Πέμπτη, 14 Ιουλίου 2016

Ιμμάνιουελ Βαλλερστάιν: Brexit, σύμπτωμα αναταραχής· χαοτικό και απρόβλεπτο παγκόσμιο σύστημα

Απόσπασμα από άρθρο στον προσωπικό ιστότοπο του © Immanuel Wallerstein : Brexit: Symptom, Not Cause, of Turmoil, 1.7.2016

[...] Ποια θέματα ορίζουν το βασικό υπόβαθρο της συζήτησης και της διαμάχης [στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ]; Τέσσερα είναι τα κυριότερα: Η λαϊκή οργή εναντίον του λεγόμενου Κατεστημένου και των κομμάτων του. Η γεωπολιτική υποχώρηση των Ηνωμένων Πολιτειών. Οι πολιτικές της λιτότητας. Τέλος, οι πολιτικές της ταυτότητας. Όλα αυτά συνέβαλαν στην αναταραχή. Αλλά όλα αυτά έχουν μια μακρά ιστορία που είναι κατά πολύ παλαιότερη του δημοψηφίσματος για την Brexit. Η σειρά προτεραιότητας των τεσσάρων αυτών θεμάτων είναι διαφορετική για καθέναν από τους πολλαπλούς δρώντες παράγοντες, ένας από τους οποίους είναι οι Βρετανοί που ψήφισαν υπέρ της αποχώρησης από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η λαϊκή οργή εναντίον του Κατεστημένου αποτελεί δύναμη ισχυρή. Ξεσπάει συχνά όταν υπάρχει αβεβαιότητα στις οικονομικές συνθήκες, όπως ασφαλώς συμβαίνει σήμερα. Αν αυτό εμφανίζεται τώρα ως ισχυρότερο κίνητρο σε σύγκριση με το παρελθόν, αυτό πιθανώς συμβαίνει επειδή η οικονομική αβεβαιότητα είναι πολύ μεγαλύτερη σε σύγκριση με το παρελθόν.
© Lazarides: Ludo, The Chaos Theory
Θα πρέπει όμως να σημειωθεί ότι τα κινήματα εναντίον του Κατεστημένου δεν ενισχύονται παντού και η άνοδός τους δεν είναι κάτι το σταθερό. Μερικές φορές επικρατούν, αλλά εξίσου συχνά δεν τα καταφέρνουν. Ως επιτυχίες τους μπορούμε να επισημάνουμε την Brexit, το κατόρθωμα του Ντόναλντ Τραμπ να επιβληθεί de facto ως προεδρικός υποψήφιος του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος στις Ηνωμένες Πολιτείες, την άνοδο του ΣΥΡΙΖΑ ο οποίος κατάφερε να γίνει το κυβερνών κόμμα στην Ελλάδα και την εκλογή του Rodrigo Duterte ως Προέδρου των Φιλιππίνων. Από την άλλη πλευρά, παρατηρούμε την πρόσφατη εκλογική ήττα του Podemos στην Ισπανία ή ακόμη και ενδείξεις μιας μεταμέλειας των ψηφοφόρων στη Μεγάλη Βρετανία ήδη από τώρα. Η διάρκεια ζωής αυτών των κινημάτων φαίνεται να είναι σχετικά σύντομη. Έτσι, παρόλο που είναι σήμερα ισχυρότερα σε σύγκριση με το παρελθόν, δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι τέτοια κινήματα αποτελούν ένα κύμα με μέλλον.Οι γεωπολιτικές συνέπειες της Brexit είναι ίσως πιο σημαντικές. Η απόσυρση της Μεγάλης Βρετανίας από την ΕΕ επιφέρει ένα ακόμη πλήγμα στην ικανότητα των Ηνωμένων Πολιτειών να διατηρούν την κυριαρχία τους στο παγκόσμιο σύστημα. Η Μεγάλη Βρετανία, με πολλούς τρόπους, υπήρξε η απαραίτητη γεωπολιτική σύμμαχος (ή και «πράκτορας»;) των Ηνωμένων Πολιτειών στην Ευρώπη, στο ΝΑΤΟ, στη Μέση Ανατολή, καθώς και έναντι της Ρωσίας. Δεν υπάρχει υποκατάστατο. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο ο Πρόεδρος Ομπάμα υποστήριξε έντονα και δημόσια την ψήφο υπέρ της παραμονής της Μεγάλης Βρετανίας στην ΕΕ και, μετά το δημοψήφισμα, προσπάθησε να πείσει τη Μεγάλη Βρετανία να παραμείνει μια στενή σύμμαχος της Ένωσης. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο ο Χένρι Κίσινγκερ, σε ένα κύριο άρθρο της Wall Street Journal (28 Ιουνίου 1016) κάλεσε τις Ηνωμένες Πολιτείες να επιδιώξουν «τη μετατροπή της οπισθοδρόμησης (δηλαδή της αναταραχής λόγω Brexit) σε ευκαιρία». Πώς; Ενισχύοντας την «ειδική σχέση» των ΗΠΑ με τη Μεγάλη Βρετανία και επαναπροσδιορίζοντας το ρόλο των Ηνωμένων Πολιτειών προς «ένα νέο είδος [παγκόσμιας] ηγεσίας, με τη μετάβαση από την κυριαρχία στην πειθώ». Ο Κίσινγκερ είναι σαφώς ανήσυχος. Αυτά που λέει, ακούγονται σαν να σφυρίζει μέσα στο μαύρο σκοτάδι για να ενισχύσει το δικό του θάρρος. 
