοτεχνών (61,4%) και των εργοδοτών - αυτοαπασχολουμένων (57,7%, Public Issue).
Η γεωγραφία της ψήφου, επίσης, όπως καταγράφεται στους δήμους της Β' Αθηνών, αποτυπώνει την ενίσχυση της ταξικής διαφοροποίησης των δύο στρατοπέδων. Η ενίσχυση αυτή, χωρίς να είναι μονομερής, οφείλεται περισσότερο στην όξυνση των ταξικών χαρακτηριστικών των οπαδών του «Ναι» παρά στην υψηλή ταξικότητα του «Οχι». Είναι ενδεικτικό ότι οι δυνάμεις του «Ναι» συγκρατούν, σε σχέση με τον Γενάρη, την επιρροή τους στα λαϊκά προάστια (30,01% έναντι 30,55% τον Ιανουάριο), ενισχύονται στα ενδιάμεσα προάστια (40,22% έναντι 37,12% τον Ιανουάριο) και σαρώνουν στα αστικά προάστια (64,43% έναντι 58,79% τον Ιανουάριο).
Η «απρεπής» ερμηνεία
Ενα δημοψήφισμα με κλειστές τράπεζες, έλεγχο κεφαλαίων, φόβο «κουρέματος» καταθέσεων και φόβο εξόδου από το ευρώ ήταν επιλογή υψηλότατου ρίσκου για την κυβέρνηση. Αλλωστε, η κυβέρνηση απώλεσε ταχύτατα, ταυτόχρονα με το κλείσιμο των τραπεζών, τον έλεγχο της προεκλογικής ατζέντας. Το κλείσιμο των τραπεζών υπήρξε ένας απροσδόκητος - και, κατά τη γνώμη μου, κρίσιμος - agenda setter (περισσότερο από ό,τι τα εχθρικά ΜΜΕ) διότι καθιστούσε απτό το διακύβευμα «ευρώ ή δραχμή». Οι ενδείξεις κατάρρευσης του ΣΥΡΙΖΑ την Τρίτη και την Τετάρτη ήταν περισσότερο από εμφανείς: οι υπουργοί είχαν εξαφανιστεί, γινόταν λόγος για «ξαφνικό θάνατο» της κυβερνώσας Αριστεράς, η δε ακαριαία αντίδραση της αντιπολίτευσης και της ΕΕ ενίσχυσε το κλίμα ηττοπάθειας. Η κυβέρνηση μάλλον δεν ήταν προετοιμασμένη για μια μάχη με ουρές στα ATM.
Από την Τετάρτη τη νύχτα το σύστημα ΣΥΡΙΖΑ ανασυντάχθηκε. Οι δε διαδοχικές παρεμβάσεις του Πρωθυπουργού συνέβαλαν στην αντιστροφή του κλίματος. Ωστόσο, και παρά την ανασύνταξη, η τόσο μεγάλη νίκη του «Όχι» εκπλήσσει. Το μέγεθος της νίκης δεν συνάδει με τα δεδομένα της προεκλογικής εβδομάδας. Ναι, το «Όχι» είχε ηγεμονική ηγεσία ενώ το «Ναι» δεν είχε. Ναι, πιθανότατα, η εμφάνιση - ή επανεμφάνιση - του παλαιού πολιτικού προσωπικού, όπως και οι αλλεπάλληλες παρεμβάσεις του ξένου παράγοντα προκάλεσαν ένα κλίμα αντίδρασης υπέρ του «Όχι». Ναι, τα μέσα ενημέρωσης είναι ιδιαίτερα απαξιωμένα. Ομως αυτά ίσχυαν και τις πρώτες ημέρες της εκλογικής εβδομάδας (εκτός της ανασύνταξης του ΣΥΡΙΖΑ).
Γιατί λοιπόν η διαφορά ήταν τελικά τόσο μεγάλη;
Τεκμηριωμένη επιστημονική ερμηνεία δεν υπάρχει. Μόνον μια έρευνα πεδίου, σε μικροεπίπεδο, θα μπορούσε να δώσει απάντηση στον γρίφο του αποτελέσματος. Προσωπικά, δέσμιος της κλασικής πολιτικής γραμματικής, δεν διέκρινα το μέγεθος του ρεύματος του «Όχι». Εκανα όμως, λόγω επαγγελματικής διαστροφής, έναν μεγάλο αριθμό άτυπων «συνεντεύξεων» στην περιοχή του Περιστερίου και του Χαϊδαρίου με συμπολίτες μας που ανήκαν - κυρίως - στις λαϊκές και μεσαίες τάξεις. Οι συζητήσεις αυτές, φυσικά, δεν υπακούουν σε κανένα κριτήριο επιστημονικής αυστηρότητας. Εκ των υστέρων, όμως, υπό το φως του αποτελέσματος, κατανόησα την αξία τους.
Διαπίστωσα λοιπόν, με μεγάλη έκπληξη, ότι όλοι σχεδόν, μετά το πρώτο πάγωμα που προήλθε από το κλείσιμο των τραπεζών, υποβάθμισαν το γεγονός (κάποιοι, οι πιο εύποροι, πιθανώς γιατί είχαν αποσύρει τα χρήματά τους και άλλοι, οι λιγότερο εύποροι, γιατί δεν είχαν αρκετά χρήματα). Το ενδεχόμενο «κουρέματος» των τραπεζικών καταθέσεων δεν είχε γίνει καν αντικείμενο συζήτησης στο περιβάλλον τους (είτε για τους προηγούμενους λόγους είτε γιατί παρατηρείται πάντα μια χρονική υστέρηση στην ένταξη στην καθημερινότητα θεμάτων της δημοσιότητας). Επίσης, όλοι (χωρίς εξαίρεση!) θεωρούσαν ότι «κάτι θα γίνει στο τέλος και δεν θα βγούμε από το ευρώ». Ολοι, επίσης, είχαν μια αρκετά ισχυρή παράσταση νίκης του «Οχι», η οποία ενισχυόταν όσο πλησίαζε η ημέρα της ψήφου («θα δεις την Κυριακή τι θα γίνει»). Παραδόξως, η παρέμβαση των Ευρωπαίων φάνηκε να ενοχλεί λιγότερο από όσο νομίζουμε, η δε στάση των ΜΜΕ προκαλούσε μάλλον αδιαφορία. Επίσης, το «δεν περιμένουμε τίποτε ιδιαίτερο από τον ΣΥΡΙΖΑ, αλλά το παλεύει» ακούστηκε συχνά.
Εκείνο όμως που προέκυψε ως κεντρικό στοιχείο και κοινός τόπος ήταν το εξής (ας μου συγχωρηθούν τα παραθέματα αυτολεξεί): «Μας τα έχουν πρήξει, θα ρίξω "Όχι"», «Να πάει να γαμηθεί, "Οχι", και ας τρέχουμε μετά».
Το «fuck U, anyway» γνωστού συγκροτήματος ήταν το μεγάλο ενοποιητικό μοτίβο και η μεγάλη ισχύς του «Όχι». Δεν ήταν απολύτως σαφές σε ποιον απευθυνόταν (στην Ευρώπη, στους ξένους, στο προσωπικό των κομμάτων της αντιπολίτευσης, στα ΜΜΕ, στη μακρά διαπραγμάτευση που έχει κουράσει, στις προτάσεις για περαιτέρω λιτότητα κ.τ.λ.). Στο «fuck U, anyway» συμπυκνωνόταν και συνδυαζόταν (σε διαφορετική δοσολογία για τον καθένα) μια κουλτούρα υπερηφάνειας και απόρριψης στην οποία συνέκλινε ένα σημαντικό τμήμα του «λαού του "Όχι"». 
  
