Μύθοι που υποστηρίζουν την έξοδο από τη ζώνη του ευρώ. Η αποδόμησή τους

του Φώτη Λυσάνδρου

   

© openDemocracy Can Europe Make it?
Photis Lysandrou: Three myths behind the case for Grexit: a destructive analysis 11.8.2015

  

Η ελπίδα για ριζική αλλαγή στην οικονομική κατεύθυνση της Ευρώπης χρειάζεται τη διεθνή αλληλεγγύη. Όμως με τη σειρά της, αυτή η αλληλεγγύη χρειάζεται το ευρώ. Για χώρες με μικρές εξαγωγικές δυνατότητες, η αυτόνομη οικονομική πολιτική με «ελευθερία κινήσεων» είναι ούτως ή άλλως ανέφικτη, ενώ το να επαγγέλονται πολιτικές διεθνούς αλληλεγγύης υπό εθνικό νόμισμα, είναι υπόσχεση κενή περιεχομένου

 

Η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ εξελέγη τον Ιανουάριο του 2015 έχοντας δώσει την υπόσχεση ότι θα σκίσει το μισητό μνημόνιο που επέβαλλε η Τρόικα, αλλά διατηρώντας ταυτόχρονα το ευρώ. Ήταν μια υπόσχεση που δεν μπόρεσε να κρατήσει. Μετά από αρκετούς μήνες σκληρών διαπραγματεύσεων, έγινε φανερό ότι οι δανειστές της Ελλάδας, με προεξάρχουσα τη γερμανική κυβέρνηση, δεν είχαν καμία πρόθεση να επαναδιαπραγματευτούν τη συμφωνία και να ελαφρύνουν ουσιαστικά το βάρος του ελληνικού χρέους και να μειώσουν την πίεση για σκληρά μέτρα λιτότητας που περιλαμβάνονται στο μνημόνιο. 

Προκύπτει λοιπόν το ερώτημα τι πρέπει να κάνει τώρα η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ. Δεδομένο είναι ένα: πρέπει να καταστήσει σαφές στον ελληνικό λαό, ότι το να κρατήσει και τα δύο σκέλη της προεκλογικής της υπόσχεσης ήταν αδύνατο. 'Εχει όμως μπροστά της δύο δρόμους για να συνεχίσει:

(α) Να προχωρήσει και σε περαιτέρω συμβιβασμούς με την τρόικα και έτσι να το κρατήσει την Ελλάδα στην ευρωζώνη, ή (β) να απορρίψει οποιουσδήποτε περαιτέρω συμβιβασμούς και να αποσύρει την Ελλάδα από την ευρωζώνη. 

Piet Mondrian, Μηλιά

Χ. Λάσκος, Γ. Μηλιός, Ε. Τσακαλώτος: Έξοδος από τη ζώνη του ευρώ - «Να βγεί κανείς ή να μη βγεί;»

Κρίση της Ελλάδας και της ευρωζώνης, διλήμματα των κομμουνιστών (2012)

    
Workers' Liberty : «Displacing class struggle»? Syriza's argument against the «euro-exit» strategy - Communist Dilemmas on the Greek Euro-Crisis: To Exit or Not to Exit? 30.7. 2012 - Σε μορφή pdf
  
των Χρήστου Λάσκου, Γιάννη Μηλιού και Ευκλείδη Τσακαλώτου

      

