Σάββατο, 30 Ιανουαρίου 2016

Ο αριστερός ριζοσπαστισμός, ο ΣΥΡΙΖΑ και η Ευρώπη

του Γεράσιμου Μοσχονά
 

© Το Βήμα - Μοσχονάς Γεράσιμος: Ο αριστερός ριζοσπαστισμός, ο ΣΥΡΙΖΑ και η Ευρώπη, 15.11.2015
 


[Ο αρχικός διχασμός: Ψυχροπολεμικός ιστορικός κομμουνισμός του '50, ευρωκομμουνισμός του ΄70]
«Αρνητική συναίνεση»: αυτή η διατύπωση του David Hanley περιγράφει με απόλυτη ακρίβεια τη στάση των κομμουνιστών απέναντι στα πρώτα βήματα της ευρωπαϊκής ενοποίησης. Η επιθετική απόρριψη των πρωτοβουλιών οικοδόμησης – σε συνθήκες Ψυχρού Πολέμου και με τη στήριξη των ΗΠΑ – της ενιαίας Ευρώπης ενοποιεί την κομμουνιστική οικογένεια της δεκαετίας του 1950. Η αρχική αρνητική συναίνεση σταδιακά υφίσταται ρωγμές (δεκαετία του 1960 και πρώτο ήμισυ της δεκαετίας του 1970) για να μετασχηματιστεί, προς το δεύτερο ήμισυ της δεκαετίας του 1970, με την άνθηση του ευρωκομμουνισμού σε μεγάλο εσωτερικό διχασμό. Η περίοδος του ευρωκομμουνισμού για πρώτη φορά διαμορφώνει, με κεντρικές δυνάμεις το Ιταλικό και το Ισπανικό ΚΚ (αλλά και το δικό μας ΚΚΕ εσωτερικού), έναν δυναμικό φιλοευρωπαϊκό πόλο στο εσωτερικό  της κομμουνιστικής Αριστεράς.
Αμούρ ο τίγρης και Τιμούρ ο τράγος. Φιλία και παρεξήγηση
[Κακοτράχαλος δρόμος: Ευρωπαϊκή ολοκλήρωση χωρίς πολιτική συνοχή και φυγόκεντρες πολιτισμικές δυνάμεις μετά το 1980]
Η μεγάλη ειρωνεία στη μεταγενέστερη εξέλιξη της ευρωπαϊκής πολιτικής των κομμάτων της ριζοσπαστικής Αριστεράς βρίσκεται στο ότι βαθμιαία η πλειονότητά τους αποδέχθηκε την ευρωπαϊκή ενοποίηση ενώ η τελευταία αποκτούσε όλο και περισσότερο νεοφιλελεύθερα χαρακτηριστικά. Η αναγέννηση της Ευρώπης, από το δεύτερο ήμισυ της δεκαετίας του 1980, με την Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη και κατόπιν με τη Συνθήκη του Μάαστριχτ μετέτρεψε την Ενωση σε βαριά και επιβλητική πολιτική μηχανή, γεγονός που ώθησε τα εθνικά κράτη να επιδιώξουν την ένταξή τους σε αυτήν και τα αριστερά κόμματα να στηρίξουν «κριτικά», ανάμεσα σε άλλους λόγους για να μην απομονωθούν πολιτικά, την ευρωπαϊκή πορεία των χωρών τους.
Ετσι, το κέντρο βάρους των ευρωπαϊκών επιλογών της μεγάλης πλειονότητας των κομμάτων της Αριστεράς (του ΣΥΡΙΖΑ συμπεριλαμβανομένου) προοδευτικά μετατοπίστηκε σε μια ενδιάμεση ζώνη ανάμεσα στον «ευρωπαϊσμό» των ευρωκομμουνιστών των δεκαετιών 1970 και 1980 και στον «αντιευρωπαϊσμό» του ιστορικού κομμουνισμού των δεκαετιών 1950 και 1960. Παρά αυτή την εξέλιξη, η διαρκώς ανανεούμενη ένταση ανάμεσα σε μια πιο «φιλική» και σε μια «εχθρική» στάση (το ΚΚΕ, το ΚΚ Πορτογαλίας και το ΚΚ Βοημίας και Μοραβίας αποτελούν τον πυρήνα του σκληρού ευρωσκεπτικισμού) διχάζει τη ριζοσπαστική Αριστερά περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη κομματική οικογένεια και περιορίζει τη διεθνή επιρροή της.
Οπως ήταν αναμενόμενο, η συνθηκολόγηση του ΣΥΡΙΖΑ άναψε φωτιές στην ήδη διαιρεμένη παράταξη. Η προ πολλού διαφαινόμενη αντι-ευρώ στροφή (στροφή που εμπεριείχε και εθνικιστικά χαρακτηριστικά) του Mélenchon, του σημαντικότερου ηγέτη της γαλλικής Αριστεράς, επιβεβαιώθηκε, όπως επίσης επιβεβαιώθηκαν οι αντι-ευρώ τάσεις στο γερμανικό Die Linke. Ετσι, σήμερα τρεις από τις σημαντικότερες φιλοευρωπαϊκές δυνάμεις της ριζοσπαστικής Αριστεράς, το γερμανικό κόμμα, το γαλλικό και ο ΣΥΡΙΖΑ, αντιμετωπίζουν είτε προβλήματα συνοχής (τα δύο πρώτα) είτε προβλήματα σταθερότητας (ο ΣΥΡΙΖΑ, λόγω της ΛΑΕ). Επίσης ένα ευρύτατο και, νομίζω, πλειοψηφικό κομμάτι του «λαού της Αριστεράς», ανεξαρτήτως της επίσημης στάσης του ανά χώρα κόμματος ή κομμάτων, θεωρεί την ΕΕ θεσμό εχθρικό - ή εξαιρετικά εχθρικό - προς τις ιδέες της ισότητας και του κοινωνικού μετασχηματισμού. Η δυσπιστία προς τις πολιτικές της ΕΕ αποκτά πλέον χαρακτηριστικά πολιτισμικής στάσης (όχι απλώς πολιτικής προτίμησης) για ένα τμήμα του ευρωπαϊκού πληθυσμού.
  