Η αποτίμηση 
1. Η μεγάλη τομή στη συνέχεια του κομματικού συστήματος που αποτυπώθηκε τον Γενάρη επιβεβαιώθηκε - και βάθυνε - την 5η Ιουλίου. Οι μεγάλες αλλαγές είναι «μεγάλες» μόνον όταν επικυρώνονται από τη μεταγενέστερη ψήφο, και μάλιστα σε συνθήκες δυσμενείς.
2. Το επιτελείο Τσίπρα έκανε το δημοψήφισμα όχι τόσο για να αυξήσει τη διαπραγματευτική θέση της χώρας όσο για να ανανεώσει την εντολή της κυβέρνησης. Το έκανε άγαρμπα, χωρίς τήρηση των διπλωματικών συμβάσεων. Και μάλλον μείωσε, τουλάχιστον βραχυχρόνια, την ικανότητα διαπραγμάτευσης. Ωστόσο, η ανανέωση της λαϊκής εντολής θέτει τον Πρωθυπουργό σε θέση τέτοιας ισχύος ώστε να περάσει με σχετική ευκολία οποιαδήποτε συμφωνία, όσο οδυνηρή και αν είναι. Του επιτρέπει, επίσης, να διαχειριστεί καλύτερα μια τελική ρήξη, εάν τελικά οδηγηθεί σε αυτήν.
3. Το δημοψήφισμα επιβάρυνε πολύ τον λογαριασμό μιας ενδεχόμενης συμφωνίας. Ωστόσο, οι συνέπειες αυτού του «απρεπούς» δημοψηφίσματος είναι πολύ νωρίς για να εκτιμηθούν. Κάτι βαθύτερο βγήκε στην επιφάνεια. Και αυτό το βαθύτερο κατέστησε το δημοψήφισμα διεθνές γεγονός. Ας περιμένουμε λίγο, πριν το επιδοκιμάσουμε ή το καταδικάσουμε.
 