Το άρθρο αυτό (αγγλική και γερμανική δημοσίευση Ιούνιος 2012) πιθανώς δεν υπάρχει στα ελληνικά. Ίσως οι συγγραφείς απέφευγαν τότε να οξύνουν τις εντάσεις εντός του ΣΥΡΙΖΑ - αυτοπεριορισμός που αποδείχτηκε εντέλει επιζήμιος, συμβάλλοντας και αυτός στην πολιτική σύγχυση του κόμματος. Οι συγγραφείς από την ιδιαίτερη μαρξιστική σκοπιά τους ασκούν κριτική σε παράγοντες των «φιλο-δραχμικών» τάσεων του σημερινού κυβερνητικού κόμματος που επικαλούνται τις άνισες σχέσεις της Ελλάδας με τις οικονομίες των βόρειων χωρών (π.χ. Κ. Λαπαβίτσας, στελέχη της «Αριστερής Πλατφόρμας»). Μεταξύ άλλων, τους καταλογίζουν αναβίωση του σχήματος «κέντρου-περιφέρειας» που υποστήριζε το ΠΑΣΟΚ του 1980. Πέρασαν 3 χρόνια και καθένας από τους τρεις συγγραφείς συνεχίζει την ιδιαίτερη πολιτική διαδρομή του εντός ή εκτός του ΣΥΡΙΖΑ, ωστόσο τώρα το θέμα «καίει». Γι΄ αυτό - και για «ιστορικούς» λόγους - η εκ των υστέρων δημοσίευση στα ελληνικά έχει την αξία της.*

Γ. Ρ. 

   

1. Η κρίση στην ευρωζώνη συναντά το φάντασμα της θεωρίας της εξάρτησης: Ένα ψευδοδίλημμα;

Επηρεασμένες από τους αντι-αποικιακούς αγώνες, πολλές νεο-μαρξιστικές προσεγγίσεις για τον ιμπεριαλισμό στη μεταπολεμική περίοδο, στηρίζονταν στην ιδέα ότι οι πρώην αποικίες και οι αναπτυσσόμενες οικονομίες ήταν υποταγμένες στις ιμπεριαλιστικές χώρες μέσω σχέσεων εξάρτησης. Αυτή η έννοια της εξάρτησης, μαζί με σχετικές αντιλήψεις για τον παγκόσμιο καπιταλισμό, διαμόρφωσε τις θεωρίες κέντρου-περιφέρειας, οι οποίες αντιλαμβάνονται τις παγκόσμιες οικονομικές σχέσεις ως σχέσεις εκμετάλλευσης και πόλωσης μεταξύ χωρών, με ένα ανεπτυγμένο ιμπεριαλιστικό «κέντρο» και μια εξαρτημένη «περιφέρεια» καθώς και μια «ημι-περιφέρεια» μεταξύ αυτών των δύο μεγάλων πόλων. Η αντίληψη αυτή είχε μεγαλύτερη επιρροή στη δεκαετία του 1970 και έπαιζε σημαντικό ρόλο στον τρόπο σκέψης που επικρατούσε στο ΠΑΣΟΚ της αρχικής ριζοσπαστικής φάσης του, πριν από την άνοδό του στην εξουσία το 1981 [3].

Από το φιλμ Στάλκερ του Αντρέι Ταρκόφσκι

Η Ευρώπη πρέπει να αντιστρέψει την πορεία της Η πολιτική επιστρέφει

της Ούλρικε Γκερό

     

© Die Zeit 10 nach 8: - Ulrike Guérot:  Europa muss sich umstülpen  - 15.7.2015

          
Καθολική ισότητα σε δικαιώματα και υποχρεώσεις, για όλες τις αγορές και όλους τους πολίτες. Μετά την πολιτική καταστροφή στην αντιμετώπιση της ελληνικής κρίσης είναι καιρός να συζητήσουμε πως θα οικοδομηθεί η ευρωπαϊκή Δημοκρατία.
     
