Ιμμάνιουελ Βαλλερστάιν: Mακροχρόνια διαρθρωτική οικονομική στασιμότητα ή συμβαίνει κάτι χειρότερο;

© Immanuel Wallerstein (από τον προσωπικό του επίσημο ιστότοπο): Secular Stagnation, or is it worse?, 15.9.2016

Η παγίδευση της πραγματικής οικονομίας σε πολύ χαμηλούς ρυθμούς μετά το σκάσιμο της φούσκας στις αναπτυγμένες χώρες της Δύσης (στο σύνολο της Ευρώπης και στη Βόρεια Αμερική) το 2008, η πιο μακροχρόνια στασιμότητα στην παραδοσιακά αναπτυγμένη μεγάλη χώρα της Ανατολής, την Ιαπωνία, η διαρκής αστάθεια του τερατωδώς διογκωμένου χρηματοπιστωτικού τομέα και κυρίως, το άν και πως είναι εφικτή η αναζωογόνηση της ανάπτυξης στη Δύση, διαιρούν τα πνεύματα. Πολλοί μετα- και νεο-Κεϋνσιανοί οικονομολόγοι πιστεύουν ότι δυνατότητες ανάκαμψης υπάρχουν, αρκεί να στραφούν οι Δυτικές κυβερνήσεις και οι κεντρικές τράπεζες σε Κεϋνσιανές μεθόδους διαχείρισης της ζήτησης, με ισχυρότερο όπλο τα προγράμματα δημόσιων επενδύσεων, κυρίως σε έργα υποδομής ή και στη στροφή προς την πράσινη ενέργεια.

Ο Ιμμάνιουελ Βαλλερστάιν, εξέχων Αμερικανός συνεχιστής της Σχολής του Φερνάν Μπρωντέλ και των Annales, ο οποίος επικεντρώνεται στα φαινόμενα της μακράς και μέσης διάρκειας της ιστορίας και τα μελετά με χρήση αντίστοιχων μαθηματικών μοντέλων συστημικής ανάλυσης (και «Χαοτικής» συμπεριφοράς), ανήκει σε αυτούς που έχουν διαφορετική γνώμη. Ως ιστορικός - και όχι ως οικονομολόγος - δεν βλέπει τα φαινόμενα που συμβαίνουν τώρα ως απλή «κυκλική κρίση» του καπιταλιστικού συστήματος (π.χ. σαν την Παγκόσμια Κρίση του 1929), από αυτές που στην ιστορία του ξεπεράστηκαν μέσω «δημιουργικής καταστροφής» κεφαλαίων και τεχνολογικών καινοτομιών. Αντίθετα, τα ερμηνεύει ως προμηνύματα ανεπανόρθωτης «εξάντλησης» του συστήματος.
Είναι ενδιαφέρον ότι τα συμπεράσματά του, άν και τα αποδέχεται μόνον μικρή μειοψηφία αναλυτών, συγκλίνουν με απόψεις άλλων μελετητών, οι οποίοι εργάζονται με διαφορετικά εργαλεία, όπως είναι π.χ. ο προερχόμενος από τη γερμανική Σοσιαλδημοκρατία κοινωνιολόγος Βόλφγκανγκ Στρέεκ (Wolfgang Streeck), πρώην διευθυντής του Ινστιτούτου Max Planck της Κολωνίας (βλ. το βιβλίο του How Will Capitalism End? Essays on a Failing System). 
Ενδιαφέρον είναι επίσης, ότι ο Βαλλερστάιν, όπως όλοι οι αναλυτές που χρησιμοποιούν και «μαθηματικά του Χάους» στα μοντέλα τους, αλλά και ο Στρέεκ (ο οποίος επικαιροποιεί, εκτός των άλλων, και την παλιά λαμπρή συστημική ανάλυση του ουγγρο-αμερικανού ιστορικού της οικονομίας, οικονομολόγου και κοινωνιολόγου Καρλ Πολάνυι), αφήνουν ανοιχτό και μη προβλέψιμο το τι θα υπάρξει «μετά» ως διάδοχη κατάσταση. Αυτό είναι μια βασική διαφορά από την μαρξική παράδοση, είναι σύμφωνο όμως με την ιστορική εμπειρία της μακράς διάρκειας. (βλ. και την εξαιρετική συνέντευξη του Ζίγκμουντ Μπάουμαν «Εναντίον της μελαγχολίας των αριστερών»). Τέλος, ο Βαλλερστάιν θεωρεί εφικτή την μελλοντική «αλλαγή συστήματος» μόνον στη μέση διάρκεια, δηλαδή αφού περάσουν άλλα 20-40 χρόνια, «όταν εκείνοι που βλέπουν ευνοϊκά την έλευση ενός διαδόχου συστήματος, του ενός ή του άλλου είδους, αποκτήσουν αρκετή ισχύ για να δώσουν στη διχαλοδρόμηση την επιθυμητή γι' αυτούς κατεύθυνση». Όσο για τη βραχεία διάρκεια της ιστορίας, στην οποία ζούν οι πραγματικοί άνθρωποι, «αυτό που μπορούμε να κάνουμε», λέει, είναι «να ελαχιστοποιούμε τον πόνο εκείνων που πλήττονται πιο έντονα». 
Γεννάται όμως το εξής ερώτημα και αντεπιχείρημα: Με ποιό άλλο τρόπο μπορεί να γίνει στον παρόντα χρόνο λιγότερος ο πόνος των πιό ευάλωτων, αν όχι με κλασικές Κεϋνσιανές πολιτικές αντικυκλικής παρέμβασης των κρατικών και διακρατικών θεσμικών οργάνων; Δηλαδή με επενδύσεις που μειώνουν την ύφεση και ανεργία στις (αναπόφευκτες) περιόδους οικονομικής πτώσης και με διαχείριση που εμποδίζει τις επωφελείς για λίγους κερδοσκοπικές φούσκες περιουσιακών στοιχείων, στις περιόδους οικονομικής ανόδου.

