Κυριακή, 15 Φεβρουαρίου 2015

Νεο-φιλελευθερισμός και ορντο-φιλελευθερισμός

του Χανς Κούντνανι 
 
από τον προσωπικό του ιστότοπο: Hans Kundnani - Neoliberalism and ordoliberalism (14.2.2015)

Ένα από τα πράγματα που με προβληματίζει επίμονα τα τελευταία χρόνια, είναι η αποσύνδεση ανάμεσα στις συζητήσεις για την κρίση της ευρωζώνης που λαμβάνουν χώρα στις αγγλοσαξονικές χώρες αφενός και στη Γερμανία αφετέρου. Σήμερα, η επικρατούσα άποψη μεταξύ των οικονομολόγων στις αγγλοσαξονικές χώρες είναι γενικά Κεϋνσιανή: βλέπουν ως πρόβλημα τόσο τα πλεονάσματα όσο και τα ελλείμματα και ως εκ τούτου υποστηρίζουν ότι πρέπει να κάνουν προσαρμογές όχι μόνον οι οφειλέτριες χώρες αλλά και οι πιστώτριες. Όμως οι μόνοι Γερμανοί οικονομολόγοι που ακούγονται να διατυπώνουν τέτοια επιχειρήματα, είναι επιστήμονες όπως ο Χάινερ Φλάσμπεκ (Heiner Flassbeck) οι οποίοι θεωρούνται ως τοποθετημένοι στην άκρα αριστερά (ο Flassbeck ήταν ο υφυπουργός στο γερμανικό υπουργείο Οικονομικών κατά τη διάρκεια της βραχύβιας θητείας του Όσκαρ Λαφονταίν, στην πρώτη φάση της κυβέρνησης Σρέντερ. Ο Λαφονταίν στη συνέχεια αποχώρησε από το Γερμανικό Σοσιαλδημοκρατικό κόμμα και έγινε ένας από τους ηγέτες των Linke). Από την άποψη αυτή, φαίνεται ότι οι Γερμανοί είναι τοποθετημένοι στα δεξιά των Αγγλοσαξόνων. 