Το περασμένο Σαββατοκύριακο η Ευρώπη αντίκρυσε για μερικές ώρες την άβυσσο να χάσκει μπροστά της. Η Grexit αποτράπηκε μεν, όμως πληρώθηκε μεγάλο κόστος: Το κόστος είναι οι βαθιές πληγές που ανοίχτηκαν στη Σύνοδο έκτακτης ανάγκης εκείνης της νύχτας και ο σκληρός, επιθετικός τρόπος των διαπραγματεύσεων. Πρέπει να προσεχθεί πάνω απ' όλα, η λεπτή αλλά σημαντική ρωγμή που άνοιξε στις γαλλο-γερμανικές σχέσεις, η οποία μέσα στους επόμενους μήνες θα μπορούσε να διευρυνθεί, με αποτέλεσμα απροσδόκητες και σοβαρές επιπτώσεις. Αυτή τη ρωγμή πολύ δύσκολα μπορεί να την καλύψει ο νέος άξονας Βερολίνου-Ελσίνκι. Αν η Σύνοδος Κορυφής στις Βρυξέλλες έδειξε κάτι, αυτό είναι ότι στο ελληνικό δράμα το σκόρ της διαπραγμάτευσης δεν είναι (πια) 18-1. 

H Ευρώπη ως αυτοκράτειρα,  Χάρτης του 1588 -  © Wikimedia Commons

Θα μείνει η Ελλάδα στη ζώνη του ευρώ; Θα είναι το πιο μεγάλο πολιτικό έργο τέχνης του αιώνα

του Μπερντ Ούλριχ

  
© Die Zeit - Bernd Ulrich: Kunstwerk des Jahrhunderts - Europa ist zu stark, um sich vom Nervenkrieg mit Athen erschüttern zu lassen 9.7.2015

  

Τι συγκινητικό, τι εντυπωσιακό και τι ενοχλητικό πράγμα που είναι αυτή η Ευρώπη! Όποιος βρίσκεται σήμερα στην Αθήνα ή σ' ένα από τα μαγευτικά νησιά, βλέπει τους Έλληνες να συζητούν έντονα κάτω από τα πλατάνια, τους συλλαμβάνει σε στιγμές κατάθλιψης ή σε στιγμές που παρ' όλα αυτά, προσπαθούν να χαμογελάσουν. Το καλύτερο είναι να πάει και να τους μιλήσει.

Συγκινητική και ιστορικά πρωτοφανής είναι όμως και η φροντίδα, με την οποία δεκαοκτώ άλλες χώρες της ΕΕ εδώ και πέντε χρόνια ασχολούνται ξανά και ξανά με την τύχη των έντεκα εκατομμυρίων Ελλήνων, πράγμα που εδώ και πέντε μήνες μονοπωλεί το ενδιαφέρον τους. Ξεκίνησαν με πολλά λάθη, όμως επιτέλους η Ευρώπη έχει μάθει καλά τα ελληνικά, με εντατικό πρόγραμμα εκμάθησης. Ακόμη και η γερμανική κυβέρνηση αυτό το καλοκαίρι ασχολείται περισσότερο με την Ελλάδα παρά με τη Γερμανία. Η καγκελάριος, η ίδια που έτρεφε τόσες προκαταλήψεις στην αρχή της κρίσης, τώρα πια έχει εξοικειωθεί τόσο με το ελληνικό ζήτημα, ώστε θα μπορούσε κάθε στιγμή να συγκυβερνά στην Αθήνα. Πιό κοντινή, με πιο εντατική ενασχόληση, πιο αλληλέγγυα, δύσκολα θα μπορούσε να είναι η Ευρώπη. 

David Tibet - Soft Black Stars

Tσίπρας στο ζενίθ, Τσίπρας στο ναδίρ

Ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας μετά τη νίκη του στο δημοψήφισμα (προσωπική του επιτυχία σε μεγάλο βαθμό) βρίσκεται μπροστά στην εξής παράδοξη κατάσταση: 

