Παρασκευή, 17 Μαΐου 2019

Βόλφγκανγκ Μυνχάου: Η αδιάρρηκτη αλλά και εύθραυστη ευρωζώνη

© Financial Times: Wolfgang Münchau: The unbreakable, unsustainable eurozone, 28.4.2019

Η ζώνη του ευρώ επιβίωσε της κρίσης των ετών 2010 - 2015 αποκλειστικά και μόνον χάρις σε δύο αποφάσεις οι οποίες λήφθηκαν με πρωτοβουλία του προέδρου της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι. Στο βαθμό που η ΕΚΤ δεν θα είναι σε θέση (ή δεν θα έχει τη διάθεση) να σηκώσει το βάρος μιας επόμενης κρίσης, θα χρειαστούν μεταρρυθμίσεις πραγματικές και αποτελεσματικές· και όχι μεταρρυθμίσεις προσχηματικές ή του λάθος είδους.

Η ζώνη του ευρώ ανήκει σ΄ εκείνη την κατηγορία πραγμάτων που είναι αδιάρρηκτα, αλλά ταυτόχρονα είναι και εύθραυστα, μη βιώσιμα υπό την παρούσα μορφή τους. Οι δύο αυτές ιδιότητες μπορούν και να συνυπάρχουν. Ωστόσο, μια οικονομική ύφεση θα μπορούσε να αποκαλύψει την αντίφαση. 
Είναι ακόμη πολύ νωρίς για να κρίνουμε αν η αδυναμία που παρατηρείται στα οικονομικά στοιχεία μετά το δεύτερο εξάμηνο του 2018, σηματοδοτεί την έναρξη μιας ύφεσης ή μιας παροδική υποχώρηση στη μέση ενός ανοδικού οικονομικού κύκλου. Δεν έχω άποψη γι' αυτό το ζήτημα. Αλλά όταν συμβεί η καθοδική στροφή, που κάποτε θα συμβεί, το «μη βιώσιμο» θα συγκρουστεί με το «αδιάρρηκτο». Και μετά τί; 
Υπάρχει μια οκνηρή απάντηση σε αυτή την προφανή αντίφαση. Λέει το εξής: Όταν οι ηγέτες της ΕΕ βρεθούν αντιμέτωποι με την επόμενη κρίση, θα κάνουν ό,τι έκαναν στο παρελθόν. Θα κάνουν μεταρρυθμίσεις. Το προβληματικό σημείο αυτής της θεωρίας είναι ότι βασίζεται σε μια μυθοπλασία: Καμιά μεταρρύθμιση δεν συνέβη μετά την προηγούμενη κρίση στη ζώνη του ευρώ. Εάν λάβουμε υπόψη ποιές είναι οι πιο πιθανές πηγές μελλοντικής έντασης, η ευρωζώνη δεν είναι σήμερα ισχυρότερη από ό,τι ήταν πριν από τον εξοπλισμό της με μια ημιτελή τραπεζική ένωση και με τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (ESM).
© CaixaBank Research
The ECB is ready to do whatever it takes» και αγορά ομολόγων («ποσοτική χαλάρωση»)]
Η ζώνη του ευρώ επιβίωσε της κρίσης των ετών 2010 - 2015 αποκλειστικά και μόνον χάρις σε δύο αποφάσεις, οι οποίες λήφθηκαν με πρωτοβουλία του Μάριο Ντράγκι (Mario Draghi), του προέδρου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Η πρώτη, το καλοκαίρι του 2012, ήταν η ασαφής αλλά σθεναρή υπόσχεση να κάνει «ό,τι χρειαστεί» («whatever it takes») για να αποφευχθεί η αποσύνθεση του ευρωπαϊκού ενιαίου νομίσματος. Αυτή την κίνηση την ακολούθησε τον Μάρτιο του 2015 η απόφαση της ΕΚΤ για αγορές κρατικών ομολόγων χωρών-μελών της ευρωζώνης. 
© kitco.com