Γ. Ρ.

 

Οι οικονομολόγοι όλου του κόσμου παλεύουν με κάτι που δυσκολεύονται να εξηγήσουν: Γιατί άραγε οι τιμές των μετοχών συνεχίζουν να ανεβαίνουν στις αγορές κεφαλαίων, παρά το γεγονός ότι αυτό που ονομάζεται ανάπτυξη φαίνεται να είναι στάσιμο; Η κρατούσα οικονομική θεωρία υποθέτει ότι κάτι τέτοιο δεν μπορεί να συμβεί. Αν δεν υπάρχει άνοδος της οικονομίας, οι τιμές στις αγορές πέφτουν και έτσι τονώνεται ο ρυθμός ανόδου της οικονομίας. Και όταν ανακάμψει η οικονομική ανάπτυξη, τότε οι τιμές στις αγορές ανεβαίνουν και πάλι. 
Όσοι παραμένουν πιστοί σ' αυτόν τον τρόπο θεώρησης, λένε ότι η ανωμαλία αυτή είναι μια στιγμιαία εκτροπή. Ορισμένοι μάλιστα, αρνούνται ότι συμβαίνει. Αλλά υπάρχουν και άλλοι που βλέπουν την ανωμαλία αυτή ως σημαντική πρόκληση για την κρατούσα θεώρηση. Στοχεύουν να αναθεωρήσουν αυτή τη θεώρηση, ώστε να λάβει υπόψη αυτό που πολλοί τώρα αποκαλούν «μακροχρόνια διαρθρωτική στασιμότητα» («secular stagnation»). Σ' αυτούς που ασκούν κριτική στην κρατούσα θεώρηση περιλαμβάνονται διάφορα εξέχοντα πρόσωπα, κάποια από αυτά βραβευμένα με Νόμπελ για την οικονομία. Στους κόλπους τους υπάρχουν πολύ διαφορετικοί στοχαστές, όπως ο Αμάρτυα Σεν (Amartya Sen), ο Τζόζεφ Στίγκλιτς (Joseph Stiglitz), ο Πωλ Κρούγκμαν (Paul Krugman) και ο Στίβεν Ρόουτς (Stephen Roach).

ΗΠΑ: Διακύμανση του πραγματικού ΑΕΠ (ανά έτος) 2002-2015 και ο χρηματιστηριακός δείκτης Dow Johnes 2003-2016

Quo vadis, America?

Πωλ Κρούγκμαν: «Είναι η Αμερική ένα αποτυχημένο έθνος και μία αποτυχημένη κοινωνία; Φαίνεται πιθανό».
Συμπεράσματα:

- Να μην αισθανόμαστε, λοιπόν, μόνοι, όσοι, πολιτικά μη ορθοί, μιλάμε για αποτυχημένο κράτος και αποτυχημένη κοινωνία στην Ελλάδα;