Από καθαρά πολιτική άποψη, μέσα στην Ελλάδα, τόσο στο όλο πολιτικό σκηνικό όσο και ειδικά μέσα στο κόμμα του, είναι παντοδύναμος και αδιαφιλονίκητος. Χωρίς αντίπαλο. Στο ζενίθ της πολιτικής διαδρομής του.
Στο ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο είναι πολύ αδύναμος. Χωρίς ισχυρούς συμμάχους (τι να σου κάνει μόνον η υποστήριξη του Ποδέμος και του αυστριακού σοσιαλιστή καγκελάριου Φάϊμαν;). Κυρίως, χωρίς λεφτά. Με τράπεζες και κράτος κουφάρια. Με την έξοδο της χώρας από τη ζώνη του ευρώ να επικρέμαται πάνω από το κεφάλι του ως το φάσμα μιας καταστροφής που συμ-προκάλεσε ο ίδιος, δηλαδή ως ξεφτίλα του αιώνα. Στο ναδίρ της πορείας του.

David Tibet - Great and the Small

David Tibet - Uwe Henneken: 

The bad stars prepare for bloodface

  


 
 

Μετά το δημοψήφισμα, ο Τσίπρας εκπρόσωπος όλων των Ελλήνων που υποστηρίζουν το ευρώ; Είναι εφικτός ο συμβιβασμός;

του Νιλς Καντρίτσκε 

  

 © Nachdenkseiten, 7.7.2015 - Niels Kadritzke: Tsipras als Repräsentant aller griechischen Euro-Befürworter – Ein Kompromiss wäre möglich

  

Η απρόσμενη έκβαση του δημοψηφίσματος στις 5/7, δηλαδή το 61,3 % υπέρ του «όχι» είναι σημαντικό πολιτικό γεγονός, το οποίο πρέπει να λάβει υπόψη το σύνολο της ΕΕ. Ιδιαίτερα οι πολιτικοί που θα αποφασίσουν για την τύχη της Ελλάδας και της ζώνης του ευρώ. Αλλά αυτό το αποτέλεσμα δεν αλλάζει τα «σκληρά γεγονότα» στο έδαφος της πραγματικότητας: ούτε την καταστροφική κατάσταση στο ελληνικό τραπεζικό σύστημα και ιδίως στην πραγματική οικονομία, ούτε τις δυσκολίες για επίτευξη συμφωνίας με «έντιμο» συμβιβασμό μεταξύ της κυβέρνησης Τσίπρα και των θεσμών. Το κρίσιμο ερώτημα είναι, αν και πώς η ψήφος της μεγάλης πλειοψηφίας του ελληνικού λαού μπορεί να επηρεάσει τις εξελίξεις σ' αυτά τα δύο επίπεδα της πραγματικότητας. 

     

Ισχύει φυσικά η σκέψη, ότι το δημοψήφισμα αποτελεί αξία από μόνο του, από την άποψη της δημοκρατικής διατύπωσης κοινωνικών συμφερόντων και διαθέσεων. Όμως, υπό τις παρούσες συνθήκες, το κρίσιμο ερώτημα είναι ένα: ποιά θα είναι η συμβολή αυτής της ψηφοφορίας στην επίλυση των προβλημάτων η οποία προτείνεται από την κυβέρνηση της Αθήνας; Σε καμμία περίπτωση το δημοψήφισμα δεν αποδεικνύει ότι τα προβλήματα αυτά, που δεν περιορίζονται μόνον στην εγχώρια ελληνική πολιτική, μπορούν να επιλυθούν καλύτερα αν ερωτηθούν οι ενδιαφερόμενοι λαοί. Γιατί το πως σκέφτονται οι Έλληνες, ήταν ήδη γνωστό εκ των προτέρων. Και αν π.χ. ζητήσουμε τη γνώμη των Γερμανών φορολογουμένων, πως θέλουν να συνεισφέρουν για να τη διάσωση της Ελλάδας εντός της ευρωζώνης, το αποτέλεσμα αυτή τη στιγμή θα ήταν καταστροφικό, τουλάχιστον για τους Έλληνες. 