Αξίζει όμως η υπενθύμιση, ότι αυτή η δεύτερη πρωτοβουλία της ΕΚΤ, η «ποσοτική χαλάρωση», δεν ήταν μια απροκάλυπτη και άμεση αντίδραση στην κρίση. Κατέστη δυνατή, μόνον επειδή η ζώνη του ευρώ «κύλισε» το 2014 σε αποπληθωρισμό. Εάν δεν είχε συμβεί αυτό το γεγονός, ο κ. Ντράγκι ποτέ δεν θα είχε καταφέρει να εξασφαλίσει την πλειοψηφία στο διοικητικό συμβούλιο της ΕΚΤ για αγορές κρατικών ομολόγων τέτοιας μεγάλης κλίμακας και τόσο μεγάλης διάρκειας, ώστε τελικά να επιτύχει τη σταθεροποίηση των αγορών ομολόγων στη ζώνη του ευρώ. Ήταν μια τυχαία σύμπτωση.
Υπάρχουν τρεις λόγοι για τους οποίους φαίνεται εύλογη η υπόθεση ότι σε μελλοντικές κρίσεις, δεν είναι πιθανό να μπορέσει να λειτουργήσει η ΕΚΤ ως ανασταλτικός παράγοντας με τον ίδιο τρόπο. Ο πρώτος είναι ότι η θητεία του κ. Ντράγκι λήγει στα τέλη Οκτωβρίου 2019 και δεν φαίνονται στον ορίζοντα πολλοί υποψήφιοι αντικαταστάτες που να διαθέτουν «ένστικτο» σαν το δικό του για την επιβίωση του ενιαίου νομισματικού χώρου. Ο δεύτερος είναι, ότι η ΕΚΤ έχει την εξουσία να αγοράζει κρατικά ομόλογα μόνον μέσα στα όρια των αρμοδιοτήτων της να ασκεί πολιτικές. Εξάλλου, ακόμη και η ΕΚΤ του κ. Ντράγκι ποτέ δεν χρησιμοποίησε όλη της τη διακριτική ευχέρεια να δρα σε έκτακτες καταστάσεις. Και τρίτον, η ΕΚΤ δεν έχει άλλα περιθώρια για περαιτέρω μείωση των επιτοκίων. Το γεγονός ότι η οικονομία της ευρωζώνης έφτασε στην κορυφή του κύκλου της δραστηριότητάς της με το βραχυπρόθεσμο επιτόκιο στο -0,4 %, λέει πολλά για την κατάστασή της.
Στο βαθμό που η ΕΚΤ δεν θα είναι σε θέση ή δεν θα έχει τη διάθεση να σηκώσει αυτή το βάρος μιας επόμενης κρίσης, θα χρειαστούν πραγματικές μεταρρυθμίσεις. Αυτές που συναποφασίστηκαν πρόσφατα ανήκουν στο λάθος είδος μεταρρυθμίσεων. Ο εξοπλισμός της ευρωζώνης με έναν ακόμη μικρό κοινό διαρθρωτικό προϋπολογισμό, στην πραγματικότητα δεν καλύπτει καμιά ανάγκη της. Ακόμη και αν ο κοινός προϋπολογισμός της ζώνης του ευρώ αυξηθεί τελικά στο 1 ή στο 2 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος της (συνολικό ΑΕΠ ευρωζώνης) - κάτι που είναι πέρα ​​από αυτό που μπορούν να διανοηθούν αρκετές κυβερνήσεις χωρών-μελών -, και πάλι δεν θα αρκούσε για στοιχειώδη αντιμετώπιση μιας σοβαρής χρηματοπιστωτικής κρίσης ή μιας κρίσης στην πραγματική οικονομία.
© alhambrapartners.com
© ft.com
[Ευρωομόλογο ή «το ξέρετε ποιό»: Ο «Λόρδος Βόλντεμορτ» της συζήτησης για ευρωπαϊκές πολιτικές]