Τις πολιτικές της λιτότητας προφανώς δεν τις θέλει κανείς, εκτός από τους υπερ-πλούσιους, οι οποίοι είναι οι μόνοι που επωφελούνται από αυτές. Ο φόβος της ακόμη πιο έντονης λιτότητας, η οποία είχε εξαγγελθεί από τη βρετανική κυβέρνηση, σίγουρα συνέβαλε σημαντικά στην μετακίνηση ψηφοφόρων υπέρ της Brexit. Οι προπαγανδιστές της Brexit την παρουσίασαν ως έναν τρόπο για να μειωθεί η λιτότητα και για να εξασφαλισθεί ένα καλύτερο μέλλον για τη μεγάλη πλειοψηφία του πληθυσμού. Οι πολιτικές της λιτότητας είναι ένα άλλο ζήτημα παγκόσμιας εμβέλειας σήμερα - τόσο ως πρακτική που εφαρμόζεται παντού, όσο και ως γενεσιουργός αιτία φόβου και οργής. Ως προς το ζήτημα αυτό, τίποτε το ιδιαίτερο δεν υπάρχει στην κατάσταση της Βρετανίας. Εκεί, όπως παντού στη Δύση, το μέσο εισόδημα μειώνεται διαρκώς εδώ και ένα τέταρτο του αιώνα ή και περισσότερο.
Η οικονομική αναστάτωση και οι φόβοι που προκαλεί έχουν ως αποτέλεσμα να αναδεικνύονται παντού στο προσκήνιο οι πολιτικές της ταυτότητας: «η Βρετανία στους Βρετανούς» (στην πραγματικότητα στους Άγγλους), «η Ρωσία στους Ρώσους», «η Νότια Αφρική στους Νοτιοαφρικανούς» και φυσικά, «η Αμερική (του Donald Trump) στους Αμερικανούς». Αυτό είναι η βάση της απαίτησης για τον έλεγχο ή και την εξάλειψη της μετανάστευσης. Ως φόβητρο, δεν υπάρχει τίποτα πιο εύχρηστο και κατάλληλο για χειρισμό από τη μετανάστευση. Αλλά οι πολιτικές της ταυτότητας επιδέχονται πολλαπλές χρήσεις. Δεν είναι απαραίτητο να επικεντρώνονται στο πεδίο της μετανάστευσης. Μπορούν να επικεντρωθούν και στην απόσχιση - π.χ. στη Σκωτία, στην Καταλονία, στην επαρχία Τσιάπας του Μεξικού. Ο κατάλογος είναι μακρύς. 
Τι να συμπεράνουμε από όλα αυτά τα ρεύματα και τα αντίρροπά τους; Η Brexit είναι σημαντική ως σύμπτωμα της αναταραχής, αλλά δεν είναι η ίδια αιτία αναταραχής. Η αναταραχή αυτή είναι μέρος μιας διαρθρωτικής κρίσης χαοτικού τύπου στο σύγχρονο παγκόσμιο σύστημα, συνεπώς είναι αδύνατο να προβλέψουμε τους πολλούς τρόπους με τους οποίους μπορεί να εξελιχθεί στα επόμενα λίγα χρόνια αυτό το παγκόσμιο σενάριο. Η βραχυπρόθεσμη εξέλιξη είναι πολύ ασταθής. Δεν δίνουμε αρκετή προσοχή και σημασία στη μεσοπρόθεσμη εξέλιξη, όμως αυτή θα κρίνει και σ' αυτήν θα «ληφθεί η απόφαση» για το ποιό θα είναι το διάδοχο παγκόσμιο σύστημα (ή τα συστήματα) μακροπρόθεσμα. Και αυτή η «απόφαση» για το μακροπρόθεσμο, εξακολουθεί να εξαρτάται από το τι κάνουμε στους μεσοπρόθεσμους αγώνες.
Ο Immanuel Wallerstein δίδαξε κοινωνιολογία στα Πανεπιστήμια McGill και Binghamton (SUNY). Επικεφαλής στο Fernand Braudel Center for the Study of Economies, Historical Systems and Civilizations μέχρι το 2005. Διετέλεσε Directeur d' études associé στην École des Hautes Études en Sciences Sociales στο Παρίσι, πρόεδρος της International Sociological Association και της Gulbenkian Commission on the Restructuring of the Social Sciences, για μια νέα κατεύθυνση της κοινωνικής επιστημονικής έρευνας τα επόμενα 50 χρόνια. Senior Research Scholar στο τμήμα Κοινωνιολογίας - Πανεπιστήμιο Yale. Το 2003 έλαβε το βραβείο Career of Distinguished Scholarship Award από την American Sociological Association. Συνεχίζοντας, μεταξύ των άλλων, την ιστορική και κοινωνιολογική παράδοση που ξεκίνησε από το έργο του Fernand Braudel, στρέφει πάντα τη μεθοδολογική του προσέγγιση στη μακρά διάρκεια του χρόνου και στην ευρύτητα του γεωγραφικού και γεωοικονομικού συνόλου.
     