Τρείς επιλογές της ευρωζώνης για την Ελλάδα. Σε περίπτωση Grexit η ιστορία θα κρίνει πολύ σκληρά Μέρκελ και Ολλάντ

του Γκούντραμ Βολφ

  

© LesEchos.fr - Guntram B. Wolff : «L'histoire jugera Merkel et Hollande de façon très dure en cas de Grexit» 7.7.2015

   

Έχει ακόμη μια ευκαιρία η Ελλάδα για να μείνει στη ζώνη του ευρώ;  

Τα πάντα εξαρτώνται από τη Σύνοδο των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων. Έχουν τρεις επιλογές.

Η πρώτη είναι να δεχτούν την έξοδο της Ελλάδας από τη ζώνη του ευρώ. Αυτό θα γίνει αυτόματα αν δεν χορηγηθεί νέο πρόγραμμα βοήθειας. Αν δεν επιτευχθεί συμφωνία, οι τράπεζες δεν θα μπορούν πια να έχουν πρόσβαση στη ρευστότητα της ΕΚΤ.

Η δεύτερη επιλογή είναι η έναρξη διαπραγματεύσεων για νέο πρόγραμμα. Εάν υπάρξει γρήγορα συμφωνία, οι τράπεζες θα μπορέσουν να ανοίξουν σχετικά γρήγορα. Θα ήταν αποδεκτό από την ελληνική πλευρά άν στο κείμενο της συμφωνίας αναφέρεται ρητά η ιδέα μιας ελάφρυνσης του χρέους. Για τους πιστωτές, η συγκρότηση μιας κυβέρνηση εθνικής ενότητας θα ήταν μια κίνηση που θα τους καθησύχαζε. 

Pieter Bruegel ο Πρεσβύτερος, Ψάρια

Grexit και μετά τι;

του Νιλς Καντρίτσκε
    

© Le Monde diplomatique, Niels Kadritzke: Grexit und was dann? 11.06.2015
    

Η επαναφορά της δραχμής δεν ανοίγει καμμιά προοπτική για το μέλλον, παρά μόνον για τους κερδοσκόπους

Αν θα συμβεί Grexit δεν μπορούμε να το γνωρίζουμε σήμερα. Ακόμη και αν η έξοδος της Ελλάδας από τη ζώνη του ευρώ αποφευχθεί τις εβδομάδες που έρχονται, ένα «ατύχημα», ένα Graccident θα παραμείνει πιθανό για μεγάλο χρονικό διάστημα: είναι ένα είδος ιστορικού «εργοστασιακού ατυχήματος» το οποίο κανείς δεν θέλει να συμβεί στην πραγματικότητα, αλλά πολύ λίγοι ηγέτες της ΕΕ είναι πρόθυμοι να το αποτρέψουν με κάθε τρόπο.

Η απειλή αυτή θα αποτραπεί μόνον όταν παρασχεθεί στην Ελλάδα από τους πιστωτές της η ευκαιρία μιας επανεκκίνησης και όταν η κυβέρνηση της Αθήνας αδράξει την ευκαιρία αυτή. Για να συμβεί αυτό θα πρέπει να πληρούνται τρεις προϋποθέσεις: Πρώτον μια μεγάλη ελάφρυνση του χρέους με στόχο να τερματιστεί η πολιτική της θανάσιμης λιτότητας. Δεύτερον ένα ριζοσπαστικό πρόγραμμα εσωτερικών μεταρρυθμίσεων, που θα στοχεύουν ιδίως στη δημιουργία αποτελεσματικών δημόσιων υπηρεσιών και στην επιβολή αυστηρής φορολογικής πειθαρχίας που θα εγγυάται τη σταθερότητα των κρατικών εσόδων. Και τρίτον, ένα ρεαλιστικό πρόγραμμα για το μέλλον της ελληνικής οικονομίας, το οποίο θα ενεργοποιήσει τις δυνατότητες της χώρας και θα μπορεί επίσης να προσελκύει ξένες επενδύσεις. 