Έχω ήδη υποστηρίξει ότι μια δημοσιονομική ένωση των χωρών-μελών της ευρωζώνης δεν είναι ούτε αναγκαία ούτε επαρκής προϋπόθεση για να διασφαλιστεί η μελλοντική σταθερότητα της ζώνης του ευρώ. Αυτό που χρειάζεται, είναι μια πλήρης ένωση των αγορών κεφαλαίων και ένα κοινό δημόσιο περιουσιακό στοιχείο, δηλαδή ένα ευρωομόλογο. Ο κ. Μπενουά Κερέ (Benoît Cœuré), μέλος του εκτελεστικού συμβουλίου της ΕΚΤ, επισήμανε πρόσφατα, σε μια συζήτηση που διοργάνωσε το ΔΝΤ στη Λισαβόνα, ότι ένα τέτοιο ασφαλές περιουσιακό στοιχείο θα βοηθήσει επίσης τις γεωπολιτικές φιλοδοξίες της ΕΕ. Όμως στις συζητήσεις για τις πολιτικές της ευρωζώνης, το ασφαλές περιουσιακό στοιχείο είναι το «ξέρετε ποιό, αυτό που δεν πρέπει να λέμε το όνομά του» [κάτι σαν τον κακό Λόρδο Βόλντεμορτ στις ιστορίες του Χάρι Πότερ]. Είναι πολιτικό ταμπού σε πολλά κράτη μέλη, μεταξύ των οποίων και στη Γερμανία.  
Ωστόσο, χωρίς αυτό δεν νοείται σταθερότητα και βιωσιμότητα της ζώνης του ευρώ μακροπρόθεσμα. Τέτοιου είδους περιουσιακά στοιχεία είναι αναγκαία ως μέσα εξασφαλίσεων (collaterals) στις χρηματοπιστωτικές αγορές, ως μέσα αντικατάστασης των εθνικών κρατικών ομολόγων σε χαρτοφυλάκια τραπεζών και ως εργαλεία για την ενδυνάμωση του διεθνούς ρόλου του ευρώ. Χωρίς ασφαλή περιουσιακά στοιχεία, η ευρωζώνη θα συνεχίσει να είναι επιρρεπής σε κρίσεις.
[Ιταλία, ο αδύναμος κρίκος]
Μεταξύ άλλων «ατυχημάτων» που μπορεί να συμβούν, ψηλά στον κατάλογο βρίσκεται μια κρίση του δημόσιου χρέους της Ιταλίας. Ο συνδυασμός του χαμηλού ρυθμού αύξησης της παραγωγικότητας στην Ιταλία, των υψηλών δημοσιονομικών ελλειμμάτων της και ενός μεγάλου, ολοένα αυξανόμενου αποθέματος δημόσιου χρέους, δεν είναι βιώσιμος. Η σημερινή ιταλική κυβέρνηση μπορεί να παίρνει πιο ακραίες θέσεις από τους προκατόχους της στα δημοσιονομικά θέματα, όμως το σημαντικό είναι ότι πολλές διαδοχικές ιταλικές κυβερνήσεις, εδώ και 20 χρόνια,  δεν κατάφεραν να βρουν οικονομικές πολιτικές που να συγκροτούν ένα μείγμα βιώσιμο.
Στο πρόβλημα αυτό δεν θα δώσει λύση μια ακόμη εκλογική αναμέτρηση που θα αλλάξει τους κυβερνώντες της Ιταλίας. Εύλογη λύση στη μή βιωσιμότητα της Ιταλίας στη ζώνη του ευρώ θα ήταν μια αναδιάρθρωση του χρέους της. Ωστόσο, οι κυβερνήσεις των χωρών-μελών ευρωζώνης, τα θεσμικά της όργανα, τα τραπεζικά της συστήματα και τα νομικά της συστήματα δεν προετοιμάζονται για τέτοιο ενδεχόμενο. Αντ' αυτού, πιθανότερο είναι να προσφερθούν ευκαιρίες και πειρασμοί για μια άτυπη, «γκρίζα έξοδο» της Ιταλίας από τη ζώνη του ευρώ μέσω παράλληλων νομισμάτων, μη συμβατικών χρεογράφων ή ακόμη και μέσω «κρυπτονομισμάτων» [τύπου bitcoin]. Σε τέτοια περίπτωση, θα αποδειχθεί ότι μπορεί μια χώρα να βρίσκεται ταυτόχρονα εντός και εκτός της ζώνης του ευρώ. Έτσι, το αδιάρρηκτο και το μη βιώσιμο θα βρούν έναν τρόπο για να συνυπάρχουν.
 