  
Άρθρα του Ιμμάνιουελ Βαλλερστάιν στον ιστότοπο Μετά την κρίση:
  
     

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Printfriendly

ΕΠΙΛΟΓΕΣ:
Αντρέϊ Αρσένιεβιτς Ταρκόφσκι

ΕΠΙΛΟΓΕΣ:<br>Αντρέϊ Αρσένιεβιτς Ταρκόφσκι
Πως η αγάπη επουλώνει τη φθορά του κόσμου

Enrico Berlinguer (1981):

Enrico Berlinguer (1981):
Η ηθική διάσταση στην κρίση της πολιτικής

Danilo Kiš:

Danilo Kiš:
Συμβουλές σε νεαρούς συγγραφείς, και όχι μόνον

Wolfgang Münchau

Wolfgang Münchau
Ο συντάκτης οικονομικών θεμάτων Βόλφγκανγκ Μύνχάου (Der Spiegel - Financial Times)

Predrag Matvejević:

Predrag Matvejević:
Ο Ρωσο-Κροάτης ανιχνευτής και λάτρης του Μεσογειακού κόσμου

Christopher Lasch

Christopher Lasch
Ο Φρανκφουρτιανός από τη Νεμπράσκα: Δικαιοσύνη & ελπίδα απέναντι στην ιδιοτέλεια των ελίτ

Azra Nuhefendić

Azra Nuhefendić
Η δημοσιογράφος με τις πολλές διεθνείς διακρίσεις, γράφει για την οριακή, γειτονική Ευρώπη