- Ίσως και ο Πωλ Κρούγκμαν, αφού αναρωτιέται «σε ποιά χώρα ζει», αρχίσει τώρα να αξιολογεί πιο αντικειμενικά την βιωσιμότητα ή μη του εγχειρήματος της ενωμένης Ευρώπης. Άν τα διακόσια πενήντα χρόνια ιστορίας της Ένωσης των αμερικανικών Πολιτειών, με αντιαποικιακή επανάσταση, Εμφύλιο, με τον διαρκή παγκόσμιο ρόλο σε πολέμους ή ειρήνη και με την «ένδοξη πλανηταρχία» οδήγησαν τελικά σε σκέψεις περί αποτυχημένου κράτους, η Ευρώπη ως Ένωση είναι, ακόμη, μόνον στην αρχή του δρόμου. Το μέλλον δεν μπορεί να προβλεφθεί και δεν είναι προκαθορισμένο, «οι προφητείες καταργηθήσονται». Άρα υπάρχει ελπίδα. Για την Ευρώπη, ίσως και για την Αμερική.

Γ. Ρ.

ΥΓ1: Όσοι δεν αισθάνονται ότι ανήκουν στην λαϊκίστικη και σκληρή Δεξιά, ωστόσο γεγονότα όπως η εκλογή (και όχι νίκη σε αριθμό ψήφων) του Τραμπ τους κάνει να χαίρονται παρέα με τη Δεξιά τύπου ΑΝΕΛ και άλλους ομόδοξούς της, άς προετοιμάζονται για τις πικρές απογοητεύσεις που δοκιμάζουν στο τέλος οι ελαφρόμυαλοι. Ιδιαίτερα οι αριστεροί ελαφρόμυαλοι. 
Η εκλογή Τραμπ, η Brexit και πολλά άλλα της εποχής μας, είναι το πιο χαμηλό σημείο και το πιο πικρό κατακάθι της χαμένης τριακονταετίας 1980-2010. Όχι το τέλος της ή η υπέρβασή της. Ο κατήφορος υπάρχει για να οδηγεί στον πάτο. Και άλλοι Τραμπ προθερμαίνονται. Πολιτικές φιγούρες όπως ο Τραμπ ή οι πρωτεργάτες της Brexit ήταν αδιανόητες στη Δύση, ευρωπαϊκή ή αμερικανική, στην εποχή της «ένδοξης τριακονταετίας» 1950-1980.  
Οι εγχώριοι πολιτισμικά αριστεροί (και οι πολιτισμικά φιλελεύθεροι, άν θέλουν), αντί να ξοδεύουν ενέργεια για το πως θα διδάσκονται τα Θρησκευτικά ή με το ποιοί και πόσοι μογκούλοι θα επιλεγούν για να έχουν τηλεοπτικές συχνότητες, είναι καλύτερο να επικεντρωθούν στην κοινωνική συνοχή, δηλαδή (1) δουλειές, (2) δουλειές, (3) δουλειές, δηλαδή πάση θυσία προσέλκυση σταθερών επενδύσεων που δημιουργούν θέσεις εργασίας. Και επειδή το σχολικό σύστημα είναι «στήριγμα της κοινωνίας», ας σκεφτούν συνολικά για τα θεμέλιά του, Δημοτική και Μέση εκπαίδευση, αλλά και για την επαγγελματική - τεχνική εκπαίδευση.
   

ΥΓ2: Είναι χαρακτηριστικές οι αντιδημοκρατικές, στα όρια του κοινωνικού ρατσισμού προεκλογικές λοιδωρίες της «φιλελελεύθερης» Μαντόνα εναντίον του τρόπου ζωής των παραδοσιακών εργατικών και μικροαστικών στρωμάτων.

Αυτός είναι ο φιλελευθερισμός των πετυχημένων της παγκοσμιοποίησης: Όποιος δεν είναι πολύ πλούσιος και ταυτόχρονα δεν ακολουθεί τις αναρχοφιλελεύθερες κοινωνικές νοοτροπίες (π.χ. στις σχέσεις των δύο φύλων), στον Καιάδα.
Την πίστεψαν λοιπόν αυτοί οι δύστυχοι μικροαστοί (τώρα τους αποκαλούν, εσφαλμένα, μεσαία τάξη) ή άνεργοι εργάτες και – για να μην χαρακτηρίζονται οπισθοδρομικοί – πήγαν στον αρχι-πλούσιο που βρίσκει τις γυναίκες άνω των 35 «γριές» και που πιστεύει ότι η κλιματική αλλαγή είναι απάτη και σικέ, εμπορικό κόλπο των Κινέζων. 

Με τέτοιους υποστηρικτές της αντιπάλου του, ο Τραμπ δεν χρειαζόταν καν δικούς του υποστηρικτές.

