Η αυτοκριτική του ΣΥΡΙΖΑ

Οι 84 σελίδες που έγραψαν οι Γιάννης Δραγασάκης, Θοδωρής Δρίτσας και Αριστείδης Μπαλτάς ως σχεδίασμα απολογισμού (ή αυτοκριτικής) του ΣΥΡΙΖΑ για τα πεπραγμένα την επταετίας 2012-2019 ερμηνεύτηκαν στον Τύπο ποικιλοτρόπως. Όμως πολλοί ενδιαφέρθηκαν - και τους άσκησαν κριτική - κυρίως για τα γραφόμενα που ενδιαφέρουν την λεγόμενη επικοινωνιακή χρήση των συμβαινόντων. Παραδείγματος χάρη: Από όσα γράφονται στον απολογισμό για τις ευθύνες του κ. Γιάνη Βαρουφάκη, οι σχολιαστές συμπέραναν ότι οι 3 συγγραφείς (και το κόμμα του ΣΥΡΙΖΑ) τον αντιμετωπίζουν ως «βασικό υπεύθυνο των όσων ακολούθησαν μέχρι τον Ιούλιο του 2015». Μετά από αυτό, και εάν μείνεις μόνον σ' αυτό, είναι εύκολο να εικάσεις ότι ο ΣΥΡΙΖΑ επιχειρεί να κάνει τον Βαρουφάκη αποδιοπομπαίο τράγο.

Υπάρχει και αυτό. Αλλά είναι το κρίσιμο και ουσιώδες; Και γράφουν μόνον αυτό οι τρεις συγγραφείς; Όχι. Στο 84σέλιδο παραδέχονται

«την απουσία προετοιμασίας του ΣΥΡΙΖΑ ενόψει των κυβερνητικών καθηκόντων που ανέλαβε το 2015» και ότι ο ΣΥΡΙΖΑ δεν είχε επακριβή εικόνα για την κατάσταση στον μηχανισμό του κράτους, στο χρηματοπιστωτικό σύστημα και στα ΜΜΕ. Γράφουν επίσης ότι «είχαν παραγνωριστεί οι πραγματικές συνθήκες»· πιο συγκεκριμένα, ομολογούν ότι ο ΣΥΡΙΖΑ, ήδη ως αντιπολίτευση, κακώς δεν είχε αντιληφθεί πως εάν η Ελλάδα επιχειρούσε να ασκήσει «εκβιασμό» χρησιμοποιώντας το φόβητρο της ελληνικής χρεοκοπίας, αυτό θα δεν φόβιζε τους Ευρωπαίους εταίρους μας, διότι μετά το 2012 είχαν θωρακιστεί έναντι ενός πιθανού πιστωτικού επεισοδίου.

Από τέτοιες επισημάνσεις, αβίαστα συμπεραίνει κανείς αυτό που είναι η πραγματικότητα, παρόλο που δεν την κατονομάζουν ρητά οι συγγραφείς του απολογισμού: Ο Γιάνης Βαρουφάκης επιλέχτηκε τον Ιανουάριο του 2015 για το Υπουργείο Οικονομικών προκειμένου να εφαρμόσει, ως «εργολαβία», μια ειλημμένη πολιτική εξαρχής στρατηγικά εσφαλμένη, καταδικασμένη σε αποτυχία, διότι βασιζόταν σε παραπλανητικές εικασίες και σε λάθος δεδομένα. Το πιο ουσιώδες είναι αυτό. Και δεν αλλάζει τίποτε στο συμπέρασμα περί προειλημμένης πολιτικής η απάντηση Βαρουφάκη, με την οποία - και αυτός - επιχειρεί να ενισχύσει την πλασματική εντύπωση ότι όλα κρίθηκαν στο πρώτο εξάμηνο του 2015, επί κυβερνήσεως ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ, και ιδίως στα γεγονότα που συνέβησαν λίγο πρίν και αμέσως μετά το καλοκαιρινό δημοψήφισμα. Πράγμα που άρπαξε αμέσως ως χρήσιμο επιχείρημα ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης. Δεν τον βολεύει το επιχείρημα ότι η «ζημιά» έγινε το 2015 και όχι το 2011, το 2012 ή το 2014; Επίσης, χρησιμοποίησε αμέσως το επιχείρημα για το πρωτογενές πλεόνασμα, ως εργαλείο για να αντλήσει συναίνεση και «από αριστερά» σε μειώσεις φορολογίας των ευκατάστατων.

Γιάννης Βούλγαρης: Αναδιάταξη ή παγίωση του διχασμού; Παθογενής κοινωνική δομή και πολιτική ανατροφοδότηση

© Τα Νέα - Γιάννης Βούλγαρης: Αναδιάταξη ή παγίωση του διχασμού; 19.1.2019
 

Κριτικές επισημάνσεις: Το “μακεδονικό” προκάλεσε ανακατατάξεις αλλά δεν είναι η αιτία των μεταβολών του κομματικού τοπίου, γράφει ο Γ. Βούλγαρης. Και «δεν πρόκειται για πρόσκαιρη προεκλογική πόλωση». Έχουν ενσωματωθεί στο πολιτικό-κομματικό σύστημα, συνεχίζει, οι παθογένειες της περιόδου της χρεοκοπίας (αλλά μόνον αυτές; εμμένουν και οι προηγούμενες, της φούσκας, σαν να μη συνέβη τίποτε)· «γεγονός που προοιωνίζει ότι αυτό θα λειτουργήσει σαν νάρκη στην οικονομία και στις κοινωνικές σχέσεις για απροσδιόριστο ακόμα διάστημα». 