Βαλκανική Χερσόνησος, η όμορφη

Βαλκανική Χερσόνησος, η όμορφη
Όριο της Ευρώπης, οριακή Ευρώπη

Μάης του '36, Τάσος Τούσης

Μάης του '36, Τάσος Τούσης
Ο σκληρός Μεσοπόλεμος: η εποχή δοσμένη μέσα από τη ζωή ενός ανθρώπου - συμβόλου

Στον καιρό των τσιγγάνων και της μικρής Μαρίας

Ετικέτες

1968 αειφορία Αρχιτεκτονική Αυστρομαρξισμός Βαλκανική Βαρουφάκης βιοποικιλότητα Βρετανία Γαλλία Γερμανία Γκράμσι Εκπαίδευση ΕΚΤ Ελεφάντης Ενέργεια Επισφάλεια Ευρωκομμουνισμός ΗΠΑ Ήπειρος Θεοδωράκης Θεσσαλονίκη Ιβάν Κράστεφ Ινστιτούτο Bruegel Ισπανία ιστορία Ιταλία Κέϋνς Κίνα Κινηματογράφος Κλιματική αλλαγή Κοινοτισμός κοινωνική ανισότητα Κορνήλιος Καστοριάδης Κοσμάς Ψυχοπαίδης Κύπρος Λιάκος Α. Λογοτεχνία Μάνεσης Μάξ Βέμπερ Μάρξ Μαρωνίτης Μέσα Ενημέρωσης Μεσόγειος Μιχ. Παπαγιαννάκης Μουσική Μπερλινγκουέρ Νεοναζισμός Νεοφιλελευθερισμός Νίκος Πουλαντζάς Ο τόπος Οικολογία Π. Κονδύλης Παιδεία Πολωνία Πράσινοι Προσφυγιά Ρήγας Ρίτσος Ρωσία Σεφέρης Σολωμός Σοσιαλδημοκρατία συνδικαλισμός Σχολή Φραγκφούρτης Ταρκόφσκι Τουρκία Τράπεζες Τρομοκρατία Τσίπρας Φιλελευθερισμός Φιλοσοφία Φούσκα ακινήτων Χαλκιδική Χρήστος Γιανναράς Χριστιανισμός André Gorz Azra Nuhefendić Christopher Lasch Claus Offe Colin Crouch Ernst Bloch Ernst-W. Böckenförde Fischer Franklin Roosevelt Grexit Habermas J. Augstein Krugman Laclau Le Corbusier Louis Althusser Marc Mazower Matvejević Mudde Niels Kadritzke Ralf Dahrendorf Stiglitz Streeck T. S. Eliot Ulrich Beck Ulrike Guérot Umberto Eco Wallerstein Walter Benjamin Wolfgang Münchau Žižek Zygmunt Bauman

Song for the Unification (Zbigniew Preisner -
Elzbieta Towarnicka - Kr. Kieślowski) - youtube

Song for the Unification (Zbigniew Preisner - <br>Elzbieta Towarnicka - Kr. Kieślowski) - youtube
Ἐὰν ταῖς γλώσσαις τῶν ἀνθρώπων λαλῶ καὶ τῶν ἀγγέλων,
ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, γέγονα χαλκὸς ἠχῶν ἢ κύμβαλον ἀλαλάζον...
Ἡ ἀγάπη ...πάντα στέγει, πάντα πιστεύει, πάντα ἐλπίζει, πάντα ὑπομένει...
Νυνὶ δὲ μένει πίστις, ἐλπίς, ἀγάπη, τὰ τρία ταῦτα·
μείζων δὲ τούτων ἡ ἀγάπη (προς Κορινθ. Α΄ 13)

Ισραήλ - Παλαιστίνη: Στο τέλος της γης

Ισραήλ - Παλαιστίνη: Στο τέλος της γης
Νταβίντ Γκρόσμαν: Το πένθος του πατέρα και της Ιστορίας