Ο Γεράσιμος Μοσχονάς είναι αναπληρωτής καθηγητής Συγκριτικής Πολιτικής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο. 
  
Shooting horses in cold blood - PASOK/SYRIZA, στην ιστοσελίδα Policy Network (6 Ιουλίου 2012 - για τις Ελληνικές βουλευτικές εκλογές του Ιουνίου 2012).

   
    
Η προδοσία των ιδεών - Το ΠαΣοΚ έβαλε τη χώρα σε «κοινωνική παγίδα» 


  
Για το δημοψήφισμα, στον ιστότοπο Μετά την κρίση:
   
Οι υπνοβάτες και ο βαρώνος Μινχάουζεν - πολιτικό λάθος και σωστό δημοψήφισμα
   
Tσίπρας στο ζενίθ, Τσίπρας στο ναδίρ 
   
Νιλς Καντρίτσκε:  Μετά το δημοψήφισμα, ο Τσίπρας εκπρόσωπος όλων των Ελλήνων που υποστηρίζουν το ευρώ; Είναι εφικτός ο συμβιβασμός;
  
Τάσος Γιαννίτσης: Η κατάρρευση συντελέστηκε. Συμπαρασύρει το χτες, το σήμερα το αύριο
   
Το «όχι» της Ελλάδας και το μέλλον της ΕΕ     Μετα-δημοκρατία, το φάντασμα του πολιτικού εκφυλισμού

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Printfriendly

ΕΠΙΛΟΓΕΣ:
Αντρέϊ Αρσένιεβιτς Ταρκόφσκι

ΕΠΙΛΟΓΕΣ:<br>Αντρέϊ Αρσένιεβιτς Ταρκόφσκι
Πως η αγάπη επουλώνει τη φθορά του κόσμου

Enrico Berlinguer (1981):

Enrico Berlinguer (1981):
Η ηθική διάσταση στην κρίση της πολιτικής

Danilo Kiš:

Danilo Kiš:
Συμβουλές σε νεαρούς συγγραφείς, και όχι μόνον

Wolfgang Münchau

Wolfgang Münchau
Ο συντάκτης οικονομικών θεμάτων Βόλφγκανγκ Μύνχάου (Der Spiegel - Financial Times)

Predrag Matvejević:

Predrag Matvejević:
Ο Ρωσο-Κροάτης ανιχνευτής και λάτρης του Μεσογειακού κόσμου

Christopher Lasch

Christopher Lasch
Ο Φρανκφουρτιανός από τη Νεμπράσκα: Δικαιοσύνη & ελπίδα απέναντι στην ιδιοτέλεια των ελίτ

Azra Nuhefendić

Azra Nuhefendić
Η δημοσιογράφος με τις πολλές διεθνείς διακρίσεις, γράφει για την οριακή, γειτονική Ευρώπη

Βαλκανική Χερσόνησος, η όμορφη

Βαλκανική Χερσόνησος, η όμορφη
Όριο της Ευρώπης, οριακή Ευρώπη

Μάης του '36, Τάσος Τούσης

Μάης του '36, Τάσος Τούσης
Ο σκληρός Μεσοπόλεμος: η εποχή δοσμένη μέσα από τη ζωή ενός ανθρώπου - συμβόλου

Στον καιρό των τσιγγάνων και της μικρής Μαρίας

Ετικέτες

1968 αειφορία Αρχιτεκτονική Αυστρομαρξισμός Βαλκανική Βαρουφάκης βιοποικιλότητα Βρετανία Γαλλία Γερμανία Γκράμσι Εκπαίδευση ΕΚΤ Ελεφάντης Ενέργεια Επισφάλεια Ευρωκομμουνισμός ΗΠΑ Ήπειρος Θεοδωράκης Θεσσαλονίκη Ινστιτούτο Bruegel Ισπανία ιστορία Ιταλία Κέϋνς Κίνα Κινηματογράφος Κλιματική αλλαγή Κοινοτισμός κοινωνική ανισότητα Κορνήλιος Καστοριάδης Κοσμάς Ψυχοπαίδης Κύπρος Λογοτεχνία Μάνεσης Μάξ Βέμπερ Μάρξ Μαρωνίτης Μέσα Ενημέρωσης Μεσόγειος Μιχ. Παπαγιαννάκης Μουσική Μπερλινγκουέρ Νεοναζισμός Νεοφιλελευθερισμός Νίκος Πουλαντζάς Ο τόπος Οικολογία Π. Κονδύλης Παιδεία Πολωνία Πράσινοι Προσφυγιά Ρίτσος Ρωσία Σεφέρης Σολωμός Σοσιαλδημοκρατία συνδικαλισμός Σχολή Φραγκφούρτης Ταρκόφσκι Τουρκία Τράπεζες Τρομοκρατία Τσίπρας Φιλελευθερισμός Φιλοσοφία Φούσκα ακινήτων Χαλκιδική Χρήστος Γιανναράς Χριστιανισμός André Gorz Azra Nuhefendić Christopher Lasch Claus Offe Colin Crouch Ernst Bloch Ernst-W. Böckenförde Fischer Franklin Roosevelt Grexit Habermas J. Augstein Krugman Laclau Le Corbusier Louis Althusser Matvejević Mudde Niels Kadritzke Ralf Dahrendorf Stiglitz Streeck T. S. Eliot Ulrich Beck Ulrike Guérot Umberto Eco Wallerstein Walter Benjamin Wolfgang Münchau Žižek

Song for the Unification (Zbigniew Preisner -
Elzbieta Towarnicka - Kr. Kieślowski) - youtube

Song for the Unification (Zbigniew Preisner - <br>Elzbieta Towarnicka - Kr. Kieślowski) - youtube
Ἐὰν ταῖς γλώσσαις τῶν ἀνθρώπων λαλῶ καὶ τῶν ἀγγέλων,
ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, γέγονα χαλκὸς ἠχῶν ἢ κύμβαλον ἀλαλάζον...
Ἡ ἀγάπη ...πάντα στέγει, πάντα πιστεύει, πάντα ἐλπίζει, πάντα ὑπομένει...
Νυνὶ δὲ μένει πίστις, ἐλπίς, ἀγάπη, τὰ τρία ταῦτα·
μείζων δὲ τούτων ἡ ἀγάπη (προς Κορινθ. Α΄ 13)