Το ελληνικό εκμεταλλευτικό θαύμα, η Αριστερά, ο Φραγκλίνος Ρούζβελτ και ο Πέτερ Μπόφινγκερ

του Χρήστου Λάσκου

© alterthess.gr - αναδημοσίευση Red NoteBook

Σημείωνα πριν από τρεις βδομάδες, από την στήλη, πως ο καταλληλότερος χαρακτηρισμός για την περίοδο των μνημονίων θα ήταν: η εποχή της μεγάλης εκμετάλλευσης [1].

Ερέθισμα για εκείνη την τοποθέτηση ήταν η δημοσίευση στοιχείων σχετικά με την αύξηση και την κατανομή της φορολογικής επιβάρυνσης στην Ελλάδα στα χρόνια της κρίσης. Θυμίζω σχετικά: Τα αποτελέσματα είναι πραγματικά πέρα από κάθε φαντασία. Έτσι, η επιβάρυνση, σε ό,τι αφορά τον φόρο εισοδήματος, των 5 χαμηλότερων εισοδηματικών κατηγοριών στην εν λόγω τετραετία αυξήθηκε κατά 126%, ενώ για τα 5 υψηλότερα είχαμε μείωση 9%!

Αν βάλουμε στον υπολογισμό και τη φορολογία των ακινήτων, εμφανίζεται επιβάρυνση και των υψηλότερων κατηγοριών – κατά 9%. Μόνο που τότε η αύξηση της επιβάρυνσης των χαμηλότερων αγγίζει το 334%!

Έκτοτε προστέθηκαν νέα ενδιαφέροντα στοιχεία.

Σύμφωνα, λοιπόν, με την έρευνα του Max Roser, οικονομολόγου της Οξφόρδης, η αποτύπωση ολόκληρης της μεταπολιτευτικής περιόδου δείχνει πως το διαθέσιμο εισόδημα των ελληνικών οικογενειών μεταξύ 1974 και 2008 αυξήθηκε για το δεκατημόριο των πλουσιότερων κατά 160%, ενώ γι’ αυτό των φτωχότερων μόλις κατά 50%, με το μεσαίο να έχει βελτίωση κατά 90%.

Η κρίση έφερε μια καθολική πτώση, που συρρίκνωσε μεταξύ 2008 και 2011 το εισόδημα στα επίπεδα του 1985!

Ελλάδα: Φορολόγηση υψηλών και χαμηλών εισοδημάτων 

(πηγή: Γιαννίτσης - Ζωγραφάκης - Ινστιτούτο Μακροοικονομίας Hans Böckler)

Η διαπραγμάτευση δεν είναι αυτοσκοπός - (η καταπολέμηση της ανεργίας στον ιδιωτ. τομέα είναι !)

του Νίκου Καϊμάκη

  

από τον ιστότοπο Αναζητήσεις για την Αριστερά

Νίκος Καϊμάκης - Η διαπραγμάτευση δεν είναι αυτοσκοπός,  Δευτέρα, 16 Μαρτίου 2015  

Η Ελλάδα, «κολλημένη» στις συζητήσεις, «μπλεγμένη» σε ελληνογερμανικό «πόλεμο», δεν βλέπει πως εξελίσσονται τα πράγματα στην Ευρώπη. Οι τριβές, καθυστερήσεις και αλληλοκατηγορίες λειτουργούν μονομερώς σε βάρος της Ελλάδας. Εμποδίζουν την ανεύρεση κοινά αποδεκτών επιλογών. H πολιτική του ΣΥΡΙΖΑ χρειάζεται βελτιώσεις. Σε μια Ευρώπη που επιχειρεί αντιφατικά και αβέβαια στροφή προς πιο αναπτυξιακές πολιτικές, η Ελλάδα δεν θα βρει στο άμεσο μέλλον άλλη ευκαιρία να καταπολεμήσει τις οικονομικές της παθογένειες, να αλλάξει την οργάνωση του κράτους και την πορεία της ελληνικής κοινωνίας, με μια κυβέρνηση της Αριστεράς. H επιλογή που έχει μπροστά της η χώρα και ο ΣΥΡΙΖΑ είναι αυτονόητη. 

  
Οι εβδομάδες μετά την 20 Φεβρουαρίου που επιτεύχθηκε η συμφωνία της Ελλάδας με το Eurogroup έχουν ήδη γίνει τρεις. Μια πρώτη εκτίμηση για την πορεία των διαπραγματεύσεων, μετά τα όσα διαδραματίστηκαν αυτές τις τρεις εβδομάδες, είναι απαραίτητη αφού κατά γενική ομολογία ο χρόνος δεν είναι σύμμαχος της χώρας μας.