Κουνκούς ή Δίας, ένας λευκός γάτος απο τη Μοσούλη

Κουνκούς ή Δίας, ένας λευκός γάτος απο τη Μοσούλη
Μια ιστορία προσφυγιάς, στη Λέσβο και στη Νορβηγία

Luka Lisjak Gabrijelčič: Χάννα Άρεντ, τα πρώτα χρόνια

Luka Lisjak Gabrijelčič: Χάννα Άρεντ, τα πρώτα χρόνια
Hannah Arendt, zgodnja leta (στο Razpotja - Σλοβενικά)

Αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής

Αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής
Erik Stokstad («Science»): New rice variety could feed the planet without warming it

Μανιτάρια, ένα σύγχρονο ελληνικό θαύμα

Μανιτάρια, ένα σύγχρονο ελληνικό θαύμα
Τα μικροκλίματα της Ελλάδας, εξασφαλίζουν μεγάλη βιοποικιλότητα μανιταριών (Βασιλική Χρυσοστομίδου, «Καθημερινή», αναδημοσίευση «Δασαρχείο»)

Zygmunt Bauman: «Ρευστές ζωές, ρευστός κόσμος, ρευστή αγάπη»

Zygmunt Bauman: «Ρευστές ζωές, ρευστός κόσμος, ρευστή αγάπη»
«Είμαι βραχυπρόθεσμα απαισιόδοξος αλλά μακροπρόθεσμα αισιόδοξος»

Zygmunt Bauman, Krzysztof Pomian, Marcel Gauchet, Michael Kazin

Zygmunt Bauman, Krzysztof Pomian, Marcel Gauchet, Michael Kazin
Ο 21ος αιώνας: Ένας κόσμος χωρίς την αριστερά (“Kultura Liberalna” - Πολωνία, αγγλικά)

Οι φλαμουριές ανθίζουν στο Σεράγεβο

Οι φλαμουριές ανθίζουν στο Σεράγεβο
Η λογοτεχνική δημοσιογραφία στα καλύτερά της - Azra Nuhefendić

K.S. Karol (1924 - 10 Απριλίου 2014), ο δημοσιογράφος - του Μικαέλ Λεβύ

K.S. Karol (1924 - 10 Απριλίου 2014), ο δημοσιογράφος   - του Μικαέλ Λεβύ
- «Με ποιανού το μέρος είστε κύριε Κάρολ»; - «Είμαι με τον εαυτό μου»

Jürgen Habermas

Jürgen Habermas
¨Ολα τα κείμενα από το περιοδικό "Blätter für deutsche und internationale Politik"
(pdf, Γερμανικά)

Η Ρεïχανέχ Τζαμπαρί και οι νάρκισσοι

Η Ρεïχανέχ Τζαμπαρί και οι νάρκισσοι
Φιλελεύθεροι και «μαρξιστές» νάρκισσοι της «γενιάς του '68» στη Δύση, ποτέ δεν θα καταλάβουν γιατί προτίμησε το μνήμα για να μη παραιτηθεί από την αξιοπρέπειά της. Η αδιαφορία τους είναι φυσικό επακόλουθο της ιδεολογίας και της νοοτροπίας τους

«Σταθμοί του Σταυρού», μια ταινία του Ντίτριχ Μπρίγκμαν

«Σταθμοί του Σταυρού», μια ταινία του Ντίτριχ Μπρίγκμαν
Η Μαρία ανήκει και στους δύο κόσμους, αλλά και σε κανέναν από αυτούς. Οὐ γὰρ ἔχομεν ὧδε μένουσαν πόλιν. Αντεπεξέρχεται όσο καλύτερα μπορεί στις απαιτήσεις των μεν και των δε, χωρίς να διστάζει να στηλώσει το κορμάκι της όταν διακυβεύονται οι αρχές της. Δε θέλει να τη φωτογραφίζουν, να την αναγκάζουν να ακούει ποπ μουσική, να λέει ψέματα, να αφίσταται των αξιών της. Δεν είναι ψόφιο ψάρι· πάει ενάντια στο ρεύμα. Θα θυσιάσει τη ζωή της για να μιλήσει επιτέλους ο τετράχρονος αδερφός της, που αρχίζει να θεωρείται αυτιστικός από ιατρούς και οικογένεια : μόλις ξεψυχήσει, ο αδερφός της αρχίζει να μιλάει - του Ν. Ράπτη