Το αντίθετο μιας τέτοιας «φυγής προς τα εμπρός» για έξοδο από την κρίση θα ήταν η Grexit. Με μεγάλη πλειοψηφία του ελληνικού πληθυσμού την θεωρεί ως εθνική και προσωπική καταστροφή. Όλες οι δημοσκοπήσεις μετά την εκλογική νίκη του ΣΥΡΙΖΑ και τον σχηματισμό της κυβέρνησης Τσίπρα, δείχνουν ότι 70 έως 80 % των ερωτηθέντων θέλουν να παραμείνει η Ελλάδα στη ζώνη του ευρώ για να αποφευχθεί η υποτροπή σε ένα πληθωριστικό νόμισμα. Μόνο το 18 - 25 % υποστηρίζουν την Grexit ή δεν θεωρούν ατυχία ένα ατύχημα - «Graccident». Όμως μόνον το 13 % όσων υποστηρίζουν την επιστροφή στη δραχμή, συσχετίζουν αυτή την επιστροφή με ελπίδα διεξόδου από την κρίση [1]. 

© Satoshi Kambayashi

Γιόσκα Φίσερ: Αν φύγει ο πρώτος, θα φύγουν πολλοί

© Süddeutsche Zeitung, Joschka Fischer - Geht der Erste, gehen viele 14.6.2015

Όποιος βοηθά την Ελλάδα, βοηθά όλη την Ευρώπη. Όποιος εγκαταλείπει την Ελλάδα, θέτει σε κίνδυνο τη μελλοντική πορεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Με το βλέμμα στο ερχόμενο βρετανικό δημοψήφισμα για την παραμονή ή όχι του ΗΒ στην ΕΕ και στην Ρωσο-Ουκρανική καταστροφή, το Αριστοτελικό «πολιτικόν ζώον» Γιόσκα Φίσερ γράφει για την ελληνική κρίση σε σχέση με το όλο εγχείρημα της ΕΕ.

Εδώ και πολλά χρόνια, συγκεκριμένα από το ξέσπασμα της χρηματοπιστωτικής κρίσης το 2009, η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται συνεχώς αντιμέτωπη με νέες κρίσεις που αλληλοδιαδέχονται η μιά την άλλη. Είναι φανερό ότι αυτό υπερφορτώνει τις αντοχές της και ιδιαίτερα τη θεσμική της δομή. Στις περισσότερες περιπτώσεις η ΕΕ δεν καταφέρνει να ανταποκριθεί με κατάλληλο τρόπο. Αυτό δείχνουν όλες οι συγκρούσεις: Η οξεία επιδείνωση της ελληνικής κρίσης, ο πόλεμος στην Ουκρανία και η σύγκρουση με τη Ρωσία, η  κρίση προσφύγων στην περιοχή της Μεσογείου η οποία συνδέεται πολύ στενά τόσο με τους ποικίλους διακρατικούς και εμφύλιους πολέμους στην Αφρική, όσο και με την πολύ σοβαρή, σχεδόν απελπιστική περιφερειακή κρίση σε ολόκληρη την Εγγύς και Μέση Ανατολή, με κέντρο την Συρία και το Ιράκ. 

Όμως αυτή η εμφανής αδυναμία, που προκύπτει όχι επειδή έχουμε «υπερβολικά πολλή Ευρώπη», αλλά ακριβώς το αντίθετο, επειδή έχουμε «πολύ λίγη Ευρώπη», έχει μια συνέπεια: επιδεινώνει την εσωτερική κρίση νομιμοποίησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Διότι οι πολίτες απαιτούν λύσεις, όμως είναι φανερό ότι η ΕΕ δεν μπορεί να τις δώσει ή δεν θέλει. Όμως αυτό διαβρώνει επίσης όλο και περισσότερο την δημοκρατική υποστήριξη προς την Ευρώπη μέσα στα κράτη-μέλη της.