Η “ψευτοπόλωση” καλλιεργεί μια «παραποιημένη αντίληψη στην κοινή γνώμη για την κατάσταση της χώρας, αιχμαλωτίζει τις κυβερνήσεις στις αγκυλώσεις που δημαγωγικά έχει καλλιεργήσει στην κοινωνία». Στις δικαστικές αποφάσεις για “αναδρομικά”, συντάξεις κτλ εκδηλώνεται τώρα ως «δημοσιονομικός λαϊκισμός» η παθογενής κοινωνική δομή: «Ένα κρατικιστικό-συντεχνιακό μοντέλο οργάνωσης των συμφερόντων, μια παθογενής σχέση φορολογίας-δαπανών, εργαζομένων-συνταξιούχων, που ρέπει εγγενώς στον δημοσιονομικό εκτροχιασμό». Το συμπέρασμα του Βούλγαρη είναι απαισιόδοξο και δεν αφορά το Α ή Β κόμμα μόνον. Μάλλον τείνει και αυτός προς την εκτίμηση άλλων (μολονότι μέχρι τώρα δεν έδειχνε να την συμμερίζεται), για οιονεί αποτυχημένο κράτος που δεν μπορεί να διαχειριστεί τον πολιτικό και ιστορικό χρόνο εντός του όψιμου καπιταλισμού, τόσο στην «Κεϋνσιανή» όσο και στην νεοφιλελεύθερη φάση του, επειδή στερεώνει και αναπαράγει τις δυσαρμονίες της κοινωνίας. Γράφει: Το πολιτικό σύστημα ως όλον «αντί να ρυθμίσει τις ανισορροπίες, μιζάρει δημαγωγικά επάνω τους [...] Το έργο παίχτηκε επανειλημμένα στη μεταπολιτευτική περίοδο με αποκορύφωμα την οιονεί χρεοκοπία του 2008-2010. Και οι προϋποθέσεις μιας νέας υποτροπής βρίσκονται σήμερα μπροστά μας. Για λόγους πρωτίστως πολιτικούς, όχι οικονομικούς».
Δε είναι μόνον το πολιτικό σύστημα. Το ίδιο το βαθύ κράτος, με ισχυρό ένστικτο αυτοσυντήρησης μεριμνά επίμονα για να διατηρηθούν αναλλοίωτες οι παθογενείς κοινωνικές δομές από τις οποίες τρέφεται. Το πολιτικό σύστημα διασφαλίζει τη λαφυραγώγηση του κράτους και των δημόσιων αγαθών εκ των έσω (βαθύ κράτος) και εκ των έξω (πελατεία). Ο σκληρός, διαρκής κομματικός διπολισμός ρυθμίζει ποιές ομάδες και παρέες λαφυραγωγούν κάθε φορά και ποιά κοινωνικά στρώματα είναι οι μόνιμοι παρίες.

Τί συμβουλεύει ο Βούλγαρης τις πλευρές του υπό ανασύνταξη διπολικού κομματικού συστήματος; Αφενός απευθύνεται στον ΣΥΡΙΖΑ (τον οποίο βλέπει να μεταλλάσσεται, αλλά να «εκκρεμεί ανάμεσα στις παλαιοαριστερές ιδεολογικές αγκυλώσεις και στις παλαιοκομματικές πολιτικάντικες πρακτικές τις οποίες αφομοίωσε με εντυπωσιακή ταχύτητα»). Αυτά που λέει ισχύουν περίπου και για ό,τι έχει απομείνει από τις κεντροαριστερές συσπειρώσεις, και ασφαλώς ισχύουν αναδρομικά για το ΠΑΣΟΚ: Θα έπρεπε να ξέρουν ότι «προοδευτικός πόλος σημαίνει παράταξη μεταρρυθμίσεων, ικανή να καθοδηγήσει την οικονομικοκοινωνική ανασυγκρότηση της χώρας, με επίγνωση ότι στη σημερινή Ελλάδα η αποτελεσματικότερη κοινωνική πολιτική για τα αδύναμα στρώματα είναι η ανάπτυξη, οι επενδύσεις και η απασχόληση». Αφετέρου, λέει, «η ΝΔ, ο ενισχυόμενος σήμερα πόλος του δικομματισμού και προσεχής κυβέρνηση σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, δεν έχει λόγο να ρίχνει πετρέλαιο στη φωτιά, γιατί αργότερα θα χρειαστεί να περάσει μέσα από αυτήν».

