Σάββατο, 6 Ιανουαρίου 2018

Μετάθεση της κρίσης από την οικονομία στην πολιτική;

Τη στιγμή που όλο και πιο πολλοί διαπιστώνουν «πολιτική αποσύνθεση» (Φράνσις Φουκουγιάμα) ή παρακμή των κομματικών-πολιτικών συστημάτων σε πολλές αναπτυγμένες χώρες, η πραγματική οικονομία στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη, ιδίως στον Νότο της ΕΕ - ακόμη και στην Ελλάδα - φαίνεται να ανακάμπτει και επιτέλους να ξεπερνά το σοκ που προκάλεσε σε όλη τη Δύση η χρηματοπιστωτική κατάρρευση του 2008. Πώς γίνεται να συμβαίνει αυτό;
Φαίνεται να επαληθεύεται, ακόμη μια φορά, η υπόθεση (ή
«θεώρημα») της κοινωνιολογίας και της πολιτικής επιστήμης που διατυπώθηκε εδώ και καιρό από νεότερους εκπροσώπους της Κριτικής Θεωρίας, όπως τον Γιούργκεν Χάμπερμας στα πιο σημαντικά έργα του και κυρίως τον Κλάους Όφφε στις μελέτες του για την ακυβερνησία και τις δυσλειτουργίες των κομματικών-πολιτικών συστημάτων. Η υπόθεση έχει ως εξής:
Στις συνθήκες του ώριμου καπιταλιστικού συστήματος, το (υπο)σύστημα της οικονομίας, όταν «υπερφορτώνεται», μεταθέτει ή μεταβιβάζει τις κρίσεις του στο (υπο)σύστημα της πολιτικής. Και αντιστρόφως, πολιτικά συστήματα σε κρίση ή σε απονομιμοποίηση, έχουν την τάση να ανακτούν ικανότητα διακυβέρνησης και να αντλούν νέα νομιμοποίηση, με τη μετάθεση (Verlagerung) των δικών τους κρίσεων στην οικονομία. 
Το «θεώρημα» αυτό, οι στοχαστές της δεύτερης γενιάς της Σχολής της Φρανκφούρτης το ανέπτυξαν με μια συνδυασμένη κριτική επανεπεξεργασία πορισμάτων της δομο-λειτουργιστικής κοινωνιολογίας (Structural functionalism, κύριος εκπρόσωπος της ήταν ο Αμερικανός κοινωνιολόγος Τάλκοτ Πάρσονς) και εφαρμογών της διεπιστημονικής θεωρίας των συστημάτων (π.χ. από τον Νίκλας Λούμαν) αφενός, και της θεωρίας του Καρλ Μαρξ για τις κρίσεις αφετέρου. Το διατύπωσαν με περιεκτικό και ολιστικό τρόπο, ώστε μπορούσε να ερμηνεύει τόσο πολιτικές και οικονομικές κρίσεις με καταστροφική εξέλιξη όπως του Μεσοπολέμου (οικονομικό κραχ, κρίση των δημοκρατιών, φασισμός και ναζισμός, πόλεμος), όσο και κυκλικές κρίσεις του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής που οδηγούν σε μεταμορφώσεις του. Π.χ. την λεγόμενη κρίση του πετρελαίου και του στασιμοπληθωρισμού με πτώση της κερδοφορίας των επιχειρήσεων, στη δεκαετία του 1970, που ήταν μια από τις αφορμές για την εγκατάλειψη της Κεϋνσιανής οικονομικής πολιτικής, για να εφαρμοστούν σταδιακά αυτές που ονομάστηκαν μετά νεοφιλελεύθερες πολιτικές και για μια υποχώρηση του κράτους πρόνοιας που συνεχίζεται μέχρι σήμερα.
Όφφε, Χάμπερμας
