Σάββατο, 1 Φεβρουαρίου 2014

Φιλελευθερισμός και κοινή αξιοπρέπεια - Το ηθικό θεμέλιο του σοσιαλισμού

του Ζαν-Κλώντ Μισεά
 
Για να παρουσιάσει τη σκέψη του στο Ισπανικό αναγνωστικό κοινό, ο Μισεά έγραψε ένα κείμενο για την εφημερίδα «El Confidantial». Απόσπασμα από το κείμενο αυτό (με επιμέλεια Θανάση Γιαλκέτση) δημοσιεύθηκε στην "Εφημερίδα των Συντακτών" με τίτλο "Το ηθικό θεμέλιο του σοσιαλισμού" Αναδημοσίευση στους ιστοτόπους RED Notebook, "Πολιτική Επιθεώρηση" 

Ολόκληρο το κείμενο του Jean-Claude Michéa, όπως δημοσιεύθηκε στην Ισπανική εφημερίδα, αναδημοσιεύθηκε στην ιστοσελίδα A Viagem dos Argonautas: «Liberalismo e Decência normal».
Στη Γαλλική γλώσσα: Ιστοσελίδα RAGEMAG: «Φιλελευθερισμός και κοινή αξιοπρέπεια» («Libéralisme et décence ordinaire»)
 
Ο επίσημος φιλελευθερισμός υποστηρίζει ότι η ηθική – όπως και η θρησκεία – είναι μια αυστηρά ιδιωτική υπόθεση (καθένας είναι επομένως ελεύθερος να ζει «όπως νομίζει», υπό τον όρο ότι «δεν θα βλάπτει τον άλλον»). Σε αυτήν την οπτική, κάθε άτομο μπορεί να προτιμήσει την αφοσίωση και τη γενναιοδωρία ή αντίστροφα, τον κυνισμό και την προδοσία. Αυτό δεν αλλάζει τίποτα από το γεγονός ότι οι διάφορες πολιτικές αποφάσεις ενός φιλελεύθερου κράτους δεν πρέπει ποτέ να βασίζονται σε μιαν ιδιαίτερη «ιδεολογία» (είτε αυτή είναι ηθική είτε φιλοσοφική ή θρησκευτική). 