Ωστόσο θα ήταν καλύτερο να κατονομάζονται σαφώς πιο χειροπιαστές προοδευτικές μεταρρυθμιστικές πτυχές και επείγουσες προτεραιότητες για ανασυγκρότηση στην πράξη. Λόγου χάρη, η ανάγκη για προγραμματική στροφή προς παραγωγικές-εξαγωγικές οικονομικές προτεραιότητες, για μεροληψία υπέρ της καινοτομίας και υπέρ της ζωντανής εργασίας - ιδίως των νέων, για αντικίνητρα στις αντιβιομηχανικές, καταναλωτικές, εν τέλει παρακμιακές πρακτικές. Για απομάκρυνση από το τρίγωνο του διαβόλου που έχει ως συντεταγμένες των κορυφών του (1) το μισθωτό ή συμβιωτικό μανδαρινάτο του βαθέος κράτους - (2) την κοινωνία συνταξιούχων και την τερατώδη διαγενεακή ανισότητα (βλ. έρευνα της διαΝΕΟσις, Νοέμβριος 2018) - (3) την διευκόλυνση και πριμοδότηση της επιχειρηματικότητας που δεν παράγει προστιθέμενη αξία. Για αποτελεσματικό και δίκαιο κράτος πρόνοιας, για έναν ρωμαλέο και ουσιαστικά παραγωγικό δημόσιο τομέα, με δημόσιες τις κοινωφελείς υπηρεσίες για χάρη του απλού πολίτη και όχι της πελατειακής κάστας. Για νομοθετικές πρωτοβουλίες που θα ανατρέψουν θεσμικά πλαίσια και θεσμοποιημένες πρακτικές που λειτουργούν ως καταστροφικοί μηχανισμοί - π.χ. διαδικασίες στο δικαστικό σύστημα αποτρεπτικές ή φρένα για βιομηχανικές επενδύσεις, ενάντιες στην εισαγόμενη τεχνογνωσία και ενάντιες σε κάθε καινοτομία, εκτός των άλλων επειδή είναι δυσανάλογα αργές και «επιφυλακτικές» άν γίνει σύγκριση με το πώς αντιμετωπίζουν άλλα (μή παραγωγικά) είδη επενδύσεων ή δραστηριοτήτων. 
Απευθυνόμενος δε προς την ΝΔ, ο Γ. Βούλγαρης, όπως και κάθε πολίτης που έχει αηδιάσει με την δυσαρμονία και αποτυχία, θα έπρεπε να κατονομάσει μιαν απαραίτητη προϋπόθεση για μετριασμό του ανακυκλούμενου διχαστικού παροξυσμού: Να σταματήσει η ΝΔ να επενδύει μικροκομματικά στον εθνικολαϊκισμό και να τροφοδοτεί ανορθολογικές, αυτοκαταστροφικές τάσεις μέσα στην κοινωνία. Φυσικά, μόνον άν αναγκασθεί θα σταματήσει. Από την Α' φάση του μεταμοντέρνου «Μακεδονικού» (1993), στη σύγκρουση για την μη αναγραφή του θρησκεύματος στις ταυτότητες (2000) και στην αποφασιστική συμβολή της ΝΔ στην ανατροπή της διορθωτικής πρότασης Γιαννίτση για το ασφαλιστικό, μέχρι την κατευθυνόμενη παραπληροφόρηση για τον «φιλορώσο και διωκόμενο από τους Αμερικανούς» Κώστα Καραμανλή (2007) και τα «αντιμνημονιακά Ζάππεια» (2010), η ΝΔ ανταγωνίζεται διαρκώς και επάξια τα κατορθώματα του ΣΥΡΙΖΑ της πεντάχρονης περιόδου του βρεφονηπιακού σταθμού (2010-2015). Στην πραγματικότητα, από τα μέσα της δεκαετίας του 1990 μέχρι σήμερα, η ΝΔ έχει γίνει ο πιο επίμονος, διαρκής, συστηματικός και αποτελεσματικός διακινητής «χονδρικής» του λαϊκισμού και του εθνικισμού στη χώρα μας.

Γ. Ρ.
  

Η κυβέρνηση πήρε οριακή ψήφο εμπιστοσύνης, αλλά ο τρόπος που την πήρε δείχνει ότι θα λαχανιάσει για να φτάσει ώς τον Μάιο. Η συμφωνία των Πρεσπών ασφαλώς θα κλείσει και καλό είναι που κλείνει για να απαλλάξει την εξωτερική πολιτική της Ελλάδας από ένα πρόβλημα που την ταλανίζει επί δεκαετίες. 

Πέραν αυτού, είναι σίγουρο ότι η προεκλογική περίοδος που έχει ανοίξει θα εξελιχθεί σε κλίμα οξύτατου διχασμού. Δεν πρόκειται για πρόσκαιρη προεκλογική πόλωση. Ούτε για νέα φάση «ομαλοποίησης» της πολιτικής ζωής με την αντιπαράθεση ενός προοδευτικού και ενός συντηρητικού πόλου. Πρόκειται περισσότερο για την ενσωμάτωση των παθογενειών της περιόδου της χρεοκοπίας στο πολιτικό-κομματικό σύστημα, γεγονός που προοιωνίζει ότι αυτό θα λειτουργήσει σαν νάρκη στην οικονομία και στις κοινωνικές σχέσεις για απροσδιόριστο ακόμα διάστημα.

Giorgio de Chirico: «Αρχαιολόγοι IV» από τις «Μεταμορφώσεις» - «Τρόπαιο»

Συμφωνία ανάστροφης κοινωνικής αναδιανομής, χωρίς μεταρρυθμίσεις και χωρίς επανεκκίνηση της οικονομίας

του Σβεν Γκίγκολντ
 

από τον προσωπικό ιστοχώρο του Sven Giegold: Griechenland – Einigung: Neue Kürzungswelle zu Lasten von Älteren und Armen, 2.5.2017

 

Μετά τη νέα συμφωνία της ελληνικής κυβέρνησης και των πιστωτών, ο εκπρόσωπος για τα οικονομικά και δημοσιονομικά θέματα της ομάδας των Πράσινων κομμάτων στο Ευρωκοινοβούλιο Sven Giegold, δήλωσε τα εξής:

  

Η πολιτική λιτότητας στην Ελλάδα συνεχίζεται, εις βάρος των πιό ηλικιωμένων και των πιό φτωχών. Με το νέο κύμα των περικοπών, η φιλοευρωπαϊκή κίνηση «Σφυγμός της Ευρώπης» θα παραμείνει ένα κίνημα μόνον του Βορρά της ηπείρου. Οι περικοπές στις συντάξεις και οι ιδιωτικοποιήσεις παρατείνουν σε πιό μεγάλο βάθος χρόνου τις καταστροφικές πολιτικές της λιτότητας. Η ιδιωτικοποίηση των εταιριών ύδρευσης της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης είναι πλήγμα εναντίον των υπηρεσιών κοινής ωφέλειας και σπέρνει στην Ελλάδα σπόρους ευρω-απογοήτευσης και ευρωσκεπτικισμού. Η ελληνική οικονομία δεν πρόκειται να σταθεί στα πόδια της με τέτοια πακέτα οικονομικών μέτρων.