Τίμοθυ Γκάρτον Ας: Η Ευρώπη πρέπει να σώσει την Ελλάδα για να σώσει τον εαυτό της (το άρθρο ολόκληρο)

©  The Guardian, 15.6.2015:  Timothy Garton Ash - Europe must save Greece to save itself 

Ο Timothy Garton Ash, «ψυχή» του βρετανικού φιλοευρωπαϊσμού στις ιστορικές και πολιτικές επιστήμες, με μακροχρόνια επίδραση στην δρώσα πολιτική της ΕΕ, με το βλέμμα και στο ερχόμενο βρετανικό δημοψήφισμα για την παραμονή ή όχι του ΗΒ στην ΕΕ, προειδοποιεί: Ακόμη και άν κάποιος δεν νοιάζεται για τον ελληνικό λαό, το ρήγμα που θα προκαλέσει μια Grexit θα κλονίσει όλη την ευρωπαϊκή ήπειρο. 
   

Η Ευρώπη πρέπει να σώσει την Ελλάδα. Οι συνέπειες της παραμονής της Ελλάδας εντός της ζώνης του ευρώ θα είναι κακές, αλλά οι συνέπειες μιας εγκατάλειψής της θα είναι χειρότερες. Χειρότερες όχι μόνο από οικονομική άποψη, αλλά και από ανθρωπιστική, γεωπολιτική και ιστορική. Μετά από μια Grexit, η Ευρώπη δεν θα είναι η ίδια με την σημερινή και δεν θα ξαναγίνει ποτέ. 

Ήμουν στην Ελλάδα πριν από δύο εβδομάδες και το αντίκρυσα αυτό παντού σε κάθε γωνιά του δρόμου, είτε στεκόμουν στην αρχαία Πνύκα, στο λίκνο της δημοκρατίας, είτε συνομιλούσα με σημαντικούς επιχειρηματίες, δημοσιογράφους και ακαδημαϊκούς, πολλοί από τους οποίους είχαν σκληρή κριτική στάση απέναντι στη σημερινή κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ. Όμως επιστρέφοντας μετά πίσω στη Βόρεια Ευρώπη, στην Αγγλία, στο Βέλγιο και τώρα στην Πολωνία, εδώ στο βορρά δεν βρίσκω απλά και μόνον σχετική αδιαφορία (η Ελλάδα είναι πιο συχνά θέμα για ανέκδοτα και όχι για βαθιά ανησυχία), αλλά και δύο επικίνδυνες ψευδαισθήσεις. 

Πρώτον, είναι ακόμη ευρέως διαδεδομένη η υπόθεση ότι αυτό το ελληνο-γερμανικό παιχνίδι chicken game - «ποιός θα δειλιάσει πρώτος» - με κάποιο τρόπο θα καταλήξει σε έναν περίπλοκο και ακατανόητο συμβιβασμό της τελευταίας στιγμής, του κλασικού στυλ των Βρυξελλών. Δεύτερον, μερικές φορές εναλλακτικά στο προηγούμενο, υπάρχει η άποψη ότι μια Grexit έτσι κι αλλιώς δεν θα έχει τόσο μεγάλη σημασία: Η Ελλάδα αντιπροσωπεύει λιγότερο από το 2% της οικονομικής παραγωγής της ευρωζώνης, και η ζώνη του ευρώ διαθέτει πλέον τείχη προστασίας για να εμποδίσει τις φλόγες να εξαπλωθούν και σε άλλες χώρες της Νότιας Ευρώπης.