Αυτές οι αποφάσεις υποτίθεται ότι στηρίζονται στις μόνες αντικειμενικές αναλύσεις, τις οποίες επεξεργάζονται «ειδικοί» που θεωρούνται «ουδέτεροι» και «ανεξάρτητοι» (πρώτοι ανάμεσά τους είναι φυσικά οι οικονομολόγοι και οι «τεχνικοί» του δικαίου). Μια φιλελεύθερη πολιτική λιτότητας, για παράδειγμα, δεν θα επιβληθεί ποτέ στον λαό σαν θεϊκή τιμωρία, σαν ευκαιρία για μια πιο «ενάρετη» ζωή ή σαν λογική εκδήλωση του δικαίου τού πιο ισχυρού. Αυτή θα παρουσιαστεί, αντίθετα, ως η μοναδική «ρεαλιστική» και «επιστημονική» λύση («There Is No Alternative») σε ένα συγκεκριμένο οικονομικό πρόβλημα – είτε πρόκειται για εκείνο του «χρέους» είτε για εκείνο της εξόδου από το ευρώ. 
Φυσικά, στο μέτρο που, για τους φιλελεύθερους, η γλώσσα του καλώς εννοούμενου συμφέροντος είναι σε τελική ανάλυση η μόνη που είναι πραγματικά κοινή σε όλους τους ανθρώπους (η θεωρία του homo economicus), είναι σαφές ότι στην πράξη ο εγωισμός ενθαρρύνεται πάντα ως η μόνη οικουμενικά ορθολογική και αποτελεσματική συμπεριφορά. Οταν ο Μίλτον Φρίντμαν [Milton Friedman] διακήρυττε προς όλες τις κατευθύνσεις ότι «η απληστία είναι καλή», δεν έκανε τίποτα άλλο από το να αντλεί τις έσχατες συνέπειες ενός μεταφυσικού παραδείγματος βασιζόμενου από την αρχή στην πλήρη ιδιωτικοποίηση όλων των ηθικών και φιλοσοφικών πεποιθήσεων.
Το 1938, ο Όργουελ [George Orwell, ψευδώνυμο του Eric Arthur Blair] έγραφε πως είναι δύσκολο να αποφύγουμε την ιδέα ότι «οι άνθρωποι είναι ηθικοί μόνον όταν δεν κατέχουν εξουσία». Αυτή η κρίση δεν είναι τόσο απαισιόδοξη όσο φαίνεται. Αναγνωρίζει απλώς το γεγονός ότι η εξουσία (συμπεριλαμβανομένης προφανώς και εκείνης που προσδίδει ο πλούτος ή η φήμη) τείνει από τη φύση της να εγκλείει εκείνους που την κατέχουν, σε ένα σύμπαν διαχωρισμένο από την κοινή πραγματικότητα και από τα όρια που την προσδιορίζουν. Γι’ αυτό η συνήθεια να ζουν υπεράνω (και στην πλάτη) των συνανθρώπων τους, καταλήγει σχεδόν πάντα να διαστρέφει την αίσθηση που έχουν για τους άλλους και για τις πιο στοιχειώδεις κοινωνικές πραγματικότητες. Από ’δώ πηγάζει αυτή η εξωπραγματική αλαζονεία και αυτή η τρομερή έλλειψη κοινής λογικής που χαρακτηρίζουν γενικά τις σύγχρονες ελίτ. Πρόκειται για ένα σημείο που είχε ήδη φωτίσει το Ευαγγέλιο, όταν δίδασκε ότι «είναι ευκολότερο να περάσει μια καμήλα από την τρύπα της βελόνας, παρά ο πλούσιος να μπει στη Βασιλεία του Θεού». Ή, αν προτιμήσουμε μια πιο κοσμική διατύπωση αυτού του λαϊκιστικού (ή αναρχικού) αξιώματος, θα θυμηθούμε τη θαυμάσια φράση του Καμύ [Albert Camus]:«Εδώ ζει ένας ελεύθερος άνθρωπος, κανείς δεν τον υπηρετεί».
Κατά τον Οργουελ, το συναίσθημα ότι υπάρχουν «πράγματα που δεν γίνονται», ήταν το θεμέλιο της common decency, δηλαδή της διαισθητικής ηθικής των απλών ανθρώπων. Οι ανθρώπινες κοινωνίες πράγματι συνέγραφαν πάντα έναν κατάλογο των ενεργειών που θεωρούσαν αντίθετες προς τη φύση, τη θεϊκή βούληση ή ακόμα και την απλή κοινή λογική. Σίγουρα, το συγκεκριμένο περιεχόμενο και το μεταφυσικό θεμέλιο αυτών των διαφορετικών συστημάτων απαγορεύσεων διαφοροποιούνταν πάντοτε σε συνάρτηση με τις ιδιαιτερότητες κάθε πολιτισμού. Ωστόσο, όπως το είχε επισημάνει ο Μαρσέλ Μος [Marcel Mauss] στο βιβλίο του «Δοκίμιο για το δώρο», υπάρχει ένας ορισμένος αριθμός κανονιστικών δομών που είναι κοινές στο σύνολο των κοινωνιών. Αυτή είναι κυρίως η περίπτωση της «λογικής του δώρου», της οποίας η τριπλή υποχρέωση «να δίνουμε, να δεχόμαστε και να ανταποδίδουμε» ανευρίσκεται με τη μια ή την άλλη μορφή στο σύνολο των ανθρώπινων κοινοτήτων.