Οι επείγουσες μεταρρυθμίσεις στο σύστημα του κράτους και η στοχοποίηση των φοροφυγάδων συνεχίζουν να παραμελούνται. Μολονότι η κυβέρνηση διαθέτει ολοκληρωμένη βάση δεδομένων με στοιχεία για τους πολίτες που φοροδιαφεύγουν, δεν στοχοποιεί με συνέπεια και σταθερότητα αυτούς τους φοροφυγάδες. Η ζωή πρέπει να γίνει δύσκολη για την πελατοκρατία και για τις πελατειακές πρακτικές της· όχι για τους φτωχούς και για τους ηλικιωμένους.

Ποιοί θα πληρώσουν το «μάρμαρο» της συμφωνίας; - Οι φτωχότεροι καλούνται να πληρώσουν τον λογαριασμό των νέων μέτρων (Έθνος, euro2day.gr, nooz.gr)
  

Φραντσίσκα Μπράντνερ, Σβεν Γκίγκολντ: Μόνον μαζί μπορούμε να μεταρρυθμίσουμε την Ευρώπη - Γάλλοι και Γερμανοί για καλύτερη Ευρώπη. Με αφορμή τις εκλογές στη Γαλλία και το διασυνοριακό κίνημα «Pulse of Europe» (στον ιστοχώρο Μετά την Κρίση)

Από την «αποικία χρέους» του ΣΥΡΙΖΑ στο πείσμα της «φιλελεύθερης» πελατοκρατίας. Εμμονές και δουλείες στο κομματικό σύστημα και στο βαθύ κράτος

δύο άρθρα του Κώστα Καλλίτση

1. Μετά την «αποικία χρέους», η μεγάλη προσαρμογή...

  από την © Καθημερινή, 15.05.2016

 

Μέσα στα συγκρουόμενα σμήνη από ιαχές νίκης και από κατάρες είναι σημαντικό να μην παραβλεφθεί κάτι στρατηγικά ουσιώδες. Η αρχική στρατηγική του ΣΥΡΙΖΑ στηριζόταν στην απλοϊκή και μηχανιστική σύλληψη περί «αποικίας χρέους»: Να πάψει η χώρα να δανείζεται για να πληρώνει τα δάνεια, να κουρέψουμε το χρέος για να εξοικονομηθούν πόροι ώστε να ενισχυθεί η συνολική ζήτηση και έτσι, μέσα από την τόνωση της κατανάλωσης, να βγούμε από την κρίση. Εξ ου και η άρνηση, στις 30 Ιανουαρίου 2015, να δεχτούμε την τελευταία δόση 7,5 δισ. από το δεύτερο μνημόνιο – ως «αντίσταση».

Σήμερα επισφραγίζεται η πλήρης ανατροπή εκείνης της πολιτικής. Η χώρα επανακάμπτει στην αρχικά (διακηρυγμένη…) στρατηγική της, δηλαδή να επιδιώξει να βγει στις αγορές για να απαλλαγεί από τα μνημόνια και να αντιμετωπίσει την κρίση όχι μέσω της τόνωσης της ζήτησης (από τα εισοδήματα των νοικοκυριών θα αφαιρεθούν 5,4 δισ. επιπλέον…) αλλά διά της ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας. Οπερ παραπέμπει στην ανάδυση νέου οικονομικού υποδείγματος.

Μέσα από μιαν αργόσυρτη, γεμάτη αντιφάσεις, βασανιστική πορεία, γίνεται μια μεγάλη προσαρμογή – και του ΣΥΡΙΖΑ, αλλά όχι μόνο…

Οταν έσπασε η ελληνική φούσκα και οι αγορές μάς απέκλεισαν, το θέμα δεν ήταν αν θα φτωχύνουμε. Ηταν η κατανομή των θυσιών που, γενικά, ήταν αναπόφευκτες και η οικοδόμηση νέου οικονομικού μοντέλου. Οι μεγάλες, διάχυτες, κυρίαρχες αυταπάτες συνέτειναν στην επιβολή της δεινότερης κατανομής των θυσιών (με την πλήρη καταστροφή του εισοδήματος για τους ανέργους), στην εκτίναξη του δείκτη δυστυχίας, στην παράταση ενός ιστορικά ληγμένου μοντέλου παρασιτικού καπιταλισμού. Χάθηκε ζωτικός χρόνος. Θα ανακτηθεί;

Ο Σαρδανάπαλος

Η νομοθέτηση προληπτικών μέτρων επιδρά φιλοκυκλικά, επιδεινώνει την κατάσταση στην ελληνική οικονομία. Πότε θα διδαχτεί η ΕΕ από την ελληνική κρίση;

του Μάρτσελ Φράτσερ

  

© Der Spiegel - "Reformen auf Vorrat": Europa will aus der Griechenlandkrise nicht lernen - Ein Gastbeitrag von Marcel Fratzscher, 09.05.2016

  

Στην ελληνική κρίση συμβαίνουν διαρκώς κορυφώσεις, η μία μετά την άλλη, γιατί η Ευρώπη κάνει συνεχώς τα ίδια λάθη. Τρεις λόγοι για τους οποίους η τακτική των δανειστών είναι παράλογη και ατελέσφορη.