Ισραήλ - Παλαιστίνη: Στο τέλος της γης

Ισραήλ - Παλαιστίνη: Στο τέλος της γης
Νταβίντ Γκρόσμαν: Το πένθος του πατέρα και της Ιστορίας

Κουνκούς ή Δίας, ένας λευκός γάτος απο τη Μοσούλη

Κουνκούς ή Δίας, ένας λευκός γάτος απο τη Μοσούλη
Μια ιστορία προσφυγιάς, στη Λέσβο και στη Νορβηγία

Αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής

Αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής
Erik Stokstad («Science»): New rice variety could feed the planet without warming it

Μανιτάρια, ένα σύγχρονο ελληνικό θαύμα

Μανιτάρια, ένα σύγχρονο ελληνικό θαύμα
Τα μικροκλίματα της Ελλάδας, εξασφαλίζουν μεγάλη βιοποικιλότητα μανιταριών (Βασιλική Χρυσοστομίδου, «Καθημερινή», αναδημοσίευση «Δασαρχείο»)

Zygmunt Bauman: «Ρευστές ζωές, ρευστός κόσμος, ρευστή αγάπη»

Zygmunt Bauman: «Ρευστές ζωές, ρευστός κόσμος, ρευστή αγάπη»
«Είμαι βραχυπρόθεσμα απαισιόδοξος αλλά μακροπρόθεσμα αισιόδοξος»

Zygmunt Bauman, Krzysztof Pomian, Marcel Gauchet, Michael Kazin

Zygmunt Bauman, Krzysztof Pomian, Marcel Gauchet, Michael Kazin
Ο 21ος αιώνας: Ένας κόσμος χωρίς την αριστερά (“Kultura Liberalna” - Πολωνία, αγγλικά)

Οι φλαμουριές ανθίζουν στο Σεράγεβο

Οι φλαμουριές ανθίζουν στο Σεράγεβο
Η λογοτεχνική δημοσιογραφία στα καλύτερά της - Azra Nuhefendić

K.S. Karol (1924 - 10 Απριλίου 2014), ο δημοσιογράφος - του Μικαέλ Λεβύ

K.S. Karol (1924 - 10 Απριλίου 2014), ο δημοσιογράφος   - του Μικαέλ Λεβύ
- «Με ποιανού το μέρος είστε κύριε Κάρολ»; - «Είμαι με τον εαυτό μου»

Jürgen Habermas

Jürgen Habermas
¨Ολα τα κείμενα από το περιοδικό "Blätter für deutsche und internationale Politik"
(pdf, Γερμανικά)

Η Ρεïχανέχ Τζαμπαρί και οι νάρκισσοι

Η Ρεïχανέχ Τζαμπαρί και οι νάρκισσοι
Φιλελεύθεροι και «μαρξιστές» νάρκισσοι της «γενιάς του '68» στη Δύση, ποτέ δεν θα καταλάβουν γιατί προτίμησε το μνήμα για να μη παραιτηθεί από την αξιοπρέπειά της. Η αδιαφορία τους είναι φυσικό επακόλουθο της ιδεολογίας και της νοοτροπίας τους

«Σταθμοί του Σταυρού», μια ταινία του Ντίτριχ Μπρίγκμαν

«Σταθμοί του Σταυρού», μια ταινία του Ντίτριχ Μπρίγκμαν
Η Μαρία ανήκει και στους δύο κόσμους, αλλά και σε κανέναν από αυτούς. Οὐ γὰρ ἔχομεν ὧδε μένουσαν πόλιν. Αντεπεξέρχεται όσο καλύτερα μπορεί στις απαιτήσεις των μεν και των δε, χωρίς να διστάζει να στηλώσει το κορμάκι της όταν διακυβεύονται οι αρχές της. Δε θέλει να τη φωτογραφίζουν, να την αναγκάζουν να ακούει ποπ μουσική, να λέει ψέματα, να αφίσταται των αξιών της. Δεν είναι ψόφιο ψάρι· πάει ενάντια στο ρεύμα. Θα θυσιάσει τη ζωή της για να μιλήσει επιτέλους ο τετράχρονος αδερφός της, που αρχίζει να θεωρείται αυτιστικός από ιατρούς και οικογένεια : μόλις ξεψυχήσει, ο αδερφός της αρχίζει να μιλάει - του Ν. Ράπτη