Ρούντι Ντούτσκε, Ραλφ Ντάρεντορφ (Φράϊμπουργκ, 1968 - H «επί της στέγης του αυτοκινήτου συνομιλία»)

Ρούντι Ντούτσκε, Ραλφ Ντάρεντορφ (Φράϊμπουργκ, 1968 - H «επί της στέγης του αυτοκινήτου συνομιλία»)
Ο ήπιος επαναστάτης χωρίς δόγμα με τον φιλελεύθερο υποστηρικτή της κοινωνικής δικαιοσύνης και του Κέϋνς - Υπερβάσεις «φραγμάτων» σε μια εποχή που η Πολιτική γραφόταν με κεφαλαίο «Π»

The Roosevelt Institute

The Roosevelt Institute
Ελεωνόρα και Φραγκλίνος Ρούσβελτ - Πολιτική για καιρούς οικονομικής κρίσης

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας
«Χριστούγεννα με τον Κοκκινολαίμη – Το Αηδόνι του Χειμώνα»

Jean Monnet's Brandy and Europe's Fate

Jean Monnet's Brandy and Europe's Fate
Οι οραματισμοί του Ζαν Μονέ για την ενωμένη Ευρώπη και η αντιμετώπιση της κρίσης
- του Strobe Talbott (The Brookings Essay)

Georg Trakl (1887-1914) - Ένας οδοιπόρος στον μαύρο άνεμο

Georg Trakl (1887-1914) - Ένας οδοιπόρος στον μαύρο άνεμο
Η ποίηση στα σκοτεινότερά της και στα καλύτερά της
Εισαγωγή, σημειώσεις, σχόλια, μετάφραση: Ιωάννα Αβραμίδου

Παναγιώτης Ιωακειμίδης: Πολιτική εξουσία και ζώα

Παναγιώτης Ιωακειμίδης: Πολιτική εξουσία και ζώα
Ένας ρόλος για τα κατοικίδια στους χώρους της εξουσίας

Ο εκ των υστέρων αποχαιρετισμός στον Λουκάνικο, κατά κόσμον Θόδωρο
(πέθανε τον Μάïο του 2014)

Ο εκ των υστέρων αποχαιρετισμός στον Λουκάνικο, κατά κόσμον Θόδωρο <br>(πέθανε τον Μάïο του 2014)
Ο σκύλος - σύμβολο μιας σκληρής εποχής, η προσωπικότητα του 2011 (Time)

Φιλιά εις τα παιδιά

Φιλιά εις τα παιδιά
Ένα κομμάτι Θεσσαλονίκης του χθές και του σήμερα

Street Art Utopia

Street Art Utopia
We declare the world as our canvas

Christopher Lasch

Christopher Lasch
Ο καταναλωτισμός υπονομεύει τις αξίες της σταθερότητας και της αφοσίωσης, προπαγανδίζει
την καταστροφή της οικογενειακής ζωής (φωτ. από τον ιστότοπο Eagainst.com)

Jürgen Habermas - αφιέρωμα στο περιοδικό Esprit, 8/9-2015 (γαλλικά)

Jürgen Habermas - αφιέρωμα στο περιοδικό Esprit, 8/9-2015 (γαλλικά)
Ο τελευταίος φιλόσοφος - τι ζητά η φιλοσοφία σ' αυτούς τους δύσκολους καιρούς;

Ενρίκο Μπερλινγκουέρ

Ενρίκο Μπερλινγκουέρ
Hθικολόγος, συντηρητικός, εργατιστής, προπαγανδιστής της λιτότητας;¨Η επικριτής του καταναλωτισμού και της σπατάλης, για μια άλλη πολιτική ηθική, για τον "μικρό" πολίτη;

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας
«Χριστούγεννα με τον Κοκκινολαίμη – Το Αηδόνι του Χειμώνα»