O Wolfgang Münchau είναι βασικός συντάκτης των Financial Times με έδρα τη Μ. Βρετανία.

Wolfgang Münchau - Financial Times, αρθρογραφία


    
Wolfgang Münchau στον ιστοχώρο Μετά την Κρίση:
    
  

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Printfriendly

ΕΠΙΛΟΓΕΣ:
Αντρέϊ Αρσένιεβιτς Ταρκόφσκι

ΕΠΙΛΟΓΕΣ:<br>Αντρέϊ Αρσένιεβιτς Ταρκόφσκι
Πως η αγάπη επουλώνει τη φθορά του κόσμου

Enrico Berlinguer (1981):

Enrico Berlinguer (1981):
Η ηθική διάσταση στην κρίση της πολιτικής

Danilo Kiš:

Danilo Kiš:
Συμβουλές σε νεαρούς συγγραφείς, και όχι μόνον

Wolfgang Münchau

Wolfgang Münchau
Ο συντάκτης οικονομικών θεμάτων Βόλφγκανγκ Μύνχάου (Financial Times - Der Spiegel)

Predrag Matvejević:

Predrag Matvejević:
Ο Ρωσο-Κροάτης ανιχνευτής και λάτρης του Μεσογειακού κόσμου

Christopher Lasch

Christopher Lasch
Ο Φρανκφουρτιανός από τη Νεμπράσκα: Δικαιοσύνη & ελπίδα απέναντι στην ιδιοτέλεια των ελίτ

Azra Nuhefendić

Azra Nuhefendić
Η δημοσιογράφος με τις πολλές διεθνείς διακρίσεις, γράφει για την οριακή, γειτονική Ευρώπη

Βαλκανική Χερσόνησος, η όμορφη

Βαλκανική Χερσόνησος, η όμορφη
Όριο της Ευρώπης, οριακή Ευρώπη

Μάης του '36, Τάσος Τούσης

Μάης του '36, Τάσος Τούσης
Ο σκληρός Μεσοπόλεμος: η εποχή δοσμένη μέσα από τη ζωή ενός ανθρώπου - συμβόλου