 

Για άλλη μια φορά, οξύνθηκε και πάλι η αντιπαράθεση ανάμεσα στην Ελλάδα και στους Ευρωπαίους δανειστές της. Μετά το δράμα του περασμένου καλοκαιριού (2015), όταν η Ελλάδα με δυσκολία απέφυγε την Grexit και μια οικονομική καταστροφή, θα μπορούσαμε πάλι να φθάσουμε σε μια ακόμη αναμέτρηση, εκτός των άλλων επειδή η Ευρώπη δεν φαίνεται να διδάσκεται από την κρίση και επαναλαμβάνει τα παλιά λάθη. Αυτό φαίνεται από την απαίτηση για «προληπτικά μέτρα» και από τη συζήτηση για περικοπή του χρέους.

Ο εξαναγκασμός στην ψήφιση «προληπτικών μέτρων», με τα οποία θα επιβάλλονται αυτόματα περαιτέρω μειώσεις δαπανών και αυξήσεις φόρων στην Ελλάδα όταν δεν επιτυγχάνονται οι δημοσιονομικοί στόχοι, είναι παράλογος και ατελέσφορος. Και μάλιστα για τρεις λόγους.

Η γνώμη ενός φιλελεύθερου, αλλά ορθολογιστή: Ποσοτική χαλάρωση και δημόσιες επενδύσεις.

του Πάουλ Ντε Γκράουε
  
© Ivory Tower - Paul De Grauwe: QE and public investment 2.12.2015 
αναδημοσίευση: Social Europe
   

Ο Πάουλ Ντε Γκράουε, Βέλγος καθηγητής της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Οικονομίας στο Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο της London School of Economics, είναι φιλελεύθερος και οπαδός της οικονομίας της αγοράς. Μάλιστα, μεταξύ 1991-2003 εκλέχτηκε βουλευτής και γερουσιαστής στο Βέλγιο ως μέλος του κόμματος Φλαμανδών Φιλελευθέρων και Δημοκρατών. Πιστεύει ότι οι δυνάμεις της αγοράς και η οικονομική ανάπτυξη μπορούν να συνεισφέρουν ακόμη και για λύσεις σε προβλήματα φυσικών πόρων, ενέργειας και του κλίματος. Ωστόσο, με τον πέρασμα του χρόνου, επισημαίνει όλο και πιο έντονα την ανάγκη να παρεμβαίνει η πολιτική διακυβέρνηση στην οικονομία της αγοράς. «Υπερτιμούσα», λέει, «τις αγορές ως φορείς της αλήθειας, φαίνεται όμως ότι στον πραγματικό κόσμο ο ορθολογισμός είναι αδιαχώριστα συνυφασμένος με δυνάμεις που δεν υπακούουν στη λογική». Κάτι πρέπει να διορθώνει τις δυνάμεις της αγοράς. 
Σήμερα, λόγω της παγκόσμιας κρίσης, αυτή η διορθωτική παρέμβαση και οι ισχυρές πολιτικές είναι ακόμη πιο αναγκαίες. Μετά το 1980, οι  συνήγοροι των αγορών, συγχέοντας έντεχνα μεταξύ του επιχειρηματία ως διευθύνοντος και του απουσιάζοντος ιδιοκτήτη (absentee ownership), καταδικάζουν διαρκώς το «μεγάλο αμάρτημα» που διαπράττει ένα κράτος άν «γίνει επιχειρηματίας»*. Εντελώς αντίθετα, ο φιλελεύθερος Ντε Γκράουε επιχειρηματολογεί υπέρ των δημόσιων επενδύσεων απευθείας στην πραγματική οικονομία, ως παρέμβαση αναγκαία - και επικερδή - για το δημόσιο συμφέρον, προκειμένου να διαφύγει η Ευρώπη από την οικονομική στασιμότητα και την παγίδα ρευστότητας.

Γ. Ρ.

Από την αρχή του 2015 η ΕΚΤ εφαρμόζει την «ποσοτική χαλάρωση» (QE), δηλαδή ένα πρόγραμμα που διοχετεύει μεγάλες ποσότητες χρήματος στην οικονομία. Κάθε μήνα η ΕΚΤ αγοράζει 60 δισεκατομμύρια € κρατικών ομολόγων και με τον τρόπο αυτό διοχετεύει ίσο ποσό ρευστού χρήματος στην οικονομία. Μέχρι σήμερα, το συνολικό ποσό ενέσων ρευστότητας προσεγγίζει τα 700 δισεκατομμύρια €.

Δεν μπορεί να υπάρξει καμία αμφιβολία ότι αυτή η μεγάλη ένεση ρευστότητας από την ΕΚΤ είχε θετική επίδραση στις εξαγωγές. Είχε ως αποτέλεσμα μια υποτίμηση του ευρώ έναντι των κυριότερων άλλων νομισμάτων (δολάριο, λίρα στερλίνα) και ενίσχυσε την ανταγωνιστικότητα των εξαγωγέων της Ευρωζώνης προς τον υπόλοιπο κόσμο.