Αν αυτό είναι αλήθεια, είναι ανεξήγητο και παράδοξο, δεδομένου ότι η γερμανική οικονομική θεωρία του ορντο-φιλελευθερισμού (ordoliberalism) γενικά θεωρείται πως είναι τοποθετημένη στα αριστερά του νεοφιλελευθερισμού και είναι πιο μετριοπαθής από αυτόν. Η θεωρία του ορντο-φιλελευθερισμού συνδέεται με την ιδέα της κοινωνικής οικονομίας της αγοράς (Sozialmarktwirtschaft)  και γενικότερα με το γερμανικό οικονομικό μοντέλο («ο καπιταλισμός του Ρήνου»), το οποίο θεωρείται συχνά ως πιο «κοινωνικό» από την υποτίθεται πιο βάναυση αγγλοσαξονική εκδοχή του καπιταλισμού. Και επίσης, αν υποθέσουμε ότι η αντίδραση της Γερμανίας στην τρέχουσα κρίση βασίζεται γενικά στην ορντο-φιλελευθερισμό (κάτι που δεν είναι απολύτως σαφές, όπως υποστηρίζω σε μια άλλη ανάλυσή μου - Ordoliberalism and Ostpolitik), μερικές φορές φαίνεται να ξεπέφτει στον συνήθη νεοφιλελευθερισμό. Ποια είναι λοιπόν η σχέση μεταξύ νεοφιλελευθερισμού και ορντο-φιλελευθερισμού; Είναι ο ορντο-φιλελευθερισμός μια εναλλακτική λύση απέναντι στο νεοφιλελευθερισμό ή απλά μια εκδοχή του; 
Αυτό που κάνει τη σύγχυση ακόμη μεγαλύτερη, είναι πως ο ίδιος ο ορντο-φιλελευθερισμός αρχικά ήταν γνωστός ως νεοφιλελευθερισμός. Στην πραγματικότητα, ο όρος «νεοφιλελευθερισμός» χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά και μάλιστα με θετικό νόημα, από τον εξόριστο Γερμανό οικονομολόγο Αλεξάντερ Ρίστοβ (Alexander Rüstow) στο Colloque Walter Lippmann, στο Παρίσι το 1938, και αναφερόταν σε μια εναλλακτική λύση στον κλασσικό φιλελευθερισμό, ο οποίος, μετά τη Μεγάλη Οικονομική Κρίση της δεκαετίας του 1930, θεωρήθηκε ότι είχε αποτύχει. Ταυτόχρονα, ο Ρίστοβ απέρριπτε την προγραμματισμένη από το κράτος οικονομία της Ναζιστικής Γερμανίας και της Σοβιετικής Ένωσης. Την ιδέα του αυτή για έναν «τρίτο δρόμο», την είχε πάρει από τη Σχολή του Φράιμπουργκ περί τον Βάλτερ Όικεν (Walter Eucken) - δηλαδή από την ομάδα των οικονομολόγων που αποκαλούμε τώρα ορντο-φιλελεύθερους (ordoliberals). Μόνον πολύ αργότερα, ο όρος «νεοφιλελευθερισμός» χρησιμοποιήθηκε με μια αρνητική έννοια από τους αριστερούς επικριτές της οικονομικής πολιτικής στρατηγού Αουγκούστο Πινοσέτ (Augusto Pinochet) στη Χιλή και στη συνέχεια εφαρμόσθηκε για να χαρακτηρίσει τις οικονομικές πολιτικές που συνδέονται με τη Μάργκαρετ Θάτσερ στο Ηνωμένο Βασίλειο και με τον Ρόναλντ Ρέιγκαν στις Ηνωμένες Πολιτείες, κατά τη δεκαετία του 1980.  
Η σχέση μεταξύ του ορντο-φιλελευθερισμού και του νεοφιλελευθερισμού είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον θέμα, υπό το πρίσμα της κριτικής που ασκείται στην Ευρωπαϊκή Ένωση από Γερμανούς αριστερούς διανοούμενους όπως ο Βόλφγκανγκ Στρέεκ (Wolfgang Streeck). Ο Streeck θεωρεί την ΕΕ ως ένα νεοφιλελεύθερο εγχείρημα - και στην πραγματικότητα, στο βιβλίο του «Αγοράζοντας χρόνο» (Buying Time: The Delayed Crisis of Democratic Capitalism),* περιγράφει το δοκίμιο του Φρίντριχ Χάγιεκ (Friedrich Hayek) «Προϋποθέσεις του Διακρατικού Φεντεραλισμού» (1939, “The Conditions of Interstate Federalism” - περιέχεται στο βιβλίο Individualism and Economic Order - pdf download), ως το «πρότυπο για τη σημερινή Ευρωπαϊκή Ένωση». Δεν είναι σαφές ακριβώς πώς και πότε, κατά τη γνώμη του Στρέεκ, η ΕΕ μετετράπη σε ένα νεο-φιλελεύθερο εγχείρημα. Όμως αυτό που εντυπωσιάζει, όπως ήδη υποστήριξα σε μια κριτική μου του βιβλίου στο Times Literary Supplement, είναι ότι ο Στρέεκ προτείνει πως αυτό που θα μπορούσε να ονομασθεί «νεο-φιλελευθεροποίηση» της ΕΕ καθοδηγείται από τη Γερμανία (και όχι από το Ηνωμένο Βασίλειο, όπως θα ανέμενε κανείς). Ειδικότερα βλέπει τη δημιουργία του ενιαίου νομίσματος και την απάντηση στην κρίση της ευρωζώνης υπό την γερμανική πρωτοκαθεδρία, ως τα κρίσιμα βήματα προς αυτόν τον νεο-φιλελεύθερο μετασχηματισμό της ΕΕ. 