Αποσταθεροποίηση του αριστερού ριζοσπαστισμού
Συνολικά η χαμένη ευρωπαϊκή μάχη του ΣΥΡΙΖΑ αλλά και η κακή εκλογική επίδοση της ΛΑΕ προσέφεραν - σε real time - μια μοναδικής αντιπροσωπευτικότητας απεικόνιση - με επίκαιρα και φρέσκα χρώματα - της δύσκολης σχέσης «αριστερός ριζοσπαστισμός - ευρωπαϊκή ενοποίηση». Στο ευρωπαϊκό θεσμικό περιβάλλον η λήψη απόφασης προϋποθέτει τη σφυρηλάτηση μεγάλων πλειοψηφιών ή την επίτευξη ομοφωνίας. Αυτό οδηγεί τα κράτη-μέλη ή να οικοδομήσουν μεγάλους συνασπισμούς ή να εγκαταλείψουν τις πολιτικές τους. Τα οδηγεί, συνεπώς, σε διαδοχικούς - και σε ορισμένες περιπτώσεις δυσβάστακτους - συμβιβασμούς. Ο «συντηρητικός» αυτός τρόπος λειτουργίας της ΕΕ δεν οφείλεται σε κάποια νεοφιλελεύθερη διαστροφή ή συνωμοσία του κεφαλαίου. Αποτελεί προϊόν της πολυ-κρατικής και πολυ-κεντρικής υφής του καθεστώτος. Ωστόσο, η πολιτική κουλτούρα του ριζοσπαστισμού (όχι μόνο του αριστερού αλλά κάθε ριζοσπαστισμού) είναι ασύμβατη με τη διαρκή διαπραγμάτευση, με τις ατέλειωτες τεχνοκρατικές διαδικασίες, με το συνεχές δούναι και λαβείν πίσω από κλειστές πόρτες. Σε ένα τέτοιο γκρίζο σύστημα διακυβέρνησης η τόσο αγαπημένη στο ριζοσπαστικό milieu «αποφασιστική στιγμή» ή «τελική αναμέτρηση» απλώς δεν είναι δυνατή.
 