Το μεγάλο πρόβλημα είναι, ότι η νέα «μεταφόρτωση» της κρίσης από την οικονομία στην πολιτική γίνεται τώρα πολύ γρήγορα, πολύ βίαια, πολύ άγαρμπα. Γι΄ αυτό και αρκετοί αναλυτές μπαίνουν στον πειρασμό να την συγκρίνουν με την μεταβίβαση κρίσης από την οικονομία στην πολιτική του Μεσοπολέμου και ιδιαίτερα της δεκαετίας του 1930. Όμως οι εποχές και ο κόσμος διαφέρουν πολύ.
Σε αντίθεση με το Μεσοπόλεμο, με τον στιβαρό και χωρίς αυταπάτες Φράνκλιν Ρούσβελτ να κάθεται στο Οβάλ Γραφείο, σήμερα το αδύνατο σημείο της παγκόσμιας πολιτικής φαίνεται να βρίσκεται στις ΗΠΑ. Ενώ η οικονομική ισχύς της Κίνας και η διεθνής επιρροή της αυξάνουν με ταχείς ρυθμούς,
τα σχόλια για τα πολιτικά συμβαίνοντα στη χώρα που εξακολουθεί ακόμη να είναι η ισχυρότερη του πλανήτη είναι εντελώς απαξιωτικά: Ο Λευκός Οίκος μοιάζει σήμερα με «κλουβί γεμάτο τρελούς», λένε*.
Η μεταβίβαση κρίσεων από την οικονομία στην πολιτική διαπερνά τα σύνορα κρατών
Η νέου τύπου «ακυβερνησία» στη Γερμανία, χώρα που μέχρι πρόσφατα πολλοί θεωρούσαν πρότυπο οικονομικής και πολιτικής αντοχής, δείχνει ανάγλυφα πόσο προβληματικά εξελίσσεται η τωρινή μετάθεση της κρίσης από την οικονομία στην πολιτική και πώς απλώνεται σε όλο τον ανεπτυγμένο κόσμο, διαπερνώντας σύνορα εθνικών κρατών. Η κρίση «μεταφορτώνεται» και σε πολιτικά συστήματα άλλων χωρών, ακόμη και χωρών όπως η Γερμανία, που δοκίμασαν την οικονομική κρίση μετά το 2008 μόνον έμμεσα ή μόνον ελαφρά και για λίγο χρονικό διάστημα. 
Οι εξαιρέσεις πολιτικής σταθερότητας υπάρχουν, αλλά τις βλέπουμε κυρίως στις πιο περιφερειακές χώρες του ανεπτυγμένου κόσμου: Ιαπωνία (που φαίνεται να ξεπερνά τη μακροχρόνια στασιμότητα της οικονομίας της), Καναδάς, Αυστραλία. Στην Ευρώπη, ίσως οι σκανδιναβικές χώρες.
Το θεώρημα της μετάθεσης περιγράφει την τυπική μορφή που παίρνουν τα τεκταινόμενα στις κρίσεις, όπως τα βλέπει ένας «εξωτερικός παρατηρητής». Ποιό είναι, υπό τις κρατούσες συνθήκες στην πολιτική και στην οικονομία το περιεχόμενό τους, δηλαδή αυτό που βιώνουν σήμερα όσοι συμμετέχουν, το δείχνουν οι «αριθμοί», τα μετήσιμα δεδομένα (βλ., λόγου χάρη, World Inequality Report 2018 των Piketty, Alvaredo, Chancel, Zucman, Saez, Stancheva, Li Yang και άλλων ή τις μελέτες του Μπράνκο Μιλάνοβιτς και την «ελεφαντοειδή καμπύλη»): Υπό τις κρατούσες συνθήκες, όλα τα βάρη της κρίσης φορτώνονται στα αδύναμα κοινωνικά στρώματα, ενώ αντίθετα οι ισχυρές τάξεις μένουν αλώβητες, διατηρούν ή και επαυξάνουν όσα δυσανάλογα συσσώρευσαν στη μακρά περίοδο πριν την κρίση, με τις απορρυθμίσεις της και τις φούσκες της. 