Ρούντι Ντούτσκε, Ραλφ Ντάρεντορφ (Φράϊμπουργκ, 1968 - H «επί της στέγης του αυτοκινήτου συνομιλία»)

Ρούντι Ντούτσκε, Ραλφ Ντάρεντορφ (Φράϊμπουργκ, 1968 - H «επί της στέγης του αυτοκινήτου συνομιλία»)
Ο ήπιος επαναστάτης χωρίς δόγμα με τον φιλελεύθερο υποστηρικτή της κοινωνικής δικαιοσύνης και του Κέϋνς - Υπερβάσεις «φραγμάτων» σε μια εποχή που η Πολιτική γραφόταν με κεφαλαίο «Π»

The Roosevelt Institute

The Roosevelt Institute
Ελεωνόρα και Φραγκλίνος Ρούσβελτ - Πολιτική για καιρούς οικονομικής κρίσης

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας
«Χριστούγεννα με τον Κοκκινολαίμη – Το Αηδόνι του Χειμώνα»

Jean Monnet's Brandy and Europe's Fate

Jean Monnet's Brandy and Europe's Fate
Οι οραματισμοί του Ζαν Μονέ για την ενωμένη Ευρώπη και η αντιμετώπιση της κρίσης
- του Strobe Talbott (The Brookings Essay)

Georg Trakl (1887-1914) - Ένας οδοιπόρος στον μαύρο άνεμο

Georg Trakl (1887-1914) - Ένας οδοιπόρος στον μαύρο άνεμο
Η ποίηση στα σκοτεινότερά της και στα καλύτερά της
Εισαγωγή, σημειώσεις, σχόλια, μετάφραση: Ιωάννα Αβραμίδου

Παναγιώτης Ιωακειμίδης: Πολιτική εξουσία και ζώα

Παναγιώτης Ιωακειμίδης: Πολιτική εξουσία και ζώα
Ένας ρόλος για τα κατοικίδια στους χώρους της εξουσίας

Ο εκ των υστέρων αποχαιρετισμός στον Λουκάνικο, κατά κόσμον Θόδωρο
(πέθανε τον Μάïο του 2014)

Ο εκ των υστέρων αποχαιρετισμός στον Λουκάνικο, κατά κόσμον Θόδωρο <br>(πέθανε τον Μάïο του 2014)
Ο σκύλος - σύμβολο μιας σκληρής εποχής, η προσωπικότητα του 2011 (Time)

Φιλιά εις τα παιδιά

Φιλιά εις τα παιδιά
Ένα κομμάτι Θεσσαλονίκης του χθές και του σήμερα

Street Art Utopia

Street Art Utopia
We declare the world as our canvas

Christopher Lasch

Christopher Lasch
Ο καταναλωτισμός υπονομεύει τις αξίες της σταθερότητας και της αφοσίωσης, προπαγανδίζει
την καταστροφή της οικογενειακής ζωής (φωτ. από τον ιστότοπο Eagainst.com)

Jürgen Habermas - αφιέρωμα στο περιοδικό Esprit, 8/9-2015 (γαλλικά)

Jürgen Habermas - αφιέρωμα στο περιοδικό Esprit, 8/9-2015 (γαλλικά)
Ο τελευταίος φιλόσοφος - τι ζητά η φιλοσοφία σ' αυτούς τους δύσκολους καιρούς;

Ενρίκο Μπερλινγκουέρ

Ενρίκο Μπερλινγκουέρ
Hθικολόγος, συντηρητικός, εργατιστής, προπαγανδιστής της λιτότητας;¨Η επικριτής του καταναλωτισμού και της σπατάλης, για μια άλλη πολιτική ηθική, για τον "μικρό" πολίτη;

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας
«Χριστούγεννα με τον Κοκκινολαίμη – Το Αηδόνι του Χειμώνα»