 
[Δύο στρατηγικές φθοροποιές και ασύμβατες μεταξύ τους]
Μοιραία το πολύπλοκο σύστημα της ΕΕ ωθεί τη ριζοσπαστική Αριστερά να επιλέξει ανάμεσα σε δύο στρατηγικές λογικές. Η πρώτη έγκειται στο να εργαστεί μέσα στην ΕΕ υιοθετώντας έναν μακράς διάρκειας μεταρρυθμισμό χωρίς δυνατότητα άμεσης προώθησης των πολιτικών προτιμήσεών της και με τον κίνδυνο να αμφισβητηθεί η αριστερή ταυτότητά της. Με αυτό βρέθηκε αντιμέτωπος, παρά τη διαπραγματευτική του αποφασιστικότητα, ο ΣΥΡΙΖΑ, με το γνωστό αποτέλεσμα. Ο «κριτικός» ευρωπαϊσμός της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ εγκλωβίστηκε, και αυτό ανεξαρτήτως των μεγάλων της λαθών και του εμφανούς ερασιτεχνισμού της, σε βαθιές δομές, σε αυστηρούς κανόνες και άγριους συσχετισμούς ισχύος που προϋπήρχαν της κρίσης χρέους και ενισχύθηκαν με αυτήν.
Η δεύτερη στρατηγική λογική συνίσταται στην υιοθέτηση της αντι-ευρώ πολιτικής και της επιστροφής στη νομισματική κυριαρχία με στόχο την οικοδόμηση της «σοσιαλδημοκρατίας σε μία χώρα» ή του «σοσιαλισμού σε μία χώρα». Ο κίνδυνος εδώ έγκειται στο να περιοριστεί ο φορέας μιας τέτοιας επιλογής στον ρόλο μιας μόνιμης μειοψηφίας αποκομμένης από τα «μοντέρνα» κοινωνικά στρώματα και χωρίς ικανότητα επηρεασμού των διεθνών εξελίξεων. Και βεβαίως να ταυτιστεί με την «εθνική αναδίπλωση» ή/και τον «αριστερισμό» (κάτι που αντιμετώπισε, με επίσης γνωστό το αποτέλεσμα, η ΛΑΕ). Στην περίπτωση δε της εθνικής go-it-alone ριζοσπαστικής στρατηγικής διαψεύστηκε και η θεωρία του αδύναμου κρίκου. Η Ελλάδα έδειξε ότι η αβεβαιότητα ως προς το κόστος της μετάβασης είναι τόσο υψηλή - ακριβώς λόγω του ότι η χώρα είναι αδύναμη - ώστε ένα ορθολογικό εκλογικό σώμα δεν θα επιλέξει εύκολα το «άλμα στο άγνωστο».
[Κοινό «πρόβλημα αποτελεσματικότητας» στην ΕΕ για την σοσιαλδημοκρατική και για την ριζοσπαστική αριστερά]
Ανακεφαλαιώνοντας, η ΕΕ δημιουργεί ένα εξαιρετικά δυσεπίλυτο πρόβλημα αποτελεσματικότητας σε όλους, και σε εκείνους που θα ήθελαν έσωθεν να αλλάξουν την Ευρώπη και σε εκείνους που θα ήθελαν να ακολουθήσουν μια στρατηγική νομισματικής κυριαρχίας. Σε αυτό το κακό στρατηγικό δίλημμα δεν υπάρχει «καλή» απάντηση. Ούτε αντιπερισπασμός διαφυγής. Και κανένας αριστερός -ισμός, ούτε ο αριστερός λαϊκισμός ούτε ο αριστερός εκσυγχρονισμός, ούτε ο αριστερός ευρωπαϊσμός, ούτε ο αριστερός αντιευρωπαϊσμός, δεν είναι προς το παρόν σε θέση να διατυπώσει πειστική απάντηση.
Τα προηγούμενα αφορούν και τη σοσιαλδημοκρατία (ας θυμηθούμε την αδυναμία του Jospin, το 1997, να τροποποιήσει, παρά τις υποσχέσεις του, σε αντι-μονεταριστική κατεύθυνση τα κριτήρια της Συνθήκης του Μάαστριχτ, όπως και την παραίτηση του σοσιαλδημοκράτη Lafontaine το 1999). Οι ελπίδες που σήμερα εναποτίθενται στον σχηματισμό μιας κυβέρνησης σοσιαλιστών - Αριστεράς στην Πορτογαλία κινδυνεύουν να διαψευστούν, όπως διαψεύστηκαν οι προηγούμενες πρωτοβουλίες αριστερής στροφής. 
Η ΕΕ εγείρει ένα μείζον θέμα συνοχής και αποτελεσματικότητας για όλες τις στρατηγικές επιλογές που έχουν κυριαρχήσει στην ιστορία της Αριστεράς, σοσιαλδημοκρατικές και ριζοσπαστικές.
 