Ο ορντο-φιλελευθερισμός ήταν αρχικά μια θεωρία για το πώς πρέπει να λειτουργεί μια εθνική οικονομία και όχι μια ενιαία νομισματική ζώνη. Αν πράγματι ο ορντο-φιλελευθερισμός καθοδηγεί το πως βλέπει η Γερμανία την Ευρώπη, ίσως πάνω απ' όλα το κάνει με τη σημασία που δίνει στους κανόνες. Όπως το διατύπωσε ο Γιούργκεν Σταρκ (Jürgen Stark, ο οικονομολόγος ο οποίος εκπροσωπούσε τη Γερμανία στο εκτελεστικό συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας μέχρι την παραίτησή του το 2011, όταν διαφώνησε με το πρόγραμμα αγοράς ομολόγωνσε ένα πρόσφατο άρθρο γνώμης στους Financial Times (The historical and cultural differences that divide Europe's union”, 11.2.2015), ο ορντο-φιλελευθερισμός βασίζεται στην ιδέα ότι «οι αγορές χρειάζονται κανόνες που ορίζονται και επιβάλλονται από την κυβέρνηση». Ωστόσο, το πρόβλημα βρίσκεται στο γεγονός ότι η ευρωζώνη είναι κάτι πολύ διαφορετικό από ένα δημοκρατικό έθνος-κράτος, όπου οι κανόνες καθορίζονται από κυβερνήσεις που έχουν εκλεγεί από το λαό και ως εκ τούτου διαθέτουν νομιμοποίηση. Συγκεκριμένα, από τότε που άρχισε η κρίση, η Γερμανία χρησιμοποίησε την εξουσία που είχε ως η μεγαλύτερη πιστώτρια χώρα για να αλλάξει τους κανόνες - για παράδειγμα μέσω της εισαγωγής του ορίου (ή «φρένου») χρέους (Schuldenbremse), που συμπεριλήφθηκε στο Δημοσιονομικό Σύμφωνο του 2011.
Οι Γερμανοί οικονομολόγοι που επηρεάζεται από τον ορντο-φιλελευθερισμό, πιστεύουν ότι μέσα σ' αυτό το πλαίσιο κανόνων, η αγορά θα πρέπει να λειτουργεί ελεύθερα, χωρίς κρατική παρέμβαση. Όπως το διατύπωσε ο Σταρκ στους FT, «τα άτομα θα πρέπει να επωμίζονται τους κινδύνους των δικών τους αποφάσεων». Όταν εφαρμόζεται στην ευρωζώνη αυτή η ιδέα - δηλαδή το «φιλελεύθερο» μέρος του ορντο-φιλελευθερισμού - τότε φαίνεται να αντιμετωπίζει τις χώρες της ευρωζώνης ως το ισοδύναμο των ατόμων μέσα σε μια εθνική οικονομία. Με βάση αυτή την «αρχή της ατομικής ευθύνης», Γερμανοί οικονομολόγοι. όπως ο Σταρκ, αντιτίθενται στην αμοιβαιοποίηση του χρέους και πιστεύουν ότι η αγορά θα πρέπει να αφεθεί ελεύθερη να επιβάλλει την πειθαρχία στις οφειλέτριες χώρες της ευρωζώνης. Είτε έχει είτε δεν έχει νόημα από οικονομική άποψη (προφανώς ο Σταρκ σκέφτεται πως έχει), αυτό μου φαίνεται όχι και τόσο «κοινωνικό» αλλά ασφαλώς marktfundamentalistisch, δηλαδή φονταμενταλισμός της αγοράς. Στο πλαίσιο της ευρωζώνης, ο ορντο-φιλελευθερισμός φαίνεται να είναι όχι απλά μια εκδοχή του νεο-φιλελευθερισμού, αλλά μια μάλλον ακραία εκδοχή του.
O Hans Kundnani με σπουδές φιλοσοφίας (Oxford), δημοσιογραφίας στο Columbia University Graduate School of Journalism (Νέα Υόρκη) και στο Freie Universität Berlin, είναι διευθυντής έρευνας στο European Council on Foreign Relations (ECFR), ένα think tank για θέματα ευρωπαικής πολιτικής. 
Είναι συνεργάτης στο Institute for German Studies (Birmingham University) και επίσης δημοσιογραφεί τακτικά στο Prospect, The Guardian, New Statesman, Times Literary Supplement. Δημοσιεύει επίσης σε άλλες εφημερίδες και περιοδικά, όπως The Observer, Financial Times, The Times, The Wall Street Journal, Die Zeit και Le Monde. 
Βιβλία του: Utopia or Auschwitz: Germany’s 1968 generation and the Holocaust (2009).  The Paradox of German Power (2014)
Think Again: European Decline - Sure, it may seem as if Europe is down and out. But things are far, far better than they look (Mark Leonard, Hans Kundnani στο Foreign Policy) 
 