Στον καιρό των τσιγγάνων και της μικρής Μαρίας

Ετικέτες

«Γενιά του '30» «Μακεδονικό» 1968 αειφορία αντιπροσωπευτική δημοκρατία Αριστοτέλης Αρχιτεκτονική Αυστρομαρξισμός Βαλκανική βιοποικιλότητα Βρετανία Γαλλία Γερμανία Γκράμσι Έθνος και ΕΕ Εκπαίδευση Ελεφάντης Ενέργεια Επισφάλεια Ευρωκομμουνισμός ηγεμονία ΗΠΑ Ήπειρος Θ. Αγγελόπουλος Θεοδωράκης Θεσσαλονίκη Ιβάν Κράστεφ ιστορία Ιταλία Καζαντζάκης Καταναλωτισμός Κεντρική Ευρώπη Κέϋνς Κίνα Κινηματογράφος Κλιματική αλλαγή Κοινοτισμός κοινωνική ανισότητα Κορνήλιος Καστοριάδης Κοσμάς Ψυχοπαίδης Κράτος Πρόνοιας Κώστας Καραμανλής Λιάκος Α. Λογοτεχνία Μάνεσης Μάξ Βέμπερ Μάρξ Μαρωνίτης Μέλισσες Μέσα «κοινωνικής» δικτύωσης Μέσα Ενημέρωσης Μεσόγειος Μεταπολίτευση Μιχ. Παπαγιαννάκης Μουσική Μπερλινγκουέρ Νεοφιλελευθερισμός Νίκος Πουλαντζάς Νίτσε Ο τόπος Οικολογία Π. Κονδύλης Παγκοσμιοποίηση Παιδεία Πολωνία Πράσινοι Ρήγας Ρίτσος Ρωσία Σεφέρης Σημίτης Σολωμός Σοσιαλδημοκρατία Σχολή Φραγκφούρτης Ταρκόφσκι Τουρκία Τραμπ Τροβαδούροι Τσακαλώτος Τσίπρας Φιλελευθερισμός Φιλοσοφία Χαλκιδική Χέγκελ Χριστιανισμός Acemoglu/Robinson Adorno Albrecht von Lucke André Gorz Azra Nuhefendić Balibar Brexit Carl Schmitt Chomsky Christopher Lasch Claus Offe Colin Crouch Elmar Altvater Ernst Bloch Ernst-W. Böckenförde Franklin Roosevelt Habermas Hannah Arendt Heidegger Jan-Werner Müller Jeremy Corbyn Laclau Le Corbusier Louis Althusser Marc Mazower Matvejević Michel Foucault Miroslav Krleža Mudde Otto Bauer PRAXIS International Ruskin Sandel Michael Strauss Leo Streeck T. S. Eliot Timothy Snyder Tolkien Ulrich Beck Ulrike Guérot Wallerstein Walter Benjamin Wolfgang Münchau Zygmunt Bauman

Song for the Unification (Zbigniew Preisner -
Elzbieta Towarnicka - Kr. Kieślowski) - youtube

Song for the Unification (Zbigniew Preisner - <br>Elzbieta Towarnicka - Kr. Kieślowski) - youtube
Ἐὰν ταῖς γλώσσαις τῶν ἀνθρώπων λαλῶ καὶ τῶν ἀγγέλων,
ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, γέγονα χαλκὸς ἠχῶν ἢ κύμβαλον ἀλαλάζον...
Ἡ ἀγάπη ...πάντα στέγει, πάντα πιστεύει, πάντα ἐλπίζει, πάντα ὑπομένει...
Νυνὶ δὲ μένει πίστις, ἐλπίς, ἀγάπη, τὰ τρία ταῦτα·
μείζων δὲ τούτων ἡ ἀγάπη (προς Κορινθ. Α΄ 13)

Ισραήλ - Παλαιστίνη: Στο τέλος της γης

Ισραήλ - Παλαιστίνη: Στο τέλος της γης
Νταβίντ Γκρόσμαν: Το πένθος του πατέρα και της Ιστορίας

Κουνκούς ή Δίας, ένας λευκός γάτος απο τη Μοσούλη

Κουνκούς ή Δίας, ένας λευκός γάτος απο τη Μοσούλη
Μια ιστορία προσφυγιάς, στη Λέσβο και στη Νορβηγία

Αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής

Αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής
Erik Stokstad («Science»): New rice variety could feed the planet without warming it

Μανιτάρια, ένα σύγχρονο ελληνικό θαύμα

Μανιτάρια, ένα σύγχρονο ελληνικό θαύμα
Τα μικροκλίματα της Ελλάδας, εξασφαλίζουν μεγάλη βιοποικιλότητα μανιταριών (Βασιλική Χρυσοστομίδου, «Καθημερινή», αναδημοσίευση «Δασαρχείο»)