Όμως αυτό δεν είναι ανεκτό στις σύγχρονες κοινωνίες που βασίζονται στην ιδέα της πλήρους τυπικής-νομικής ισότητας μεταξύ των πολιτών και, επιπλέον, έχουν βιώσει εμπειρίες κράτους πρόνοιας. Ως αποτέλεσμα, εκείνοι που μπορούν να τιμωρηθούν με την ψήφο ως «δράστες», δηλαδή οι επικρατούσες πολιτικές δυνάμεις, χάνουν επιρροή· εξαπλώνεται η ψήφος διαμαρτυρίας και προκύπτουν δευτερογενείς πολιτικές αναστατώσεις ή κρίσεις, και όχι μόνον σε χώρες που δοκιμάζονται από την πρωτογενή, οικονομική κρίση. Αυτή η επίπτωση δεν είναι λαϊκιστική παρεκτροπή αλλά δημοκρατική αντίδραση. Είναι εφαρμογή του πρώτου κανόνα της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας, κατά γράμμα και κατά πνεύμα, όπως προβλέπεται στα κλασικά εγχειρίδια της σοβαρής πολιτικής επιστήμης.
Όμως, από την άλλη πλευρά, στο πεδίο της οικονομίας, με τη συμπίεση του κόστους της εργασίας έχουν ήδη προκύψει νέες προϋποθέσεις κερδοφόρων επενδύσεων, πράγμα που θα ισχύει μέχρι να παραδοθεί πίσω στην οικονομία ο «λογαριασμός» της δευτερογενούς πολιτικής αναστάτωσης. 
Αυτός είναι - πάρα πολύ απλουστευμένα - ο πλήρης κύκλος μιας κρίσης στις σύγχρονες δημοκρατίες του αναπτυγμένου Δυτικού κόσμου.
Αυτό που «προέβλεψαν» και προείσπραξαν οι αγορές ομολόγων και τα χρηματιστήρια στη διάρκεια του 2017 με τη ραγδαία τους άνοδο σε πρωτοφανή ύψη, φαίνεται, αυτή τη φορά και προς το παρόν, να επαληθεύεται στο πεδίο της πραγματικής οικονομίας από τους τωρινούς σημαντικούς ρυθμούς ανόδου του ΑΕΠ, ακόμη και σε εκείνες τις χώρες της Δύσης που βιώνουν ή βίωσαν έντονη πολιτική δυσλειτουργία (π.χ. ΗΠΑ, Γερμανία, Ισπανία, Γαλλία). Με εξαίρεση, την αποσχιστική Βρετανία, για προφανείς λόγους
Φυσικά, η τροφοδοσία του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος με άπλετο, φθηνό ηλεκτρονικό χρήμα από τις μεγάλες Κεντρικές Τράπεζες, και κυρίως την αμερικανική Fed, την Bank of Japan και την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, αλλά και η ανεξάντλητη ροή επενδύσεων από την Κίνα, βοήθησαν και βοηθούν πολύ στο να μη μετατραπεί η μεγάλη κυκλική κρίση σε διαρθρωτική κρίση του καπιταλισμού - σε πείσμα των νεοκλασικών και ορντο-φιλελεύθερων οικονομολόγων που ισχυρίζονται ότι οι Κεντρικές τράπεζες με την πολιτική τους «καταστρέφουν τον καπιταλισμό».
Αυτό που μένει να δούμε τώρα, είναι κατά πρώτο λόγο, πώς θα εξελιχθεί η αναστάτωση στο πεδίο της πολιτικής και πώς θα αναδομηθούν οι εξασθενημένοι ή απονομιμοποιημένοι δρώντες παράγοντες του, από τη Σοσιαλδημοκρατία και την πέραν αυτής Αριστερά, μέχρι τις διαφορετικές αποχρώσεις Κεντροδεξιάς, την φιλελεύθερη και την συντηρητική