    
Friedrich Hayek: “The Conditions of Interstate Federalism” - στο βιβλίο Individualism and Economic Order - pdf download
  
Τα βασικά των απόψεων του Βόλφγκανγκ Στρέεκ παρουσιάζονται και σε 3 δοκίμιά του («Τι μπορεί να γίνει τώρα, Ευρώπη; Καπιταλισμός χωρίς δημοκρατία ή δημοκρατία χωρίς καπιταλισμό;», «Στα ερείπια του παλαιού κόσμου. Από τη δημοκρατία στην κοινωνία της αγοράς» και «Από εθνικισμό του Γερμανικού μάρκου στον πατριωτισμό του ευρώ; Μια απάντηση στον Jürgen Habermas»).
Τα δοκίμια αυτά δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό «Blätter für deutsche und internationale Politik» και στη συνέχεια συμπεριλήφθηκαν στο συλλογικό έργο «Η Ευρώπη σε κρίση - Δημοκρατία ή καπιταλισμός;» των εκδόσεων των «Blätter» ως μέρος της ευρύτερης συζήτησης για την κρίση. 


http://www.epikentro.gr/index.php?isbn=9789604585915Τα 3 δοκίμια του Στρέεκ περιλαμβάνονται στον Β' τόμο της ελληνικής έκδοσης του βιβλίου που κυκλοφορεί με επιμέλεια και εισαγωγή (pdf) της Ρούλας Γκόλιου. Ο Β' τόμος περιέχει επίσης τις αντικρούσεις της άποψης Streeck από τους Elmar Altvater, Jürgen Habermas, Claus Offe, μαζί με άλλα κείμενα για την κρίση στην ευρωζώνη των Peter Bofinger, Rudolf Hickel, Stephan Schulmeister, Paul Krugman, Isabell Lorey, Hubert Zimmermann και Karl Georg Zinn.
Στον Α' τόμο της ελληνικής έκδοσης «Η Ευρώπη σε κρίση - Δημοκρατία ή καπιταλισμός;» που κυκλοφορεί, περιέχονται κείμενα και συζητήσεις των Ulrich Beck, Hauke Brunkhorst, Christian Calliess, Henrik Enderlein, Joschka Fischer, Claudio Franzius, Ulrike Guérot, Jürgen Habermas, Oskar Negt, Ulrich Κ. Preuss, Hans-Jürgen Urban.
Στον ιστότοπο Μετά την Κρίση: Γερμανία, η μακρά σκιά του ορντο-φιλελευθερισμού - του Σεμπάστιαν Ντούλιεν και της Ούλρικε Γκερό.


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Printfriendly

ΕΠΙΛΟΓΕΣ:
Αντρέϊ Αρσένιεβιτς Ταρκόφσκι

ΕΠΙΛΟΓΕΣ:<br>Αντρέϊ Αρσένιεβιτς Ταρκόφσκι
Πως η αγάπη επουλώνει τη φθορά του κόσμου

Enrico Berlinguer (1981):

Enrico Berlinguer (1981):
Η ηθική διάσταση στην κρίση της πολιτικής

Danilo Kiš:

Danilo Kiš:
Συμβουλές σε νεαρούς συγγραφείς, και όχι μόνον

Wolfgang Münchau

Wolfgang Münchau
Ο συντάκτης οικονομικών θεμάτων Βόλφγκανγκ Μύνχάου (Der Spiegel - Financial Times)

Predrag Matvejević:

Predrag Matvejević:
Ο Ρωσο-Κροάτης ανιχνευτής και λάτρης του Μεσογειακού κόσμου

Christopher Lasch

Christopher Lasch
Ο Φρανκφουρτιανός από τη Νεμπράσκα: Δικαιοσύνη & ελπίδα απέναντι στην ιδιοτέλεια των ελίτ

Azra Nuhefendić

Azra Nuhefendić
Η δημοσιογράφος με τις πολλές διεθνείς διακρίσεις, γράφει για την οριακή, γειτονική Ευρώπη

Βαλκανική Χερσόνησος, η όμορφη

Βαλκανική Χερσόνησος, η όμορφη
Όριο της Ευρώπης, οριακή Ευρώπη

Μάης του '36, Τάσος Τούσης

Μάης του '36, Τάσος Τούσης
Ο σκληρός Μεσοπόλεμος: η εποχή δοσμένη μέσα από τη ζωή ενός ανθρώπου - συμβόλου

Στον καιρό των τσιγγάνων και της μικρής Μαρίας

Ετικέτες

1968 αειφορία Αρχιτεκτονική Αυστρομαρξισμός Βαλκανική Βαρουφάκης βιοποικιλότητα Βρετανία Γαλλία Γερμανία Γκράμσι Εκπαίδευση ΕΚΤ Ελεφάντης Ενέργεια Επισφάλεια Ευρωκομμουνισμός ΗΠΑ Ήπειρος Θεοδωράκης Θεσσαλονίκη Ινστιτούτο Bruegel Ισπανία ιστορία Ιταλία Κέϋνς Κίνα Κινηματογράφος Κλιματική αλλαγή Κοινοτισμός κοινωνική ανισότητα Κορνήλιος Καστοριάδης Κοσμάς Ψυχοπαίδης Κύπρος Λιάκος Α. Λογοτεχνία Μάνεσης Μάξ Βέμπερ Μάρξ Μαρωνίτης Μέσα Ενημέρωσης Μεσόγειος Μιχ. Παπαγιαννάκης Μουσική Μπερλινγκουέρ Νεοναζισμός Νεοφιλελευθερισμός Νίκος Πουλαντζάς Ο τόπος Οικολογία Π. Κονδύλης Παιδεία Πολωνία Πράσινοι Προσφυγιά Ρήγας Ρίτσος Ρωσία Σεφέρης Σολωμός Σοσιαλδημοκρατία συνδικαλισμός Σχολή Φραγκφούρτης Ταρκόφσκι Τουρκία Τράπεζες Τρομοκρατία Τσίπρας Φιλελευθερισμός Φιλοσοφία Φούσκα ακινήτων Χαλκιδική Χρήστος Γιανναράς Χριστιανισμός André Gorz Azra Nuhefendić Christopher Lasch Claus Offe Colin Crouch Ernst Bloch Ernst-W. Böckenförde Fischer Franklin Roosevelt Grexit Habermas J. Augstein Krugman Laclau Le Corbusier Louis Althusser Marc Mazower Matvejević Mudde Niels Kadritzke Ralf Dahrendorf Stiglitz Streeck T. S. Eliot Ulrich Beck Ulrike Guérot Umberto Eco Wallerstein Walter Benjamin Wolfgang Münchau Žižek Zygmunt Bauman

Song for the Unification (Zbigniew Preisner -
Elzbieta Towarnicka - Kr. Kieślowski) - youtube

Song for the Unification (Zbigniew Preisner - <br>Elzbieta Towarnicka - Kr. Kieślowski) - youtube
Ἐὰν ταῖς γλώσσαις τῶν ἀνθρώπων λαλῶ καὶ τῶν ἀγγέλων,
ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, γέγονα χαλκὸς ἠχῶν ἢ κύμβαλον ἀλαλάζον...
Ἡ ἀγάπη ...πάντα στέγει, πάντα πιστεύει, πάντα ἐλπίζει, πάντα ὑπομένει...
Νυνὶ δὲ μένει πίστις, ἐλπίς, ἀγάπη, τὰ τρία ταῦτα·
μείζων δὲ τούτων ἡ ἀγάπη (προς Κορινθ. Α΄ 13)