Εύλογα επομένως μπορεί να υποστηριχθεί ότι η διαιώνιση της καθυστέρησης λειτουργεί σε βάρος της Ελλάδας. Δύο είναι οι πιθανές λογικές που μπορούν να εξηγήσουν τις καθυστερήσεις.

Η μία είναι, ότι η άρχουσα ευρωπαϊκή ελίτ δεν θέλει να ανοίξει το «κουτί της Πανδώρας» με υποχωρήσεις υπέρ της Ελλάδας, πιεζόμενη από τις δυνάμεις που συσπειρώνονται στο Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα (ΕΛΚ). Τυχόν διευκολύνσεις προς την Ελλάδα, θα οδηγούσαν σε δυσμενείς μελλοντικές πολιτικές ανακατατάξεις στις χώρες του Νότου για το ΕΛΚ, αφού αδελφά πολιτικά κόμματα, οδεύουν προς εκλογικές αναμετρήσεις.

Πωλ Κρούγκμαν: Τι κέρδισε η Ελλάδα;«Ψυχραιμία και συνεχίστε»

 του Πωλ Κρούγκμαν

© The New York Times - The Opinion Pages   - Paul Krugman: What Greece Won (27.2. 2015)

Την περασμένη εβδομάδα, μετά από πολλά δραματικά επεισόδια, η νέα ελληνική κυβέρνηση κατέληξε σε συμφωνία με τους πιστωτές της. Νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, η συμφωνία συμπληρώθηκε απο την ελληνική πλευρά με κάποιες λεπτομέρειες για το πώς σκοπεύουν να εκπληρώσουν τους όρους της. Πώς πήγε λοιπόν η διαπραγμάτευση; 

Άν πιστέψουμε πολλά από τα δελτία ειδήσεων και τις γνώμες των τελευταίων ημερών, πρόκειται για καταστροφή - ότι ήταν μια «παράδοση» του ΣΥΡΙΖΑ και του νέου κυβερνητικού συνασπισμού της Αθήνας. Είναι φανερό ότι έτσι ακριβώς σκέφτονται και ορισμένες πλευρές μέσα στο κόμμα του ΣΥΡΙΖΑ. Αλλά δεν συνέβη αυτό. Αντίθετα, η Ελλάδα έφερε σε πέρας τις διαπραγματεύσεις αρκετά καλά, αν και οι μεγάλες μάχες βρίσκονται μπροστά της. Με την επιτυχία αυτή, η Ελλάδα έχει κάνει καλό και στην υπόλοιπη Ευρώπη.

Γερμανία: Η μακρά σκιά του ορντο-φιλελευθερισμού

του Σεμπάστιαν Ντούλιεν και της Ούλρικε Γκερό

 
© IP Journal -DGAP: Sebastian Dullien - Ulrike Guérot:The Long Shadow of Ordoliberalism 
 The Long Shadow of Ordoliberalism  (ECFR - αναδημοσίευση) 27.7.2012

 

Στις προσπάθειες να διασωθεί η ευρωζώνη, η Γερμανία συχνά θεωρείται από τους εξωτερικούς παρατηρητές ως η χώρα που κάνει λάθη. Εμποδίζει εποικοδομητικές λύσεις και επιμένει διαρκώς στην σκληρή λιτότητα. Ωστόσο, αυτό που σπάνια γίνεται κατανοητό στο εξωτερικό, είναι ότι η γερμανική στάση είναι κάτι παραπάνω από την αποφυγή μιας δικής της δημοσιονομικής επιβάρυνσης. 

  

Υποστηρίζεται συχνά ότι η γερμανική προσέγγιση της κρίσης, ιδίως η έμφαση στη σταθερότητα των τιμών, βασίζεται ή στο στενά ορισμένο συμφέρον της ως πλεονασματικής χώρας ή στην ιστορική εμπειρία του υπερπληθωρισμού της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης. Αυτοί οι δύο παράγοντες παίζουν πράγματι κάποιο ρόλο, ωστόσο δεν είναι επαρκείς για να εξηγήσουν αυτό που συζητιέται στη Γερμανία. Ο κίνδυνος της υποτίμησης των περιουσιακών στοιχείων μέσω του πληθωρισμού δεν αναφέρεται σχεδόν ποτέ στο δημόσιο διάλογο και είναι λιγότερο σημαντικός για τη χάραξη πολιτικής στη Γερμανία από τις πιθανές ζημίες που θα συμβούν εάν οι ξένοι οφειλέτες της Γερμανίας χρεοκοπήσουν. Δεύτερον, χώρες όπως η Αυστρία και η Ελλάδα έχουν επίσης βιώσει υπερπληθωρισμούς, αλλά δεν συμμερίζονται ούτε το φόβο της Γερμανίας από τον πληθωρισμό ούτε την αντίστασή της όταν η ΕΚΤ παρεμβαίνει στις αγορές κρατικών ομολόγων. 