Ωστόσο, καθίσταται ολοένα και πιο σαφές, ότι η QE από μόνη της δεν επαρκεί για να βγάλει τις οικονομίες της Ευρωζώνης από τους ληθαργικούς ρυθμούς ανάπτυξης. Στην πραγματικότητα, από το δεύτερο τρίμηνο του έτους 2015 ο ρυθμός της οικονομικής μεγέθυνσης επιβραδύνθηκε και πάλι. Υπάρχει φόβος ότι στα επόμενα 2-3 χρόνια η οικονομική ανάπτυξη θα παραμείνει υποτονική. Μια νέα, διευρυμένη εκδοχή της QE δεν θα λύσει αυτό το πρόβλημα.

Απέτυχε η «ποσοτική χαλάρωση» και το πρόγραμμα αγοράς ομολόγων της ΕΚΤ; Επισημάνσεις του Ρούντολφ Χίκελ

Πρίν από έναν χρόνο περίπου, αμέσως μετά τις εκλογές του Ιανουαρίου 2015, σ΄ αυτόν τον ιστότοπο γράφτηκαν τα εξής για το μεγάλο πρόγραμμα αγοράς ομολόγων από την ΕΚΤ που μόλις είχε εξαγγελθεί :

Η λεγόμενη ποσοτική χαλάρωση (Quantitative Easing) της νομισματικής πολιτικής της ΕΚΤ, που εξήγγειλε στις 22 Ιανουαρίου ο πρόεδρος της Μάριο Ντράγκι, ίσως φέρει πράγματι κάποια τόνωση στις πραγματικές οικονομίες των χωρών της ευρωζώνης. Ίσως όμως αποδειχθεί ανώφελη και άστοχη και απλώς τροφοδοτήσει νέες φούσκες περιουσιακών στοιχείων (π.χ. ακόμη μεγαλύτερη διόγκωση της χρηματιστηριακής φούσκας στις ΗΠΑ και στις μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες ή εξωπραγματικές τιμές ακινήτων σε κάποιες κεντρικές ευρωπαϊκές χώρες και αλλού). Αυτό θα το ξέρουμε μετά από αρκετό καιρό, όχι πριν περάσει ένας χρόνος τουλάχιστον.
Όμως, όσο η ΕΚΤ είναι υποχρεωμένη να κινείται μέσα στα πλαίσια της σημερινής ευρωπαϊκής οικονομικής πολιτικής, αυτό είναι το τελευταίο όπλο άμεσης εφαρμογής που διαθέτει η εκδοτική Τράπεζα της ζώνης του ευρώ. [...] οι σημερινοί πολιτικοί ιθύνοντες της ΕΕ την χρησιμοποιούν ως διαχειριστή της κρίσης «υπεράνω πάσης κριτικής», δεδομένου ότι η ΕΚΤ είναι όργανο που δεν υπόκειται στον έλεγχο των πολιτών και σε δημοκρατική νομιμοποίηση μέσω διαδικασίας. Άν τυχόν και αυτό το όπλο αποτύχει, η μέχρι τώρα διαχείριση της κρίσης στην ευρωζώνη θα αποδειχθεί ολικά αποτυχημένη. Τότε ακόμη και οι πιο φανατικοί υποστηρικτές της θα χρειαστούν μιαν άλλη πολιτική.

(Ποσοτική χαλάρωση της ΕΚΤ και ελληνική πολιτική «ιδιαιτερότητα»: Νέα κατάσταση, ανοίγει νέο κεφάλαιο της κρίσης, 28.1.2015)

Οι μεγάλες προσδοκίες και η σκληρή πραγματικότητα 

Επέτυχε ή απέτυχε το πρόγραμμα αγοράς ομολόγων το στόχο του, δηλαδή την τόνωση της πραγματικής οικονομίας στη ζώνη του ευρώ; Η ίδια η ΕΚΤ έθεσε ως βασικό μετρήσιμο κριτήριο για να αξιολογείται η επιτυχία ή αποτυχία του, μια ανοδική κίνηση του πληθωρισμού από το μηδενικό επίπεδο προς το επίπεδο του 2 %. Τι δείχνει η πραγματικότητα ένα χρόνο μετά;

Το αποτυχημένο ελληνικό μοντέλο - αναστροφή πορείας για διέξοδο σε ταραγμένους καιρούς

του Νίκου Καϊμάκη
 
© Αναζητήσεις για την Αριστερά - Νίκος Καϊμάκης: Διέξοδος μόνο η ανάπτυξη, 24.1.2016 

[Πολιτικά και γεωπολιτικά συγκριτικά μας πλεονεκτήματα στον ταραγμένο κόσμο του 2016]

Η Ελλάδα την περίοδο αυτή βρίσκεται μπροστά σε κρίσιμο σταυροδρόμι. Είναι εκτεθειμένη στον κλιμακούμενο διεθνή ανεμοστρόβιλο που προκαλεί ισχυρούς γεωπολιτικούς, οικονομικούς και μεταναστευτικούς κλυδωνισμούς. Αυτοί, μαζί με τα συσσωρευμένα εσωτερικά προβλήματα (υπερχρέωση, ασφαλιστικό, φορολογικό, απο-ανάπτυξη) δημιουργούν ένα επικίνδυνο εκρηκτικό μίγμα που προσβάλλει με ένταση την πολυετή σισύφεια προσπάθεια της χώρας προς την διέξοδο από την κρίση.