Αυτό σημαίνει ότι όλες οι κοινωνίες (με εξαίρεση βέβαια τον παράξενο καπιταλιστικό πολιτισμό) συμφωνούσαν πάντοτε – πέρα από τις ανεξάλειπτες διαφορές τους – στο να αναγνωρίζουν στην ικανότητα της ανθρώπινης ύπαρξης να δρα ανεξάρτητα από τα εγωιστικά της συμφέροντα το ίδιο το θεμέλιο κάθε αξιότιμης συμπεριφοράς.
Αν, ακολουθώντας τον Εμίλ Ντιρκέμ [Emile D. Durcheim] θεωρήσουμε ηθικό «καθετί που είναι πηγή αλληλεγγύης, καθετί που υποχρεώνει τον άνθρωπο να λογαριάζει τον συνάνθρωπό του, να ρυθμίζει τις κινήσεις του με βάση κάτι διαφορετικό από τις εγωιστικές του παρορμήσεις», μπορούμε λοιπόν να θεωρήσουμε αυτό το παραδοσιακό σύστημα του δώρου ως την αληθινή ανθρωπολογική (και ψυχολογική) μήτρα όλων των μεταγενέστερων ηθικών οικοδομημάτων – συμπεριλαμβανομένης προφανώς και εκείνης της common decency, στην οποία ο Οργουελ έβλεπε την πρωταρχική πηγή της σοσιαλιστικής αγανάκτησης.
Φυσικά αυτή η κοινή αξιοπρέπεια και εντιμότητα των λαϊκών τάξεων έχει και η ίδια μιαν ιστορία (ο Οργουελ δεν παρέλειπε ποτέ να υπογραμμίζει τον θεμελιώδη ρόλο που είχαν παίξει ο Χριστιανισμός καθώς και η Αγγλική και η Γαλλική Επανάσταση στην ανάπτυξη της δυτικής μορφής της). Προκειμένου να της προσδοθεί εκείνη η εξισωτική δυναμική που θα την καθιστούσε ηθική αφετηρία του σοσιαλιστικού σχεδίου, χρειάστηκε βέβαια να αναπτυχθεί μια κριτική εργασία, με σκοπό τη βαθμιαία αποδέσμευση της κοινής ηθικότητας από τα κυριότερα ιστορικά της όρια (όπως για παράδειγμα εκείνα που εδραίωναν την υποτελή θέση των γυναικών ή την κατωτερότητα των ξένων λαών).
Οι υποχρεώσεις τιμιότητας και γενναιοδωρίας, που συνδέονται με αυτό το σύστημα του δώρου (και συνεπώς οι συνήθειες της αμοιβαιότητας και της αλληλοβοήθειας, που είναι η πρακτική τους έκφραση), ανευρίσκονται υποχρεωτικά στα θεμέλια της σύγχρονης common decency. Από αυτήν την άποψη, η προοδευτική ιδέα – φορέας της οποίας είναι ο μύθος της δημιουργίας ενός «νέου ανθρώπου» σύμφωνα με την οποία η «ηθική του μέλλοντος» δεν θα έχει τίποτα το κοινό με εκείνες του παρελθόντος (αυτή ήταν, για παράδειγμα, η πεποίθηση του Τρότσκι [Λεφ Νταβίντοβιτς Μπρονστάϊν]) δεν είναι μόνον φονική. Βασίζεται πρώτα απ’ όλα σε μια βαθιά παραγνώριση των δεδομένων της ανθρωπολογίας.
Γι’ αυτό ο Μαρσέλ Μος, του οποίου το κοινωνιολογικό έργο ήταν αδιαχώριστο από την αγωνιστική του στράτευση, είχε χίλιες φορές δίκιο όταν προσκαλούσε το σοσιαλιστικό κίνημα να «επιστρέψει στο αρχαϊκό». Ηταν σίγουρα ο καλύτερος τρόπος για να διασωθούν τα ηθικά θεμέλια μιας τίμιας κοινωνίας και να αποφευχθούν έτσι οι φοβερές παγίδες του πολιτισμικού σχετικισμού και της ρεαλπολιτίκ. Η τραγική ιστορία του 20ού αιώνα δυστυχώς τον δικαίωσε.