Μια σημαντική, αλλά σπάνια συζητούμενη αιτία για την επιμονή της Γερμανίας στη σταθερότητα των τιμών είναι η επιρροή που ασκεί στη γερμανική οικονομική σκέψη ο ορντο-φιλελευθερισμός (ordoliberalism), μια θεωρία που αναπτύχθηκε ως αντίδραση τόσο στις συνέπειες του ανεξέλεγκτου φιλελευθερισμού στις αρχές του 20ού αιώνα, όσο και στον μετέπειτα δημοσιονομικό και νομισματικό παρεμβατισμό των εθνικοσοσιαλιστών. Το κεντρικό δόγμα του ορντο-φιλελευθερισμού είναι ότι οι κυβερνήσεις θα πρέπει να ρυθμίζουν τις αγορές με τέτοιο τρόπο, ώστε τα αποτελέσματα της λειτουργίας των αγορών να προσεγγίζουν το θεωρητικό αποτέλεσμα που θα παρήγαγε μια αγορά στην οποία επικρατεί τέλειος ανταγωνισμός. Ο πληθωρισμός θεωρείται στρέβλωση των πολύτιμων μηνυμάτων που δίνονται μέσω των τιμών, άρα δημιουργός υψηλού οικονομικού κόστους. 

Από τον προσωπικό ιστότοπο της Ulrike Guérot

Ο Πούτιν, οι νεοσυντηρητικοί και η μεγάλη ψευδαίσθηση: Οι κατακτήσεις εδαφών είναι για τους ηττημένους

του Πωλ Κρούγκμαν

 

NY Times 21.12.2014 Paul Krugman: Conquest Is for Losers -Putin, Neocons & the Great Illusion

 

Έχει περάσει περισσότερο από ένας αιώνας, από τότε που ο Norman Angell, ένας Βρετανός δημοσιογράφος και πολιτικός, δημοσίευσε τη «Μεγάλη ψευδαίσθηση» («The Great Illusion» - pdf και Project Gutenberg), μια πραγματεία όπου υποστήριξε ότι η εποχή των κατακτήσεων ανήκε πια (ή θα έπρεπε να ανήκει) στο παρελθόν. Δεν προέβλεψε το τέλος των πολέμων, αλλά υποστήριξε ότι οι επιθετικοί πόλεμοι δεν έχουν πλέον κανένα νόημα - ότι οι πολεμικές επιχειρήσεις στη σύγχρονη εποχή κάνουν πιο φτωχούς τους νικητές, ακριβώς όπως και τους νικημένους.

Είχε δίκιο, αλλά αυτό το μάθημα είναι προφανώς πολύ σκληρό για να αφομοιωθεί. Ασφαλώς ο Βλαντιμίρ Πούτιν ποτέ δεν πήρε το μήνυμα. Ούτε οι δικοί μας, οι Αμερικανοί νεοσυντηρητικοί, το πήραν: ζηλεύουν έντονα τα κατορθώματα του Πούτιν, δείχνοντας έτσι ότι δεν έμαθαν απολύτως τίποτε από την πανωλεθρία του Ιράκ. 

Οι Neocons εν δράσει

Πωλ Κρούγκμαν: Γιατί δεν χτύπησε ο συναγερμός πριν την κρίση; Η «στιγμή Μίνσκυ»

δημοσιεύτηκε στο περιοδικό © The New York Review of Books - τεύχος 23ης Οκτωβρίου 2014:

Paul Krugman  - Why Weren’t Alarm Bells Ringing?

  

Σύμφωνα με τον μάλλον αγνοημένο εν ζωή αλλά προφητικό Αμερικανό οικονομολόγο Hyman Minsky, οι οικονομικές κρίσεις γεννιούνται μέσα στις προηγούμενες περιόδους «κανονικής» σταθερής ανόδου του ΑΕΠ και στις συνακόλουθες φούσκες περιουσιακών στοιχείων. Και τα δύο είναι φαινόμενα αναπότρεπτα στο υπάρχον σύστημα παραγωγής. Ο Martin Wolf, γνωστός οικονομικός συντάκτης των Financial Times, συμφωνεί. Ο νομπελίστας οικονομολόγος Paul Krugman έχει κάπως διαφορετική άποψη: Κατά τη γνώμη του, άν είναι αλήθεια ότι ο Δυτικός κόσμος έχει εισέλθει σε μια φάση μακροχρόνιας διαρθρωτικής οικονομικής στασιμότητας (“secular stagnation”), τότε η ύφεση και η κρίση είναι μια «κανονική» και μάλλον μόνιμη κατάσταση, οι φούσκες είναι βραχείες περίοδοι «ευχάριστων» διαλειμμάτων και ο μόνος τρόπος για να συντηρείται η οικονομική άνοδος είναι «οι οικονομικές πολιτικές του κράτους για τη στήριξη της ζήτησης σε συνεχή βάση».