Ταυτόχρονα όμως, η χώρα μας διαθέτει και ορισμένα πλεονεκτήματα. Είναι ενταγμένη στην Ευρωπαϊκή Ένωση, που αποτελεί την συγκριτικά πιο ασφαλή περιφερειακή ολοκλήρωση, όπως δείχνουν και οι μεταναστευτικές ροές των εκατομμυρίων βασανισμένων ανθρώπων που την προσεγγίζουν ως «Γη της επαγγελίας» με κίνδυνο της ίδιας τους της ζωής. Επί πλέον διαθέτει ένα σημαντικό συγκριτικό πλεονέκτημα: βρίσκεται σε προνομιακό σημείο όπου συναντώνται οι διεθνείς οδεύσεις ενεργειακών διαδρόμων και μεταφορών προϊόντων (θαλάσσιοι και ηπειρωτικοί δρόμοι) από την Ασία προς την Ευρώπη και αντιστρόφως, αφού, ως γνωστόν, η Ευρώπη αποτελεί τη μεγάλη αγορά των 500 εκατομμυρίων καταναλωτών καθώς επίσης και την εξίσου σημαντική εξαγωγική αγορά νέων και καινοτόμων τεχνολογιών. Αποτελούν επομένως για τη χώρα μας οι αναδυόμενες νέες γεωπολιτικές συνθήκες χρυσή ευκαιρία ανάπτυξης μιας μακροχρόνιας στρατηγικής, αφού βρίσκεται σε πλεονεκτικό γεωπολιτικό σημείο πέριξ του οποίου κινούνται ενεργειακές, μεταφορικές και τουριστικές ροές.

Σπύρος Παπαλουκάς: Κόκκινες στέγες, Λέσβος - Καμμένο Χωριό

Οι κεντρικές τράπεζες θα αυξήσουν τα βασικά επιτόκια μόνον όταν επανενεργοποιηθούν οι επενδύσεις στην πραγματική οικονομία

των Γκέρχαρντ Σικ και Σβεν Γκίγκολντ
   
Gerhard Schick, Sven Giegold:  Höhere Zinsen gibt es erst, wenn wieder investiert wird   17.9.2015

Στις 17.9.2015 η Ομοσπονδιακή Κεντρική Τράπεζα Fed των ΗΠΑ αποφάσισε να μην αυξήσει τα βασικά επιτόκια

   

Με δεδομένους τους κινδύνους που εξακολουθούν να απειλούν τις οικονομικές εξελίξεις και να εμποδίζουν την ανάπτυξη, θα ήταν πολύ πρόωρη μια αύξηση των επιτοκίων εκ μέρους της Fed τώρα. Από την άποψη αυτή, η απόφαση της Fed ήταν σωστή. Όμως και η Fed στερείται των εργαλείων για κατάλληλη και επαρκή ρύθμιση των χρηματοπιστωτικών αγορών, που να διασφαλίζει ότι το χαμηλό επιτόκιο θα παράγει αποτελέσματα στην πραγματική οικονομία και προπάντων ότι δεν θα δημιουργεί νέες οικονομικές φούσκες. Επειδή αυτά τα στοιχεία λείπουν, επικρέμεται η απειλή νέων αναταραχών στις χρηματοπιστωτικές αγορές, που εξακολουθούν να είναι ασταθείς. Επιπλέον, πρέπει να αυξηθούν επειγόντως οι επενδύσεις, προκειμένου να απορροφήσουν την υπερβολική ρευστότητα, απομακρύνοντάς την από τις αγορές, αλλά και για να αντιμετωπισθεί ο κίνδυνος του αποπληθωρισμού.

Ευρώ, δραχμή και παραμύθια που κοιμίζουν - ενώ ο πλούτος μετατοπίζεται προς τον Ειρηνικό και η μπουκιά της Ευρώπης μικραίνει

του Γιώργου Παπανικολάου

      

© EURO2day  - Το ευρώ, η δραχμή και τα παραμύθια που μας κοιμίζουν, 28.7.2015
αναδημοσίευση στον ιστότοπο Ανέστιος

    

Πάνω από πέντε χρόνια τώρα, όλα τα πολιτικά κόμματα κρύβουν την αλήθεια από τον λαό. Τελευταία επινόηση το δίλημμα ευρώ ή δραχμή, που κι αυτό τον κοιμίζει απέναντι στη μία και αναπόδραστη πραγματικότητα: εμείς πρέπει να αλλάξουμε, όποιο κι αν είναι το νόμισμα.

Το ευρώ είναι ένα ημιτελές νόμισμα, με πολλά προβλήματα, που προκύπτουν από το γεγονός ότι δεν συνοδεύεται από μια δημοσιονομική και πολιτική ένωση. Ως κοινό νόμισμα δε, ωφελεί κυρίως τις ισχυρές εξαγωγικά χώρες του Βορρά (και κυρίως τη Γερμανία), που αν είχαν το δικό τους, θα έπρεπε να αντιμετωπίσουν το κόστος της ισχυρότερης ισοτιμίας.

Το γεγονός όμως ότι τα οικονομικά προβλήματα δεν εντοπίζονται πια μόνο στο Νότο αλλά κάνουν σταδιακά την εμφάνισή τους και στον πυρήνα της Ευρώπης, ακόμη δε και στο Βορρά, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τη Φινλανδία,* δείχνει ότι το πρόβλημα είναι βαθύτερο. Στην ουσία αφορά όχι μόνον την Ευρώπη, αλλά συνολικά την αποκαλούμενη «Δύση».