Jean-Claude Michéa: Γάλλος ομότιμος καθηγητής της φιλοσοφίας, είναι συγγραφέας μεταξύ των άλλων πολλών δοκιμίων για τη σκέψη και το έργο του George Orwell.
Liberalism as The Realm of Lesser Evil: Jean-Claude Michéa (παρουσίαση του βιβλίου στην ιστοσελίδα The Charnel-House - From Bauhaus to Beinhaus)
 

Βιβλία του ίδιου στα Ελληνικά
 
Ο Ελληνας αναγνώστης μπορεί να γνωρίσει τη σκέψη του Γάλλου φιλοσόφου Ζαν-Κλοντ Μισεά διαβάζοντας τα τρία βιβλία του που κυκλοφορούν στη γλώσσα μας: «Η εκπαίδευση της αμάθειας» (Βιβλιόραμα, 2002), «Το αδιέξοδο Άνταμ Σμιθ» (Εναλλακτικές εκδόσεις, 2007), «Η αυτοκρατορία του μικρότερου κακού» (Πόλις, 2008, με εισαγωγή του Άγγελου Ελεφάντη) 
 
Essai sur le don de Marcel Mauss - Το δώρο
L’Encyclopédie des Nuisances qui publie les essais, articles et lettres de George Orwell
De la division du travail social d’Emile Durkheim
Leur morale et la nôtre de Léon Trotsky 

Christopher Lasch 
Christopher Lasch - Ο Φρανκφουρτιανός από τη Νεμπράσκα: Δικαιοσύνη & ελπίδα απέναντι στην ιδιοτέλεια των ελίτ

Στον ιστότοπο Μετά την Κρίση 

    Δεν υπάρχουν σχόλια:

    Δημοσίευση σχολίου

    Printfriendly

    ΕΠΙΛΟΓΕΣ:
    Αντρέϊ Αρσένιεβιτς Ταρκόφσκι

    ΕΠΙΛΟΓΕΣ:<br>Αντρέϊ Αρσένιεβιτς Ταρκόφσκι
    Πως η αγάπη επουλώνει τη φθορά του κόσμου

    Enrico Berlinguer (1981):

    Enrico Berlinguer (1981):
    Η ηθική διάσταση στην κρίση της πολιτικής

    Danilo Kiš:

    Danilo Kiš:
    Συμβουλές σε νεαρούς συγγραφείς, και όχι μόνον

    Wolfgang Münchau

    Wolfgang Münchau
    Ο συντάκτης οικονομικών θεμάτων Βόλφγκανγκ Μύνχάου (Der Spiegel - Financial Times)

    Predrag Matvejević:

    Predrag Matvejević:
    Ο Ρωσο-Κροάτης ανιχνευτής και λάτρης του Μεσογειακού κόσμου

    Christopher Lasch

    Christopher Lasch
    Ο Φρανκφουρτιανός από τη Νεμπράσκα: Δικαιοσύνη & ελπίδα απέναντι στην ιδιοτέλεια των ελίτ

    Azra Nuhefendić

    Azra Nuhefendić
    Η δημοσιογράφος με τις πολλές διεθνείς διακρίσεις, γράφει για την οριακή, γειτονική Ευρώπη

    Βαλκανική Χερσόνησος, η όμορφη

    Βαλκανική Χερσόνησος, η όμορφη
    Όριο της Ευρώπης, οριακή Ευρώπη

    Μάης του '36, Τάσος Τούσης

    Μάης του '36, Τάσος Τούσης
    Ο σκληρός Μεσοπόλεμος: η εποχή δοσμένη μέσα από τη ζωή ενός ανθρώπου - συμβόλου