   

Σχεδόν κανείς δεν προέβλεψε την μεγάλη οικονομική κρίση που επικρατεί στις Ηνωμένες Πολιτείες και στην Ευρώπη μετά το 2008. Αν κάποιος ισχυρίζεται ότι το έκανε, ρωτήστε τον πόσες άλλες κρίσεις είχε προβλέψει, όμως αυτές δεν έγιναν πραγματικότητα. Τα σταματημένα ρολόγια δείχνουν τη σωστή ώρα δύο φορές την ημέρα και οι μόνιμοι προφήτες καταστροφών έχουν την ευκαιρία να βιώσουν μερικές φορές και οι ίδιοι μια καταστροφή.

Άν και η πρόβλεψη του μέλλοντος είναι δύσκολη, αυτό δεν απαλλάσσει από την ευθύνη την ελίτ μας την αρμόδια για τη οικονομική πολιτική. Το 2007, στις παραμονές της κρίσης, οι αξιωματούχοι, οι αναλυτές και οι ειδήμονες που διαμορφώνουν την οικονομική πολιτική βρισκόταν σε βαθιά κατάσταση πολύ άσχημου εφησυχασμού. Δεν έβλεπαν το 2008 που ερχόταν, αλλά αυτό που είναι το πιο σημαντικό είναι το γεγονός ότι ούτε καν πίστευαν πως μπορούσε να συμβεί μια τέτοια καταστροφή. Όπως λέει ο Martin Wolf στο βιβλίο The Shifts and the Shocks, οι πανεπιστημιακοί οικονομολόγοι και οι σχεδιαστές της πολιτικής στην περίοδο που προπαρασκευαζόταν η κρίση επέδειξαν «άγνοια και αλαζονεία» και «η κρίση έλαβε τόσο σοβαρές διαστάσεις, σε μεγάλο βαθμό επειδή τόσοι πολλοί άνθρωποι θεωρούσαν ότι είναι αδύνατο να ξεσπάσει».

Ένας Κεϋνσιανός αντίλογος στους Σάμμερς - Κρούγκμαν: Η διαρκής, διαρθρωτική οικονομική στασιμότητα (secular stagnation) και η κρίση του προτύπου της Νέας Συναίνεσης

του Μάριο Σεκκαρέτσια

 
O Mario Seccareccia διδάσκει Οικονομικά στο Πανεπιστήμιο της Οττάβα

Mario Seccareccia: Larry Summers, Secular Stagnation, and the Crisis of the New Consensus Model
Read more at http://www.nakedcapitalism.com/2013/11/mario-seccareccia-larry-summers-secular-stagnation-and-the-crisis-of-the-new-consensus-model.html#KugVkEexryYoVEYV.99

Mario Seccareccia: Larry Summers, Secular Stagnation, and the Crisis of the New Consensus Model
Read more at http://www.nakedcapitalism.com/2013/11/mario-seccareccia-larry-summers-secular-stagnation-and-the-crisis-of-the-new-consensus-model.html#KugVkEexryYoVEYV.99

Mario Seccareccia: Larry Summers, Secular Stagnation, and the Crisis of the New Consensus Model
Read more at http://www.nakedcapitalism.com/2013/11/mario-seccareccia-larry-summers-secular-stagnation-and-the-crisis-of-the-new-consensus-model.html#KugVkEexryYoVEYV.99

Το άρθρο Larry Summers, Secular Stagnation, and the Crisis of the New Consensus Model δημοσιεύθηκε στην ιστοσελίδα © naked capitalism, 26.11.2013

 

Ρέμπραντ, Μάθημα ανατομίας (σε πτώμα)

Εδώ και περισσότερο από μία εβδομάδα, ο Lawrence Summers εξέπληξε τον κόσμο της οικονομίας με τις παρατηρήσεις που έκανε στο 14ο Ετήσιο Συνέδριο Έρευνας του ΔΝΤ (με θέμα την οικονομική κρίση), όπου εκστόμισε τις επίφοβες λέξεις «SS»: «Secular Stagnation», διαρκής οικονομική στασιμότητα [στασιμότητα της κοσμικής κοινωνίας].