Στη χώρα με τη φθηνή εργασία και την υψηλή ανεργία
Στην Ελλάδα, η πιστοληπτική της ικανότητα στις αγορές σπάει τώρα ρεκόρ δωδεκαετίας: Η απόδοση (yield) του δεκαετούς ομολόγου (οιονεί επιτόκιο δανεισμού) είναι τώρα 3,78 % και έχει βυθιστεί στα επίπεδα του έτους παχειών αγελάδων 2005.
Βέβαια, αυτά που συμβαίνουν στις χρηματοπιστωτικές αγορές αφορούν την εικονική - ή άν θέλετε την «πλασματική» -  και όχι την πραγματική οικονομία. Όμως είπαμε: οι αγορές πάντα προεισπράττουν, και μερικές φορές προβλέπουν σωστά το βραχυπρόθεσμο μέλλον της πραγματικής οικονομίας. Άλλες φορές πέφτουν εντελώς έξω.
Αυτή η τερατώδης ταλάντωση του «επιτοκίου δανεισμού» από το 4,50 % το 2009 στο 41,00 % (!) το 2012, το 2017 ξανά πίσω στο ύψος του 2009 και τώρα ακόμη πιο κάτω, δεν είναι άσχετη με το γεγονός ότι η μετάθεση της οικονομικής κρίσης στην πολιτική εδώ έγινε πολύ ενωρίτερα από άλλες χώρες και πάρα πολύ άγαρμπα. Και αυτή η διαδικασία μετάθεσης της οξείας κρίσης στην πολιτική, κράτησε πάρα πολύ: Άρχισε το 2010 με τον «αντιμνημονιακό»-αντιΠΑΣΟΚικό τυχοδιωκτισμό της ΝΔ και κράτησε μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2015, με την επιτυχή αποφοίτηση του κυβερνώντος ΣΥΡΙΖΑ από τον πολιτικό βρεφονηπιακό σταθμό. Όσο πιο άγαρμπα, απερίσκεπτα, με βουλιμικούς ταξικούς και κομματικούς διαγκωνισμούς γίνεται η μετάθεση της κρίσης, τόσο πιο μακροχρόνιας διάρκειας τα ούτως ή άλλως καταστροφικά οικονομικά αποτελέσματα της, τόσο πιο επώδυνα για τα αδύναμα κοινωνικά στρώματα. Στην Ελλάδα, τώρα πια το εμπόρευμα εργασία πουλιέται δυστυχώς σε πάρα πολύ φθηνές πραγματικές τιμές, και αυτό οι αγορές το γνωρίζουν και το βρίσκουν ενδιαφέρον. Τα πολύ πιο ήπια (δηλαδή, εκτός των άλλων, και πολύ λιγότερο αντιλαϊκά) παραδείγματα εσωτερικών πολιτικών χειρισμών μετάθεσης της κρίσης υπάρχουν: Πορτογαλία, Ιρλανδία, Κύπρος. 
Δυστυχώς, με όσα έχουν δεί τα μάτια μας, δεν θα εξέπληττε άν στο δικό μας «κλουβί με τους τρελούς», κάποιοι, ή πολλοί μαζί, αποφάσιζαν να δημιουργήσουν νέα πολιτική κρίση, εκ του μή όντος, ή από τσαπατσουλιά, ή από ιδεοληψία, ή «για ένα πουκάμισο αδειανό», ή για το γινάτι, για να πάρουν το αίμα τους πίσω. Και με μια τέτοια νέα ταλάντωση πολιτικού παραλογισμού, με την συνδρομή και εξωτερικών ή γεωπολιτικών ασταθειών, να μεταφορτωθεί στη συνέχεια η πολιτική κρίση ξανά, πίσω στην οικονομία. Σ΄ αυτήν εδώ την οικονομία, σήμερα, με την αδύναμη σταθεροποίηση ή την διαφαινόμενη πενιχρή ανάκαμψη, με την φθηνή εργασία και με την πυορρούσα πληγή της ανεργίας.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Printfriendly