[Oι μικροί μεσότιτλοι προστέθηκαν στον ιστοχώρο Μετά την Κρίση]


Ο Γεράσιμος Μοσχονάς είναι αναπληρωτής καθηγητής Συγκριτικής Πολιτικής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.
  
Shooting horses in cold blood - PASOK/SYRIZA, στην ιστοσελίδα Policy Network (6 Ιουλίου 2012 - για τις Ελληνικές βουλευτικές εκλογές του Ιουνίου 2012).
 
 
Άλλα γραπτά του Γεράσιμου Μοσχονά στον ιστότοπο Μετά την κρίση:   
  

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Printfriendly

ΕΠΙΛΟΓΕΣ:
Αντρέϊ Αρσένιεβιτς Ταρκόφσκι

ΕΠΙΛΟΓΕΣ:<br>Αντρέϊ Αρσένιεβιτς Ταρκόφσκι
Πως η αγάπη επουλώνει τη φθορά του κόσμου

Enrico Berlinguer (1981):

Enrico Berlinguer (1981):
Η ηθική διάσταση στην κρίση της πολιτικής

Danilo Kiš:

Danilo Kiš:
Συμβουλές σε νεαρούς συγγραφείς, και όχι μόνον

Wolfgang Münchau

Wolfgang Münchau
Ο συντάκτης οικονομικών θεμάτων Βόλφγκανγκ Μύνχάου (Der Spiegel - Financial Times)

Predrag Matvejević:

Predrag Matvejević:
Ο Ρωσο-Κροάτης ανιχνευτής και λάτρης του Μεσογειακού κόσμου

Christopher Lasch

Christopher Lasch
Ο Φρανκφουρτιανός από τη Νεμπράσκα: Δικαιοσύνη & ελπίδα απέναντι στην ιδιοτέλεια των ελίτ

Azra Nuhefendić

Azra Nuhefendić
Η δημοσιογράφος με τις πολλές διεθνείς διακρίσεις, γράφει για την οριακή, γειτονική Ευρώπη

Βαλκανική Χερσόνησος, η όμορφη

Βαλκανική Χερσόνησος, η όμορφη
Όριο της Ευρώπης, οριακή Ευρώπη

Μάης του '36, Τάσος Τούσης

Μάης του '36, Τάσος Τούσης
Ο σκληρός Μεσοπόλεμος: η εποχή δοσμένη μέσα από τη ζωή ενός ανθρώπου - συμβόλου