    Στον καιρό των τσιγγάνων και της μικρής Μαρίας

    Ετικέτες

    1968 αειφορία Αρχιτεκτονική Αυστρομαρξισμός Βαλκανική βιοποικιλότητα Βρετανία Γαλλία Γερμανία Γκράμσι Εκπαίδευση ΕΚΤ Ελεφάντης Ενέργεια Επισφάλεια Ευρωκομμουνισμός ΗΠΑ Ήπειρος Θεοδωράκης Θεσσαλονίκη Ιβάν Κράστεφ Ινστιτούτο Bruegel Ισπανία ιστορία Ιταλία Κέϋνς Κίνα Κινηματογράφος Κλιματική αλλαγή Κοινοτισμός κοινωνική ανισότητα Κορνήλιος Καστοριάδης Κοσμάς Ψυχοπαίδης Κύπρος Λιάκος Α. Λογοτεχνία Μάνεσης Μάξ Βέμπερ Μάρξ Μαρωνίτης Μέσα Ενημέρωσης Μεσόγειος Μεταπολίτευση Μιχ. Παπαγιαννάκης Μουσική Μπερλινγκουέρ Νεοναζισμός Νεοφιλελευθερισμός Νίκος Πουλαντζάς Νίτσε Ο τόπος Οικολογία Π. Κονδύλης Παιδεία Πολωνία Πράσινοι Προσφυγιά Ρήγας Ρίτσος Ρωσία Σεφέρης Σολωμός Σοσιαλδημοκρατία Σχολή Φραγκφούρτης Ταρκόφσκι Τουρκία Τρομοκρατία Τσίπρας Φιλελευθερισμός Φιλοσοφία Χαλκιδική Χρήστος Γιανναράς Χριστιανισμός André Gorz Azra Nuhefendić Balibar Carl Schmitt Christopher Lasch Claus Offe Colin Crouch Ernst Bloch Fischer Franklin Roosevelt Grexit Habermas J. Augstein Jan-Werner Müller Krugman Laclau Le Corbusier Louis Althusser Marc Mazower Matvejević Miroslav Krleža Mudde Niels Kadritzke Stiglitz Streeck T. S. Eliot Ulrich Beck Ulrike Guérot Umberto Eco Wallerstein Walter Benjamin Wolfgang Münchau Žižek Zygmunt Bauman

    Song for the Unification (Zbigniew Preisner -
    Elzbieta Towarnicka - Kr. Kieślowski) - youtube

    Song for the Unification (Zbigniew Preisner - <br>Elzbieta Towarnicka - Kr. Kieślowski) - youtube
    Ἐὰν ταῖς γλώσσαις τῶν ἀνθρώπων λαλῶ καὶ τῶν ἀγγέλων,
    ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, γέγονα χαλκὸς ἠχῶν ἢ κύμβαλον ἀλαλάζον...
    Ἡ ἀγάπη ...πάντα στέγει, πάντα πιστεύει, πάντα ἐλπίζει, πάντα ὑπομένει...
    Νυνὶ δὲ μένει πίστις, ἐλπίς, ἀγάπη, τὰ τρία ταῦτα·
    μείζων δὲ τούτων ἡ ἀγάπη (προς Κορινθ. Α΄ 13)

    Ισραήλ - Παλαιστίνη: Στο τέλος της γης

    Ισραήλ - Παλαιστίνη: Στο τέλος της γης
    Νταβίντ Γκρόσμαν: Το πένθος του πατέρα και της Ιστορίας

    Κουνκούς ή Δίας, ένας λευκός γάτος απο τη Μοσούλη

    Κουνκούς ή Δίας, ένας λευκός γάτος απο τη Μοσούλη
    Μια ιστορία προσφυγιάς, στη Λέσβο και στη Νορβηγία

    Luka Lisjak Gabrijelčič: Χάννα Άρεντ, τα πρώτα χρόνια

    Luka Lisjak Gabrijelčič: Χάννα Άρεντ, τα πρώτα χρόνια
    Hannah Arendt, zgodnja leta (στο Razpotja - Σλοβενικά)

    Αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής

    Αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής
    Erik Stokstad («Science»): New rice variety could feed the planet without warming it