ΕΠΙΛΟΓΕΣ:
Αντρέϊ Αρσένιεβιτς Ταρκόφσκι

ΕΠΙΛΟΓΕΣ:<br>Αντρέϊ Αρσένιεβιτς Ταρκόφσκι
Πως η αγάπη επουλώνει τη φθορά του κόσμου

Enrico Berlinguer (1981):

Enrico Berlinguer (1981):
Η ηθική διάσταση στην κρίση της πολιτικής

Danilo Kiš:

Danilo Kiš:
Συμβουλές σε νεαρούς συγγραφείς, και όχι μόνον

Wolfgang Münchau

Wolfgang Münchau
Ο συντάκτης οικονομικών θεμάτων Βόλφγκανγκ Μύνχάου (Financial Times - Der Spiegel)

Predrag Matvejević:

Predrag Matvejević:
Ο Ρωσο-Κροάτης ανιχνευτής και λάτρης του Μεσογειακού κόσμου

Christopher Lasch

Christopher Lasch
Ο Φρανκφουρτιανός από τη Νεμπράσκα: Δικαιοσύνη & ελπίδα απέναντι στην ιδιοτέλεια των ελίτ

Azra Nuhefendić

Azra Nuhefendić
Η δημοσιογράφος με τις πολλές διεθνείς διακρίσεις, γράφει για την οριακή, γειτονική Ευρώπη

Βαλκανική Χερσόνησος, η όμορφη

Βαλκανική Χερσόνησος, η όμορφη
Όριο της Ευρώπης, οριακή Ευρώπη

Μάης του '36, Τάσος Τούσης

Μάης του '36, Τάσος Τούσης
Ο σκληρός Μεσοπόλεμος: η εποχή δοσμένη μέσα από τη ζωή ενός ανθρώπου - συμβόλου

Στον καιρό των τσιγγάνων και της μικρής Μαρίας

Ετικέτες

«Γενιά του '30» 1968 αειφορία αντιπροσωπευτική δημοκρατία Αρχιτεκτονική Αυστρομαρξισμός Βαλκανική βιοποικιλότητα Βρετανία Γαλλία Γερμανία Γκράμσι Έθνος και ΕΕ Εκπαίδευση Ελεφάντης Ενέργεια Επισφάλεια Ευρωκομμουνισμός ΗΠΑ Ήπειρος Θ. Αγγελόπουλος Θεοδωράκης Θεσσαλονίκη Ιβάν Κράστεφ Ισπανία ιστορία Ιταλία Καζαντζάκης Κέϋνς Κίνα Κινηματογράφος Κλιματική αλλαγή Κοινοτισμός κοινωνική ανισότητα Κορνήλιος Καστοριάδης Κοσμάς Ψυχοπαίδης Λιάκος Α. Λογοτεχνία Μάνεσης Μάξ Βέμπερ Μάρξ Μαρωνίτης Μέλισσες Μέσα «κοινωνικής» δικτύωσης Μεσόγειος Μεταπολίτευση Μιχ. Παπαγιαννάκης Μουσική Μπερλινγκουέρ Νεοφιλελευθερισμός Νίκος Πουλαντζάς Νίτσε Ο τόπος Οικολογία Π. Κονδύλης Παγκοσμιοποίηση Παιδεία Πολωνία Πράσινοι Ρήγας Ρίτσος Ρωσία Σεφέρης Σολωμός Σοσιαλδημοκρατία Σχολή Φραγκφούρτης Ταρκόφσκι Τσακαλώτος Τσίπρας Φιλελευθερισμός Φιλοσοφία Χαλκιδική Χέγκελ Χρήστος Γιανναράς Χριστιανισμός Acemoglu/Robinson Adorno André Gorz Azra Nuhefendić Balibar Brexit Carl Schmitt Christopher Lasch Claus Offe Colin Crouch Ernst Bloch Franklin Roosevelt Habermas Hannah Arendt Heidegger J. Augstein Jan-Werner Müller Jeremy Corbyn Laclau Le Corbusier Louis Althusser Marc Mazower Matvejević Miroslav Krleža Mudde Niels Kadritzke Otto Bauer Ruskin Streeck T. S. Eliot Timothy Snyder Ulrich Beck Ulrike Guérot Wallerstein Walter Benjamin Wolfgang Münchau Zygmunt Bauman

Song for the Unification (Zbigniew Preisner -
Elzbieta Towarnicka - Kr. Kieślowski) - youtube

Song for the Unification (Zbigniew Preisner - <br>Elzbieta Towarnicka - Kr. Kieślowski) - youtube
Ἐὰν ταῖς γλώσσαις τῶν ἀνθρώπων λαλῶ καὶ τῶν ἀγγέλων,
ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, γέγονα χαλκὸς ἠχῶν ἢ κύμβαλον ἀλαλάζον...
Ἡ ἀγάπη ...πάντα στέγει, πάντα πιστεύει, πάντα ἐλπίζει, πάντα ὑπομένει...
Νυνὶ δὲ μένει πίστις, ἐλπίς, ἀγάπη, τὰ τρία ταῦτα·
μείζων δὲ τούτων ἡ ἀγάπη (προς Κορινθ. Α΄ 13)

Ισραήλ - Παλαιστίνη: Στο τέλος της γης

Ισραήλ - Παλαιστίνη: Στο τέλος της γης
Νταβίντ Γκρόσμαν: Το πένθος του πατέρα και της Ιστορίας