Ισραήλ - Παλαιστίνη: Στο τέλος της γης

Ισραήλ - Παλαιστίνη: Στο τέλος της γης
Νταβίντ Γκρόσμαν: Το πένθος του πατέρα και της Ιστορίας

Κουνκούς ή Δίας, ένας λευκός γάτος απο τη Μοσούλη

Κουνκούς ή Δίας, ένας λευκός γάτος απο τη Μοσούλη
Μια ιστορία προσφυγιάς, στη Λέσβο και στη Νορβηγία

Αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής

Αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής
Erik Stokstad («Science»): New rice variety could feed the planet without warming it

Μανιτάρια, ένα σύγχρονο ελληνικό θαύμα

Μανιτάρια, ένα σύγχρονο ελληνικό θαύμα
Τα μικροκλίματα της Ελλάδας, εξασφαλίζουν μεγάλη βιοποικιλότητα μανιταριών (Βασιλική Χρυσοστομίδου, «Καθημερινή», αναδημοσίευση «Δασαρχείο»)

Zygmunt Bauman: «Ρευστές ζωές, ρευστός κόσμος, ρευστή αγάπη»

Zygmunt Bauman: «Ρευστές ζωές, ρευστός κόσμος, ρευστή αγάπη»
«Είμαι βραχυπρόθεσμα απαισιόδοξος αλλά μακροπρόθεσμα αισιόδοξος»

Zygmunt Bauman, Krzysztof Pomian, Marcel Gauchet, Michael Kazin

Zygmunt Bauman, Krzysztof Pomian, Marcel Gauchet, Michael Kazin
Ο 21ος αιώνας: Ένας κόσμος χωρίς την αριστερά (“Kultura Liberalna” - Πολωνία, αγγλικά)

Οι φλαμουριές ανθίζουν στο Σεράγεβο

Οι φλαμουριές ανθίζουν στο Σεράγεβο
Η λογοτεχνική δημοσιογραφία στα καλύτερά της - Azra Nuhefendić

K.S. Karol (1924 - 10 Απριλίου 2014), ο δημοσιογράφος - του Μικαέλ Λεβύ

K.S. Karol (1924 - 10 Απριλίου 2014), ο δημοσιογράφος   - του Μικαέλ Λεβύ
- «Με ποιανού το μέρος είστε κύριε Κάρολ»; - «Είμαι με τον εαυτό μου»

Jürgen Habermas

Jürgen Habermas
¨Ολα τα κείμενα από το περιοδικό "Blätter für deutsche und internationale Politik"
(pdf, Γερμανικά)

Η Ρεïχανέχ Τζαμπαρί και οι νάρκισσοι

Η Ρεïχανέχ Τζαμπαρί και οι νάρκισσοι
Φιλελεύθεροι και «μαρξιστές» νάρκισσοι της «γενιάς του '68» στη Δύση, ποτέ δεν θα καταλάβουν γιατί προτίμησε το μνήμα για να μη παραιτηθεί από την αξιοπρέπειά της. Η αδιαφορία τους είναι φυσικό επακόλουθο της ιδεολογίας και της νοοτροπίας τους

«Σταθμοί του Σταυρού», μια ταινία του Ντίτριχ Μπρίγκμαν

«Σταθμοί του Σταυρού», μια ταινία του Ντίτριχ Μπρίγκμαν
Η Μαρία ανήκει και στους δύο κόσμους, αλλά και σε κανέναν από αυτούς. Οὐ γὰρ ἔχομεν ὧδε μένουσαν πόλιν. Αντεπεξέρχεται όσο καλύτερα μπορεί στις απαιτήσεις των μεν και των δε, χωρίς να διστάζει να στηλώσει το κορμάκι της όταν διακυβεύονται οι αρχές της. Δε θέλει να τη φωτογραφίζουν, να την αναγκάζουν να ακούει ποπ μουσική, να λέει ψέματα, να αφίσταται των αξιών της. Δεν είναι ψόφιο ψάρι· πάει ενάντια στο ρεύμα. Θα θυσιάσει τη ζωή της για να μιλήσει επιτέλους ο τετράχρονος αδερφός της, που αρχίζει να θεωρείται αυτιστικός από ιατρούς και οικογένεια : μόλις ξεψυχήσει, ο αδερφός της αρχίζει να μιλάει - του Ν. Ράπτη