Στον καιρό των τσιγγάνων και της μικρής Μαρίας

Ετικέτες

1968 αειφορία Αρχιτεκτονική Αυστρομαρξισμός Βαλκανική Βαρουφάκης βιοποικιλότητα Βρετανία Γαλλία Γερμανία Γκράμσι Εκπαίδευση ΕΚΤ Ελεφάντης Ενέργεια Επισφάλεια Ευρωκομμουνισμός ΗΠΑ Ήπειρος Θεοδωράκης Θεσσαλονίκη Ιβάν Κράστεφ Ινστιτούτο Bruegel Ισπανία ιστορία Ιταλία Κέϋνς Κίνα Κινηματογράφος Κλιματική αλλαγή Κοινοτισμός κοινωνική ανισότητα Κορνήλιος Καστοριάδης Κοσμάς Ψυχοπαίδης Κύπρος Λιάκος Α. Λογοτεχνία Μάνεσης Μάξ Βέμπερ Μάρξ Μαρωνίτης Μέσα Ενημέρωσης Μεσόγειος Μιχ. Παπαγιαννάκης Μουσική Μπερλινγκουέρ Νεοναζισμός Νεοφιλελευθερισμός Νίκος Πουλαντζάς Ο τόπος Οικολογία Π. Κονδύλης Παιδεία Πολωνία Πράσινοι Προσφυγιά Ρήγας Ρίτσος Ρωσία Σεφέρης Σολωμός Σοσιαλδημοκρατία συνδικαλισμός Σχολή Φραγκφούρτης Ταρκόφσκι Τουρκία Τράπεζες Τρομοκρατία Τσίπρας Φιλελευθερισμός Φιλοσοφία Φούσκα ακινήτων Χαλκιδική Χρήστος Γιανναράς Χριστιανισμός André Gorz Azra Nuhefendić Christopher Lasch Claus Offe Colin Crouch Ernst Bloch Ernst-W. Böckenförde Fischer Franklin Roosevelt Grexit Habermas J. Augstein Krugman Laclau Le Corbusier Louis Althusser Marc Mazower Matvejević Mudde Niels Kadritzke Ralf Dahrendorf Stiglitz Streeck T. S. Eliot Ulrich Beck Ulrike Guérot Umberto Eco Wallerstein Walter Benjamin Wolfgang Münchau Žižek Zygmunt Bauman

Song for the Unification (Zbigniew Preisner -
Elzbieta Towarnicka - Kr. Kieślowski) - youtube

Song for the Unification (Zbigniew Preisner - <br>Elzbieta Towarnicka - Kr. Kieślowski) - youtube
Ἐὰν ταῖς γλώσσαις τῶν ἀνθρώπων λαλῶ καὶ τῶν ἀγγέλων,
ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, γέγονα χαλκὸς ἠχῶν ἢ κύμβαλον ἀλαλάζον...
Ἡ ἀγάπη ...πάντα στέγει, πάντα πιστεύει, πάντα ἐλπίζει, πάντα ὑπομένει...
Νυνὶ δὲ μένει πίστις, ἐλπίς, ἀγάπη, τὰ τρία ταῦτα·
μείζων δὲ τούτων ἡ ἀγάπη (προς Κορινθ. Α΄ 13)

Ισραήλ - Παλαιστίνη: Στο τέλος της γης

Ισραήλ - Παλαιστίνη: Στο τέλος της γης
Νταβίντ Γκρόσμαν: Το πένθος του πατέρα και της Ιστορίας

Κουνκούς ή Δίας, ένας λευκός γάτος απο τη Μοσούλη

Κουνκούς ή Δίας, ένας λευκός γάτος απο τη Μοσούλη
Μια ιστορία προσφυγιάς, στη Λέσβο και στη Νορβηγία

Luka Lisjak Gabrijelčič: Χάννα Άρεντ, τα πρώτα χρόνια

Luka Lisjak Gabrijelčič: Χάννα Άρεντ, τα πρώτα χρόνια
Hannah Arendt, zgodnja leta (στο Razpotja - Σλοβενικά)

Αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής

Αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής
Erik Stokstad («Science»): New rice variety could feed the planet without warming it

Μανιτάρια, ένα σύγχρονο ελληνικό θαύμα

Μανιτάρια, ένα σύγχρονο ελληνικό θαύμα
Τα μικροκλίματα της Ελλάδας, εξασφαλίζουν μεγάλη βιοποικιλότητα μανιταριών (Βασιλική Χρυσοστομίδου, «Καθημερινή», αναδημοσίευση «Δασαρχείο»)

Zygmunt Bauman: «Ρευστές ζωές, ρευστός κόσμος, ρευστή αγάπη»

Zygmunt Bauman: «Ρευστές ζωές, ρευστός κόσμος, ρευστή αγάπη»
«Είμαι βραχυπρόθεσμα απαισιόδοξος αλλά μακροπρόθεσμα αισιόδοξος»

Zygmunt Bauman, Krzysztof Pomian, Marcel Gauchet, Michael Kazin

Zygmunt Bauman, Krzysztof Pomian, Marcel Gauchet, Michael Kazin
Ο 21ος αιώνας: Ένας κόσμος χωρίς την αριστερά (“Kultura Liberalna” - Πολωνία, αγγλικά)

Οι φλαμουριές ανθίζουν στο Σεράγεβο

Οι φλαμουριές ανθίζουν στο Σεράγεβο
Η λογοτεχνική δημοσιογραφία στα καλύτερά της - Azra Nuhefendić

K.S. Karol (1924 - 10 Απριλίου 2014), ο δημοσιογράφος - του Μικαέλ Λεβύ

K.S. Karol (1924 - 10 Απριλίου 2014), ο δημοσιογράφος   - του Μικαέλ Λεβύ
- «Με ποιανού το μέρος είστε κύριε Κάρολ»; - «Είμαι με τον εαυτό μου»

Jürgen Habermas

Jürgen Habermas
¨Ολα τα κείμενα από το περιοδικό "Blätter für deutsche und internationale Politik"
(pdf, Γερμανικά)

Η Ρεïχανέχ Τζαμπαρί και οι νάρκισσοι

Η Ρεïχανέχ Τζαμπαρί και οι νάρκισσοι
Φιλελεύθεροι και «μαρξιστές» νάρκισσοι της «γενιάς του '68» στη Δύση, ποτέ δεν θα καταλάβουν γιατί προτίμησε το μνήμα για να μη παραιτηθεί από την αξιοπρέπειά της. Η αδιαφορία τους είναι φυσικό επακόλουθο της ιδεολογίας και της νοοτροπίας τους

«Σταθμοί του Σταυρού», μια ταινία του Ντίτριχ Μπρίγκμαν

«Σταθμοί του Σταυρού», μια ταινία του Ντίτριχ Μπρίγκμαν
Η Μαρία ανήκει και στους δύο κόσμους, αλλά και σε κανέναν από αυτούς. Οὐ γὰρ ἔχομεν ὧδε μένουσαν πόλιν. Αντεπεξέρχεται όσο καλύτερα μπορεί στις απαιτήσεις των μεν και των δε, χωρίς να διστάζει να στηλώσει το κορμάκι της όταν διακυβεύονται οι αρχές της. Δε θέλει να τη φωτογραφίζουν, να την αναγκάζουν να ακούει ποπ μουσική, να λέει ψέματα, να αφίσταται των αξιών της. Δεν είναι ψόφιο ψάρι· πάει ενάντια στο ρεύμα. Θα θυσιάσει τη ζωή της για να μιλήσει επιτέλους ο τετράχρονος αδερφός της, που αρχίζει να θεωρείται αυτιστικός από ιατρούς και οικογένεια : μόλις ξεψυχήσει, ο αδερφός της αρχίζει να μιλάει - του Ν. Ράπτη