Κουνκούς ή Δίας, ένας λευκός γάτος απο τη Μοσούλη

Κουνκούς ή Δίας, ένας λευκός γάτος απο τη Μοσούλη
Μια ιστορία προσφυγιάς, στη Λέσβο και στη Νορβηγία

Luka Lisjak Gabrijelčič: Χάννα Άρεντ, τα πρώτα χρόνια

Luka Lisjak Gabrijelčič: Χάννα Άρεντ, τα πρώτα χρόνια
Hannah Arendt, zgodnja leta (στο Razpotja - Σλοβενικά)

Αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής

Αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής
Erik Stokstad («Science»): New rice variety could feed the planet without warming it

Μανιτάρια, ένα σύγχρονο ελληνικό θαύμα

Μανιτάρια, ένα σύγχρονο ελληνικό θαύμα
Τα μικροκλίματα της Ελλάδας, εξασφαλίζουν μεγάλη βιοποικιλότητα μανιταριών (Βασιλική Χρυσοστομίδου, «Καθημερινή», αναδημοσίευση «Δασαρχείο»)

Zygmunt Bauman: «Ρευστές ζωές, ρευστός κόσμος, ρευστή αγάπη»

Zygmunt Bauman: «Ρευστές ζωές, ρευστός κόσμος, ρευστή αγάπη»
«Είμαι βραχυπρόθεσμα απαισιόδοξος αλλά μακροπρόθεσμα αισιόδοξος»

Zygmunt Bauman, Krzysztof Pomian, Marcel Gauchet, Michael Kazin

Zygmunt Bauman, Krzysztof Pomian, Marcel Gauchet, Michael Kazin
Ο 21ος αιώνας: Ένας κόσμος χωρίς την αριστερά (“Kultura Liberalna” - Πολωνία, αγγλικά)

Οι φλαμουριές ανθίζουν στο Σεράγεβο

Οι φλαμουριές ανθίζουν στο Σεράγεβο
Η λογοτεχνική δημοσιογραφία στα καλύτερά της - Azra Nuhefendić

K.S. Karol (1924 - 10 Απριλίου 2014), ο δημοσιογράφος - του Μικαέλ Λεβύ

K.S. Karol (1924 - 10 Απριλίου 2014), ο δημοσιογράφος   - του Μικαέλ Λεβύ
- «Με ποιανού το μέρος είστε, κύριε Κάρολ»; - «Είμαι με τον εαυτό μου»

Jürgen Habermas

Jürgen Habermas
¨Ολα τα κείμενα από το περιοδικό "Blätter für deutsche und internationale Politik"
(pdf, Γερμανικά)

Η Ρεïχανέχ Τζαμπαρί και οι νάρκισσοι

Η Ρεïχανέχ Τζαμπαρί και οι νάρκισσοι
Φιλελεύθεροι και «μαρξιστές» νάρκισσοι της «γενιάς του '68» στη Δύση, ποτέ δεν θα καταλάβουν γιατί προτίμησε το μνήμα για να μη παραιτηθεί από την αξιοπρέπειά της. Η αδιαφορία τους είναι φυσικό επακόλουθο της ιδεολογίας και της νοοτροπίας τους

«Σταθμοί του Σταυρού», μια ταινία του Ντίτριχ Μπρίγκμαν

«Σταθμοί του Σταυρού», μια ταινία του Ντίτριχ Μπρίγκμαν
Η Μαρία ανήκει και στους δύο κόσμους, αλλά και σε κανέναν από αυτούς. Οὐ γὰρ ἔχομεν ὧδε μένουσαν πόλιν. Αντεπεξέρχεται όσο καλύτερα μπορεί στις απαιτήσεις των μεν και των δε, χωρίς να διστάζει να στηλώσει το κορμάκι της όταν διακυβεύονται οι αρχές της. Δε θέλει να τη φωτογραφίζουν, να την αναγκάζουν να ακούει ποπ μουσική, να λέει ψέματα, να αφίσταται των αξιών της. Δεν είναι ψόφιο ψάρι· πάει ενάντια στο ρεύμα. Θα θυσιάσει τη ζωή της για να μιλήσει επιτέλους ο τετράχρονος αδερφός της, που αρχίζει να θεωρείται αυτιστικός από ιατρούς και οικογένεια : μόλις ξεψυχήσει, ο αδερφός της αρχίζει να μιλάει - του Ν. Ράπτη