Ρούντι Ντούτσκε, Ραλφ Ντάρεντορφ (Φράϊμπουργκ, 1968 - H «επί της στέγης του αυτοκινήτου συνομιλία»)

Ρούντι Ντούτσκε, Ραλφ Ντάρεντορφ (Φράϊμπουργκ, 1968 - H «επί της στέγης του αυτοκινήτου συνομιλία»)
Ο ήπιος επαναστάτης χωρίς δόγμα με τον φιλελεύθερο υποστηρικτή της κοινωνικής δικαιοσύνης και του Κέϋνς - Υπερβάσεις «φραγμάτων» σε μια εποχή που η Πολιτική γραφόταν με κεφαλαίο «Π»

The Roosevelt Institute

The Roosevelt Institute
Ελεωνόρα και Φραγκλίνος Ρούσβελτ - Πολιτική για καιρούς οικονομικής κρίσης

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας
«Χριστούγεννα με τον Κοκκινολαίμη – Το Αηδόνι του Χειμώνα»

Jean Monnet's Brandy and Europe's Fate

Jean Monnet's Brandy and Europe's Fate
Οι οραματισμοί του Ζαν Μονέ για την ενωμένη Ευρώπη και η αντιμετώπιση της κρίσης
- του Strobe Talbott (The Brookings Essay)

Georg Trakl (1887-1914) - Ένας οδοιπόρος στον μαύρο άνεμο

Georg Trakl (1887-1914) - Ένας οδοιπόρος στον μαύρο άνεμο
Η ποίηση στα σκοτεινότερά της και στα καλύτερά της
Εισαγωγή, σημειώσεις, σχόλια, μετάφραση: Ιωάννα Αβραμίδου

Παναγιώτης Ιωακειμίδης: Πολιτική εξουσία και ζώα

Παναγιώτης Ιωακειμίδης: Πολιτική εξουσία και ζώα
Ένας ρόλος για τα κατοικίδια στους χώρους της εξουσίας

Ο εκ των υστέρων αποχαιρετισμός στον Λουκάνικο, κατά κόσμον Θόδωρο
(πέθανε τον Μάïο του 2014)

Ο εκ των υστέρων αποχαιρετισμός στον Λουκάνικο, κατά κόσμον Θόδωρο <br>(πέθανε τον Μάïο του 2014)
Ο σκύλος - σύμβολο μιας σκληρής εποχής, η προσωπικότητα του 2011 (Time)

Φιλιά εις τα παιδιά

Φιλιά εις τα παιδιά
Ένα κομμάτι Θεσσαλονίκης του χθές και του σήμερα

Street Art Utopia

Street Art Utopia
We declare the world as our canvas

Christopher Lasch

Christopher Lasch
Ο καταναλωτισμός υπονομεύει τις αξίες της σταθερότητας και της αφοσίωσης, προπαγανδίζει
την καταστροφή της οικογενειακής ζωής (φωτ. από τον ιστότοπο Eagainst.com)

Jürgen Habermas - αφιέρωμα στο περιοδικό Esprit, 8/9-2015 (γαλλικά)

Jürgen Habermas - αφιέρωμα στο περιοδικό Esprit, 8/9-2015 (γαλλικά)
Ο τελευταίος φιλόσοφος - τι ζητά η φιλοσοφία σ' αυτούς τους δύσκολους καιρούς;

Ενρίκο Μπερλινγκουέρ

Ενρίκο Μπερλινγκουέρ
Hθικολόγος, συντηρητικός, εργατιστής, προπαγανδιστής της λιτότητας;¨Η επικριτής του καταναλωτισμού και της σπατάλης, για μια άλλη πολιτική ηθική, για τον "μικρό" πολίτη;

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας
«Χριστούγεννα με τον Κοκκινολαίμη – Το Αηδόνι του Χειμώνα»