    Μανιτάρια, ένα σύγχρονο ελληνικό θαύμα

    Μανιτάρια, ένα σύγχρονο ελληνικό θαύμα
    Τα μικροκλίματα της Ελλάδας, εξασφαλίζουν μεγάλη βιοποικιλότητα μανιταριών (Βασιλική Χρυσοστομίδου, «Καθημερινή», αναδημοσίευση «Δασαρχείο»)

    Zygmunt Bauman: «Ρευστές ζωές, ρευστός κόσμος, ρευστή αγάπη»

    Zygmunt Bauman: «Ρευστές ζωές, ρευστός κόσμος, ρευστή αγάπη»
    «Είμαι βραχυπρόθεσμα απαισιόδοξος αλλά μακροπρόθεσμα αισιόδοξος»

    Zygmunt Bauman, Krzysztof Pomian, Marcel Gauchet, Michael Kazin

    Zygmunt Bauman, Krzysztof Pomian, Marcel Gauchet, Michael Kazin
    Ο 21ος αιώνας: Ένας κόσμος χωρίς την αριστερά (“Kultura Liberalna” - Πολωνία, αγγλικά)

    Οι φλαμουριές ανθίζουν στο Σεράγεβο

    Οι φλαμουριές ανθίζουν στο Σεράγεβο
    Η λογοτεχνική δημοσιογραφία στα καλύτερά της - Azra Nuhefendić

    K.S. Karol (1924 - 10 Απριλίου 2014), ο δημοσιογράφος - του Μικαέλ Λεβύ

    K.S. Karol (1924 - 10 Απριλίου 2014), ο δημοσιογράφος   - του Μικαέλ Λεβύ
    - «Με ποιανού το μέρος είστε κύριε Κάρολ»; - «Είμαι με τον εαυτό μου»

    Jürgen Habermas

    Jürgen Habermas
    ¨Ολα τα κείμενα από το περιοδικό "Blätter für deutsche und internationale Politik"
    (pdf, Γερμανικά)

    Η Ρεïχανέχ Τζαμπαρί και οι νάρκισσοι

    Η Ρεïχανέχ Τζαμπαρί και οι νάρκισσοι
    Φιλελεύθεροι και «μαρξιστές» νάρκισσοι της «γενιάς του '68» στη Δύση, ποτέ δεν θα καταλάβουν γιατί προτίμησε το μνήμα για να μη παραιτηθεί από την αξιοπρέπειά της. Η αδιαφορία τους είναι φυσικό επακόλουθο της ιδεολογίας και της νοοτροπίας τους

    «Σταθμοί του Σταυρού», μια ταινία του Ντίτριχ Μπρίγκμαν

    «Σταθμοί του Σταυρού», μια ταινία του Ντίτριχ Μπρίγκμαν
    Η Μαρία ανήκει και στους δύο κόσμους, αλλά και σε κανέναν από αυτούς. Οὐ γὰρ ἔχομεν ὧδε μένουσαν πόλιν. Αντεπεξέρχεται όσο καλύτερα μπορεί στις απαιτήσεις των μεν και των δε, χωρίς να διστάζει να στηλώσει το κορμάκι της όταν διακυβεύονται οι αρχές της. Δε θέλει να τη φωτογραφίζουν, να την αναγκάζουν να ακούει ποπ μουσική, να λέει ψέματα, να αφίσταται των αξιών της. Δεν είναι ψόφιο ψάρι· πάει ενάντια στο ρεύμα. Θα θυσιάσει τη ζωή της για να μιλήσει επιτέλους ο τετράχρονος αδερφός της, που αρχίζει να θεωρείται αυτιστικός από ιατρούς και οικογένεια : μόλις ξεψυχήσει, ο αδερφός της αρχίζει να μιλάει - του Ν. Ράπτη

    Ρούντι Ντούτσκε, Ραλφ Ντάρεντορφ (Φράϊμπουργκ, 1968 - H «επί της στέγης του αυτοκινήτου συνομιλία»)