Η μεγάλη, πλανητική εικόνα της κρίσης Τριάντα χρόνια στασιμότητας και ύφεσης; Κοινωνίες χωρίς ρευστό χρήμα; Κρατικές όλες οι τράπεζες; Κράτη-επενδυτές;

Το  μέλλον της οικονομίας στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη

Λάρρυ Σάμμερς, Πώλ Κρούγκμαν, Βόλφγκανγκ Μύνχάου

Σύμφωνα με μια ομιλία στο ΔΝΤ του Λάρρυ Σάμμερς [Lawrence Henry "Larry" Summers], υπουργού Οικονομικών των ΗΠΑ επί Διοίκησης Κλίντον, στις  8 Νοεμβρίου 2013, η παγκόσμια οικονομία απειλείται με 30 χρόνια στασιμότητας. Αιτία είναι το πλεόνασμα της αποθησαύρισης και αποταμίευσης (γενικά της συσσώρευσης ανενεργού πλούτου) σε παγκόσμια κλίμακα, απέναντι σε έλλειμμα επενδύσεων. Τα επιτόκια είναι η τιμή, που φέρνει σε ισορροπία αποταμιεύσεις και επενδύσεις. Ο Σάμμερς αναρωτιέται μήπως τα πραγματικά επιτόκια των καταθέσεων είναι ήδη αρνητικά, ωστόσο αυτό δεν είναι αρκετό για να εξαναγκάσει να επενδυθεί παραγωγικά ένα μέρος από τον συσσωρευμένο πλούτο. 
  

Βλ.: Larry Summers Gave An Amazing Speech On The Biggest Economic Problem Of Our Time, στο Business Insider

Η φωλιά του κούκου: Οι κυβερνώντες της Ευρωζώνης μπροστά στο τραπεζικό αδιέξοδο της Κύπρου.

Ο νεο-Κεϋνσιανός νομπελίστας οικονομολόγος Πώλ Κρούγκμαν, στο πρόσφατο άρθρο του Cyprus: The Sum of All FUBAR, ισχυρίσθηκε ότι στην περίπτωση της Κύπρου "φαίνεται σαν να συνδυάστηκαν σ' έναν τόπο όλα όσα πήγαν στραβά αλλού". Υπονοούσε ότι το πρόβλημα που αντιμετωπίζει η Κύπρος είναι ένα μείγμα του Ιρλανδικού, του Ισλανδικού και του Ισπανικού προβλήματος, με προσμείξεις Ελληνικού, Πορτογαλικού και Ιταλικού.

Ωστόσο η Κύπρος, όπως επίσης οι τυπικές περιπτώσεις με στεγαστική και τραπεζική φούσκα Ιρλανδία - Ισπανία, και σε αντίθεση με την Ελλάδα και Ιταλία, δεν είχε κανένα δημοσιο-οικονομικό πρόβλημα. Το ολικό Δημόσιο χρέος της Κύπρου το 2012 εκτιμάται σε 75 % του ΑΕΠ, πολύ κάτω από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης (88,2% του ΑΕΠ) ή της Γερμανίας (83,5 % του ΑΕΠ). Το δε δημοσιο-οικονομικό έλλειμμα για το έτος 2012 προβλέπεται στο 5 % του ΑΕΠ της Κύπρου.

Σύμφωνα με την ανάλυση του Κρούγκμαν, το νησί είχε ένα τεράστιο για τα οικονομικά του μεγέθη τραπεζικό σύστημα (τραπεζικά περιουσιακά στοιχεία περίπου 8 φορές του ΑΕΠ της Κύπρου), που προσείλκυε ρευστό από το εξωτερικό. Έχει επίσης μια μεγάλη φούσκα ακινήτων, καθώς επίσης αγαθά και υπηρεσίες μαζικά υπερτιμημένα, με τις τιμές και το κόστος στην Κύπρο να έχουν αυξηθεί πολύ περισσότερο από την λοιπή Ευρωζώνη. Προφανώς, η άποψη του, όπως και άλλων ειδικών, είναι ότι το "κούρεμα" των ομολόγων του Ελληνικού Δημοσίου (PSI) που κατείχαν οι Κυπριακές τράπεζες, απλώς επιδείνωσε την κατάσταση. Οι τράπεζες θα χρεωκοπούσαν ακόμη και χωρίς αυτό.