Ρούντι Ντούτσκε, Ραλφ Ντάρεντορφ (Φράϊμπουργκ, 1968 - H «επί της στέγης του αυτοκινήτου συνομιλία»)

Ρούντι Ντούτσκε, Ραλφ Ντάρεντορφ (Φράϊμπουργκ, 1968 - H «επί της στέγης του αυτοκινήτου συνομιλία»)
Ο ήπιος επαναστάτης χωρίς δόγμα με τον φιλελεύθερο υποστηρικτή της κοινωνικής δικαιοσύνης και του Κέϋνς - Υπερβάσεις «φραγμάτων» σε μια εποχή που η Πολιτική γραφόταν με κεφαλαίο «Π»

The Roosevelt Institute

The Roosevelt Institute
Ελεωνόρα και Φραγκλίνος Ρούσβελτ - Πολιτική για καιρούς οικονομικής κρίσης

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας
«Χριστούγεννα με τον Κοκκινολαίμη – Το Αηδόνι του Χειμώνα»

Jean Monnet's Brandy and Europe's Fate

Jean Monnet's Brandy and Europe's Fate
Οι οραματισμοί του Ζαν Μονέ για την ενωμένη Ευρώπη και η αντιμετώπιση της κρίσης
- του Strobe Talbott (The Brookings Essay)

Georg Trakl (1887-1914) - Ένας οδοιπόρος στον μαύρο άνεμο

Georg Trakl (1887-1914) - Ένας οδοιπόρος στον μαύρο άνεμο
Η ποίηση στα σκοτεινότερά της και στα καλύτερά της
Εισαγωγή, σημειώσεις, σχόλια, μετάφραση: Ιωάννα Αβραμίδου

Παναγιώτης Ιωακειμίδης: Πολιτική εξουσία και ζώα

Παναγιώτης Ιωακειμίδης: Πολιτική εξουσία και ζώα
Ένας ρόλος για τα κατοικίδια στους χώρους της εξουσίας

Ο εκ των υστέρων αποχαιρετισμός στον Λουκάνικο, κατά κόσμον Θόδωρο
(πέθανε τον Μάïο του 2014)

Ο εκ των υστέρων αποχαιρετισμός στον Λουκάνικο, κατά κόσμον Θόδωρο <br>(πέθανε τον Μάïο του 2014)
Ο σκύλος - σύμβολο μιας σκληρής εποχής, η προσωπικότητα του 2011 (Time)

Φιλιά εις τα παιδιά

Φιλιά εις τα παιδιά
Ένα κομμάτι Θεσσαλονίκης του χθές και του σήμερα

Street Art Utopia

Street Art Utopia
We declare the world as our canvas

Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας & Ανάπτυξης:
Γιατί μεγαλώνει διαρκώς η κοινωνική ανισότητα

Christopher Lasch

Christopher Lasch
Ο καταναλωτισμός υπονομεύει τις αξίες της σταθερότητας και της αφοσίωσης, προπαγανδίζει
την καταστροφή της οικογενειακής ζωής (φωτ. από τον ιστότοπο Eagainst.com)

Jürgen Habermas - αφιέρωμα στο περιοδικό Esprit, 8/9-2015 (γαλλικά)

Jürgen Habermas - αφιέρωμα στο περιοδικό Esprit, 8/9-2015 (γαλλικά)
Ο τελευταίος φιλόσοφος - τι ζητά η φιλοσοφία σ' αυτούς τους δύσκολους καιρούς;

Ενρίκο Μπερλινγκουέρ

Ενρίκο Μπερλινγκουέρ
Hθικολόγος, συντηρητικός, εργατιστής, προπαγανδιστής της λιτότητας;¨Η επικριτής του καταναλωτισμού και της σπατάλης, για μια άλλη πολιτική ηθική, για τον "μικρό" πολίτη;

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας
«Χριστούγεννα με τον Κοκκινολαίμη – Το Αηδόνι του Χειμώνα»