Πεκίνο, Εθνικό Ολυμπιακό Στάδιο «Η Φωλιά του Πουλιού»

Στέφαν Σούλμάιστερ: «Η Ελλάδα είναι αποδιοπομπαίος τράγος, η Ευρώπη χρειάζεται New Deal»

μια συνέντευξη του Stephan Schulmeister στη Ruth Fulterer 
  
© Süddeutsche Zeitung - Wirtschaftsforscher Schulmeister über Schuldenkrise:«Griechenland ist ein Sündenbock» 18.7.2015 

     

Φέρει η ίδια η Ελλάδα στο ακέραιο την ευθύνη για τη δυστυχία της; Ο οικονομολόγος Stephan Schulmeister δεν συμφωνεί: Αυτό ισχυρίζονται οι πιστωτές της από τις χώρες της ΕΕ, γιατί θέλουν να αποσπαστεί η προσοχή από τα δικά τους και τα ευρύτερα προβλήματα.

   

SZ: Κύριε Σούλμάιστερ, είχατε προτείνει να υποστηριχθεί ο ΣΥΡΙΖΑ. Διαπραγματεύτηκε με έξυπνο τρόπο η ελληνική κυβέρνηση ;

Stephan Schulmeister: Αυτές δεν ήταν διαπραγματεύσεις! Στις διαπραγματεύσεις ανταλλάσσονται επιχειρήματα, όμως στο Eurogrοup η συζήτηση εξελίχθηκε σε ένα είδος θρησκευτικού πολέμου. Ακριβώς επειδή ο ΣΥΡΙΖΑ δεν περιορίστηκε να ασκήσει κριτική μόνον εναντίον της λιτότητας στην δική του χώρα, στο τέλος όλο και περισσότερο ερχόταν στο επίκεντρο της σύγκρουσης η «δογματική», τα βασικά. 

   
SZ: Η συζήτηση γύρω από τα ελληνικά χρέη και την ενοχή* των Ελλήνων είναι ηθικά φορτισμένη. Είναι δίκαιο; 

Φυσικά είναι εύλογο να απαιτεί κανείς την αποπληρωμή των χρεών. Όμως σε μια χρέωση συμμετέχουν δύο: αυτός που παίρνει την πίστωση και αυτός που την χορηγεί. Στο οικονομικό σύστημα, σε κάθε έλλειμμα αντιστοιχεί ένα πλεόνασμα. Άν αυτό το παραβλέψουμε, είναι πολιτικό λάθος και λάθος της οικονομικής επιστήμης. Αν πούμε «όποιος έχει ελλείμματα είναι ο ένοχος», αυτό είναι πολύ μεγάλη αστοχία της σκέψης.

Ποσοστά ανεργίας στην ΕΕ

Το χρέος της Ελλάδας μπορεί και πρέπει να ελαφρυνθεί εντός της ευρωζώνης. Συσχέτιση επιτοκίων με την ανάπτυξη και μορατόριουμ πληρωμών

των Άρμιν φον Μπόγκνταντυ, Μάρτσελ Φράτσερ και Γκούντραμ Βολφ

Armin von Bogdandy, Marcel Fratzscher, Guntram B. Wolff

   

© Frankfurter Allgemeine Zeitung - Schuldenschnitt auch ohne Grexit möglich 23.7.2015

και © Bruegel Institute, Brussels - Griechenlands Schuldenlast kann und muss im Euroraum erleichtert werden

  

Τρεις Γερμανοί ειδικοί με επιρροή απορρίπτουν την Grexit. Υποστηρίζουν ότι η αναδιάρθρωση - ελάφρυνση του δημόσιου χρέους της Ελλάδας εντός της ευρωζώνης είναι οικονομικά επωφελής για όλους και νόμιμη σύμφωνα με το ευρωπαϊκό και συνταγματικό δίκαιο. Προτείνουν  «ρήτρα ανάπτυξης» στα επιτόκια, με μορατόριουμ πληρωμών σε περιόδους χωρίς άνοδο του ΑΕΠ.

   

Η μεγαλύτερη ζημιά που προκάλεσε η αντιπαράθεση με την Ελλάδα είναι η καθολική απώλεια της εμπιστοσύνης. Για να μπορέσει η Ελλάδα να επιστρέψει και πάλι στην ανάπτυξη, πρέπει οι πολίτες, οι επιχειρήσεις και οι επενδυτές να ανακτήσουν την εμπιστοσύνη σε ένα βιώσιμο μέλλον για τη χώρα. Για να γίνει αυτό, χρειάζεται αφενός ικανή κυβέρνηση με επαρκή νομιμοποίηση, αφετέρου αποτελεσματικός διοικητικός μηχανισμός και δικαστικό σύστημα. Όμως έχει κεντρική σημασία και το ζήτημα του χρέους, αν και η εξυπηρέτησή του προς το παρόν και για το βραχυπρόθεσμο μέλλον είναι αμελητέο ζήτημα. Κανείς δεν αμφισβητεί την ανάλυση του ΔΝΤ σύμφωνα με την οποία η βιωσιμότητα του ελληνικού δημόσιου χρέους αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ανάκαμψη.

Το τρίτο πρόγραμμα, το οποίο αποτελεί αντικείμενο διαπραγμάτευσης τώρα, πρέπει πρώτα-πρώτα να επαναφέρει την Ελλάδα εκεί όπου βρισκόταν στο τέλος του περασμένου έτους, όταν οι προβλέψεις για το ΑΕΠ έδειχναν άνοδο σχεδόν κατά 3%.