    Ρούντι Ντούτσκε, Ραλφ Ντάρεντορφ (Φράϊμπουργκ, 1968 - H «επί της στέγης του αυτοκινήτου συνομιλία»)
    Ο ήπιος επαναστάτης χωρίς δόγμα με τον φιλελεύθερο υποστηρικτή της κοινωνικής δικαιοσύνης και του Κέϋνς - Υπερβάσεις «φραγμάτων» σε μια εποχή που η Πολιτική γραφόταν με κεφαλαίο «Π»

    The Roosevelt Institute

    The Roosevelt Institute
    Ελεωνόρα και Φραγκλίνος Ρούσβελτ - Πολιτική για καιρούς οικονομικής κρίσης

    Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας

    Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας
    «Χριστούγεννα με τον Κοκκινολαίμη – Το Αηδόνι του Χειμώνα»

    Jean Monnet's Brandy and Europe's Fate

    Jean Monnet's Brandy and Europe's Fate
    Οι οραματισμοί του Ζαν Μονέ για την ενωμένη Ευρώπη και η αντιμετώπιση της κρίσης
    - του Strobe Talbott (The Brookings Essay)

    Georg Trakl (1887-1914) - Ένας οδοιπόρος στον μαύρο άνεμο

    Georg Trakl (1887-1914) - Ένας οδοιπόρος στον μαύρο άνεμο
    Η ποίηση στα σκοτεινότερά της και στα καλύτερά της
    Εισαγωγή, σημειώσεις, σχόλια, μετάφραση: Ιωάννα Αβραμίδου

    Παναγιώτης Ιωακειμίδης: Πολιτική εξουσία και ζώα

    Παναγιώτης Ιωακειμίδης: Πολιτική εξουσία και ζώα
    Ένας ρόλος για τα κατοικίδια στους χώρους της εξουσίας

    Ο εκ των υστέρων αποχαιρετισμός στον Λουκάνικο, κατά κόσμον Θόδωρο
    (πέθανε τον Μάïο του 2014)

    Ο εκ των υστέρων αποχαιρετισμός στον Λουκάνικο, κατά κόσμον Θόδωρο <br>(πέθανε τον Μάïο του 2014)
    Ο σκύλος - σύμβολο μιας σκληρής εποχής, η προσωπικότητα του 2011 (Time)

    Φιλιά εις τα παιδιά

    Φιλιά εις τα παιδιά
    Ένα κομμάτι Θεσσαλονίκης του χθές και του σήμερα

    Street Art Utopia

    Street Art Utopia
    We declare the world as our canvas

    Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας & Ανάπτυξης:
    Γιατί μεγαλώνει διαρκώς η κοινωνική ανισότητα

    Christopher Lasch

    Christopher Lasch
    Ο καταναλωτισμός υπονομεύει τις αξίες της σταθερότητας και της αφοσίωσης, προπαγανδίζει
    την καταστροφή της οικογενειακής ζωής (φωτ. από τον ιστότοπο Eagainst.com)

    Jürgen Habermas - αφιέρωμα στο περιοδικό Esprit, 8/9-2015 (γαλλικά)

    Jürgen Habermas - αφιέρωμα στο περιοδικό Esprit, 8/9-2015 (γαλλικά)
    Ο τελευταίος φιλόσοφος - τι ζητά η φιλοσοφία σ' αυτούς τους δύσκολους καιρούς;

    Ενρίκο Μπερλινγκουέρ

    Ενρίκο Μπερλινγκουέρ
    Hθικολόγος, συντηρητικός, εργατιστής, προπαγανδιστής της λιτότητας;¨Η επικριτής του καταναλωτισμού και της σπατάλης, για μια άλλη πολιτική ηθική, για τον "μικρό" πολίτη;

    Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας

    Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας
    «Χριστούγεννα με τον Κοκκινολαίμη – Το Αηδόνι του Χειμώνα»