Ρούντι Ντούτσκε, Ραλφ Ντάρεντορφ (Φράϊμπουργκ, 1968 - H «επί της στέγης του αυτοκινήτου συνομιλία»)

Ρούντι Ντούτσκε, Ραλφ Ντάρεντορφ (Φράϊμπουργκ, 1968 - H «επί της στέγης του αυτοκινήτου συνομιλία»)
Ο ήπιος επαναστάτης χωρίς δόγμα με τον φιλελεύθερο υποστηρικτή της κοινωνικής δικαιοσύνης και του Κέϋνς - Υπερβάσεις «φραγμάτων» σε μια εποχή που η Πολιτική γραφόταν με κεφαλαίο «Π»

The Roosevelt Institute

The Roosevelt Institute
Ελεωνόρα και Φραγκλίνος Ρούσβελτ - Πολιτική για καιρούς οικονομικής κρίσης

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας
«Χριστούγεννα με τον Κοκκινολαίμη – Το Αηδόνι του Χειμώνα»

Jean Monnet's Brandy and Europe's Fate

Jean Monnet's Brandy and Europe's Fate
Οι οραματισμοί του Ζαν Μονέ για την ενωμένη Ευρώπη και η αντιμετώπιση της κρίσης
- του Strobe Talbott (The Brookings Essay)

Georg Trakl (1887-1914) - Ένας οδοιπόρος στον μαύρο άνεμο

Georg Trakl (1887-1914) - Ένας οδοιπόρος στον μαύρο άνεμο
Η ποίηση στα σκοτεινότερά της και στα καλύτερά της
Εισαγωγή, σημειώσεις, σχόλια, μετάφραση: Ιωάννα Αβραμίδου

Παναγιώτης Ιωακειμίδης: Πολιτική εξουσία και ζώα

Παναγιώτης Ιωακειμίδης: Πολιτική εξουσία και ζώα
Ένας ρόλος για τα κατοικίδια στους χώρους της εξουσίας

Ο εκ των υστέρων αποχαιρετισμός στον Λουκάνικο, κατά κόσμον Θόδωρο
(πέθανε τον Μάïο του 2014)

Ο εκ των υστέρων αποχαιρετισμός στον Λουκάνικο, κατά κόσμον Θόδωρο <br>(πέθανε τον Μάïο του 2014)
Ο σκύλος - σύμβολο μιας σκληρής εποχής, η προσωπικότητα του 2011 (Time)

Φιλιά εις τα παιδιά

Φιλιά εις τα παιδιά
Ένα κομμάτι Θεσσαλονίκης του χθές και του σήμερα

Street Art Utopia

Street Art Utopia
We declare the world as our canvas

Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας & Ανάπτυξης:
Γιατί μεγαλώνει διαρκώς η κοινωνική ανισότητα

Christopher Lasch

Christopher Lasch
Ο καταναλωτισμός υπονομεύει τις αξίες της σταθερότητας και της αφοσίωσης, προπαγανδίζει
την καταστροφή της οικογενειακής ζωής

Jürgen Habermas - αφιέρωμα στο περιοδικό Esprit, 8/9-2015 (γαλλικά)

Jürgen Habermas - αφιέρωμα στο περιοδικό Esprit, 8/9-2015 (γαλλικά)
Βλέπει τον εαυτό του ως κοινωνιολόγο κυρίως, όμως είναι και ο «τελευταίος φιλόσοφος» - τι ζητά η φιλοσοφία σ' αυτούς τους δύσκολους καιρούς;

Ενρίκο Μπερλινγκουέρ

Ενρίκο Μπερλινγκουέρ
Hθικολόγος, συντηρητικός, εργατιστής, προπαγανδιστής της λιτότητας;¨Η επικριτής του καταναλωτισμού και της σπατάλης, για μια άλλη πολιτική ηθική, υπέρ του «μικρού» πολίτη;

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας
«Χριστούγεννα με τον Κοκκινολαίμη – Το Αηδόνι του Χειμώνα»

Ψηλά στην Πίνδο, στο Περτούλι

Ψηλά στην Πίνδο, στο Περτούλι