Zygmunt Bauman: «Ρευστές ζωές, ρευστός κόσμος, ρευστή αγάπη»

Zygmunt Bauman: «Ρευστές ζωές, ρευστός κόσμος, ρευστή αγάπη»
«Είμαι βραχυπρόθεσμα απαισιόδοξος αλλά μακροπρόθεσμα αισιόδοξος»

Οι φλαμουριές ανθίζουν στο Σεράγεβο

Οι φλαμουριές ανθίζουν στο Σεράγεβο
Η λογοτεχνική δημοσιογραφία στα καλύτερά της - Azra Nuhefendić

Jürgen Habermas

Jürgen Habermas
¨Ολα τα κείμενα από το περιοδικό "Blätter für deutsche und internationale Politik"
(pdf, Γερμανικά)

Ρούντι Ντούτσκε, Ραλφ Ντάρεντορφ (Φράϊμπουργκ, 1968 - H «επί της στέγης του αυτοκινήτου συνομιλία»)

Ρούντι Ντούτσκε, Ραλφ Ντάρεντορφ (Φράϊμπουργκ, 1968 - H «επί της στέγης του αυτοκινήτου συνομιλία»)
Ο ήπιος επαναστάτης χωρίς δόγμα με τον φιλελεύθερο υποστηρικτή της κοινωνικής δικαιοσύνης και του Κέϋνς - Υπερβάσεις «φραγμάτων» σε μια εποχή που η Πολιτική γραφόταν με κεφαλαίο «Π»

The Roosevelt Institute

The Roosevelt Institute
Ελεωνόρα και Φραγκλίνος Ρούσβελτ - Πολιτική για καιρούς οικονομικής κρίσης

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας
«Χριστούγεννα με τον Κοκκινολαίμη – Το Αηδόνι του Χειμώνα»

Ο εκ των υστέρων αποχαιρετισμός στον Λουκάνικο, κατά κόσμον Θόδωρο
(πέθανε τον Μάïο του 2014)

Ο εκ των υστέρων αποχαιρετισμός στον Λουκάνικο, κατά κόσμον Θόδωρο <br>(πέθανε τον Μάïο του 2014)
Ο σκύλος - σύμβολο μιας σκληρής εποχής, η προσωπικότητα του 2011 (Time)

Φιλιά εις τα παιδιά

Φιλιά εις τα παιδιά
Ένα κομμάτι Θεσσαλονίκης του χθές και του σήμερα

Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας & Ανάπτυξης:
Γιατί μεγαλώνει διαρκώς η κοινωνική ανισότητα

Christopher Lasch

Christopher Lasch
Ο καταναλωτισμός υπονομεύει τις αξίες της σταθερότητας και της αφοσίωσης, προπαγανδίζει
την καταστροφή της οικογενειακής ζωής

Jürgen Habermas - αφιέρωμα στο περιοδικό Esprit, 8/9-2015 (γαλλικά)

Jürgen Habermas - αφιέρωμα στο περιοδικό Esprit, 8/9-2015 (γαλλικά)
Βλέπει τον εαυτό του ως κοινωνιολόγο κυρίως, όμως είναι και ο «τελευταίος φιλόσοφος» ή μάλλον κάνει φιλοσοφική κοινωνιολογία και κοινωνιολογική φιλοσοφία- τι ζητά η φιλοσοφία σ' αυτούς τους δύσκολους καιρούς;

Ενρίκο Μπερλινγκουέρ

Ενρίκο Μπερλινγκουέρ
Hθικολόγος, συντηρητικός, εργατιστής, προπαγανδιστής της λιτότητας;¨Η επικριτής του καταναλωτισμού και της σπατάλης, για μια άλλη πολιτική ηθική, υπέρ του «μικρού» πολίτη;

Ψηλά στην Πίνδο, στο Περτούλι

Ψηλά στην Πίνδο, στο Περτούλι