© The Guardian, εικονογράφηση Robert G. Fresson

«Βοηθήστε την Ελλάδα!» Οι όμιλοι Άϊφελ και Γκλίνικε (Γαλλία, Γερμανία)

Süddeutsche Zeitung  Helft Griechenland!   21 Μαΐου 2015 

Η τραγωδία της Ελλάδας πρέπει επειγόντως να λάβει τέλος. Η απογοήτευση της Ευρώπης με τη νέα ελληνική κυβέρνηση έχει επιτρέψει να ακούγονται πιο δυνατά οι φωνές που ζητούν τερματισμό των διαπραγματεύσεων και Grexit, την έξοδο της Ελλάδας από το ευρώ. Πιστεύουμε ότι αυτό θα ήταν λάθος. Η έξοδος της Ελλάδας από το ευρώ θα ήταν μια συλλογική πολιτική αποτυχία. Πάνω απ' όλα, θα οδηγούσε τους Έλληνες πολίτες σε κοινωνική και οικονομική καταστροφή.
Ωστόσο, το να παραμείνει η Ελλάδα στη ζώνη του ευρώ, χωρίς αξιόπιστη μεταρρύθμιση της οικονομίας και των θεσμών της, πράγμα που θα ήταν εις βάρος των πολιτών των άλλων χωρών, θα ήταν εξίσου συλλογική πολιτική αποτυχία. Αυτό θα αποδυνάμωνε πιο πολύ την αξιοπιστία των θεσμικών οργάνων της Ευρώπης και την αρχιτεκτονική της, αλλά επίσης θα υπονόμευε τα θεμέλια της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, η οποία βασίστηκε από την αρχή σε κοινούς κανόνες. Πρέπει να γίνεται σεβαστή η εθνική κυριαρχία της κάθε χώρας-μέλους. Όμως σε μια ενοποιημένη Ευρώπη, η κυριαρχία είναι όλο και περισσότερο κοινή κυριαρχία, όλο και λιγότερο επιμέρους εθνική.

Η αγορά Καπάνι στη Θεσσαλονίκη. Η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται σε βαθιά κρίση χωρίς τέλος

(Φωτογραφία: Κωνσταντίνος Τσακαλίδης / Bloomberg)

Η Ελλάδα θα παραμείνει στο ευρώ

συνέντευξη του Ζαν Πιζανί-Φερί
  

Κατά τη γνώμη σας, πόσο κινδυνεύει η ευρωζώνη;

Μόλις πριν από έξι μήνες τα κράτη της ευρωζώνης αναγνώρισαν με μεγάλη καθυστέρηση ότι η κρίση δεν αφορά μόνο την Ελλάδα, την Ιρλανδία ή την Πορτογαλία, αλλά έχει συστημικά χαρακτηριστικά τα οποία αγγίζουν την ίδια την ύπαρξη του ευρώ. Επάνω σε αυτά τα δεδομένα κινούμαστε σήμερα. 

 

Υπάρχει οριστική λύση για την ευρωπαϊκή κρίση χρέους;

Η ολοκλήρωση της ευρωζώνης περνά μέσα από την αμοιβαιοποίηση του χρέους, δηλαδή την έκδοση ευρωομολόγων. Το Bruegel, άλλωστε, έχει διαμορφώσει τη δική του πρόταση για τα “μπλε” και “κόκκινα” ομόλογα, η οποία διαφοροποιεί τα επίπεδα κόστους δανεισμού. Συγκεκριμένα, τα μπλε ομόλογα θα χρησιμοποιούνται για τη χρηματοδότηση χρέους έως και 60% του ΑΕΠ μιας χώρας, ενώ αν τα κράτη ξεπερνούν το όριο του 60% (τα περισσότερα το ξεπερνούν), θα κάνουν χρήση των κόκκινων ομολόγων και θα πληρώνουν υψηλότερο επιτόκιο (ποινή). Μόνον αν υπάρξει αμοιβαιοποίηση του χρέους θα υπάρχει και λόγος θέσπισης υπερ-επιτρόπου, ο οποίος θα μπορεί να ασκεί βέτο στους εθνικούς προϋπολογισμούς. Αργά η γρήγορα θα υπάρξει κάποιου είδους ευρωομόλογο.